Luận án tiến sĩ nghiên cứu xác định mô hình nam vận động viên bắn súng cấp cao việt nam nội dung 10m súng ngắn hơ

Luận án tiến sĩ nghiên cứu nghiên cứu xác định mô hình nam vận động viên bắn súng cấp cao việt nam nội dung 10m súng ngắn hơ, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý thuyết, đề

• Tác giả: Phạm Thị Hiên
• Người hướng dẫn: GS.TS Lê Nguyệt Nga
• Trường học: Trường Đại học Thể dục Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo dục học
• Đề tài: Nghiên cứu xác định mô hình nam vận động viên bắn súng cấp cao Việt Nam: Nội dung 10m súng ngắn hơi
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lịch sử và sự phát triên môn bắn súng thể thao trên thế giới
• 1.2. Lịch sử hình thành và phát triển môn bắn súng thể thao ở Việt Nam
• 1.3. Sơ lược về đặc điểm môn bắn súng ngắn
• 1.4. Mô hình vận động viên cấp cao
• 1.4.1. Khái niệm mô hình
• 1.4.2. Cơ sở lý luận và những nhân tố cấu thành vận động viên đẳng cấp cao
• 1.4.3. Mô hình vận động viên cấp cao và các nhân tố cấu thành mô hình vận động viên cấp cao
• 1.4.4. Nghiên cứu xác định các yếu tố cấu thành mô hình đặc trưng vận động viên cấp cao
• 1.4.5. Mô hình vận động viên bắn súng cấp cao Việt Nam
• 1.4.5.1. Đặc trưng về hình thái
• 1.4.5.2. Đặc trưng về chức năng
• 1.4.5.3. Đặc trưng tâm lý
• 1.4.5.4. Đặc trưng về thể lực
• 1.4.5.5. Đặc trưng về kỹ thuật
• 1.5. Công trình nghiên cứu có liên quan
• 1.5.1. Các công trình nghiên cứu trên thế giới
• 1.5.2. Các công trình nghiên cứu có liên quan tại Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu có liên quan
• 2.2.2. Phương pháp phỏng vấn
• 2.2.3. Phương pháp kiểm tra y sinh học gồm 2 phần
• 2.2.4. Phương pháp kiểm tra tâm lý
• 2.2.5. Phương pháp kiểm tra sư phạm
• 2.2.6. Phương pháp toán thống kê
• 2.3. Kế hoạch, tổ chức, địa điểm nghiên cứu
• 2.3.1. Kế hoạch nghiên cứu
• 2.3.2. Địa điểm nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. Lựa chọn các chỉ số, test xác định mô hình nam vận động viên bắn súng cấp cao Việt Nam nội dung 10m súng ngắn hơi
• 3.2. Hệ thống các chỉ số, test xác định mô hình nam vận động viên bắn súng cấp cao Việt Nam nội dung 10m súng ngắn hơi về hình thái, chức năng, thể lực, kỹ thuật và tâm lý
• 3.3. Phỏng vấn các chuyên gia, các nhà chuyên môn về các chỉ số, test xác định mô hình nam vận động viên bắn súng cấp cao Việt Nam nội dung 10m súng ngắn hơi
• 3.4. Kết quả kiểm định Wilcoxon để kiểm tra sự đồng nhất giữa hai lần phỏng vấn
• 3.5. Bàn về sự lựa chọn các chỉ số, test xác định mô hình nam VĐV bắn súng cấp cao Việt Nam nội dung 10m súng ngắn hơi
• 3.6. Xác định mô hình nam vận động viên bắn súng cấp cao Việt Nam nội dung 10m súng ngắn hơi
• 3.6.1. Xác định mô hình về hình thái nam vận động viên bắn súng cấp cao Việt Nam nội dung 10m súng ngắn hơi
• 3.6.2. Xác định mô hình về chức năng nam vận động viên bắn súng cấp cao Việt Nam nội dung 10m súng ngắn hơi
• 3.6.3. Xác định mô hình về thể lực nam vận động viên cấp cao Việt Nam nội dung 10m súng ngắn hơi
• 3.6.4. Xác định mô hình về kỹ thuật nam vận động viên bắn súng cấp cao Việt Nam nội dung 10m súng ngắn hơi
• 3.6.5. Xác định mô hình về tâm lý nam vận động viên bắn súng cấp cao Việt Nam nội dung 10m súng ngắn hơi
• 3.7. Mô hình tổng hợp nam vận động viên bắn súng cấp cao Việt Nam 10m súng ngắn hơi
• 3.8. Ảnh hưởng của các chỉ số (hình thái, chức năng, thể lực, kỹ thuật, tâm lý) đối với thành tích thể thao của VĐV
• 3.9. Mô hình lý tưởng nam vận động viên cấp cao Việt Nam nội dung 10 mét súng ngắn hơi
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về môn bắn súng thể thao

