Chương 1: Tổng quan đề tài nghiên cứu. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu. Chương 4: Kết quả nghiên cứu.
Chương 5: Kết luận LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU Chương này tóm tắt cơ sở lý thuyết về thực hành tổ chức học tập, cam kết tổ chức và mối liên hệ giữa hai yếu tố này. Thứ nhất, trình bày các khía cạnh của thực hành tổ chức học tập, bảng câu hỏi các khía cạnh của tổ chức học tập (DLOQ). Thứ hai, trình bày khái niệm cam kết tổ chức và bảng câu hỏi cam kết tổ chức (OCQ). Thứ ba, trình bày mối liên hệ giữa thực hành tổ chức học tập và cam kết tổ chức.
Cuối cùng, đề xuất mô hình nghiên cứu.1 Thực hành tổ chức học tập Đầu tiên, tác giả đề cập đến lý thuyết về một nền văn hoá học tập bằng cách sơ lược lại quá trình phát triển tổ chức học tập của Watkins và Marsick (1993). Marsick và Watkins (1990) cho rằng hầu hết việc thực hành học tập trong tổ chức xảy ra một cách tự nhiên, xuất phát từ công việc. Họ đã đưa ra các minh chứng chứng minh bản chất không chính thức và ngẫu nhiên của việc học tập này. Marsick và Watkins (1990) mở rộng quan niệm về phát triển nguồn nhân lực bao gồm khả năng giúp đỡ các cá nhân, đồng đội, tổ chức và thậm chí cả ngành nghề để tạo ra các cấu trúc tổ chức và môi trường văn hoá, nơi mà việc học tập cần được diễn ra liên tục, phổ biến và được thiết lập chính trong công việc.
Họ nhấn mạnh đòn bẩy việc học: học tập tự phát, tự chủ, chủ động, sáng tạo và phản ánh phê bình. Hướng suy nghĩ và tiếp cận vấn đề của Watkins và Marsick đã được trình bày cụ thể trong cuốn sách có tiêu đề “Đẩy mạnh tổ chức học tập: Các bài học nghệ thuật và khoa học về sự thay đổi hệ thống”. Trong cuốn sách này, họ mô tả các nghiên cứu nhằm thiết lập môi trường học tập theo sáu khía cạnh và đưa ra kết luận về những thay đổi cần thiết ở bốn cấp độ của một tổ chức học tập, đó là cấp độ cá nhân, nhóm, tổ chức, và xã hội. Watkins và Marsick (1993) cho biết mục đích của họ trong việc viết cuốn sách này là giúp mọi người có cái nhìn rõ ràng về tổ chức học tập, và để cho thấy rằng một số tổ chức hướng tới tương lai đã bắt đầu biến đổi thành tổ chức học tập.
Họ nhấn mạnh sáu khía cạnh thiết yếu của một nền văn hoá biến đổi: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 (1) Tạo ra cơ hội học tập liên tục; (2) Thúc đẩy yêu cầu và đối thoại; (3) Khuyến khích hợp tác và học tập đồng đội; (4) Thiết lập hệ thống để nắm bắt và chia sẻ học tập; (5) Trao quyền cho nhân viên để chia sẻ tầm nhìn chung; (6) Kết nối tổ chức với môi trường. Watkins và Marsick (1993) lưu ý rằng để bắt đầu xây dựng một tổ chức học tập, trước hết chúng ta phải xem xét năng lực hiện tại của tổ chức để học hỏi và thay đổi ở bốn cấp độ: (1) Thay đổi hành vi, kiến thức, động cơ và khả năng học tập của cá nhân; (2) Thay đổi năng lực của một nhóm nhằm đổi mới và tạo ra kiến thức mới; (3) Thay đổi năng lực của tổ chức nhằm đổi mới và tạo ra kiến thức mới; (4) Thay đổi năng lực chung của cộng đồng và xã hội thông qua chất lượng cuộc sống làm việc và các phương tiện khác. Watkins và Marsick đã nêu rõ: “Tổ chức học tập không phải là đích đến, mà là một hành trình; nó không phải là một công thức, nhưng nó có liên quan đến một số nguyên tắc chính có thể được sử dụng để điều chỉnh cấu trúc một cách linh hoạt”. Một tổ chức học tập phải làm những việc sau: (1) Tạo ra văn hóa học tập, không chỉ là tạo ra bộ phận đào tạo trong tổ chức mà còn là tạo ra một phương tiện nắm bắt và phổ biến kiến thức cho các nhân viên trong tổ chức; (2) Nuôi dưỡng thói quen học tập và khuyến khích các sáng kiến và tư duy ở nhân viên; (3) Thường xuyên kiểm tra vốn kiến thức trong tổ chức và phát triển học tập, loại bỏ rào cản đối với việc học.
Vào năm 1999, Marsick và Watkins phát hành cuốn sách khác với tựa đề “Thích nghi với tổ chức học tập” và đưa ra khía cạnh cuối cùng “Cung cấp lãnh đạo chiến lược cho việc học”. Họ cho rằng vai trò của lãnh đạo chiến lược có thể định hướng cho tổ chức trở thành tổ chức học tập. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Khái niệm Tổ chức học tập Khái niệm về tổ chức học tập phát triển chủ yếu từ thực hành (Easterby- Smith,1997). Trước hết, cần có một sự hiểu biết rộng hơn về học tập tổ chức, điều này sẽ đóng góp cho việc thực hành lý thuyết tốt hơn để trở thành một tổ chức học tập.
