CHƯƠNG I: HỆ THỐNG HÓA CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ ĐỘNG CƠ DU LỊCH VÀ DU LỊCH SINH THÁI I. Du lịch sinh thái 1. Khái niệm du lịch sinh thái Du lịch sinh thái là một khái niệm tương đối mới, có quy mô rộng ngày càng thu hút được sự quan tâm lớn từ các nhà nghiên cứu. Đồng thời, đối với một số người, họ hiểu du lịch sinh thái là sự kết hợp hài hòa giữa hai từ “du lịch” và “sinh thái”.
Tùy vào góc độ tiếp cận và cảm nhận mà đã có rất nhiều định nghĩa khác nhau ra đời. Theo Tổ chức bảo tồn thiên nhiên Thế giới (IUCN, 2008): “Du lịch sinh thái là du lịch và tham quan có trách nhiệm với môi trường tại các điểm tự nhiên không bị tàn phá để thưởng thức thiên nhiên và các đặc điểm văn hóa đã tồn tại trong quá khứ hoặc đang hiện hành qua đó khuyến khích hoạt động bảo vệ, hạn chế các hoạt động tiêu cực do các khách quan gây ra và tạo ra lợi ích cho những người dân địa phương tham gia tích cực” (Ceballos & Lascurain, 1996). Theo Hiệp hội DLST Hoa Kỳ, 1998: “Du lịch sinh thái là du lịch có mục đích với các khu tự nhiên, hiểu biết về lịch sử văn hóa và lịch sử tự nhiên của môi trường, không làm biến đổi tình trạng của hệ sinh thái, đồng thời ta có cơ hội để phát triển kinh tế, bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên và lợi ích tài chính cho cộng đồng địa phương”. Theo luật Du lịch Việt Nam năm 2017: “Du lịch sinh thái là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên, gắn với bản sắc văn hoá địa phương, có sự tham gia của cộng đồng dân cư, kết hợp giáo dục về bảo vệ môi trường”.
Theo định nghĩa của Hiệp hội Du lịch Sinh thái Quốc tế (The International Ecotourism Society, 2005): “Du lịch sinh thái là du lịch có trách nhiệm đối với các khu vực tự nhiên nhằm bảo tồn môi trường, duy trì cuộc sống của người dân địa phương đồng thời liên quan đến việc diễn giải, giáo dục thúc đẩy nhận thức về giá trị tự nhiên, môi trường và văn hóa địa phương”. SVTH: Nguyễn Thị Thu Nhi 6 Lớp: K52 QTKS ĐT 1 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Trương Thị Thu Hà Qua các định nghĩa nêu trên có thể thấy rằng khái niệm du lịch sinh thái có rất nhiều khía cạnh khác nhau tuy nhiên chúng tồn tại những nét tương đồng và thống nhất với nhau. Điều này được biểu hiện ở bốn yếu tố sau: -Thứ nhất, du lịch sinh thái phát triển gắn với những giá trị của thiên nhiên và văn hóa bản địa.
-Thứ hai, du lịch sinh thái được quản lý bền vững về môi trường sinh thái. -Thứ ba, du lịch sinh thái hỗ trợ cho việc bảo tồn và phát triển cộng đồng. -Thứ tư, có giá trị về mặt giáo dục và diễn giải môi trường. Cấu trúc du lịch sinh thái (Nguồn: Bá H.L, Du Lịch Sinh Thái, NXB Khoa học và Kỹ thuật, 2006).
