CHƯƠNG I TONG QUAN VE ON ĐỊNH MAI DOC VÀ CÁC BIEN PHÁP BẢO VỆ MALDOC 1. TONG QUAN ON ĐỊNH MAI DOC ~ Bai toán én định mái đốc dat (đá) nói chung và mái dốc của đập dat đá. nói riêng cho đến nay ở Việt Nam cũng như trên thé giới vẫn còn chưa được giải quyết triệt để và đầy đủ, chứng 16 đó là vấn đề không đơn gián - Ôn định mái đốc phụ thuộc vio rất nhiều yếu tổ nội ngoại như tỉnh chất cơ lí hóa của vật liệu cấu thành mái dốc, các lực va tổ hợp tác dụng (áp lực thủy tinh, áp lực day nỗi, áp lực thấm, áp lực gió, áp lực ngược, lực động dat, áp lực kế ring, tải trong tĩnh và động của các phương tiện thiết bị quản lý vận hành wy.) sự biển đổi theo thời gian của các tai trọng và tác động kể cả tác động biển đổi của môi trường nhiệt như nhiệt độ. độ ẩm, ~ Hình thức mat ôn định của trượt của mái đốc: Theo thống kê hiện nay, các mái đốc thường có những hình thức mắt ôn định như sat lỡ, trượt mái dốc là phổ biển.
‘Vi dụ đường Hồ Chí Minh chạy đọc theo triển núi, địa hình phần lớn là đường đèo dốc, mặt cắt ngang thường có dang một bên taluy dương và một bên taluy âm. Vì vậy hiện tượng sat trượt là không tránh khỏi nhất là về mùa mưa lũ, phía taluy dương bên núi do địa hình, dia chất thủy văn rit phức tap và liên tục thay đối nên những đoạn dio sâu bj sat lở taluy.Quy mô và hậu quả của các hiện tượng đó rất khác nhau: có thé là sự mắt én định của một khối dat đá nhỏ trong phạm vi nền đường, nhưng cũng có thể là sự mat ổn định của cả một sườn núi trên đó xây dựng nền đường. Các công trình thủy lợi do điều kiện địa hình, địa chat thủy văn, địa chất công trình, thủy văn khí tượng, trị số cột nước trước đập, vật liệu xây dựng.làm các mái đập mắt ôn định sinh ra trượt mái. Vi vậy, cần phải có biện pháp xử lý kịp thời và hợp lý để ngăn chặn sự phát triển của hiện tượng sat, trượt này dẫn đến hậu quả nghiêm trọng hơn xảy ra.
~ Phương pháp tính ôn định mái đốc hiện nay chủ yếu sử dung phương. phép trạng thái cân bằng giới hạn 'Về hình dang mặt trượt, có rất nhiều giả thiết nhưng trong tính toán thực. tế thông thường dựa vào hai giả thiết sau đây: + Mặt trượt có dạng một cung tròn + Mặt trượt có dang là một mặt phẳng gay khúc Quy phạm thiết kế đập đất của nhiều nước trên thé giới đều công nhận hai giá thiết này để tinh toán. Giả thiết mat trượt có dạng hình cung tròn do một học giả Thủy Điền K.
VỀ sau nhiều nhà nghiên cứu về én định mái đốc xác nhận giả thiết này là phủ hợp thực tế, nhất là đối với những mái dốc đồng nhất. Cho đến nay, có rất nhiều phương pháp xác định hệ số dn định của mái đốc do nhiều nhà nghiên cứu đề nghị. Có thể ké đến các tác giả nỗi tiếng như: K. Tsugaev, Sven ~ Gun: Fenleniuxt, G.
Forhlic Dựa trên cơ sở lý thuyết đó và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công. nghệ, thể giới đã nghiên cứu và đưa ra một số phần mém tinh én định mái dốc tương đối chính xác như phần mềm Geo — Slope của Canada và phan mềm. Plaxis của Ha Lan. Đó là những phần mềm mô phỏng mái dốc rất hiệu quả.
