Luận văn thạc sĩ hay nghiên cứu nhân giống một số dòng keo tai tượng acacia mangium willd ưu trội bằng phương pháp giâm hom

Nghiên cứu nhân giống keo tai tượng acacia mangium willd ưu trội bằng phương pháp giâm hom, mang lại hiệu quả cao trong sản xuất lâm nghiệp.

• Tác giả: Nguyễn Tuấn Dũng
• Trường học: Trường đại học lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Nghiên cứu nhân giống một số dòng keo tai tượng (Acacia mangium Willd) ưu trội bằng phương pháp giâm hom
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Tây

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Quan điểm chung về vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Những nghiên cứu trên thế giới
• 1.3. Những nghiên cứu ở Việt Nam

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu nhân giống keo tai tượng Acacia mangium Willd

Nghiên cứu nhân giống keo tai tượng (Acacia mangium Willd) bằng phương pháp giâm hom đang trở thành một chủ đề quan trọng trong ngành lâm nghiệp. Loài cây này không chỉ có giá trị kinh tế cao mà còn đóng góp vào việc bảo vệ môi trường. Việc áp dụng các phương pháp nhân giống hiện đại giúp tăng năng suất và chất lượng cây trồng, từ đó đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

1.1. Đặc điểm sinh học của keo tai tượng

Keo tai tượng (Acacia mangium Willd) là loài cây gỗ lớn, có khả năng sinh trưởng nhanh và thích nghi tốt với nhiều loại đất. Cây có chiều cao lên đến 20m và đường kính thân từ 25-35cm. Đặc điểm này giúp cây phát triển mạnh mẽ trong các điều kiện khí hậu khác nhau.

1.2. Tầm quan trọng của keo tai tượng trong lâm nghiệp

Keo tai tượng không chỉ được trồng để lấy gỗ mà còn có vai trò quan trọng trong việc cải tạo đất và bảo vệ môi trường. Cây có khả năng chống xói mòn và cải thiện chất lượng đất, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho các loài cây khác phát triển.

II. Vấn đề và thách thức trong nhân giống keo tai tượng

Mặc dù keo tai tượng có nhiều ưu điểm, nhưng việc nhân giống cây này cũng gặp phải không ít thách thức. Các vấn đề như chất lượng giống, điều kiện sinh trưởng và khả năng chống chịu bệnh tật là những yếu tố cần được nghiên cứu và cải thiện.

2.1. Chất lượng giống và nguồn giống

Chất lượng giống là yếu tố quyết định đến năng suất và khả năng sinh trưởng của cây. Việc lựa chọn nguồn giống tốt từ các cây mẹ khỏe mạnh là rất quan trọng để đảm bảo cây con phát triển tốt.

2.2. Điều kiện sinh trưởng và môi trường

Keo tai tượng yêu cầu điều kiện sinh trưởng nhất định để phát triển tốt. Đất phải có độ pH phù hợp và đủ độ ẩm. Việc nghiên cứu các yếu tố này sẽ giúp tối ưu hóa quy trình nhân giống.

III. Phương pháp giâm hom trong nhân giống keo tai tượng

Phương pháp giâm hom là một trong những kỹ thuật nhân giống hiệu quả cho keo tai tượng. Kỹ thuật này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn đảm bảo cây con có các đặc tính di truyền giống hệt như cây mẹ.

3.1. Quy trình giâm hom

Quy trình giâm hom bao gồm việc chọn cành, xử lý hom và trồng trong môi trường thích hợp. Cành được chọn phải khỏe mạnh và không có dấu hiệu bệnh tật để đảm bảo tỷ lệ sống cao.

3.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ thành công

Tỷ lệ thành công của phương pháp giâm hom phụ thuộc vào nhiều yếu tố như độ tuổi của hom, điều kiện ánh sáng và độ ẩm. Việc kiểm soát các yếu tố này sẽ giúp tăng cường khả năng ra rễ của hom.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về nhân giống keo tai tượng bằng phương pháp giâm hom đã cho thấy nhiều kết quả khả quan. Các thử nghiệm cho thấy tỷ lệ sống của cây con cao và phát triển tốt trong điều kiện thực tế.

4.1. Kết quả từ các thử nghiệm thực địa

Các thử nghiệm thực địa cho thấy cây con từ phương pháp giâm hom có khả năng sinh trưởng tốt hơn so với cây trồng từ hạt. Điều này chứng tỏ rằng phương pháp giâm hom là một lựa chọn hiệu quả cho việc nhân giống keo tai tượng.

