Nghiên cứu thành phần và phân bố các loài hạt trần tại Vườn Quốc Gia Phong Nha Kẻ Bàng

Nghiên cứu về hạt trần tại Vườn Quốc Gia Phong Nha Kẻ Bàng là một chủ đề quan trọng trong việc bảo tồn đa dạng sinh học. 73 trang · Đại học Lâm nghiệp · 2017.

• Tác giả: Phạm Văn Tuyên
• Người hướng dẫn: Ths. Phạm Thành Trang
• Trường học: Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên rừng và môi trường
• Đề tài: Nghiên cứu thành phần và phân bố các loài trong ngành Hạt trần (Gymnospermum) tại Vườn Quốc Gia Phong Nha Kẻ Bàng – Quảng Bình
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỘT SỐ KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT DÙNG TRONG ĐỀ TÀI
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. PHẦN I: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Nghiên cứu về ngành Hạt trần trên thế giới
• 1.2. Các nghiên cứu Hạt trần tại Việt Nam
• 1.3. Nghiên cứu về thực vật Hạt trần tại VQG Phong Nha – Kẻ Bàng
• 2. PHẦN II: MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 2.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 2.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp luận trong nghiên cứu
• 2.4.2. Dụng cụ và trang thiết bị nghiên cứu
• 2.4.3. Xác định và lựa chọn địa điểm điều tra
• 2.4.4. Phương pháp điều tra thực địa
• 2.4.5. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu
• 2.4.6. Phương pháp đánh giá tình trạng bảo tồn
• 2.4.7. Đề xuất một số giải pháp bảo tồn các loài cây hạt trần tại khu vực nghiên cứu
• 3. PHẦN III: ĐIỀU KIỆN KINH TẾ - XÃ HỘI TẠI KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.1. Vị trí địa lý
• 3.1.2. Thổ nhưỡng
• 3.1.3. Khí hậu - Thủy văn
• 3.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 3.2.1. Dân số các xã vùng đệm
• 3.2.2. Thành phần dân tộc
• 3.2.3. Kinh tế - xã hội
• 3.3. Đặc điểm đa dạng thực vật
• 3.3.1. Khu hệ thực vật
• 3.3.2. Các kiểu thảm thực vật
• 3.4. Lịch sử phát triển VQG PN-KB
• 3.5. Đánh giá chung về điều kiện cơ bản của khu vực nghiên cứu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thành phần loài cây Hạt trần tại khu vực và Hiện trạng bảo tồn
• 4.1.1. Thành phần loài cây Hạt trần tại VQG Phong Nha – Kẻ Bàng
• 4.1.2. Hiện trạng bảo tồn của 5 loài trong ngành Hạt Trần tại VQG Phong Nha – Kẻ Bàng
• 4.2. Nghiên cứu đặc điểm sinh vật học của các loài thực vật hạt trần tại VQG Phong Nha – Kẻ Bàng
• 4.3. Nghiên cứu đặc điểm phân bố của loài hạt trần tại Vườn Quốc Gia Phong Nha Kẻ Bàng – Quảng Bình
• 4.3.1. Mức độ đa dạng của các loài thực vật hạt trần theo đai độ cao
• 4.3.2. Mức độ đa dạng của các loài thực vật hạt trần theo trạng thái rừng
• 4.4. Đề xuất một số giải pháp bảo tồn các loài cây hạt trần tại khu vực nghiên cứu
• 4.4.1. Tác động ảnh hưởng
• 4.4.2. Đề xuất giải pháp
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu hạt trần tại VQG Phong Nha Kẻ Bàng

Nghiên cứu về hạt trần tại Vườn Quốc Gia Phong Nha Kẻ Bàng là một chủ đề quan trọng trong việc bảo tồn đa dạng sinh học. VQG Phong Nha Kẻ Bàng, với hệ sinh thái phong phú, là nơi sinh sống của nhiều loài thực vật quý hiếm. Nghiên cứu này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về thành phần loài hạt trần mà còn góp phần vào việc bảo tồn và phát triển bền vững tài nguyên thiên nhiên.

1.1. Đặc điểm sinh thái của VQG Phong Nha Kẻ Bàng

VQG Phong Nha Kẻ Bàng có khí hậu nhiệt đới gió mùa, với độ ẩm cao và lượng mưa lớn. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của nhiều loài thực vật, trong đó có hạt trần. Hệ sinh thái nơi đây rất đa dạng, bao gồm rừng nguyên sinh và các kiểu thảm thực vật khác nhau.

1.2. Vai trò của hạt trần trong hệ sinh thái

Các loài hạt trần đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái. Chúng không chỉ cung cấp gỗ và các sản phẩm khác mà còn là nơi cư trú cho nhiều loài động vật. Việc bảo tồn các loài này là cần thiết để bảo vệ sự đa dạng sinh học của khu vực.

II. Thách thức trong việc bảo tồn hạt trần tại VQG Phong Nha Kẻ Bàng

Mặc dù VQG Phong Nha Kẻ Bàng có nhiều tiềm năng, nhưng việc bảo tồn hạt trần đang gặp phải nhiều thách thức. Sự phát triển kinh tế, khai thác tài nguyên và biến đổi khí hậu là những yếu tố chính ảnh hưởng đến sự tồn tại của các loài này.

2.1. Tác động của khai thác tài nguyên

Khai thác gỗ và các sản phẩm từ rừng đã dẫn đến sự suy giảm diện tích rừng và làm giảm số lượng các loài hạt trần. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn đe dọa đến sự sống còn của nhiều loài động thực vật khác.

2.2. Biến đổi khí hậu và ảnh hưởng đến hạt trần

Biến đổi khí hậu đang làm thay đổi điều kiện sống của các loài hạt trần. Nhiệt độ tăng cao và lượng mưa không ổn định có thể làm giảm khả năng sinh trưởng và phát triển của chúng, dẫn đến nguy cơ tuyệt chủng.