Môn bắn súng thể thao đã có lịch sử phát triển lâu đời, gắn liền với sự tiến bộ của khoa học và công nghệ. Từ những loại súng thô sơ ban đầu, môn thể thao này đã phát triển thành một bộ môn thi đấu chuyên nghiệp, được tổ chức tại các kỳ Olympic và các giải đấu quốc tế. Bắn súng 10m là một trong những nội dung quan trọng, đòi hỏi kỹ thuật cao và sự tập trung tuyệt đối của vận động viên. Tại Việt Nam, môn bắn súng đã đạt được nhiều thành tích đáng kể, đặc biệt là với sự xuất hiện của các vận động viên cấp cao như Hoàng Xuân Vinh, người đã giành HCV Olympic năm 2016.

1.1. Lịch sử phát triển môn bắn súng trên thế giới

Môn bắn súng bắt đầu từ thế kỷ 15 với sự phát minh ra thuốc nổ. Từ đó, các loại súng được cải tiến liên tục, từ súng hoả mai đến súng hiện đại có rãnh xoắn. Năm 1896, bắn súng lần đầu tiên được đưa vào chương trình thi đấu tại Olympic. Hiệp hội Bắn súng Quốc tế (UIT) được thành lập năm 1920, đánh dấu sự phát triển mạnh mẽ của môn thể thao này trên toàn thế giới.

1.2. Lịch sử phát triển môn bắn súng tại Việt Nam

Tại Việt Nam, môn bắn súng bắt đầu phát triển từ những năm 1960. Các vận động viên như Nguyễn Tiến Trung và Ngô Hữu Kính đã lập nhiều kỷ lục quốc gia. Gần đây, bắn súng Việt Nam đã đạt được nhiều thành tích quốc tế, đặc biệt là với sự xuất hiện của Hoàng Xuân Vinh, người đã giành HCV Olympic năm 2016.

II. Mô hình vận động viên bắn súng cấp cao

Nghiên cứu xác định mô hình vận động viên bắn súng cấp cao là một yêu cầu quan trọng để nâng cao thành tích thể thao. Mô hình này bao gồm các yếu tố như hình thái, thể lực, kỹ thuật, chức năng, và tâm lý. Việc xác định các chỉ số và test đánh giá giúp cho công tác tuyển chọn và huấn luyện đạt hiệu quả cao hơn. Đặc biệt, bắn súng 10m đòi hỏi sự chính xác và ổn định cao, do đó, các yếu tố như kỹ thuật bắn súng và tâm lý thi đấu đóng vai trò quyết định.

2.1. Các yếu tố cấu thành mô hình vận động viên

Mô hình vận động viên bắn súng cấp cao bao gồm các yếu tố chính: hình thái (chiều cao, cân nặng, chỉ số BMI), thể lực (sức bền, sức mạnh), kỹ thuật (độ chính xác, ổn định), chức năng (nhịp tim, dung tích sống), và tâm lý (sự tập trung, khả năng chịu áp lực).