Đặc điểm du lịch sinh thái Loại hình du lịch sinh thái về thực chất là loại hình có quy mô không lớn, nhưng có tác dụng hòa nhập môi trường tự nhiên với điểm du lịch, khu du lịch và nền văn hoá đó. Chính loại hình du lịch này cũng là loại hình du lịch bền vững mà hiện nay Tổ chức Du lịch thế giới đã khẳng định đối với các hoạt động du lịch nhằm vừa đáp ứng các nhu cầu hiện tại của du khách cùng người dân ở vùng có du khách đến thăm quan, nghỉ dưỡng v.v… đồng thời chú trọng tới việc tôn tạo nhằm bảo tồn các nguồn tài nguyên du lịch để có điều kiện phát triển hoạt động của du lịch trong tương lai. Theo Tổ chức du lịch thế giới (UNWTO, 2002) loại hình du lịch sinh thái có nhiệm vụ: - Bảo tồn tài nguyên của môi trường tự nhiên SVTH: Nguyễn Thị Thu Nhi 7 Lớp: K52 QTKS ĐT 1 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Trương Thị Thu Hà - Bảo đảm đối với du khách về các đặc điểm của môi trường tự nhiên mà họ đang chiêm ngưỡng.
- Thu hút tích cực sự tham gia của cộng đồng địa phương, người dân bản địa trong việc quản lý và bảo vệ, phát triển du lịch đang triển khai thực hiện trong điểm du lịch, khu du lịch v.v… Qua các yêu cầu nhiệm vụ đề ra nói trên, loại hình du lịch sinh thái vừa đảm bảo sự hài lòng đối với du khách ở mức độ cao để tạo lập sự hấp dẫn đối với họ, đồng thời qua du khách quảng bá uy tín của điểm du lịch, khu du lịch. Từ đó ngành du lịch có điều kiện bảo đảm và nâng cao hiệu quả của hoạt động du lịch và cũng là cơ hội tăng thu nhập cho người dân thông qua hoạt động du lịch, cũng tức là có điều kiện thuận lợi về xã hội hoá thu nhập từ du lịch. Đặc điểm chung của du lịch sinh thái theo các xuất bản của WTO, UNEP về du lịch sinh thái và các vấn đề có liên quan năm 2002 thì: - Hầu hết các hình thức du lịch dựa vào thiên nhiên trong đó động lực chính của du khách là tham quan, đề cao thiên nhiên đồng thời bảo tồn, phổ biến các nền văn hóa tại khu vực đó. - Giảm thiểu các tác động tiêu cực đến môi trường tự nhiên và văn hóa - xã hội.
- Được tổ chức dựa trên các nhóm nhỏ tại địa phương hoặc cũng có thể dựa trên các tổ chức nước ngoài thuộc nhiều loại hình khác nhau thành lập. - Hỗ trợ quản lý và bảo vệ các khu tự nhiên. Bên cạnh đó du lịch sinh thái còn bao hàm việc giáo dục và diễn giải. Nhìn chung du lịch sinh thái là loại hình du lịch dựa vào những hình thức truyền thống có sẵn, nhưng có sự hoà nhập vào môi trường tự nhiên với văn hoá bản địa, du khách có thêm những nhận thức về đặc điểm của môi trường tự nhiên, về những nét đặc thù vốn có của văn hoá từng điểm, từng vùng, khu du lịch và có phần trách nhiệm tự giác để không xảy ra những tổn thất, xâm hại đối với môi trường tự nhiên và nền văn hoá sở tại.
Còn về quy mô của loại hình du lịch sinh thái thì tuỳ thuộc vào khả năng, điều kiện, biện pháp tổ chức của nhà quản lý hoạt động du lịch, có thể dần dần từ quy mô khiêm tốn để phát triển rộng rãi. Bên cạnh đó, đây là một loại hình du lịch đặc biệt tổng hợp các mối quan tâm cảm giác đến môi trường thiên nhiên và tìm đến những vùng SVTH: Nguyễn Thị Thu Nhi 8 Lớp: K52 QTKS ĐT 1 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Trương Thị Thu Hà thiên nhiên nhiều tiềm năng về môi trường sinh thái để cải thiện kinh tế, phúc lợi xã hội, sức khoẻ và hưởng thụ, khám phá những cái mới, cái lạ, cái đẹp và sự trong lành của thế giới tự nhiên. Qua đó, tạo ra mối quan hệ hữu cơ, hoà đồng giữa con người với thiên nhiên, môi trường đồng thời hành động có ý thức trách nhiệm làm cho thiên nhiên môi trường bền vững, phong phú phục vụ trở lại lợi ích của con người cả ở hiện tại và tương lai.