4.2. Ứng dụng trong sản xuất lâm nghiệp

Việc áp dụng phương pháp giâm hom trong sản xuất lâm nghiệp không chỉ giúp tăng năng suất mà còn giảm thiểu thời gian trồng và chăm sóc. Điều này góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho người trồng.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu nhân giống keo tai tượng

Nghiên cứu nhân giống keo tai tượng bằng phương pháp giâm hom đang mở ra nhiều triển vọng cho ngành lâm nghiệp. Việc cải tiến kỹ thuật và ứng dụng công nghệ mới sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng cây trồng.

5.1. Triển vọng phát triển trong tương lai

Với sự phát triển của công nghệ sinh học, việc nhân giống keo tai tượng sẽ ngày càng hiệu quả hơn. Các nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc cải thiện giống và tối ưu hóa quy trình sản xuất.

5.2. Đóng góp cho bảo vệ môi trường

Keo tai tượng không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần quan trọng trong việc bảo vệ môi trường. Việc trồng cây này sẽ giúp cải thiện chất lượng đất và bảo vệ hệ sinh thái.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé gi¸o dôc & ®µo t¹o bé n«ng nghiÖp & ptnt Tr­êng ®¹i häc l©m nghgiÖp NguyÔn TuÊn dòng Nghiªn cøu nh©n gièng mét sè dßng keo tai t­îng (acacia mangium willd) ­u tréi b»ng ph­¬ng ph¸p gi©m hom Chuyªn ngµnh: l©m häc M· sè : 60. 60 LuËn v¨n th¹c sü khoa häc l©m nghiÖp Hµ t©y, 2006 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 Më ®Çu Trong dù ¸n trång míi 5 triÖu hecta rõng ë n­íc ta hiÖn nay, cã 2 triÖu hecta lµ rõng s¶n xuÊt vµ 1 triÖu hecta lµ rõng phßng hé. §· nãi ®Õn trång rõng th× dï lµ rõng kinh doanh hay rõng phßng hé ®Òu ph¶i cã gièng ®­îc c¶i thiÖn, nÕu gièng kh«ng ®­îc c¶i thiÖn th× kh«ng thÓ ®­a n¨ng suÊt rõng trång lªn cao, ®Æc biÖt lµ ®èi víi rõng s¶n xuÊt. V× vËy, nghiªn cøu chän t¹o, c¶i thiÖn gièng c©y rõng lµ kh©u quan träng kh«ng thÓ thiÕu ®­îc trong s¶n suÊt L©m nghÞªp giai ®o¹n hiÖn nay [12].

Keo tai t­îng (Acacia mangium Willd) lµ loµi c©y thuéc hä ®Ëu mäc nhanh cã nhiÒu triÓn väng. N¨m 1966 mét nhµ L©m nghiÖp ng­êi australia, «ng D.Nicholson ®· ®­a c©y nµy tõ rõng m­a nhiÖt ®íi Queensland (australia) sang Sabah (Malaixia). Trong thêi gian ®ã Acacia auriculiformis (keo l¸ trµm) ®· ®­îc trång réng r·i ë Sabah nh­ lµ mét loµi c©y ë thµnh phè vµ «ng Nicholson cho r»ng c©y keo Tai t­îng víi h×nh d¹ng th©n th¼ng vµ t¨ng tr­ëng cao h¬n keo L¸ trµm. Nh©n gièng b»ng ph­¬ng ph¸p gi©m hom lµ mét trong nh÷ng kh©u rÊt quan träng trong c¸c ch­¬ng tr×nh c¶i thiÖn gièng c©y rõng.

Tõ mét sè l­îng c©y ®· qua chän läc, c¶i thiÖn ®­îc nh©n lªn víi sè l­îng lín trong kho¶ng thêi gian ng¾n, ®ång thêi rót ng¾n giai ®o¹n c¶i thiÖn gièng c©y rõng. C©y con ®­îc nh©n gièng b»ng gi©m hom sÏ mang ®Çy ®ñ c¸c ®Æc tÝnh di truyÒn ­u viÖt cña c©y bè, mÑ ®· chän nh­ tèc ®é sinh tr­ëng, h×nh d¹ng th©n c©y, chÊt l­îng gç, søc chèng chÞu s©u bÖnh h¹i vµ ®iÒu kiÖn kh¾c nghiÖt [6]. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y mét sè kÕt qu¶ ®¸ng kÓ lµ ¸p dông ph­¬ng ph¸p gi©m hom vµo nh©n gièng c¸c loµi c©y phôc vô trång rõng nguyªn liÖu giÊy nh­ c¸c loµi keo (Acacia), b¹ch ®µn ( Eucaluptus), h«ng ( Paulownia), tÕch ( Tectona gandis). 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 Keo Tai t­îng (Acacia mangium Willd) hiÖn nay ®· ®­îc x¸c ®Þnh lµ loµi c©y ­u tiªn trong danh s¸ch 57 loµi c©y ®­îc ­u tiªn trång rõng nguyªn liÖu giÊy trªn toµn quèc, chóng thÝch hîp víi nhiÒu vïng sinh th¸i kh¸c nhau, phï hîp víi môc tiªu kinh tÕ cña ngµnh c«ng nghiÖp, ®ång thêi cã kh¶ n¨ng phßng hé vµ c¶i t¹o ®Êt.