III. Phương pháp nghiên cứu thành phần loài hạt trần

Để nghiên cứu thành phần loài hạt trần, các phương pháp điều tra thực địa và phân tích số liệu được áp dụng. Việc thu thập thông tin từ các khu vực khác nhau trong VQG giúp xác định sự phân bố và đa dạng của các loài này.

3.1. Phương pháp điều tra thực địa

Điều tra thực địa được thực hiện bằng cách khảo sát các khu vực có sự hiện diện của hạt trần. Các nhà nghiên cứu đã ghi nhận số lượng, phân bố và tình trạng sinh trưởng của các loài trong khu vực.

3.2. Phân tích số liệu và đánh giá tình trạng bảo tồn

Sau khi thu thập dữ liệu, các nhà nghiên cứu tiến hành phân tích để đánh giá tình trạng bảo tồn của các loài hạt trần. Việc này giúp xác định các biện pháp cần thiết để bảo tồn và phát triển bền vững.

IV. Kết quả nghiên cứu về thành phần loài hạt trần

Kết quả nghiên cứu cho thấy VQG Phong Nha Kẻ Bàng có 18 loài thuộc ngành hạt trần. Những phát hiện này không chỉ bổ sung thông tin về đa dạng sinh học mà còn giúp nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc bảo tồn các loài này.

4.1. Danh sách các loài hạt trần tại VQG

Danh sách các loài hạt trần tại VQG Phong Nha Kẻ Bàng bao gồm nhiều loài quý hiếm như Đỉnh tùng, Hoàng đàn và Kim giao. Những loài này có giá trị kinh tế và sinh thái cao.

4.2. Tình trạng bảo tồn của các loài hạt trần

Nhiều loài trong số này đang bị đe dọa do khai thác quá mức và biến đổi khí hậu. Việc bảo tồn các loài này là cần thiết để duy trì sự đa dạng sinh học của khu vực.

V. Giải pháp bảo tồn hạt trần tại VQG Phong Nha Kẻ Bàng

Để bảo tồn hạt trần, cần có các giải pháp cụ thể và hiệu quả. Việc nâng cao nhận thức cộng đồng và áp dụng các biện pháp bảo vệ là rất quan trọng.

5.1. Nâng cao nhận thức cộng đồng

Giáo dục cộng đồng về tầm quan trọng của hạt trần và các biện pháp bảo tồn là cần thiết. Các chương trình tuyên truyền có thể giúp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.

5.2. Áp dụng các biện pháp bảo vệ

Cần thiết lập các khu vực bảo tồn và áp dụng các quy định nghiêm ngặt về khai thác tài nguyên. Việc này sẽ giúp bảo vệ các loài hạt trần và duy trì sự đa dạng sinh học.

VI. Kết luận và triển vọng nghiên cứu hạt trần

Nghiên cứu về hạt trần tại VQG Phong Nha Kẻ Bàng đã chỉ ra tầm quan trọng của việc bảo tồn các loài này. Các kết quả nghiên cứu không chỉ cung cấp thông tin quý giá mà còn mở ra hướng đi mới cho các nghiên cứu tiếp theo.

6.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu hạt trần

Nghiên cứu về hạt trần không chỉ giúp hiểu rõ hơn về đa dạng sinh học mà còn góp phần vào việc bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Điều này có ý nghĩa lớn đối với môi trường và phát triển bền vững.

6.2. Hướng đi tương lai cho nghiên cứu

Cần tiếp tục nghiên cứu và theo dõi tình trạng của các loài hạt trần để có những biện pháp bảo tồn hiệu quả. Việc hợp tác với các tổ chức quốc tế cũng sẽ giúp nâng cao hiệu quả bảo tồn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành Hạt trần (Gymnospermae/Pinophyta) là nhóm thực vật bậc cao cổ xưa có nguồn gốc xuất hiện từ hơn 300 triệu năm trước. Khác biệt cơ bản giữa thực vật hạt trần và thực vật hạt kín nằm ở cấu trúc sinh sản: hạt của cây hạt trần không được bao bọc kín trong bầu nhụy mà hạt phấn đính trực tiếp lên noãn. Dù quy mô số lượng loài trên thế giới không lớn, ước tính khoảng 603 loài (theo Farjon, 2001) so với hơn 250.000 loài thực vật hạt kín, nhóm thực vật này đóng vai trò trọng yếu trong việc cấu thành các kiểu thảm thực vật đặc trưng, cung cấp nguồn gỗ quý, nhựa cây, dược liệu và có giá trị bảo tồn nguồn gen cổ sinh đặc hữu. Hiện nay, trên toàn cầu có hơn 200 loài hạt trần đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng do tình trạng khai thác gỗ quá mức, thu hẹp sinh cảnh sống, phá rừng làm nương rẫy, chăn thả gia súc và cháy rừng.

Tại Việt Nam, Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng (tỉnh Quảng Bình) là khu vực có giá trị địa chất, địa mạo và đa dạng sinh học nổi bật với hệ thống hoang mạc Karst trên núi đá vôi rộng lớn. Khu vực này bảo lưu nhiều dải rừng kín thường xanh nguyên sinh và là nơi hội tụ của các loài thực vật quý hiếm, trong đó có các quần xã thực vật hạt trần cổ sơ tồn tại qua nhiều chu kỳ kiến tạo địa chất. Mặc dù các nghiên cứu trước đây đã lập danh lục ghi nhận sự hiện diện của ngành Hạt trần tại vườn quốc gia, dữ liệu chi tiết về đặc điểm phân bố theo sinh cảnh, cấu trúc tái sinh và hiện trạng nguy cấp cụ thể của từng loài ngoài thực địa vẫn chưa được khảo sát đầy đủ. Nhằm bổ sung dẫn liệu khoa học làm cơ sở đề xuất biện pháp bảo tồn, tác giả Phạm Văn Tuyên (Trường Đại học Lâm nghiệp) đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp: "Nghiên cứu thành phần và phân bố các loài trong ngành Hạt trần (Gymnospermum) tại Vườn quốc gia Phong Nha Kẻ Bàng – Quảng Bình" vào năm 2017.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân chia rõ ràng thành mục tiêu tổng quát và các nhiệm vụ cụ thể:

1. Mục tiêu tổng quát: Góp phần bổ sung thông tin về thành phần loài và sự phân bố các loài trong ngành Hạt trần, từ đó đề xuất một số giải pháp bảo tồn các loài thuộc ngành này tại Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Xác định tính đa dạng thành phần loài thuộc ngành Hạt trần tại khu vực nghiên cứu.
   • Phản ánh điều kiện sinh trưởng, đặc điểm sinh vật học và phân bố của các loài hạt trần theo các sinh cảnh, đai độ cao và trạng thái rừng.
   • Đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát triển bền vững các loài hạt trần tại khu vực.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các loài thực vật thuộc ngành Hạt trần (Gymnospermae) phân bố tự nhiên trong lâm phần Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng.
• Phạm vi không gian: Do giới hạn về thời gian và điều kiện thực địa, nghiên cứu tập trung điều tra tại 3 kiểu lập địa đại diện gồm:
  • Khu vực núi đất: Trạm Kiểm lâm U Bò (núi đất cao) và Trạm Kiểm lâm Cha Nòi.
  • Khu vực núi đất xen núi đá: Tuyến Vườn thực vật, tuyến Thung lũng sinh tồn – Hang E – Hang Tối và Trạm Kiểm lâm Khe Gát.
  • Khu vực núi đá vôi điển hình: Trạm Kiểm lâm Km39 và Trạm Kiểm lâm K40.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận vận dụng phương pháp luận lâm học sinh thái học: sinh trưởng và phát triển của thực vật thích ứng với các điều kiện hoàn cảnh cụ thể; những loài có vùng phân bố địa lý hẹp, quần thể nhỏ, mật độ thưa, sinh cảnh đặc hữu hoặc chịu tác động khai thác của con người là đối tượng có nguy cơ tuyệt chủng cao cục bộ. Do đó, việc xác định thực trạng bảo tồn cần căn cứ trên tổ hợp các tiêu chí định lượng: số lượng cá thể, cấu trúc tầng tán, đặc điểm phân bố sinh cảnh, khả năng tái sinh tự nhiên và cấp độ đe dọa sinh học.

Phương pháp nghiên cứu thực địa kết hợp điều tra nội nghiệp được triển khai với hệ thống trang thiết bị gồm: máy định vị GPS Garmin GPSMAP 76CSx và GPSMAP 78, địa bàn cầm tay, thước dây 50m và 1,5m, thước đo cao Brunay, sào đo cao khắc vạch decimet, máy ảnh kỹ thuật số và bản đồ địa hình hệ quy chiếu VN-2000 tỷ lệ 1:50.000.

Các phương pháp cụ thể bao gồm:

• Phương pháp điều tra theo tuyến: Bố trí 7 tuyến khảo sát đại diện qua các kiểu sinh cảnh và sườn địa hình khác nhau với chiều dài trung bình mỗi tuyến từ 1,5 km đến 2,0 km, dải quan sát bề rộng 15 m mỗi bên (tổng bề rộng dải điều tra là 30 m). Các tuyến khảo sát gồm: Tuyến 01 (Vườn thực vật), Tuyến 02 (Thung lũng Sinh Tồn – Hang E – Hang Tối), Tuyến 03 (Trạm U Bò), Tuyến 04 (Trạm K40), Tuyến 05 (Trạm K39), Tuyến 06 (Trạm Khe Gát) và Tuyến 07 (Trạm Cha Nòi).
• Phương pháp lập ô tiêu chuẩn (OTC): Trên mỗi tuyến thiết lập 02 ô tiêu chuẩn điển hình tạm thời diện tích 1.000 m² (kích thước 50 m x 20 m), định vị góc ô bằng địa bàn và thước dây với sai số khép góc kỹ thuật nhỏ hơn 1/200. Trong OTC tiến hành đo đếm toàn bộ cây gỗ có đường kính ngang ngực ($D_{1.3}$) $\ge$ 10 cm: đo chu vi thân để quy đổi $D_{1.3}$; đo chiều cao vút ngọn ($H_{vn}$) và chiều cao dưới cành ($H_{dc}$) cho 5 cây chuẩn bằng sào đo và thước Brunay trước khi mục trắc các cây còn lại; đo đường kính tán lá ($D_t$) theo hai hướng trực giao Đông – Tây và Nam – Bắc; ghi nhận vật hậu học cây hạt trần.
• Phương pháp điều tra ô 7 cây: Ứng dụng quy trình của Nguyễn Văn Huy (1996) đối với các cá thể thông hoặc hạt trần phân tán: chọn một cây trưởng thành làm tâm, điều tra 6 cây gỗ lớn gần nhất xung quanh ($D_{1.3} \ge 10$ cm) để xác định tổ thành loài mọc kèm và cự ly không gian.
• Phương pháp điều tra tái sinh và thảm tươi: Trong mỗi OTC 1.000 m², bố trí 05 ô dạng bản (ODB) diện tích 25 m² (kích thước 5 m x 5 m) tại 4 góc và trung tâm. Thu thập số lượng cây tái sinh theo nguồn gốc (chồi hoặc hạt), phân 3 cấp chiều cao ($< 0,5$ m; $0,5 - 1,0$ m; $> 1,0$ m) và phân cấp chất lượng cây con (tốt, trung bình, xấu). Đồng thời điều tra độ che phủ và tầng cây bụi thảm tươi trong ODB.
• Phương pháp giám định phân loại học: Định danh ngoài thực địa kết hợp thu thập mẫu tiêu bản so sánh hình thái học với các tài liệu chuẩn: Cây cỏ Việt Nam (Phạm Hoàng Hộ, 1999), Tên cây rừng Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, 2000), Thực vật chí Việt Nam (2011), tài liệu thực vật VQG Phong Nha – Kẻ Bàng và tham vấn chuyên gia bộ môn Thực vật rừng Trường Đại học Lâm nghiệp.
• Phương pháp kế thừa và điều tra xã hội học: Kế thừa dữ liệu danh lục từ các dự án WWF/RAS/93/102, Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga, Tổ chức FFI, công trình của Nguyễn Nghĩa Thìn (2005) và báo cáo tổng kết 10 năm VQG Phong Nha – Kẻ Bàng (2011). Phỏng vấn bán cấu trúc 12 cá nhân gồm kiểm lâm viên và người dân địa phương am hiểu địa bàn rừng.
• Phương pháp xử lý số liệu:
  • Thể tích thân cây cá thể: $$V_i = G_i \times H_{ivn} \times f$$ (với $G_i$ là tiết diện ngang thân ở vị trí 1,3 m, $H_{ivn}$ là chiều cao vút ngọn, $f$ là hệ số độ thon hình học, lấy $f = 0,45$).
  • Mật độ cây tầng cao và cây tái sinh quy đổi: $$N/ha = \frac{n}{S} \times 10.000$$ (trong đó $n$ là số cá thể ghi nhận, $S$ là diện tích ô khảo sát tính bằng m²).
  • Hệ số tổ thành loài theo Daniel Mannilod: $$P = \frac{n}{N} \times 100%$$ (loài có $P \ge 5%$ mới được tham gia vào công thức tổ thành lâm phần).
• Đánh giá hiện trạng bảo tồn: Đối chiếu phân hạng nguy cấp sinh học theo Danh lục Đỏ IUCN (2011), Sách Đỏ Việt Nam (phần Thực vật, 2007) và danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm ban hành kèm Nghị định số 32/2006/NĐ-CP của Chính phủ.

