BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO - BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI Nguyễn Thị Thanh Thuỷ NHÂN THÂN NGƯỜI PHAM TOI TRONG TOI PHAM HỌC Chuyén uganh: Sét pham hoe, Lut hint su oa luit (6 tung hink sua Ma so: 5.14 LUẬN AN THẠC SĨ LUẬT HOC _— THU VIỆ!! | TRUANG 41" HA NO - 19I 96 PHÒIG ex” LA 641 SV Mục lue Lời nói đầu CHƯNG I NHŨNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NHÂN THÂN NGƯỜI PHAM TOI TRONG TỘI PHẠM HỌC. Khái niệm nhân thân người phạm tội và ý nghĩa của việc nghiên cứu nhân thân người phạm tội trong Tội phạm học. Khái niệm nhân thân người phạm tội. Khái niệm nhân thân con người.
Khái niệm nhân thân người phạm tội. Ynghia của việc nghiên cứu nhân thân người phạm tội trong Tội phạm học. Giới hạn của việc nghiên cứu nhân thân người phạm tội trong Tội phạm học và mối quan hệ giữa đặc điểm xã hội và đặc điểm sinh học trong nhân thân người phạm tội. Giới hạn của việc nghiên cứu nhân thân người phạm tội trong Tội phạm học.
Mối quan hệ giữa đặc diém xã hội và đặc điển sinh hoc trong ae A ~ « on ~ A? v 7. nhân thân người phạm tội. Mối liên hệ giữa khái niệm nhân thân người phạm tội và một số khái niệm khác. Khái niệm nhân thân người bị tạm giữ, bị can, bị cáo, người bị kết án, phạm nhân.
Khái niệm nhân thân người có lôi trong việc thực hiện tội phạm và người đã thực hién tội phạm. Khái niệm chi thể của tội phạm. CHUONG II CÁC ĐẶC ĐIỂM CUA NHÂN THÂN NGƯỜI PHAM TOI TRONG TỘI PHẠM HỌC 1. Một số vấn dé chung về đặc điểm, dấu hiệu đặc trưng của nhân thân người phạm toi trong Tội phạm học.
Phân tích các loại đặc điểm cụ thể. Các đặc điểm, dấu hiệu nhân khẩu học - xã hội. Đặc điểm về giới tính. Dấu hiệu về độ tuổi.
Trình độ học vấn. Hoàn cảnh gia đình. Địa vị xã hội và nghề nghiệp. Các dâu hiệu pháp lý - hình sự.
Động cơ, mục đích thực hiện tội phạm của người phạm tội. Đồng phạm và mức độ có tổ chức của người phạm tội. Các đặc diém dao đức - tâm lý của người phạm tội. CHUONG III PHAN LOAI NHAN THÂN NGƯỜI PHAM TOI 1.
Co sở, căn cứ va ý nghĩa của việc phan loại người phạm tội. Phân loại người phạm tội. Phân loại người phạm tội theo dấu hiệu nhân khẩu học - xã hội. Phan loại người phạm tội theo dấu hiệu pháp lý - hình sự.
Đặc điểm phân loại người chưa thành niên phạm tội. - Kết luận - Tài liệu tham khảo LOF HOI PAU 1. Tinh cấp thiết của dé tai. Để tiến hành đấu tranh phòng chống tội phạm, giáo dục người phạm tội, trong hoạt động thực tiễn, các cơ quan Công an, Viện kiểm sát, Tòa án, các cơ quan Nhà nước, các tổ chức xã hội cần có nhận thức đúng đắn về nhân thân người phạm tội.
