Nghiên Cứu Khả Năng Nhân Nhanh Lan Hài Mốc Hồng (Paphiopedilum micranthum) Bằng Phương Pháp In Vitro

Nghiên cứu khả năng nhân nhanh lan hài mốc hồng Paphiopedilum micranthum bằng phương pháp in vitro, góp phần bảo tồn và phát triển giống lan quý.

• Tác giả: Dương Thị Thu Hoài
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Tình
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Công nghệ sinh học
• Đề tài: Nghiên Cứu Khả Năng Nhân Nhanh Lan Hài Mốc Hồng (Paphiopedilum micranthum) Bằng Phương Pháp In Vitro
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên Cứu Nhân Nhanh Lan Hài Mốc Hồng

Việt Nam là một trong những quốc gia có tính đa dạng sinh học cao nhất trên thế giới, đặc biệt là hệ thực vật phong phú, trong đó có họ Lan. Trong các loài phong lan Việt Nam, lan hài nổi bật với vẻ đẹp độc đáo. Theo giáo sư Averyanov, Việt Nam có khoảng 900 loài lan. Lan hài Việt Nam đa dạng về màu sắc và kiểu dáng, thu hút cả người chơi lan trong nước và quốc tế. Tuy nhiên, việc khai thác quá mức đã đẩy nhiều loài lan hài vào nguy cơ tuyệt chủng. Lan Hài Mốc Hồng (Paphiopedilum micranthum), một trong số đó, đang bị đe dọa nghiêm trọng. Nghiên cứu nhân giống in vitro lan hài là một giải pháp hiệu quả để bảo tồn và phát triển loài lan quý hiếm này, đáp ứng nhu cầu thị trường và bảo tồn nguồn gen.

1.1. Giá trị Kinh Tế và Bảo Tồn của Lan Hài Mốc Hồng

Paphiopedilum micranthum không chỉ có giá trị thẩm mỹ cao mà còn là đối tượng nghiên cứu khoa học quan trọng. Việc bảo tồn loài lan này không chỉ giữ gìn đa dạng sinh học mà còn mang lại lợi ích kinh tế cho cộng đồng địa phương. Phương pháp nhân giống vô tính lan hài hiệu quả giúp tăng số lượng cây giống, đáp ứng nhu cầu thị trường và giảm áp lực khai thác từ tự nhiên.

1.2. Thách Thức trong Nhân Giống Lan Hài Mốc Hồng Truyền Thống

Các phương pháp nhân giống truyền thống như gieo hạt hay tách mầm gặp nhiều khó khăn do tỷ lệ nảy mầm thấp và thời gian sinh trưởng chậm của cây. Chất lượng cây giống không đồng đều và số lượng cây ít là những hạn chế lớn. Do đó, cần có những phương pháp nhân nhanh lan quý hiếm hiệu quả hơn để bảo tồn và phát triển loài lan này.

II. Vấn Đề Bức Thiết Nguy Cơ Tuyệt Chủng Lan Hài Mốc Hồng

Lan hài mốc hồng (Paphiopedilum micranthum) là một loài lan có hoa to, màu sắc sặc sỡ và kiểu dáng đặc biệt. Hoa thường nở vào dịp Tết, rất được ưa chuộng. Tuy nhiên, vùng phân bố của loài này hẹp, chỉ tìm thấy ở miền Bắc Việt Nam và một số vùng của Trung Quốc. Tình trạng khai thác quá mức và phá rừng làm mất môi trường sống đã đẩy loài lan này đến bờ vực tuyệt chủng. Vì vậy, việc bảo tồn và phát triển loài lan này là hết sức cần thiết.

2.1. Thực Trạng Khai Thác và Mất Môi Trường Sống của Lan Hài

Tình trạng khai thác lan hài tràn lan để phục vụ nhu cầu thị trường đã gây ra những tác động tiêu cực đến quần thể lan hài trong tự nhiên. Việc phá rừng làm nương rẫy cũng làm mất đi môi trường sống của lan hài, khiến loài lan này ngày càng trở nên khan hiếm. Cần có những biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt để ngăn chặn tình trạng này.

2.2. Vai Trò của Bảo Tồn Lan Hài trong Hệ Sinh Thái

Lan hài đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái, góp phần duy trì sự cân bằng và đa dạng sinh học. Việc bảo tồn lan hài không chỉ bảo vệ một loài cây quý hiếm mà còn bảo vệ cả một hệ sinh thái phong phú. Ứng dụng in vitro trong bảo tồn lan trở thành một hướng đi bền vững.