Khái niệm tổ chức học tập ngày càng được quan tâm trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là lĩnh vực quản lý nhân sự, và trong các tổ chức giáo dục (Yang & McLean, 2007). Học tập luôn là chủ đề được quan tâm hàng đầu, là nguồn gốc hình thành nên sự thành công của tổ chức và lợi thế cạnh tranh tạo ra từ học tập ngày càng được chú trọng trong lĩnh vực quản lý nhân sự suốt những thập kỷ qua (Ellinger và cộng sự, 2002, Gilley & Maycunich, 2000; Leonard, 1998; Tsang, 1997). Nhiều ý tưởng, thực tiễn hoạt động tổ chức được mô tả, phân tích và đúc kết trong nhiều tác phẩm viết về Tổ chức học tập điển hình như (1) Học tập tổ chức: “Thuyết hành động” (Argyris & Schön, 1978); (2) Nguyên lý thứ năm: “Nghệ thuật và Thực hành Tổ chức học tập” (Senge, 1990); và (3) Đẩy mạnh tổ chức học tập: “Những bài học nghệ thuật và khoa học của sự thay đổi hệ thống” (Watkins & Marsick, 1993). Argyris và Schon (1977, 1978, 1996) đã đưa ra khái niệm về học tập vòng lặp và sử dụng các lý thuyết dựa trên quá trình phản hồi mà tổ chức học tập đó tiếp thu kiến thức, nghĩa là các thành viên của tổ chức có thể phản hồi về việc nên hay không nên thay đổi các quy tắc, phản ứng lại những hành động đối với những việc đã xảy ra sai lệch và tìm ra cách thức để sửa chữa sai lệch đó.
Khái niệm này được hiểu đó là quá trình học tập không ngừng, và có sự phản hồi liên tục để biết được cách thức học tập như thế nào sẽ mang lại hiệu quả cao, không những đối với bản thân cá nhân đó mà còn mang lại thành công cho tổ chức. Nó nhấn mạnh nhiều hơn đến khái niệm định hướng quá trình học tập tổ chức-nền tảng cho các thực hành học tập có thể xảy ra trong bất kỳ bộ phận nào của một tổ chức. Vào đầu những năm 1990, Senge bắt đầu nghiên cứu về nghệ thuật và thực hành tổ chức học tập và phổ biến khái niệm học tập tổ chức trong cuốn sách "Nguyên lý thứ năm" của ông. Senge (1990a) mô tả năm đặc điểm của các tổ chức học tập: tư duy hệ thống, sự làm chủ cá nhân, những mô hình tư duy, xây dựng tầm nhìn chung và học tập đồng đội.
Senge (1990b) định nghĩa tổ chức học tập là: “Các LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 tổ chức mà ở đó mọi người không ngừng phát huy khả năng của họ để tạo ra những kết quả mà họ thực sự mong muốn, nơi mà nuôi dưỡng những tư duy mới và khơi nguồn cảm hứng kiến tạo của các thành viên trong tổ chức, nơi mà mọi thành viên trong tổ chức có thể bày tỏ nguyện vọng của mình một cách chân thực nhất, giải phóng được những suy nghĩ bức bách, và là nơi mà mọi người học tập liên tục để hoàn thiện bản thân, cùng hướng đến mục tiêu chung của tổ chức” (Trang 3). Ông đã chỉ ra những điểm khác biệt đối với việc học tập từ các tổ chức truyền thống, đó là việc làm chủ một số nguyên tắc cơ bản nhất định. Năm nguyên tắc trên được xem là cơ sở xây dựng tổ chức học tập sáng tạo (Senge, 1990a). Theo Watkins và Marsick (1993), khái niệm về tổ chức học tập có thể được giải thích là quá trình học tập liên tục và biến đổi không ngừng, kết hợp song song với chiến lược thực hiện xuyên suốt quá trình học tập của tổ chức, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc học đối với sự đổi mới và tăng trưởng bền vững của tổ chức.
Họ tập trung nhiều hơn vào cách tiếp cận thực tiễn và các yếu tố môi trường hỗ trợ thúc đẩy quá trình học tập liên tục tại nơi làm việc. Watkins và Marsick (1993, 1996, 1997) lập luận rằng có ba mức độ học tập tổ chức. Thứ nhất là mức độ cá nhân, bao gồm hai khía cạnh của việc học tập tổ chức: học tập liên tục, đối thoại và yêu cầu thông tin. Thứ hai là nhóm hoặc đội, được phản ánh qua việc học tập nhóm và hợp tác đồng đội.
Thứ ba là cấp độ tổ chức, có bốn khía cạnh của việc học tập tổ chức: thiết lập hệ thống, kết nối môi trường, trao quyền và cung cấp lãnh đạo chiến lược cho việc học. Ba cấp độ này cấu thành nên mô hình tổ chức học tập của Watkins và Marsick. Khái niệm tổ chức học tập cho chúng ta hiểu các khía cạnh sau: (1) vấn đề cốt lõi của tổ chức học tập là quá trình học tập tổ chức; (2) nền tảng của tổ chức học tập thành công là tư duy tập thể, sự kết hợp giữa con người và năng lực của con người; Và (3) một tổ chức học tập là môi trường có hệ thống, trong đó học tập liên tục có thể diễn ra thông qua sự kết nối các thành phần tổ chức (Argyris & Schon, 1996, Garvin, 1993, Senge, 1990 Watkins & Marsick, 1996). Yang (2003) lập luận rằng thành phần đầu tiên là tập thể những con người làm việc trong tổ chức, thành phần thứ hai là cấu trúc và văn hoá do tổ chức xã hội LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 tạo ra.
Ở cấp độ cấu trúc, các hoạt động học tập được tạo ra bằng cách sàng lọc và tích hợp việc học tập cá nhân và học tập nhóm vào sứ mệnh để tạo nên hiệu quả của tổ chức.