Nội dung chính theo từng phần

Khóa luận được cấu trúc thành Đặt vấn đề, 4 phần nội dung chính, phần Kết luận - Kiến nghị và hệ thống tài liệu tham khảo.

Phần I: Tổng quan nghiên cứu

Tiểu mục tổng quan hệ thống hóa các nghiên cứu về ngành Hạt trần trên phạm vi thế giới, tại Việt Nam và trực tiếp tại khu vực Phong Nha – Kẻ Bàng:

• Nghiên cứu thế giới: Điểm lại lịch sử phân loại học từ Robert Brown (1773 - 1858) – người đầu tiên tách thực vật có hạt thành Hạt trần và Hạt kín, đến hệ thống phân loại 6 lớp, 10 họ của Armen Takhtajan và hệ thống 4 lớp, 7 họ của Kubitzkii (1990). Văn bản nêu dẫn chứng các loài cây lá kim cổ thụ nổi tiếng như cù tùng (Sequoia) tại California (Mỹ) trên 3.000 năm tuổi, tuyết tùng (Cedrus deodara) tại Nhật Bản, rừng bách Liban (Cedrus) tiền sử, đồng thời nhấn mạnh thực trạng hơn 200 loài hạt trần đang bị đe dọa tuyệt chủng toàn cầu.
• Nghiên cứu tại Việt Nam: Hệ thực vật hạt trần Việt Nam sở hữu khoảng 29-30 loài thuộc 19 chi, 8 họ (trong đó có 5 họ tự nhiên lớn gồm Cephalotaxaceae, Cupressaceae, Pinaceae, Podocarpaceae, Taxaceae). Mặc dù chỉ chiếm chưa đầy 5% số loài hạt trần toàn cầu, Việt Nam tập trung tới 27% số chi đã biết và sở hữu ít nhất 5 loài đặc hữu. Các công trình tiêu biểu được tổng kết gồm: Bộ thực vật chí Đông Dương (H. Lecomte, 1907-1952), Cây cỏ Việt Nam (Phạm Hoàng Hộ), Vascular Plants Synopsis of Vietnamese Flora (1996) cùng các phát hiện bổ sung loài quý như Bách xanh đá (Calocedrus rupestris), Thông Pà Cò (Pinus kwangtungensis), Thiết sam giả (Pseudotsuga sinensis), Du sam núi đá (Keteleeria davidiana).
• Nghiên cứu tại Phong Nha – Kẻ Bàng: Ghi nhận lịch sử điều tra từ dự án WWF/RAS/93/102 (Nguyễn Ngọc Chính, Lê Xuân Cảnh), Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga (Kuznetsov, Phan Lương, 1999), danh mục 1.436 loài của Meijboom và Hồ Thị Ngọc Lanh (2002), kiểm kê Lan của FFI (Averyanov và cs., 2005) đến ấn phẩm của Nguyễn Nghĩa Thìn (2005) xác lập 2.393 loài thực vật có mạch. Tổng hợp từ Phòng Khoa học và Hợp tác Quốc tế Vườn quốc gia (2016), danh lục lịch sử ghi nhận 18 loài hạt trần thuộc 6 họ: Cephalotaxaceae (1 loài: Đỉnh tùng Mann), Podocarpaceae (4 loài: Hoàng đàn giả, Thông tre lá dài, Kim giao núi đá, Thông nàng), Cupressaceae (1 loài: Bách xanh đá), Cycadaceae (4 loài: Tuế chevalier, Thiên tuế lược, Thiên tuế xiêm, Thiên tuế chìm), Gnetaceae (7 loài dây gấm) và Taxaceae (1 loài: Dẻ tùng vân nam).

Phần II: Mục tiêu, đối tượng, phạm vi, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Nội dung trình bày hệ thống mục tiêu, thiết kế các biến số khảo sát thực địa, giới hạn địa bàn khảo sát (U Bò, Cha Nòi, Vườn thực vật, Thung lũng sinh tồn, Khe Gát, Km39). Phần này thuyết minh chi tiết bảng biểu mẫu điều tra (biểu điều tra tuyến 2.1, biểu OTC cây gỗ 2.2, biểu ô dạng bản tái sinh 2.3, biểu điều tra ô 7 cây 2.4, biểu cây bụi thảm tươi 2.5, biểu theo dõi pha vật hậu 2.a và 2.b), các công thức toán - thống kê lâm học ($V_i$, mật độ $N/ha$, công thức tổ thành loài $P%$) và các thang phân hạng bảo tồn IUCN, Sách Đỏ Việt Nam và Nghị định số 32/2006/NĐ-CP.