HiÖn nay, diÖn tÝch rõng trång keo Tai t­îng trªn toµn quèc lµ kh¸ lín, nhiÒu nhÊt lµ vïng trung t©m B¾c Bé cung cÊp nguyªn liÖu cho nhµ m¸y giÊy B·i B»ng. Nh©n gièng c©y keo Tai t­îng b»ng ph­¬ng ph¸p gi©m hom lµ rÊt cÇn thiÕt cho trång rõng. Trong giai ®o¹n 1990 - 2000 ®· cã 9 xuÊt xø keo Tai t­îng ®­îc ®­a vµo n­íc ta trång kh¶o nghiÖm, nh­ng chØ cã mét sè xuÊt xø cho n¨ng suÊt cao: Coen River, Elizabeth river, Pongaki vµ Ingham. Qua kh¶o nghiÖm cho thÊy rõng trång keo Tai t­îng ë mét sè n¬i cho kÕt qu¶ rÊt tèt, song nguån h¹t gièng l¹i cã h¹n, chÊt l­îng h¹t cßn ch­a cao.

V× vËy, cÇn sím t¹o ra c©y gièng ®ång ®Òu n¨ng suÊt chÊt l­îng ( B¸o c¸o néi bé cña ViÖn nghiªn cøu c©y nguyªn liÖu giÊy) §Ó gãp phÇn hoµn thiÖn c«ng nghÖ nh©n gièng hom keo Tai t­îng, ®ång thêi t¨ng n¨ng suÊt rõng trång vµ h¹n chÕ bÖnh h¹i cho trång rõng, ®Ò tµi; “Nghiªn cøu nh©n gièng mét sè dßng Keo Tai t­îng (Acacia mangium Willd ) ­u tréi b»ng ph­¬ng ph¸p gi©m hom ” ®­îc thùc hiÖn. §Ò tµi nghiªn cøu ®­îc b¾t ®Çu triÓn khai d­íi sù kÕ thõa nh÷ng dßng ­u tréi 5, 8 vµ 9 cña ViÖn nghiªn cøu c©y nguyªn liÖu giÊy Phï Ninh. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Ch­¬ng 1 Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu 1.1 Quan ®iÓm chung vÒ vÊn ®Ò nghiªn cøu Gièng lµ mét trong nh÷ng kh©u quan träng cña trång rõng th©m canh. NÕu kh«ng cã gièng ®­îc c¶i thiÖn th× kh«ng thÓ ®­a n¨ng suÊt rõng t¨ng lªn ( D­¬ng Méng Hïng, NguyÔn H÷u Huy, Lª §×nh Kh¶, 1992).

Trong l©m nghiÖp, diÖn tÝch kinh doanh rõng rÊt lín, nh­ng nguån lao ®éng l¹i Ýt, c©y rõng cã ®êi sèng dµi ngµy, viÖc t¸c ®éng vµo ®iÒu kiÖn hoµn c¶nh chØ cã thÓ thùc hiÖn tèt ë giai ®o¹n v­ên ­¬m vµ mét sè n¨m ®Çu sau khi trång rõng, mµ Ýt cã ®iÒu kiÖn ch¨m sãc cho ®Õn lóc thu ho¹ch nh­ ®èi víi c©y n«ng nghiÖp ( trõ mét sè loµi c¸ biÖt mäc nhanh nh­ keo ( Acacia), b¹ch ®µn ( Eucaluptus) cã chu kú khai th¸c ng¾n, nªn vai trß cña chän gièng vµ c¶i thiÖn gièng l¹i cµng quan träng h¬n. Trªn thùc tÕ cho thÊy tr­íc ®©y n¨ng suÊt rõng tù nhiªn cña n­íc ta chØ ®¹t kho¶ng tõ 2- 3m3/ha/n¨m, n¨ng suÊt rõng trång tõ gièng ch­a ®­îc c¶i thiÖn ®¹t tõ 5- 10m3/ha/n¨m, th× mét sè n­íc trªn thÕ giíi cã nÒn l©m nghiÖp ph¸t triÓn ®· t¹o ra n¨ng suÊt rõng trång tõ 40- 50m3/ha/n¨m (nh­ D­¬ng lai I- 214 ë Italia vµ B¹ch ®µn ë C«ng G«) hoÆc cao h¬n n÷a [6]. Ngµy nay, víi sù ph¸t triÓn cña c«ng nghÖ sinh häc ng­êi ta cã thÓ t¹o ra c¸c d¹ng c©y trång b»ng nhiÒu con ®­êng kh¸c nhau nh­ g©y ®ét biÕn, ®a béi ho¸, biÕn n¹p gen. Muèn cã ®­îc nh÷ng vËt liÖu ®Ó nh©n gièng cÇn kh¶o nghiÖm vµ chän läc c©y tréi tr­íc tiªn, c©y tréi lµ nÒn t¶ng cña chän gièng (Eldrige, 1977).