2.2. Phương pháp nghiên cứu và đánh giá

Các phương pháp nghiên cứu bao gồm phỏng vấn chuyên gia, kiểm tra y sinh học, và kiểm tra tâm lý. Các chỉ số và test được lựa chọn kỹ lưỡng để đảm bảo tính chính xác và khách quan trong việc xác định mô hình vận động viên.

III. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng

Kết quả nghiên cứu đã xác định được mô hình nam vận động viên bắn súng cấp cao Việt Nam nội dung 10m súng ngắn hơi. Các chỉ số về hình thái, thể lực, kỹ thuật, chức năng, và tâm lý được phân tích chi tiết, giúp các huấn luyện viên có cơ sở khoa học để điều chỉnh quá trình huấn luyện. Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao thành tích của bắn súng Việt Nam trên đấu trường quốc tế.

3.1. Xác định mô hình lý tưởng

Mô hình lý tưởng cho vận động viên bắn súng cấp cao được xác định dựa trên các chỉ số về hình thái, thể lực, kỹ thuật, chức năng, và tâm lý. Các chỉ số này được so sánh với các vận động viên ưu tú trên thế giới để đảm bảo tính cạnh tranh quốc tế.

3.2. Ứng dụng trong huấn luyện và thi đấu

Kết quả nghiên cứu được ứng dụng trong công tác huấn luyện và thi đấu, giúp các vận động viên cải thiện thành tích. Các chỉ số về tâm lý và kỹ thuật được chú trọng, đặc biệt trong nội dung bắn súng 10m, nơi sự ổn định và chính xác là yếu tố quyết định.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Lịch sử và sự phát triên môn bắn súng thể thao trên thế giới. Môn bắn súng đã có trên thế giới cách đây nhiều thế kỷ, từ khi phát minh ra thuốc nổ (ở thế kỷ 15). Lịch sử phát triển môn bắn súng gắn liền với sự phát triển của loài người.

Lúc đầu dùng giáo, mác, cung nỏ để săn bắn thú rừng kiếm ăn sinh sống. Từ năm 1520 người ta chế ra được súng hoả mai có mồi nổ và súng kíp nhồi đạn từ phía trước đầu nòng. Loại súng này được sử dụng rộng rãi gần 400 năm. Qua nhiều thế hệ, cùng với sự tiến bộ khoa học, người ta đã cải tiến dần và chế tạo ra được loại súng có khoá nòng lắp đạn viên một ở đằng sau.

Từ thế kỷ 19 các nhà chế tạo súng đã làm ra được nòng có rãnh xoắn, hướng cho đầu đạn đi được xa và chính xác. Sự chế tạo ra đạn cũng ngày càng được hoàn thiện về kích thước, hình dáng, trọng lượng đầu đạn và thành phần hoá học cấu tạo các loại thuốc phóng có sức đẩy mạnh hơn. Môn bắn súng dưới chế độ Phong kiến - Tư bản phục vụ cho mục đích chiến tranh, săn bắn là trò tiêu khiển của vua quan quý tộc. Hiệp hội Bắn súng trường Thụy sĩ đầu tiên trên thế giới vào năm 1824, năm 1860 ở nước Anh đã thành lập Hội bắn súng và tổ chức cuộc thi bắn súng đầu tiên do nữ hoàng Vitoria khai mạc ngày 1/7/1860.

Từ đó phong trào bắn súng được phát triển ra nhiều nước trên Thế giới khác từ Châu Âu, Châu Mỹ rồi đến Châu Á. Năm 1896, Thế vận hội Olympic lần đầu tiên được tổ chức ở Athens (Hy Lạp), môn bắn súng (chỉ dành cho nam) có 7 Quốc gia đăng ký thi đấu, với 61 VĐV thi đấu[17] [39]. Cuộc thi bắn súng quốc tế lần thứ nhất được tổ chức tại Lion (Pháp) vào năm 1897 với môn thi súng ngắn 3 tư thế, cự ly 300 mét, bia 1m 2, có mười vòng. Tại cuộc thi đó có năm nước tham gia là: Pháp, Hà Lan, Italia, Na Uy và Thụy sĩ, mỗi đội có 7 VĐV [17] [39].