Nghiên cứu nhân thân người phạm tội nhằm giải quyết vấn đề tội phạm trong xã hội là trách nhiệm tham gia của nhiều ngành khoa học, trong đó Tội phạm học giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Dù thuộc bất kỳ trường phái nào, mỗi nhà nghiên cứu tội phạm học đều không thể bỏ qua các vấn đề có liên quan đến nhân thân người phạm tội khi phân tích về mặt lý luận tội phạm, các nguyên nhân dẫn đến việc phạm tội cũng như khi nghiên cứu để đưa ra các giải pháp khoa học nhằm đấu tranh và phòng ngừa tội phạm. Nhân thân người phạm tội là vấn đề mang tính chất phức hợp. Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lê Nin, khi nghiên cứu nhân thân người phạm tội, các nhà tội phạm học xã hội chủ nghĩa đã kiên quyết bác bỏ những quan điểm tư sản về “người phạm tội bẩm sinh", về "thiên mệnh phát sinh tội phạm”, mọi ý đồ bỏ qua bản chất thực sự của tội phạm với tư cách là một hiện tượng xã hội sinh ra bởi chính các nguyên nhân xã hội.
Nói cách khác trong khoa học của chúng ta, nhân thân người phạm tội được nghiên cứu không phải với tư cách ” vat tu nó”, mà trong sự thống nhất giữa các đặc điểm nhân cách với các điều kiện sinh hoạt và giáo dục của chủ thể. Thêm vào đó, nhiệm vụ đặt ra là phải làm rõ các cơ chế cụ thể của mối quan hệ song phương giữa nhân thân và môi trường, giữa việc hình thành và thực hiện động cơ phạm tội, và việc lựa chọn cách sử xự tương ứng trong hoàn cảnh nhất định. Xét từ góc độ của công tác tổ chức đấu tranh phòng chống tội phạm có hiệu quả thì việc chỉ ra những con người “mong muốn” phạm tội còn là quá ít, cần phải làm sáng tỏ tại sao họ lại "mudn” và tại sao chính xử sự có mục đích, khuynh hướng phạm tội rõ ràng lại được họ ưu tiên lựa chọn. Để làm được điều này cần phải nghiên cứu nhân thân người phạm tội trong mối liên hệ với các hiện tượng đã làm xuất hiện và nuôi dưỡng các quan điểm, thói quen chống lại xã hội mà được thực hiện trong xử sự phạm tội.
Đối với Tội phạm học Việt Nam, nghiên cứu nhân thân người phạm tội là một vấn đề hết sức quan trọng vì Nhà nước ta luôn lấy con người làm trung tâm của xã hội. Mục đích duy nhất của việc nghiên cứu nhân thân người phạm tội là nhằm đáp ứng yêu cầu nghiên cứu tình trạng phạm tội ở Việt Nam, từ đó đưa ra những giải pháp, kiến nghị giải quyết vấn đề tội phạm trong xã hội, ngăn chặn không cho bất kỳ một thành viên nào trong xã hội đi vào con đường phạm tội và phải chịu hình phạt của pháp luật; đưa ra những giải pháp xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa, phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng một xã hội Việt Nam công bằng và văn minh. Từ sự phân tích trên cho thấy, việc nghiên cứu nhân thân người phạm tội có ý nghĩa to lớn về mặt khoa học cũng như về mặt thực tiễn. Do đó tác giải đã chon dé tài “nhận thân người phạm tội trong tội phạm hoc" làm luận án tốt nghiệp cao học luật.
@ - Tinh hình nghiên cứu. Nhân thân người phạm tội là vấn đề được nghiên cứu khá sâu sắc và rộng rãi trong khoa học pháp lý của các nước XHCN và không chỉ dừng lại ở khía cạnh Tội phạm học, mà đối với cả khía cạnh Luật hình sự, Xã hội học. Nhiều công trình khoa học đã ra đời, phát triển và làm phong phú thêm học thuyết Mác - Lê Nin về nhân thân người phạm tội. Ở Liên Xô cũ, nhiều nhà khoa học đã gắn tên tuổi của mình với các công trình nghiên cứu khoa học về tội phạm học nói chung và nhân thân người phạm tội nói riêng như: Xa - kha - Rốp A.B, Lay - Ki - Na N.X, Min - kốp - Xki G.