C©y tréi ( Plus tree) lµ nh÷ng c©y cã sinh tr­ëng nhanh nhÊt trong rõng, cã chÊt l­îng gç còng nh­ c¸c s¶n phÈm kh¸c theo môc ®Ých kinh tÕ ®¹t yªu cÇu cao nhÊt cña c¸c nhµ chän gièng. §©y lµ nh÷ng biÕn dÞ di truyÒn vÒ sinh tr­ëng, vÒ h×nh d¹ng th©n c©y vµ c¸c phÈm chÊt mong muèn kh¸c ®· suÊt hiÖn mét c¸ch tù ph¸t trong nhiÒu n¨m vµ ®­îc chän läc tù nhiªn gi÷ l¹i, lµ nh÷ng 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 c¸ thÓ thÝch øng nhÊt víi c¸c ®iÒu kiÖn khÝ hËu, ®Êt ®ai, thùc b× cña mçi vïng, do ®ã cã søc sèng cao nhÊt [12]. C©y rõng cã thÓ sinh s¶n b»ng h¹t hoÆc b»ng hom. Sinh s¶n b»ng h¹t dùa trªn c¬ së cña sù ph©n bµo gi¶m nhiÔm, lèi ph©n bµo cã sù phèi ®«i vµ t¸i tæ hîp mét c¸ch ngÉu nhiªn cña c¸ thÓ nhiÔm s¾c cïng nguån ( tõ c¸ thÓ bè vµ c¸ thÓ mÑ) tõ mét tÕ bµo mÑ, qua hai lÇn ph©n chia t¹o thµnh 4 tÕ bµo con cã sè l­îng thÓ nhiÔm s¾c b»ng mét nöa tÕ bµo mÑ ban ®Çu víi kÕt cÊu thÓ nhiÔm s¾c ®· bÞ thay ®æi.

Sinh s¶n b»ng hom lµ dùa trªn c¬ së cña sù ph©n bµo nguyªn nhiÔm, lèi ph©n bµo tõ mét tÕ bµo mÑ, qua mét lÇn ph©n chia, t¹o thµnh hai tÕ bµo con cã sè l­îng vµ kÕt cÊu cña thÓ nhiÔm s¾c gi÷ nguyªn nh­ tÕ bµo mÑ ban ®Çu. §©y lµ lèi ph©n bµo chuyÒn ®¹t ®­îc kh¸ chÝnh x¸c c¸c tÝnh chÊt di truyÒn cña c©y lÊy gièng ( ortet) cho ®êi c©y hom ( ramet). C¸c dßng v« tÝnh lÊy tõ c©y tréi thËt sù do kiÓu gen quy ®Þnh th× míi gi÷ ®­îc c¸c ®Æc tÝnh tèt cña nã vµ cã thÓ ph¸t triÓn gièng vµo s¶n xuÊt. MÆt kh¸c do ®iÒu kiÖn hoµn c¶nh ë c¸c vïng sinh th¸i kh¸c nhau, nªn cã thÓ mét dßng v« tÝnh tèt ë ®iÒu kiÖn sinh th¸i nµy ch­a h¼n ®· tèt ë ®iÒu kiÖn sinh th¸i kh¸c.