Phần III: Điều kiện kinh tế - xã hội tại khu vực nghiên cứu

Phần này phân tích toàn diện các yếu tố tự nhiên và nhân văn cấu thành môi trường sống của các loài hạt trần:

• Vị trí địa lý và quy hoạch diện tích: Tọa độ từ 17°21’12” đến 17°44’51” vĩ độ Bắc và 105°46’33” đến 106°23’33” kinh độ Đông. Đến năm 2013, tổng diện tích vùng lõi vườn quốc gia được điều chỉnh đạt 123.326 ha (hoặc 123.411 ha theo số liệu quy hoạch phân khu chức năng gồm: Phân khu Bảo vệ nghiêm ngặt, Phân khu Phục hồi sinh thái và Phân khu Dịch vụ - Hành chính); vùng đệm bao trùm 220.055 ha thuộc 13 xã của 3 huyện (Bố Trạch, Minh Hóa, Quảng Ninh).
• Địa hình và địa chất: Khối Karst đá vôi chiếm tới 82% diện tích (khoảng 101.543 ha). Cấu trúc địa chất trải qua 5 chu kỳ kiến tạo từ kỷ Ordovic muộn đến Kainozoi (từ 463,9 triệu năm trước đến nay). Địa hình núi đất chiếm tỷ lệ thấp ở phía Đông Nam (đỉnh U Bò cao 1.009 m).
• Thổ nhưỡng: Gồm đất đen Macgalit - Feralit trên núi đá vôi (MgFv), đất Feralit đỏ và đỏ nâu trên núi đá vôi (Fv, 8.462 ha), Feralit đỏ vàng trên phiến thạch sét (Fs, 2.805 ha), Feralit vàng đỏ trên đá magma acid (Fa, 5.062 ha), Feralit vàng nhạt trên sa thạch (Fq, 591 ha), đất dốc tụ thung lũng đá vôi (Tv, 2.257 ha), đất dốc tụ máng trũng (T1, T2, 1.638 ha) và vùng núi đá vôi Karst uốn nếp trẻ hóa (K, 95.060 ha).
• Khí hậu và thủy văn: Nhiệt độ trung bình năm 23 - 25°C, biên độ ngày đêm mùa hè lên tới 10°C, nhiệt độ cao tuyệt đối trên 40°C do hiệu ứng gió Tây Nam khô nóng. Lượng mưa trung bình năm lớn (2.500 - 3.000 mm), tập trung 70% vào các tháng 9, 10, 11 gây lũ quét ngập úng lớn. Hệ thống thủy văn mặt kém phát triển, nước chủ yếu tiêu thoát qua các hang động và sông suối ngầm thuộc lưu vực sông Chày, sông Troóc, sông Son.
• Kinh tế - xã hội vùng đệm: Dân số gồm 15.734 hộ với hơn 64.000 nhân khẩu thuộc 3 nhóm dân tộc: Kinh, Bru - Vân Kiều (Vân Kiều, Khùa, Ma Coong, Trì) và Chứt (Rục, Sách, Mày, Arem). Tỷ lệ hộ thuần nông - lâm - ngư nghiệp chiếm 80%, trình độ dân trí thấp, tỷ lệ mù chữ ở các xã vùng sâu còn cao, đời sống phụ thuộc nặng nề vào khai thác tài nguyên rừng.
• Thảm thực vật: Tỷ lệ che phủ rừng đạt 95,3% diện tích tự nhiên, rừng nguyên sinh ít tác động chiếm 88,1%. Thảm thực vật phân hóa thành các kiểu: Rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới trên núi đá vôi độ cao dưới 700m (55.337 ha, chiếm 47,4%); Rừng kín thường xanh trên núi đá vôi độ cao trên 700m (43.542 ha, chiếm 37,3% - sinh cảnh cư trú độc nhất của quần thể Bách xanh đá); Rừng kín thường xanh trên núi đất (9.174 ha, 7,9%); Rừng thứ sinh và thảm cây bụi rải rác.

Phần IV: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Đây là nội dung nghiên cứu thực nghiệm trọng tâm của đề tài, tập trung làm rõ:

• Đa dạng thành phần loài hạt trần ghi nhận qua điều tra thực địa: Trên 7 tuyến và 7 OTC (mỗi ô 1.000 m²), tác giả phát hiện và lập hồ sơ cho 5 loài hạt trần thuộc 4 họ thực vật khác nhau.
• Phân tích hiện trạng cấp bách bảo tồn của 5 loài: Đối chiếu trực tiếp với các cấp bảo vệ quốc gia và quốc tế.
• Đặc điểm hình thái học, phân bố và tái sinh tự nhiên của loài Cycas chevalieri Leandri (Tuế chevalier): Ghi nhận 1 quần thể mọc tập trung trong bán kính 50 m² trên sườn núi đất xen đá tại Trạm Kiểm lâm Khe Gát (tuyến Hà Dài Dựa). Mô tả chi tiết hình thái thân hóa gỗ cao tới 1,2 m, đường kính 8 - 18 cm; cuống lá dài 70 - 140 cm, phiến lá 80 - 110 đôi lá chét; nón đực hình thoi dài 15 - 25 cm; nón cái mang phiến lá đại bào tử dài 35 - 55 mm, mép xẻ 15 - 25 gai mềm; hạt hình trứng vỏ vàng. Cây xuất hiện nón vào tháng 3 - 4, hạt chín tháng 8 - 9, có khả năng bám rễ tái sinh tốt trên các hốc mùn vách đá không cần tầng đất dày.
• Đặc điểm của các loài cây gỗ lớn hạt trần: Ghi nhận sơ bộ về Đỉnh tùng (Cephalotaxus mannii), Thông tre lá dài (Podocarpus neriifolius), Kim giao núi đá (Nageia fleuryi) và đặc biệt là quần thể Bách xanh đá (Calocedrus rupestris). Bách xanh đá sinh trưởng trên các mỏm núi đá vôi tai mèo cheo leo ở đai cao 700 - 1.000 m với diện tích ưu thế lên tới trên 2.400 ha, nhiều cá thể đạt niên đại trên 500 năm.
• Tác động đe dọa và đề xuất nhóm giải pháp: Phân tích áp lực khai thác trộm gỗ quý, thu hái thực vật cảnh, sự suy thoái sinh cảnh do thiên tai bão lũ, ngập úng mùa mưa và khô hạn cực đoan mùa hè; từ đó xây dựng các nhóm giải pháp quản lý, tuần tra và gây trồng bảo tồn.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã xác lập danh lục điều tra thực địa gồm 5 loài cây thuộc ngành Hạt trần tại Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng kèm thông tin hình thái, dạng sống, công dụng và phân hạng bảo tồn.