Sản phẩm du lịch 1. Khái niệm sản phẩm du lịch Theo luật Du lịch Việt Nam năm 2017: “Sản phẩm du lịch là tập hợp các dịch vụ trên cơ sở khai thác giá trị tài nguyên du lịch để thỏa mãn nhu cầu của khách du lịch”. Theo quan điểm hệ thống, “Sản phẩm du lịch là một chỉnh thể phức hợp của nhiều yếu tố bao gồm tài nguyên du lịch, cơ sở vật chất hạ tầng du lịch và nguồn nhân lực. Sản phẩm du lịch bao gồm những sản phẩm hữu hình và những sản phẩm vô hình nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại, nghỉ ngơi, giải trí, giao lưu, khám phá và học hỏi của du khách”.
Theo quan điểm marketing, “Sản phẩm du lịch là một chỉnh thể có tính hệ thống cấu thành theo các cấp độ khác nhau nhằm đáp ứng các mức độ nhu cầu khác nhau của người tiêu dùng. Bao gồm các yếu tố cơ bản tạo ra lợi ích mà nhà cung cấp bán cho người tiêu dùng, các yếu tố chức năng phục vụ cho việc sử dụng sản phẩm chính và các dịch vụ bổ trợ và gia tăng”. Sản phẩm du lịch là những thứ mà có thể đáp ứng nhu cầu và mong muốn của khách du lịch, nó bao gồm các dịch vụ du lịch, các hàng hóa và tiện nghi cho du khách, được tạo nên bởi các yếu tố tự nhiên – xã hội và trên cơ sở vật chất kỹ thuật và lao động du lịch tại một vùng, một cơ sở nào đó. Đặc điểm của sản phẩm du lịch - Sản phẩm du lịch là tổng hợp giữa các ngành kinh doanh khác nhau.
Sản phẩm du lịch thường ở xa khách hàng. - Sản phẩm du lịch về cơ bản là không cụ thể. Thực ra nó là một kinh nghiệm du lịch hơn là một món hàng cụ thể, do đó không thể đặt ra vấn đề nhãn hiệu như hàng hóa. Sản phẩm du lịch rất dễ bị bắt chước.
- Thời gian mua, thấy và sử dụng sản phẩm du lịch thường kéo dài. Việc tiêu dùng SVTH: Nguyễn Thị Thu Nhi 9 Lớp: K52 QTKS ĐT 1 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Trương Thị Thu Hà sản phẩm du lịch có tính thời vụ vì sản phẩm du lịch rất dễ bị thay đổi do đổi mới và điều kiện tự nhiên. - Sản phẩm du lịch không thể dịch chuyển được, trừ hàng hóa lưu niệm − Sản phẩm du lịch không thể lưu kho cất giữ, trừ hàng hóa lưu niệm.
Sản phẩm du lịch chủ yếu như là dịch vụ vận chuyển, dịch vụ lưu trú, dịch vụ ăn uống,… Do đó về cơ bản không thể lưu kho cất giữ được. - Sản phẩm du lịch mang đặc tính không đồng nhất, do sản phẩm du lịch chủ yếu là dịch vụ, vì vậy mà khách hàng không thể kiểm tra chất lượng sản phẩm trước khi mua, gây khó khăn cho việc lựa chọn sản phẩm, cũng chính vì thế mà khách mua sản phẩm du lịch thường ít trung thành với sản phẩm. Tổng quan về điểm du lịch 1. Khái niệm về điểm du lịch Điểm du lịch là một thuật ngữ rất rộng và đa dạng.
Nó được sử dụng để biểu thị một địa điểm có sức thu hút mạnh mẽ đối với khách du lịch. Sự hấp dẫn này được thể hiện thông qua sự đa dạng của các nguồn tài nguyên thiên nhiên, các chất lượng của các dịch vụ được cung cấp cho du khách.