III. Phương Pháp In Vitro Giải Pháp Nhân Nhanh Lan Hài Mốc Hồng

Phương pháp nhân giống in vitro lan hài ra đời như một giải pháp hiệu quả để khắc phục những hạn chế của phương pháp truyền thống. Phương pháp này cho phép tạo ra số lượng lớn cây giống chất lượng cao, đồng đều và sạch bệnh trong thời gian ngắn. Đây là một công cụ đắc lực để bảo tồn và phát triển loài lan quý hiếm này. Kỹ thuật này dựa trên nguyên tắc sinh sản vô tính lan hài mốc hồng trong môi trường kiểm soát.

3.1. Ưu Điểm Vượt Trội của Phương Pháp Nuôi Cấy Mô Lan Hài

So với các phương pháp nhân giống truyền thống, phương pháp nhân giống lan in vitro có nhiều ưu điểm vượt trội như: tăng nhanh số lượng cây giống, đảm bảo chất lượng cây đồng đều, tạo ra cây sạch bệnh và có thể nhân giống quanh năm, không phụ thuộc vào mùa vụ.

3.2. Các Giai Đoạn Chính trong Quy Trình Nhân Giống In Vitro Lan Hài

Quy trình nhân giống lan bằng phương pháp nuôi cấy mô bao gồm nhiều giai đoạn như: chọn lọc và khử trùng mẫu, tạo mô sẹo, tái sinh chồi, nhân nhanh chồi, tạo rễ và thuần hóa cây con. Mỗi giai đoạn đều đòi hỏi những điều kiện và kỹ thuật riêng biệt để đảm bảo thành công.

3.3. Tối Ưu Môi Trường Nuôi Cấy Mô Để Nhân Nhanh Lan Hài

Môi trường nuôi cấy mô đóng vai trò then chốt trong quá trình nhân giống in vitro. Việc lựa chọn và tối ưu hóa thành phần môi trường, bao gồm các chất dinh dưỡng, hormone thực vật và các yếu tố khác, là rất quan trọng để đạt được hiệu quả nhân giống cao nhất. Giá thể nhân giống lan in vitro cũng cần được lựa chọn kỹ càng.

IV. Nghiên Cứu Thực Nghiệm Quy Trình Nhân Nhanh Lan Hài In Vitro

Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định các điều kiện tối ưu cho quá trình nhân nhanh lan hài mốc hồng bằng phương pháp in vitro. Các thí nghiệm được thực hiện để đánh giá ảnh hưởng của nồng độ chất khử trùng, môi trường dinh dưỡng và các chất kích thích sinh trưởng đến khả năng tái sinh chồi và tạo rễ của lan hài. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng quy trình nhân giống lan hài hiệu quả.

4.1. Khử Trùng Mẫu Yếu Tố Quan Trọng Để Đảm Bảo Vô Trùng

Việc khử trùng mẫu vật là bước đầu tiên và quan trọng trong quy trình nhân giống lan in vitro. Nồng độ và thời gian khử trùng phải được lựa chọn cẩn thận để tiêu diệt các vi sinh vật gây hại mà không ảnh hưởng đến khả năng sống của mô thực vật.HgCl2 thường được sử dụng nhưng cần xác định nồng độ và thời gian phù hợp.

4.2. Ảnh Hưởng của Môi Trường Dinh Dưỡng Đến Tái Sinh Chồi Lan Hài

Môi trường dinh dưỡng cung cấp các chất cần thiết cho sự sinh trưởng và phát triển của mô thực vật. Việc lựa chọn môi trường phù hợp và bổ sung các chất kích thích sinh trưởng có thể thúc đẩy quá trình tái sinh chồi và nhân nhanh lan hài. Các loại môi trường như MS, B5, WPM thường được sử dụng.

4.3. Các chất kích thích sinh trưởng NAA BA và tác động đến nhân nhanh

Các chất kích thích sinh trưởng như NAA, BA ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình nhân nhanh, cần có nghiên cứu cụ thể cho việc tái sinh và tăng trưởng chồi lan hài P. micranthum. Cần xem xét sự kết hợp của các chất kích thích để đạt hiệu quả tốt nhất.

V. Kết Quả và Ứng Dụng Nhân Rộng Giống Lan Hài Mốc Hồng

Kết quả nghiên cứu cho thấy phương pháp in vitro có thể được sử dụng để nhân giống in vitro lan hài mốc hồng một cách hiệu quả. Quy trình nhân giống được xây dựng có thể được áp dụng để sản xuất số lượng lớn cây giống lan hài chất lượng cao, phục vụ cho mục đích thương mại và bảo tồn. Việc chuyển giao công nghệ cho các nhà vườn và cộng đồng địa phương sẽ góp phần phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.