Qua tính toán cho kết qua tinh tương đổi phủ hợp với các kinh nghiệm nghiên cứu ôn định mái đốc trước đó.2, HIỆN TRẠNG TRƯỢT LO MAI DOC. Mái dốc tự nhiên. Trugt lở đất đá là một dạng tai biến tự nhiên xảy ra tương đối phd ở vùng đổi núi Việt Nam, đặc biệt đọc theo các tuyến đường mới được xây. dựng, các tuyến đường đang được mở rộng hoặc nắn thẳng.
Hậu quả của trượt lở dat đã dẫn đến vai lắp đường giao thông, đe dọa cuộc sống của các khu dân cư dọc theo tuyến đường và dưới chân các sườn dốc. Trong nước a) Núi Dung thuộc địa phân xã Nhơn Tân, huyện An Nhơn, Binh Định Khu vực nghiên cứu có 20 khối trượt, phần lớn tập trung ở các mỏ khai thác đá làm vật liệu xây dựng. Các đặc điểm chính có thể được ghi nhận ở các khối trượt như sau - Hiện trang: + Địa chất: Mặt cắt vỏ phong hóa khu vực Núi Dung, qua khảo sát thực địa và đo sâu điện, bao gồm các lớp sau: Lép thé nhudng: Day 0,1 - 0. Lớp đất sườn-tàn tích: Thành phần chủ yếu là sét pha, sét, it hơn là cát pha, trạng thái cứng.
Dat có độ rỗng thấp, tính nén lún trung bình, sức chịu tải tương đối cao. Bề day thay đôi từ 0 đến 1,5m. Đá gốc phong héa mạnh: Bao gồm các sin phim sét bột màu xám vàng, xám trắng và có lẫn ít mảnh vụn của đá gốc. Thành phần khoáng vật chủ yếu la các loại sét (hydromica và kaolinit, limonit).
Trên các tuyến đo sâu điện, bề day lớp sườn-tăn tích và đá gốc phong hóa mạnh thay đổi từ 2 - 10m, điện trở suất thay đổi từ 400 - 3. Đây là ting có khả năng trượt lở ao, khi có mưa to ngắm nước. Đá gốc bản phong hỏa mứt nẻ mạnh cõ bề dày thayđôi từ 6,5m đến hon 40m, điện trở suất biển đi từ 10 đến 3. Dé gốc tươi cứng rắn chắc cö điện trở suất cao từ 700 - 10.000 Wm nằm ở độ sâu từ 13,1 m đến hơn 50m.
Độ bén cao hơn han so với đá phong. hóa mạnh + Địa hình phân cắt mạnh, độ dốc địa hình lớn, thường cao hơn 300. + Đá gốc phát triển nhiều hệ thong khe nứt, thuận lợi cho trượt 16. + Đá đỗ có dạng trượt phẳng, trượt dang nêm, còn trượt dat chủ yếu.
dưới dạng trượt phẳng nông. + Tham thực vật thưa thớt, nhiều bề mặt mái dốc không có cây che phủ. + Trượt xảy ra chủ yếu trong ting đá gốc bán phong hóa. Chỗ xung yếu.
hiện tượng đá đỏ và trượi đất có thể xảy ra đồng thời. Các ting đá gốc bán phong hóa khi xây ra trượt lở thường có khoảng lăn xa lớn, lắp cả vào nhà dan, + Dit có độ chặt cao, nhưng dé bị tan rã và độ bền suy giảm mạnh khi bị bảo hòa nước. ~ Nguyên nhân và biện pháp khắc phục: + Hoạt động khai thác đá xây dựng và khai dio mái dốc làm đường, nhà ở là yếu tố gây mắt cân bằng, dẫn đến trượt lở ở khu vực Núi Dung. + Hiện tượng chủ yếu là trượt lở đá dạng phẳng và dạng nêm ở các khu mỏ và taluy đường.