Do ®ã, muèn ®­a gièng vµo s¶n suÊt th× ph¶i qua kh¶o nghiÖm dßng v« tÝnh, thùc hiÖn ë mét sè lËp ®Þa ®¹i diÖn trªn mét sè vïng sinh th¸i nhÊt ®Þnh ®Ó theo dâi vµ ®¸nh gi¸ kÕt qu¶. Nh©n gièng lµ b­íc cuèi cïng cña ch­¬ng tr×nh c¶i thiÖn gièng, x©y dùng rõng gièng, v­ên gièng ®Ó cung cÊp h¹t vµ hom cho trång rõng. Ph­¬ng ph¸p gi©m hom cã hÖ sè nh©n gièng cao, nh­ng l¹i khã v­ît qua ®­îc giíi h¹n cña tuæi non. V× vËy, muèn nh©n gièng hµng lo¹t th­êng ph¶i dïng ph­¬ng ph¸p trÎ ho¸ cho c©y mÑ b»ng c¸ch chÆt ngang th©n hoÆc chÆt cµnh ®Ó t¹o c¸c chåi míi.

§©y lµ ph­¬ng thøc ®ang ®­îc dïng réng r·i ®Ó nh©n gièng cho c¸c loµi c©y nh­ b¹ch ®µn (Eucaluptus), keo (Acacia), d­¬ng (Populus) vµ mét sè loµi c©y kh¸c. Nh©n gièng b»ng gi©m hom chØ 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 ph¸t huy t¸c dông tèt khi lµm mét c«ng cô cho chän gièng ®Ó nh©n c¸c gièng ®­îc chän läc hoÆc c¸c gièng quý hiÕm, khã sinh s¶n b»ng h¹t hoÆc kh«ng thÓ sinh s¶n b»ng h¹t [12]. Nh÷ng nghiªn cøu vÒ keo tai t­îng 1. §Æc ®iÓm chung Keo Tai t­îng ( Acacia mangium Willd) lµ loµi c©y gç nhá, cã thÓ cao ®Õn 20 m, ®­êng kÝnh tõ 25 – 35 cm.

T¸n h×nh trøng hoÆc h×nh th¸p, th­êng ph©n cµnh thÊp. Cµnh nhá cã c¹nh nh½n, mµu xanh lôc. Trªn c©y mÇm d­íi 1 tuæi cã l¸ kÐp l«ng chim 2 lÇn, cuèng th­êng bÑt. Trªn c©y tr­ëng thµnh cã d¹ng l¸ ®¬n, phiÕn l¸ h×nh trøng hoÆc tr¸i xoan dµi, ®Çu cã mòi låi tï, ®u«i men cuèng, dµi 14- 25 cm, réng 6- 9 cm, kh¸ dµy, 2 mÆt xanh ®Ëm.

Cã 4 g©n däc song song næi râ. Hoa tù h×nh b«ng dµi gÇn b»ng l¸, mäc lÎ hoÆc mäc tËp trung 2- 4 hoa tù ë n¸ch l¸. Hoa ®Òu l­ìng tÝnh mÉu 4, trµng hoa mµu vµng, nhÞ nhiÒu v­¬n dµi ra ngoµi hoa. Qu¶ ®Ëu, xo¾n.

H¹t h×nh tr¸i xoan h¬i dÑt, mµu ®en. RÔ c©y ph¸t triÓn réng, cã nhiÒu nèt xÇn cè ®Þnh ®¹m [1]. §Æc ®iÓm h×nh th¸i Keo Tai t­îng lµ loµi c©y sinh tr­ëng, ph¸t triÓn nhanh, mäc tõng ®¸m hoÆc hçn giao víi c¸c loµi c©y nh­ b¹ch ®µn ë nhiÒu tØnh. Keo Tai t­îng lµ loµi c©y ­a s¸ng.

ë tØnh VÜnh Phó (cò) c©y 4 tuæi cao trung b×nh 6, 8 m, ®­êng kÝnh 8 cm. C©y nµy tá ra mäc rÊt tèt ë n¬i ®Êt s©u Èm vµ cã nhiÒu ¸nh s¸ng. ë n¬i ®Êt c»n cçi mäc chËm h¬n vµ ph©n cµnh sím. Sinh tr­ëng vµ ph¸t triÓn ®­îc ë n¬i cã nhiÖt ®é b×nh qu©n n¨m tõ 29- 300c, l­îng m­a kho¶ng 1000- 1450 mm.

mangium cã thÓ mäc trªn ®Êt cã ®é pH = 4, 2. §©y lµ vÊn ®Ò 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 quan träng bëi v× ®Êt chua cã rÊt nhiÒu ë miÒn nhiÖt ®íi. §©y còng lµ ®iÒu ®Ó ph©n biÖt víi c¸c c©y hä ®Ëu kh¸c nh­ keo dËu ®ßi hái ®é PH trªn 5, 5. mangium rÊt nÆng, cøng, sö dông ®­îc nhiÒu môc ®Ých, cã mµu n©u vµ ®­îc ­a chuéng [1].