Ở nước ta, nghiên cứu nhân thân người phạm tội còn là vấn đề phức tạp và mới mẻ, tuy nhiên cũng có một số sách báo, tài liệu đã đề cập đến vấn đề nhân thân người phạm tội như Giáo trình tội phạm học (chương VD Trường Đại học Luật năm 1994; PTS Đỗ Ngọc Quang, Giáo trình Tội phạm học (chươngV), Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội năm 1995; Tội phạm hoc, Luật hình sự và Tố tụng hình sự (chươngIX), Viện nghiên cứu Nha nước và Pháp luật, Nhà Xuất bản Chính trị quốc gia Hà Nội năm 1994; PTS Võ Khánh Vinh, Nguyên tắc công bằng trong Luật hình sự (chương III ), Nhà Xuất bản Công an năm 1994; Sưu tập chuyên đề: Những vấn dé lý luận về Luật hình sự, Tố tụng hình sự và Tội phạm học, Uỷ ban khoa học xã hội Việt Nam. Viện Thông tin khoa học xã hội năm 1982 (tài liệu dịch). Ngoài ra vấn đề nhân thân người phạm tội còn được nhiều tác giả nghiên cứu trong một số bài viết, chuyên khảo chung về Tội phạm học, Luật hình sự đăng trong các Tạp chí chuyên ngành như: Quyết định hình phạt trong Luật hình sự Việt Nam (1 số vấn dé lý luận) của PTS Nguyễn Ngoc Hòa; Cân nhắc nhân thân người phạm tội khi quyết định hình phạt của PTS Võ Khánh Vinh. Với tình hình nghiên cứu nêu trên cho thấy, mặc dù đã có một số công trình, chuyên khảo đề cập đến vấn đề nhân thân người phạm tội nhưng đa số mới chỉ dùng lại ở việc giới thiệu khái quát nội dung của vấn đề, xem xét nhân thân người phạm tội trong Tội phạm học nói chung hoặc trong khía cạnh Luật hình sự nói riêng.
Nhân thân người phạm tội chưa được các nhà khoa học dành cho sự tập trung nghiên cứu một cách thỏa đáng và ưu tiên đề cập đến như là một vấn đề có tính độc lập cin được đi sâu giải quyết một cách có hệ thống toàn bộ nội dung của vấn đề với đây đủ các phương diện, các mặt cơ bản của nhân thân người phạm tội. Vì vậy việc nghiên cứu toàn diện và triệt để vấn đê nhân thân người phạm tội có ý nghĩa to lớn về mặt khoa học cũng như về mặt thực tiễn, là nhiệm vụ hàng đầu mang tính cấp bách được đặt ra đối với Tội phạm học. Mục đích, nhiệm vụ và phạm vi nhiên cứu. Mục đích đặt ra của Luận án là nhằm tìm hiểu và giải quyết khái quát trên cơ sở lý luận và thực tế vấn đề nhân thân người phạm tội trong Tội phạm học với tư cách một khái niệm tổng hợp cho phép tách biệt các dấu hiệu phát sinh tội phạm vốn có ở một loạt cá nhân được tập hợp thành nhóm (kiểu), căn cứ vào các cơ sở này hay cơ sở khác (chẳng hạn vào loại tội phạm đã thực hiện v.
Nhờ đó, chúng ta có được khả năng đưa ra các tổng kết xã hội cụ thể và chỉ ra con đường tiếp cận với việc giải quyết vấn đề tội phạm học cơ ban - khắc phục các nguyên nhân sinh ra tội phạm. Theo đó, Luận án này có nhiệm vụ nghiên cứu một cách có hệ thống nội dung của vấn đề bao hàm: khái niệm và ý nghĩa của việc nghiên cứu nhân thân người phạm tội; mối tương quan giữa đặc điểm xã hội và đặc điểm sinh học trong nhân thân người phạm tội; phân biệt khái niệm nhân thân người phạm tội với các khái niệm liên quan như khái niệm nhân thân bị cáo, phạm nhân, chủ thể của tội phạm v.