Trượt lở đất có quy mô nhỏ vả it phổ biến hon, xảy ra. trong cả lớp sưởn - tin tích và đá phong hóa mạnh. Khi xảy ra trượt đất các tảng lăn đá gốc còn sót lại có khoảng lăn xa đáng kẻ, đe dọa khu vực đất thấp. + Các giải pháp phòng chống trượt lở cần kết hợp giảm tải, hạn chế tác.
dụng của nước mưa, nước mặt trên mái đốc, thiết kế trình tự khai thác đá hợp. ý và sử dụng khoảng cách an toàn đổi với trượt lở. b) Sat lở tinh Kon Tum năm 2009 Nam 2009 có 11 cơn bão và 04 đợt áp thấp nhiệt đới hoạt động ở Biển Đông trong đó có 02 cơn bão (số 09 va số 11) ảnh hưởng trực tiếp đến tinh Kon Tum. Đặc biệt cơn bão số 09 với cường độ rất mạnh kèm theo mưa lớn gây lũ, lụt nghiêm trọng dat lũ lịch sử.
Bão, lũ lớn đã gây thiệt hại rit nặng né VỀ người, tài sản, công trình hạ tang và sản xuất ảnh hưởng đến đời sống của nhân dân trên địa bàn tinh Kon Tum, Do bị ảnh hướng nặng của thiên tai ma tập trung là trong đợt mưa lũ do bão số 9 và số 11 gây ra đã làm cho tỉnh Kon Tum bị tốn thất rat nặng n cả về con người và tải sản, với tổng kinh phí thiệt hại ước tính hơn 3 ngìn tỷ đồng; có tới 50 người chết, 38 người bị (hương, hàng ngân người phải sống trong cảnh co cực do mat nhà cửa, ruộng vườn, tai sản. giao thông bị hư hỏng nặng, gây ách tắc giao thông, chia cắt hầu hết các huyện rit nhiều tuyến đường huyện lộ, liên xã hầu như không đi lại được. Hệ thống các công trình thủy lợi, nước tự chảy, điện sinh hoại, trường, trạm bị thiệt hai rất nghiêm trong Tổng giá trị thiệt hại trên địa bản toàn tinh Kon Tum là trên 3. ty đồng - Điễm sat TM-SLI + Tọa đột N 1451.
+ Thời gian: xay ra năm 2010 + Vj trí điểm sat: xã Ngọc Yêu, huyện Tumorong, tinh Kom Tum. + Đặc điểm điểm sat: Sườn đồi tương đối dốc. Độ dốc sườn tự nhiên 55 60°, Sat từ đỉnh đồi đến mép đường làng xã Ngọc Yêu. Khối dat trượt theo.
Trên đỉnh đồi là thảm thực vật cây cỏ bụi thấp, Hướng sat theo hướng Nam-Bắc. + Kích thước điểm sat: Khối lượng sat lở lớn, gây hiệt hại lớn về người vi tài si + Vật liệu sat: dat, đá và thảm phủ thực vật cây cỏ bụi thấp,. (Hình 12) ~~ Không chỉ trượt đất đá mới xảy ra ở Việt Nam mà chúng xảy ra ở hau hết các quốc gia trên thé giới. Hậu quả của sat trượt đổi núi, lở đất đá hang năm tại các quốc gia trên thé giới tiêu tốn hàng ngàn tỷ đô la.
những tàn phá sạt lở đất nặng nề nhất trong lịch sử nước Mỹ là trận sạt lở đất Hình 1.3: Điểm sat lở Columbia năm 1985 tại Mỹ Tei Đài Loan, ngọn đổi nằm sit với 3 đường cao tổ bác sườn này rit dốc và không đều a nhau. Độ dốc của nó làm cho. at đá ding trượt xuống đường hơn. Diện tích trượt tai địa điểm nay dai 200m, rộng hơn 100m.
Bộ Giao thông Vận tai của Nhật bản cho bi ết nó như là 1 đều tra lên đến 20 đốctrượt.4: Điểm sat lở 3 đường cao tốc ở Dai Loan 26/06/2010 1. Mái đốc nhân tạo. Sie cổ trượt mái đốc công trình thủy lợi Sự cố vỡ một số đập trên thể gi nói chung và Việt Nam nói riêng cũng có nguyên nhân sat lở mái đập gây ra.5: Vo một phan than đập do hiện tượng thắm gây ra Theo các nghiên cứu, trong phân tích, dự báo sự cố vỡ đập có 2 nhiệm. vụ chính đó là (1) dự báo quá trình lũ xảy ra do sự cố vỡ đập và (2) quá trình truyền lũ xuống vùng hạ lưu của các đập.