TT	Tên phổ thông	Tên khoa học	Họ thực vật	Dạng sống	Giá trị sử dụng	Hiện trạng bảo tồn IUCN (2011)	Sách Đỏ VN (2007)	Nghị định 32/2006/NĐ-CP
1	Tuế chevalier	Cycas chevalieri Leandri	Họ Tuế (Cycadaceae)	Cây gỗ nhỏ, cây bụi	Cây cảnh, tạo dáng phong cảnh	LR/nt	LR/nt	Nhóm IIA
2	Đỉnh tùng	Cephalotaxus mannii Hook.	Họ Đỉnh tùng (Cephalotaxaceae)	Cây gỗ lớn	Gỗ tốt đóng đồ gia dụng, xây dựng, làm cảnh	VU (A1,c,d, B1+2b,c)	VU (A1,c,d, B1+2b,c)	Nhóm IIA
3	Bách xanh đá	Calocedrus rupestris Aver.	Họ Hoàng đàn (Cupressaceae)	Cây gỗ lớn	Gỗ quý có mùi thơm, làm đồ mỹ nghệ, khắc hương	EN (A2,c,d, C)	Chưa đánh giá	Nhóm IIA
4	Kim giao núi đá	Nageia fleuryi (Hickel) de Laub.	Họ Kim giao (Podocarpaceae)	Cây gỗ lớn	Gỗ tốt đóng đồ gia dụng, đồ mộc, cây bóng mát	LR/nt	Chưa xếp hạng	Không thuộc danh mục
5	Thông tre lá dài	Podocarpus neriifolius D.Don	Họ Kim giao (Podocarpaceae)	Cây gỗ lớn	Gỗ tốt đóng đồ mộc mỹ nghệ, gia dụng	LR/lc	Chưa xếp hạng	Không thuộc danh mục

So sánh đối chiếu với hệ thực vật:

• Tỷ lệ ghi nhận thực địa: 5 loài ghi nhận qua 7 tuyến điều tra thuộc 4 họ, chiếm 66,67% tổng số họ (4/6 họ) và 27,78% tổng số loài (5/18 loài) trong danh lục hạt trần từng công bố tại VQG Phong Nha – Kẻ Bàng. So với toàn quốc (8 họ, 50 loài), hệ hạt trần ghi nhận tại vườn quốc gia đại diện cho 50% số họ và 10% số loài.
• Cấp độ nguy cấp: 100% loài khảo sát (5/5 loài) nằm trong Danh lục Đỏ IUCN 2011 (trong đó Bách xanh đá ở cấp EN - Nguy cấp; Đỉnh tùng ở cấp VU - Sẽ nguy cấp; 3 loài ở mức LR - Ít nguy cấp/Gần bị đe dọa); 02 loài ghi nhận trong Sách Đỏ Việt Nam 2007 (Tuế chevalier và Đỉnh tùng đều ở mức VU/LR); 03 loài thuộc nhóm IIA Nghị định 32/2006/NĐ-CP (hạn chế khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại).
• Đóng góp về dữ liệu thực địa: Đề tài xác lập vị trí phân bố của quần thể Tuế chevalier tại Khe Gát trong phạm vi bán kính 50 m², khẳng định khả năng tái sinh từ hạt bám trên đá rêu mùn mục; đồng thời ghi nhận hiện trạng sinh cảnh của dải rừng Bách xanh đá cổ thụ thuần loại trên diện tích hơn 2.400 ha ở đai cao trên 700 m – kiểu phụ rừng độc nhất vô nhị có ý nghĩa toàn cầu của khu vực Karst Phong Nha – Kẻ Bàng.

Các nhóm giải pháp bảo tồn được tác giả đề xuất:

• Giải pháp bảo tồn nguyên vị (in-situ): Tăng cường lực lượng kiểm lâm tuần tra kiểm soát tại các trạm chốt trọng điểm (Km39, K40, U Bò, Khe Gát); cắm mốc ranh giới bảo vệ nghiêm ngặt các dải rừng Bách xanh đá và các điểm phân bố của Tuế chevalier, Đỉnh tùng; ngăn chặn triệt để hành vi đào cây cảnh và chặt trộm gỗ quý.
• Giải pháp bảo tồn chuyển vị (ex-situ): Thu thập hạt giống, hom cành của Bách xanh đá, Tuế chevalier và Đỉnh tùng đưa về ươm dưỡng, nhân giống bán tự nhiên tại Vườn thực vật và Trung tâm Cứu hộ, Bảo tồn và Phát triển sinh vật VQG Phong Nha – Kẻ Bàng.
• Giải pháp quản lý cộng đồng và kinh tế - xã hội: Tuyên truyền pháp luật bảo vệ rừng đến 13 xã vùng đệm; tạo sinh kế thay thế thông qua dịch vụ du lịch sinh thái và giao khoán bảo vệ rừng nhằm giảm áp lực khai thác lâm sản từ 15.734 hộ dân bản địa.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận ghi nhận một số hạn chế cụ thể do hoàn cảnh thực hiện:

• Giới hạn thời gian khảo sát và điều kiện thời tiết thực địa: Địa hình núi đá vôi Phong Nha – Kẻ Bàng bị chia cắt mãnh liệt, vách đá tai mèo hiểm trở, thiếu nước mặt vào mùa khô và ngập úng ngầm chia cắt vào mùa mưa khiến số lượng tuyến điều tra chỉ dừng lại ở 7 tuyến, chưa bao quát được toàn diện các khu vực vùng sâu, giáp biên giới Việt – Lào.
• Thiếu hụt dữ liệu do sự cố thiết bị: Tác giả gặp sự cố hỏng máy tính cá nhân sau đợt điều tra thực địa, dẫn đến mất mát một phần dữ liệu hình ảnh tư liệu gốc của các đối tượng khảo sát.
• Số lượng loài ghi nhận thực địa chưa đầy đủ: Đợt khảo sát mới chỉ ghi nhận được 5/18 loài thuộc danh mục hạt trần đã biết của vườn quốc gia, vắng mặt toàn bộ 7 loài thuộc họ Dây gấm (Gnetaceae) và một số loài gỗ lá kim quý như Hoàng đàn giả (Dacrydium elatum), Thông nàng (Dacrycarpus imbricatus) hay Dẻ tùng vân nam (Amentotaxus yunnanensis).

Hướng nghiên cứu tiếp theo cần tập trung:

• Mở rộng phạm vi điều tra bổ sung trên các dải núi cao hiểm trở thuộc Phân khu Bảo vệ nghiêm ngặt để xác minh sự hiện diện của 13 loài hạt trần còn lại trong danh lục lịch sử.
• Triển khai nghiên cứu chuyên sâu về sinh thái học quần thể, sinh lý nảy mầm và động thái tái sinh tự nhiên của loài Bách xanh đá (Calocedrus rupestris) và Tuế chevalier (Cycas chevalieri) phục vụ kỹ thuật nhân giống phục hồi rừng.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn cho nhiều đối tượng:

• Đối với sinh viên, học viên chuyên ngành Quản lý tài nguyên rừng, Lâm học, Sinh thái học và Đa dạng sinh học: Khóa luận cung cấp cấu trúc mẫu chuẩn mực về kỹ thuật điều tra lâm học thực địa (thiết lập ô tiêu chuẩn 1.000 m², ô dạng bản 25 m², điều tra ô 7 cây của Nguyễn Văn Huy, phương pháp đo vật hậu và tính toán hệ số tổ thành theo Daniel Mannilod).
• Đối với cán bộ nghiên cứu, quản lý rừng đặc dụng: Dữ liệu về hiện trạng phân bố, tọa độ tuyến, đặc điểm lập địa và phân hạng bảo tồn theo IUCN, Sách Đỏ và Nghị định 32 là nguồn tư liệu cơ sở trực tiếp cho Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng trong việc xây dựng phương án quản lý rừng bền vững và thiết lập chương trình giám sát loài nguy cấp.

Câu hỏi thường gặp

Khóa luận đã ghi nhận được bao nhiêu loài thuộc ngành Hạt trần qua điều tra thực địa tại VQG Phong Nha – Kẻ Bàng?
Qua khảo sát thực tế trên 7 tuyến và 7 ô tiêu chuẩn 1.000 m², đề tài ghi nhận được 5 loài thực vật hạt trần phân bố tự nhiên (gồm Tuế chevalier, Đỉnh tùng, Bách xanh đá, Kim giao núi đá, Thông tre lá dài) thuộc 4 họ, chiếm 27,78% tổng số 18 loài có tên trong danh mục thực vật hạt trần từng công bố tại Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng.

Loài hạt trần nào có cấp độ đe dọa cao nhất và đặc điểm phân bố nổi bật nhất tại khu vực nghiên cứu?
Loài Bách xanh đá (Calocedrus rupestris Aver.) có cấp độ đe dọa cao nhất trong danh lục điều tra, được xếp vào hạng Nguy cấp (EN) theo Danh lục Đỏ IUCN 2011 và thuộc nhóm IIA Nghị định 32/2006/NĐ-CP. Loài này là thực vật cổ đặc hữu sinh sống trên núi đá vôi ở đai cao 700 - 1.000 m, tạo thành quần xã rừng thuần loại rộng trên 2.400 ha tại Phong Nha – Kẻ Bàng với nhiều cá thể cổ thụ trên 500 năm tuổi.

Phương pháp ô tiêu chuẩn 7 cây được tác giả ứng dụng nhằm mục đích gì và thực hiện ra sao?
Phương pháp ô tiêu chuẩn 7 cây (dựa theo phương pháp luận của Nguyễn Văn Huy, 1996) được sử dụng để khảo sát tổ thành cây mọc kèm đối với các loài thông/hạt trần mọc phân tán. Quy trình thực hiện: chọn một cây hạt trần trưởng thành làm tâm, điều tra 6 cây gỗ lớn gần nhất xung quanh ($D_{1.3} \ge 10$ cm), xác định tên loài, đo cự ly từ cây tâm đến từng cây và đo các chỉ tiêu sinh trưởng ($D_{1.3}$, $H_{vn}$, $H_{dc}$, $D_t$).

Đặc điểm sinh vật học và phân bố của loài Tuế chevalier (Cycas chevalieri) được ghi nhận như thế nào trong khóa luận?
Tuế chevalier là loài thân gỗ nhỏ/cây bụi (thân cao tới 1,2 m, đường kính 8 - 18 cm, mang 4 - 15 tàu lá ở đỉnh thân). Khóa luận ghi nhận một quần thể mọc tập trung trong bán kính 50 m² trên núi đất xen đá tại Trạm Kiểm lâm Khe Gát (tuyến Hà Dài Dựa) ở độ cao 75 - 600 m. Loài này có nón đực và nón cái xuất hiện vào tháng 3 - 4, hạt chín tháng 8 - 9, có khả năng tái sinh tốt từ hạt ngay trên các bề mặt vách đá phủ thảm mục.