5.1. Đánh Giá Hiệu Quả Nhân Giống và Chất Lượng Cây Con

Việc đánh giá hiệu quả nhân giống và chất lượng cây con là rất quan trọng để đảm bảo tính khả thi của quy trình. Các chỉ tiêu đánh giá bao gồm tỷ lệ tái sinh chồi, số lượng chồi trên một mẫu, chiều cao cây, số lượng rễ và khả năng thích nghi của cây con với môi trường tự nhiên.

5.2. Tiềm Năng Ứng Dụng trong Bảo Tồn và Phát Triển Thương Mại

Phương pháp nhân giống vô tính lan có tiềm năng ứng dụng rộng rãi trong công tác bảo tồn các loài lan quý hiếm đang bị đe dọa. Đồng thời, nó cũng có thể được sử dụng để sản xuất cây giống thương mại, đáp ứng nhu cầu của thị trường và tạo ra nguồn thu nhập cho cộng đồng.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Phát Triển Nhân Giống Lan

Nghiên cứu đã chứng minh tính hiệu quả của phương pháp in vitro trong việc nhân nhanh lan hài mốc hồng (Paphiopedilum micranthum). Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu sâu hơn để tối ưu hóa quy trình và giảm chi phí sản xuất. Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc sử dụng các nguồn dinh dưỡng thay thế, phát triển các hệ thống nuôi cấy tự động và nghiên cứu về di truyền học của lan hài.

6.1. Đánh Giá và Triển Vọng Của Các Phương Pháp Bảo Tồn Lan Hài

Cần có sự kết hợp giữa các phương pháp bảo tồn in situ (tại chỗ) và ex situ (ngoài chỗ) để bảo vệ lan hài một cách toàn diện. Việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của lan hài và tầm quan trọng của việc bảo tồn cũng là rất cần thiết.

6.2. Nghiên Cứu Sâu Hơn về Di Truyền và Thích Ứng của Lan Hài

Nghiên cứu về di truyền học của lan hài sẽ giúp hiểu rõ hơn về sự đa dạng di truyền của loài này và tìm ra các đặc điểm có giá trị trong công tác chọn giống. Nghiên cứu về khả năng thích ứng của lan hài với các điều kiện môi trường khác nhau sẽ giúp mở rộng vùng trồng và phát triển loài lan này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM DƯƠNG THỊ THU HOÀI Tên đề tài: “NGHIÊN CỨU KHẢ NĂNG NHÂN NHANH LAN HÀI MỐC HỒNG (PAPHIOPEDILUM MICRANTHUM) BẰNG PHƯƠNG PHÁP IN VITRO” KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Công nghệ sinh học Khoa : CNSH-CNTP Khoá học : 2015-2019 Thái Nguyên, năm 2019 h ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM DƯƠNG THỊ THU HOÀI Tên đề tài “NGHIÊN CỨU KHẢ NĂNG NHÂN NHANH LAN HÀI MỐC HỒNG (PAPHIOPEDILUM MICRANTHUM) BẰNG PHƯƠNG PHÁP IN VITRO” KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Công nghệ sinh học Lớp : K47 - CNSH Khoa : CNSH-CNTP Khoá học : 2015-2019 Giảng viên hướng dẫn : ThS. Nguyễn Thị Tình Thái Nguyên, năm 2019 h i LỜI CẢM ƠN Được sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Công nghệ Sinh học và Công nghệ Thực phẩm, trong thời gian thực tập tốt nghiệp em đã thực hiện đề tài: “Nghiên cứu khả năng nhân nhanh lan Hài Mốc Hồng (Paphiopedilum micranthum) bằng phương pháp in vitro ”. Trang đầu tiên của khoá luận này em xin gửi lời cảm ơn tới Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Công nghệ Sinh học và Công nghệ Thực phẩm cùng các thầy cô giáo trong Khoa đã tạo điều kiện thuận lợi cho em hoàn thành đề tài nghiên cứu này. Đặc biệt, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc, em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới cô giáo ThS.

Nguyễn Thị Tình, giảng viên khoa Công nghệ Sinh học và Công nghệ Thực phẩm đã tận tình chỉ bảo, giúp đỡ và hướng dẫn em trong thời gian thực hiện đề tài. Đồng thời, em xin cám ơn ThS. Ma Thị Hoàn đã giúp đỡ và tạo điều kiện tốt nhất cho em trong suốt quá trình thực tập tốt nghiệp. Cuối cùng, em xin cảm ơn gia đình đã tạo điều kiện vật chất và luôn là chỗ dựa tinh thần cho em trong suốt thời gian thực tập, cảm ơn bạn bè đã hết lòng động viên, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian qua.

