CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN AISs TRONG MÔI TRƯỜNG ERP Trước khi đi vào phân tích các nghiên cứu trước đây về hệ thống ERP cũng như các yếu tố lợi ích có liên quan, thì tác giả tác giả thấy cần có một chương để làm rõ hơn về các khái niệm nghiên cứu chính như hệ thống ERP cũng như ảnh hưởng của thông tin kế toán, của hệ thống thông tin kế toán AISs trong môi trường ERP. Những nền tảng khái niệm cơ sở này sẽ giúp người đọc hiểu sâu hơn về các mặt lợi ích mà hệ thống ERP mang lại cho doanh nghiệp sẽ được đề cập đến trong các chương tiếp theo. Hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) 1. Quan điểm về hệ thống ERP trong môi trường kinh doanh hiện nay 1.
Khái quát về hệ thống ERP Trước tiên tác giả xin khái quát lại cách nhìn nhận về hệ thống thông tin ERP (Enterprise Resource Planning - Hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp). Một số thông tin được tìm thấy trên tạp chí nhất là các tạp chí thuộc lĩnh vực công nghệ thì xem ERP như là một hệ thống ứng dụng phần mềm mà doanh nghiệp sử dụng để nhập tất cả các dữ liệu đầu vào và chiết xuất tất cả các dữ liệu đầu ra là những thông tin cần thiết cho các báo cáo quản trị. Nhưng khi ứng dụng hệ thống ERP vào thực tế thì kết quả cho thấy đây không chỉ là một phần mềm đơn thuần mà nó là một mô hình quản lý tích hợp tất cả các mặt, các khía cạnh thông tin về tất cả các lĩnh vực có liên quan trực tiếp và gián tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Theo khái niệm về học thuật thì ERP là sự thể hiện đơn nhất của dữ liệu, một chuỗi quy trình đầy đủ và có sự phụ thuộc lẫn nhau (Kallinikos, 2004).
Với vai trò là tổ chức đầu tiên hình thành nên khái niệm về hệ thống ERP vào thập kỉ 1990, tập đoàn Gartner cho rằng: “Hệ thống ERP đang thiết lập một tầm nhìn mới cho lĩnh vực quy hoạch tài nguyên. Tầm nhìn này tập trung vào việc lập kế hoạch cho nguồn lực và sự chính xác của hàng tồn kho cũng tốt như những tầm nhìn vượt TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 12 ra ngoài nhà máy, hay toàn bộ doanh nghiệp sản xuất bất kể doanh nghiệp này là một nhà sản xuất theo quy trình toàn bộ hay nhà sản xuất rời rạc hay cả hai”. Từ khi hệ thống ERP xuất hiện cùng với nhiều tính chất độc đáo khác nhau, thì hệ thống này đã mở rộng và phản ánh trong thực tế nhiều ngành công nghiệp phi sản xuất cũng đã chuyển dần sang hệ thống ERP để phục vụ cho những khả năng xử lý giao dịch tài chính xương sống của mình”. Hệ thống ERP là sự kết hợp giữa những hệ thống có tổ chức khác nhau, và tạo điều kiện cần thiết cho những giao dịch và quá trình sản xuất, kinh doanh không có lỗi, qua đó nâng cao hiệu quả của tổ chức.
Tuy nhiên, việc phát triển một phần mềm ERP thì khác hẳn với việc phát triển hệ thống phần mềm truyền thống khác, các hệ thống ERP chạy trên nhiều loại phần cứng máy tính và cấu hình mạng khác nhau, điển hình là việc sử dụng một dữ liệu cơ sở duy nhất như là một kho thông tin chung. Theo định nghĩa của Website chuyên nghiên cứu về ERP (http://searcherp.com/definition/ERP-enterprise-resource-planning) thì: Hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp ERP là một thuật ngữ ngành cho một loạt các hoạt động giúp một tổ chức quản lý những hoạt động kinh doanh của nó. Một mục tiêu quan trọng của phần mềm ERP là để tích hợp những quy trình làm việc của những phòng ban phía sau (Back-office: những bộ phận phòng ban trong doanh nghiệp không trực tiếp tiếp xúc với khách hàng), và giúp cho việc lưu chuyển thông tin trong tổ chức trở nên dễ dàng hơn, để các quyết định kinh doanh thì có thể được đưa ra dựa trên dữ liệu. Trên thực tế ứng dụng thì phần mềm ERP được cấu tạo từ những thành phần (module) riêng lẻ, nhưng chúng không kết hợp với nhau theo phương pháp cộng dồn mà là theo phương pháp tích hợp.
Cụ thể mỗi bộ phận thông tin trong ERP là một mảng quy trình theo những chức năng riêng: như quy trình trong bộ phận cung ứng, quản lý kho, sản xuất, kế toán, tài chính, nguồn nhân lực, Marketing, quản lý bán hàng, quản lý chuỗi phân phối và cung ứng… Nhưng giữa chúng có một mối liên kết chặt chẽ nghĩa là: những dữ liệu đầu vào này sẽ được tập hợp lại thành một nguồn TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 13 thông tin đơn nhất theo một quy trình logic và mỗi một phân hệ riêng lẻ này có thể truy cập để lấy dữ liệu hay chia sẻ dữ liệu thông tin mà nó lưu trữ cho một bộ phận thông tin khác, vì thế dòng chảy thông tin có thể dịch chuyển liên tục từ bộ phận này qua bộ phận khác. Từ đó các nguồn thông tin trong doanh nghiệp được kết nối với nhau, người quản lý của công ty có thể lấy báo cáo của bất kì bộ phận hoạt động nào, trong bất kì thời điểm nào để có được cái nhìn toàn diện về các mặt hoạt động sản xuất kinh doanh đúng theo nhu cầu của mình, do đó các báo cáo này có thể hỗ trợ giúp các nhà quản lý đưa ra các quyết định thường nhật cũng như quyết định chiến lược tốt và nhanh nhất. Và đặc biệt hơn thế nữa trên hệ thống quản trị nguồn lực ERP có tính thao tác phân quyền, mỗi dữ liệu thông tin được cập nhật thêm sẽ có một quy trình rõ ràng từ khâu nhập thông tin, kiểm tra thông tin, phê duyệt thông tin, lấy báo cáo từ các thông tin. Các thao tác theo thứ tự được ủy quyền đến từng cá nhân, từng bộ phận với các trách nhiệm quy định rõ ràng theo một quy trình được chuẩn hóa.