Những khó khăn tự nhiên nào tại Phong Nha – Kẻ Bàng gây cản trở công tác điều tra và bảo tồn thực vật hạt trần?
Khu vực chịu ảnh hưởng của thời tiết khắc nghiệt với gió phơn Tây Nam khô nóng vào mùa hè và lượng mưa lớn tập trung vào mùa thu gây ngập úng ngầm diện rộng. Địa hình Karst núi đá vôi chiếm 82% diện tích bị chia cắt hiểm trở, thiếu nước chảy mặt vào mùa khô, tầng đất mỏng khiến việc phục hồi thảm thực vật một khi bị suy thoái trở nên cực kỳ khó khăn.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Phạm Văn Tuyên đã hệ thống hóa điều kiện lập địa tự nhiên và hiện trạng đa dạng sinh học của ngành Hạt trần tại Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, ghi nhận thực tế 5 loài thực vật quý hiếm thuộc 4 họ khác nhau. Công trình làm sáng tỏ các đặc điểm hình thái, cấu trúc phân bố sinh cảnh và khả năng tái sinh của các loài đặc hữu như Bách xanh đá và Tuế chevalier, đồng thời chỉ rõ các nguy cơ đe dọa sinh học theo tiêu chuẩn IUCN, Sách Đỏ Việt Nam và Nghị định số 32/2006/NĐ-CP. Các đề xuất bảo tồn nguyên vị và chuyển vị được xây dựng trong khóa luận mang tính xác thực, đóng góp cơ sở dữ liệu lâm học hữu ích cho công tác quản trị và bảo tồn nguồn gen thực vật tại khu Di sản Thiên nhiên Thế giới Phong Nha – Kẻ Bàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Việt Nam nằm trong vành đai khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm, với sự tháy đổi từ điều kiện khí hậu đến địa hình tạo nên một hệ sinh thái vô cùng phong phú và đa dạng, là nơi hội tự nhiều loài động vật, thực vật tạo điều kiện cho sự đa dạng sinh học phát triển. Những năm gần đây, rừng ở nƣớc ta ngày càng bị suy giảm nghiêm trọng cả về diện tích lẫn trữ lƣợng. Bên cạnh đó dẫn đến nhiều loài động thực vật quý hiếm bị mất dần. Thực vật hạt trần (Gymnospermae) là một nghành thực vật bậc cao, cây hạt trần đƣợc xem là thực vật cổ có nguồn góc từ trên 300 triệu năm trƣớc.

Thực vật hạt trần phân biệt vƣới thực vật hạt kín ở chỗ hạt của chúng không bao kín bằng đầu nhụy chính. Hạt phấn đính trực tiếp lên noãn hơn là các phần khác nhƣ ở cây hạt kín. (theo Lưu Hồng Trường,2016 [17]) Các loài cây thuộc ngành Hạt trần (Gymnospermae) là tài nguyên quan trọng của thế giới thực vật. Số lƣợng 603 loài hạt trần (Farjon A, 2001)[22] (so với 250000 loài cây thuộc ngành Hạt kín) rõ ràng không phải là lớn, song chúng đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với môi trƣờng và kinh tế - xã hội ở nhiều nƣớc trên thế giới.

Ở nhiều nƣớc Châu Âu, Châu Mỹ, Châu Á cũng nhƣ Ôxtrâylia và Newzeland các loài hạt trần tự nhiên và gây trồng đóng vai trò rất quan trọng về cảnh quan cũng nhƣ kinh tế. Chúng thƣờng phân bố trên các vùng có độ cao lớn, nhƣ các loài thông ba lá, hồng tùng, bách xanh, pơ mu ở Đà Lạt (độ cao 1500m so với mực nƣớc biển ); hồng tùng, bạch tùng, thông tre ở núi Chúa (Khánh Hoà), Bà Nà (Đà Nẵng), Bạch Mã (Thừa Thiên Huế) và một số các loài lá kim khác ở Lào Cai, Hà Giang, Cao Bằng, Bắc Cạn, Sơn La, Hoà Bình,…Số ít loài khác đƣợc trồng tại các đai thấp hơn nhƣ thông đuôi ngựa, thông nhựa. Với số lƣợng loài không nhiều lại chỉ phân bố tại các khu vực nhất định. Các loài cây thuộc Hạt trần có rất nhiều giá trị khác nhau phục 1 vụ cho cuộc sống con ngƣời nhƣ: các giá trị về sinh thái, kinh tế, thƣơng mại, bảo tồn cũng nhƣ văn hoá xã hội sâu sắc.

Chúng là một nguồn cung cấp một lƣợng lớn gỗ, củi phục vụ cho nhu cầu của con ngƣời. Một số loài có giá trị sử dụng rất cao trong xây dựng, xuất nhập khẩu nhƣ pơ mu, hoàng đàn…Ngoài ra một số loài trong ngành Hạt trần đƣợc coi là các hoá thạch sống của các loài thực vật cổ trên trái đất (thuỷ tùng, thông nƣớc…), là các loài đặc hữu của Việt Nam (thông Đà Lạt, vân sam Phan Si Pan… ). Mặt khác các loài thuộc ngành Hạt trần còn là biểu trƣng của tín ngƣỡng văn hoá, xã hội của con ngƣời. Các loài tùng, bách đƣợc trồng trong các đền chùa biểu tƣợng cho sự trƣờng tồn và thần diệu phản ánh sự thiêng liêng cao quý trong các nền văn hoá.

Cho đến nay, vẫn chƣa chƣa có công trình nghiên cứu về ngành Hại trần tại VQG PN-KB làm cơ sở đề xuất các giải pháp bảo tồn có hiệu quả. Do vậy, thực hiện điều tra nghiên cứu về Thành phần loài và sự phân bố của ngành hạt trần là hết sức cần thiết nhằm góp phần nâng cao hiệu quả bảo tồn nghành hạt trần nói riêng và thực vật rừng tại VQG PN-KB nói chung. Xuất phát từ những lý do trên, tôi đề xuất đƣợc thực hiện đề tài: “Nghiên cứu thành phần và phân bố các loài trong ngành Hạt trần (Gymnospermum) tại VQG Phong Nha Kẻ Bàng – Quảng Bình” làm đề tài nghiên cứu cho khóa luận tốt nghiệp của mình.