Trong quá trình thực tập, cũng như là quá trình làm báo cáo thực tập thời gian có hạn không tránh khỏi những sai sót. Em rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của thầy cô và các bạn để đề tài của em được hoàn thiện hơn. Lời cuối em xin kính chúc các thầy, cô giáo trong nhà trường, trong khoa Công nghệ Sinh học và Công nghệ thực phẩm, cùng các bạn đồng nghiệp sức khoẻ, thành công trong cuộc sống. Em xin chân thành cảm ơn! Thái Nguyên, ngày 03 tháng 6 năm 2019 Sinh viên thực hiện Dương Thị Thu Hoài h ii DANH MỤC BẢNG Bảng 2.

Các nhóm lan Hài Việt Nam theo thứ hạng bảo tồn của Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) [1]. Thiết bị, dụng cụ nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ, thời gian khử trùng của dung dịch HgCl2 đến khả năng tạo vật liệu vô trùng (sau 7 ngày nuôi cấy). Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của một số môi trường đến khả năng tái sinh chồi lan Hài P.

Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của NAA đến khả năng nhân nhanh chồi lan Hài P. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của BA đến khả năng nhân nhanh lan Hài P. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của BA kết hợp với Giberellin đến khả năng nhân nhanh chồi lan P. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của dịch chiết chuối đến khả năng nhân nhanh lan Hài P.

Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của IAA đến khả năng ra rễ tạo cây hoàn chỉnh của lan Hài P. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của IBA đến khả năng ra rễ tạo cây hoàn chỉnh của lan Hài P.51 h iii DANH MỤC HÌNH Hình 2. Hình ảnh về cây lan Hài Paphiopedilum micranthum tại nhà lưới khoa CNSH-CNTP. Sơ đồ quá trình phân hóa và phản phân hóa của tế bào thực vật.

Error! Bookmark not defined. Sơ đồ nghiên cứu ảnh hưởng của một số chất kích thích sinh trưởng đến khả năng tái sinh, nhân nhanh chồi và ra rễ của cây lan Hài P. Biểu đồ kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ, thời gian của HgCl2 đến khả năng tạo vật liệu vô trùng (sau 7 ngày nuôi cấy). Một số hình ảnh tạo vật liệu vô trùng.

Biểu đồ kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của môi trường dinh dưỡng đến khả năng tái sinh đoạn thân mang mầm ngủ lan Hài P. Hình ảnh ảnh hưởng của môi trường dinh dưỡng đến khả năng tái sinh chồi lan Hài P. Biểu đồ kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ NAA đến khả năng nhân nhanh chồi lan Hài P. Hình ảnh ảnh hưởng của nồng độ NAA đến khả năng nhân nhanh chồi lan Hài P.

Biêu đồ ảnh hưởng của nồng độ BA đến khả năng nhân nhanh lan Hài P. Hình ảnh ảnh nghiên cứu ảnh hưởng của BA đến khả năng nhân nhanh chồi lan hài P. Biểu đồ ảnh hưởng của BA tốt nhất kết hợp với Giberellin đến khả năng nhân nhanh chồi lan Hài P. Hình ảnh ảnh hưởng của BA kết hợp với Giberellin đến khả năng nhân nhanh chồi lan Hài P.

Biểu đồ ảnh hưởng của dịch chiết chuối đến khả năng nhân nhanh chồi lan Hài P.vitro iv Hình 4. Hình ảnh ảnh hưởng của dịch chiết chuối đến khả năng nhân nhanh chồi lan Hài P. Biểu đồ ảnh hưởng của IAA đến khả năng ra rễ tạo cây hoàn chỉnh của lan Hài P. Hình ảnh ảnh hưởng của IAA đến khả năng ra rễ tạo cây hoàn chỉnh của lan Hài P.

Biểu đồ ảnh hưởng của IBA đến khả năng ra rễ tạo cây hoàn chỉnh của lan Hài P. Hình ảnh ảnh hưởng của IBA đến khả năng ra rễ tạo cây hoàn chỉnh của lan Hài P.vitro v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT B5 : Gamborg cs, 1976 BAP : 6-Benzyl amino purine CS : Cộng sự CT : Công thức CV : Coeficient of Variation – Hệ số biến động Đ/C : Đối chứng LSD : Least Singnificant DifferenceTest MS : Murashighe và Skoog, 1962 MT : Môi trường GA3 : Gibberellic acid NAA : α-Napthalene acetic acid IAA : Indole-3-acetic acid IBA : Indole-3-butyric acid IUCN : International Union for Conservation of Nature and Natural Resources - Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế P. micranthum : Paphiopedilum micranthum P. malipoens : Paphiopedilum malipones WPM : Woody Plant Medium – Lioyd và Mc Cown, 1980 luan.vitro vi MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN .i DANH MỤC BẢNG.

ii DANH MỤC HÌNH. iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. Mục đích nghiên cứu. Yêu cầu của đề tài.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học của đề tài. Ý nghĩa thực tiễn. TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

Giới thiệu về lan Hài (Paphiopedilum). Phân loại và nguồn gốc. Đặc điểm hình thái. Hiện trạng cây lan Hài Việt Nam.