Khi có bất kì một sự cập nhật mới của thông tin nào thì nó ngay lập tức sẽ thể hiện trạng thái đã nhập và sau đó sẽ được kiểm duyệt bởi bộ phận có thẩm quyền. Nếu việc từ chối xảy ra thông tin sẽ quay về trạng thái ban đầu, còn nếu đảm bảo đủ điều kiện thông tin sẽ được cập nhật tính hợp lệ ngay trên hệ thống ở trạng thái đã duyệt, lúc đó mọi cá nhân ứng với trách nhiệm và quyền hạn của mình được giao sẽ có nguồn thông tin chính xác bất cứ lúc nào ngay sau khi thông tin được phê duyệt xong. Và đồng thời các cấp độ của thông tin cũng được thể hiện rõ ràng (Thông tin chứng từ ở mức độ mới cập nhật, đang trong quá trình luân chuyển hay đã được phê duyệt), để những người liên quan trực tiếp có thể xác định chính xác tình trạng thực tế của nguồn thông tin này tiện cho quá trình theo dõi, đối chiếu, và kiểm tra. Ta có thể hình dung sự khác nhau về mức độ kết nối thông tin giữa các doanh nghiệp sử dụng mô hình hệ thống thông tin thông thường với hệ thống thông tin trong môi trường ERP qua quá trình truyền dẫn thông tin về các nguồn lực hoạt động trong công ty trước và sau khi có hệ thống ERP.
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1: Thông tin truyền dẫn trong môi trường kinh doanh trước khi có ERP (Nguồn: tham khảo từ phần giới thiệu hệ thống ERP của SAP) Hình 1.2: Thông tin truyền dẫn trong môi trường kinh doanh sau khi sử dụng ERP (Nguồn: tham khảo từ phần giới thiệu hệ thống ERP của SAP) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 15 Cuối cùng mục tiêu chính của hệ thống ERP vẫn là: Cung cấp những thông tin hữu ích (thông tin đáng tin cậy) cho đúng người dùng, vào đúng thời điểm để tạo ra hiệu quả cao nhất trong các quyết định của từng cá nhân, từng bộ phận, hay toàn doanh nghiệp. Tóm lược lịch sử hình thành và phát triển của hệ thống ERP ERP là hệ thống được xây dựng và hình thành khởi nguồn từ hệ thống thông tin IS trong doanh nghiệp. Trước đây, một doanh nghiệp nhỏ tập trung tại một vị trí, với số lượng lao động nhỏ, quy trình đơn giản lúc đó sự truyền đạt thông tin có thể thực hiện một cách dễ dàng mà không cần đến một hệ thống vi tính hóa hiện đại. Cùng với thời gian và sự phát triển vượt bậc của nền kinh tế thị trường thì giờ đây các doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh trong một quy mô rất rộng vượt ra cả biên giới quốc gia, các công ty con và các chi nhánh phân bổ trên nhiều vùng lãnh thổ khác nhau, số lượng lao động ở nhiều quốc gia khác nhau, quy trình sản xuất phức tạp và luôn phải tìm cách tối ưu hóa chi phí, cũng như cách thức quản lý và vận hành hệ thống sản xuất kinh doanh một cách hài hòa và nhịp nhàng nhất… đó là lúc hệ thống thông tin, cũng như sự truyền đạt thông tin vượt quá khả năng kiểm soát của con người, điều tất yếu con người cần phải tìm đến một hệ thống mới có thể hệ thống hóa thông tin một cách tập trung, cũng như truyền dữ liệu đến người tiếp nhận nhanh, chính xác và hiệu quả nhất.
ERP ra đời để thực hiện nhiệm vụ đó, điều đó thể hiện khá rõ trong suốt quá trình mở rộng và phát triển vai trò của hệ thống thông tin IS trong lĩnh vực kinh doanh và quản lý. Cùng với yêu cầu về sự mở rộng vai trò của hệ thống thông tin IS đã có tác động rất lớn đến sự hình thành và phát triển của hệ thống ERP cũng như hệ thống AISs (Xem thêm Phụ lục A-1 Các giai đoạn phát triển của hệ thống AISs, ERP thông qua vai trò của hệ thống thông tin IS). Qua từng thập niên mở rộng, yêu cầu về vai trò thông tin IS đòi hỏi ngày càng cao, càng phức tạp thì hệ thống ERP đã phát triển lần lượt vượt qua các giới hạn liên quan đến các nguồn thông tin khác nhau giữa các nghiệp vụ, rồi đến giới hạn các phòng ban chức năng, lĩnh vực khác nhau, tiếp tới ranh giới vị trí địa lý, và vươn xa hơn nữa vươn tới nhu cầu khách hàng… để tạo thành một nguồn thông tin đơn nhất đạt những yêu cầu khắt khe về TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 16 tính tích hợp, tính tức thời và khả năng toàn diện. Với những yêu cầu cấp thiết như trên thì hệ thống ERP đã phát triển khởi nguồn từ hệ thống ERP (1990) đến ERP mở rộng, ERP II (2000) và sau đó ERP III (2010): Hình 1.