Tổng quan về lan Hài P. Nguồn gốc và sự phân bố lan Hài P. micranthum ở Việt Nam. Các điều kiện cơ bản để nuôi trồng giống lan hài P.

Các phương pháp nhân giống vô tính lan Hài Mốc Hồng. Khái quát về nuôi cấy mô tế bào thực vật. Error! Bookmark not defined. Khái niệm nuôi cấy mô tế bào thực vật.

Error! Bookmark not defined. Cơ sở khoa học của phương pháp nuôi cấy mô tế bào thực vật. Error! Bookmark not defined. Điều kiện và môi trường nuôi cấy mô tế bào thực vật.

Môi trường dinh dưỡng. Các công đoạn của nuôi cây mô tế bào. Tình hình nghiên cứu về nuôi cấy mô lan Hài trên thế giới và trong nước. Trên thế giới.

ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Vật liệu, hoá chất và thiết bị nghiên cứu. Đối tượng, vật liệu nghiên cứu. Hoá chất sử dụng.

Thiết bị, dụng cụ nghiên cứu. Phạm vi, địa điểm và thời gian nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Nội dung 1: Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ, thời gian cuả dung dịch khử trùng HgCl2 đến khả năng tạo vật liệu vô trùng. Nội dung 2: Nghiên cứu ảnh hưởng của môi trường dinh dưỡng đến khả năng tái sinh mầm ngủ lan Hài P. Nội dung 3: Nghiên cứu ảnh hưởng của một số chất kích thích sinh trưởng và hợp chất hữu cơ đến khả năng nhân nhanh chồi lan Hài P.

micranthum từ đoạn thân mang mầm ngủ. Nội dung 4: Nghiên cứu môi trường ra rễ tạo cây hoàn chỉnh lan Hài P. Phương pháp nghiên cứu. Chuẩn bị môi trường nuôi cấy in vitro.

Phương pháp nghiên cứu quy trình nhân giống. Phương pháp bố trí thí nghiệm. Phương pháp đánh giá và xử lý số liệu. Thu thập số liệu.

Phương pháp sử lý số liệu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ, thời gian của dung dịch khử trùng HgCl2 đến khả năng tạo vật liệu vô trùng. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của môi trường dinh dưỡng đến khả năng tái sinh đoạn thân mang mầm ngủ lan Hài P.

Kết qủa nghiên cứu của một số chất kích thích sinh trưởng và hợp chất hữu cơ tự nhiên đến khả năng nhân nhanh chồi lan Hài P. micranthum từ đoạn thân mang mầm ngủ. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng cuả NAA đến khả năng nhân nhanh chồi lan Hài P. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của BA đến khả năng nhân nhanh chồi lan Hài P.

Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của BA kết hợp với Giberellin đến khả năng nhân nhanh chồi lan P. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của dịch chiết chuối đến khả năng nhân nhanh chồi lan P.Kết quả nghiên cứu môi trường ra rễ tạo cây hoàn chỉnh của lan Hài P. micranthum từ mầm ngủ. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của IAA đến khả năng ra rễ tạo cây hoàn chỉnh của lan Hài P.

Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của IBA đến khả năng ra rễ tạo cây hoàn chỉnh của lan Hài P. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .54 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC luan.vitro ix luan. Đặt vấn đề Việt Nam là một trong các quốc gia có tính đa dạng sinh học cao nhất trên thế giới, được công nhận là một quốc gia ưu tiên cao cho bảo tồn toàn cầu. Hệ sinh thái của Việt Nam giàu có và đa dạng với nhiều kiểu rừng, nhiều loài động, thực vật độc đáo không có ở nơi nào trên thế giới [14].

Phong lan mọc khắp nơi trên thế giới tuy nhiên tập trung những loài phong lan đẹp nhất phải kể đến hai khu vực là Châu Mỹ và Châu Á nhiệt đới. Việt Nam nằm trong khu vực châu Á nhiệt đới - nơi phát sinh một trong nhiều loài phong lan đẹp.