6 Năm 1907, đại diện của 7 Hiệp hội bắn súng Quốc gia với 6 từ Châu Âu (Áo, Bỉ, Pháp, Hy Lạp, Ý, Hà Lan) và một từ nam Mỹ (Argentina) đã gặp nhau tại Zurich (Thụy sỹ) họp để thành lập Hiệp hội Quốc tế của Liên đoàn Bắn súng Quốc gia và Hiệp hội, cuộc họp này được coi như là Đại hội Quốc tế đầu tiên của Liên đoàn và Hiệp hội bắn súng các Quốc gia[17] [39]. Năm 1909, Hiệp hội bắn súng Quốc gia của một số nước đã hình thành và phát triển thêm. Giữa năm 1909 và năm 1914, có 8 Quốc gia là: Serbia, Đan Mạch, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Thụy Điển, Peru, Mexico và Phần Lan trở thành thành viên của Hiệp hội Quốc tế của Liên đoàn bắn súng Quốc gia và Hiệp hội, từ đó các thành viên trong môn muốn thành lập một Liên đoàn bắn súng thể thao Thế giới chính thức được công nhận của riêng mình [17] [39]. Ngày 16 tháng 04 năm 1920, Hiệp hội Quốc tế của Liên đoàn bắn súng Quốc gia và Hiệp hội đã họp tại Paris (Pháp) để đổi mới hoạt động.

Các đại biểu từ 14 Quốc gia tham dự đã đồng ý thiết lập lại và chính thức lấy tên là: Hiệp hội bắn súng Quốc tế gọi tắt là UIT [17] [39]. Trong những năm gần đây Luật bắn súng Quốc tế luôn có sự sửa đổi về trang thiết bị tập luyện và thể thức thi đấu (thu hẹp kích thước vòng 10, số lượng đạnbắn thi và bắn chung kết. ), hiện nay đã và đang thay đổi dần các hình thức bắn chung kết của một số nội dung trong chương trình thi đấu Olympic [39] 1. Lịch sử hình thành và phát triển môn bắn súng thể thao ở Việt Nam [17] [39].

Trải qua nhiều thập kỷ hình thành và phát triển, có thể dễ nhận thấy trong lịch sử môn bắn súng nước ta những năm 1962 – 1966 và 1980 – 1984 là thời kỳ hoàng kim của những kỷ lục mới về môn bắn súng của Việt Nam. Trong đó tiêu biểu là các thành tích tháng 4/1980, VĐV Nguyễn Tiến Trung (Hà Nội) đạt 7 1151 điểm, phá kỷ lục Quốc gia 27 điểm so với kỷ lục của VĐV Mai Thích cũng tồn tại sau 14 năm về môn thi súng trường 3 tư thế (3×40), giải bắn súng Thế giới tổ chức tại Xukhumi – Gruzia (Liên xô cũ). Tháng 5/1980, VĐV Nguyễn Tiến Trung (Hà Nội) đạt 596 điểm xếp thứ 6 phá kỷ lục Quốc gia 1 điểm về môn thi súng trường nam nằm bắn 60 viên tại giải Cúp bắn súng Thế giới – Suhl (CHDC Đức cũ)[17] [39]. Tháng 6/1980VĐV Ngô Hữu Kính (Đường sắt) đạt 562 điểm, phá kỷ lục Quốc gia 8 điểm so với kỷ lục của VĐV Trần Oanh sau 14 năm tồn tại về môn thi súng ngắn bắn chậm tại Leipzig (CHDC Đức cũ).

Năm 1982VĐV Nguyễn Quốc Cường (Quân đội) đạt HCĐ với 591 điểm, bằng kỷ lục Quốc gia về môn thi súng ngắn bắn nhanh tại ASIAD lần thứ 9 – Niu Đêli (Ấn Độ). Tháng 5/1984VĐV Nguyễn Quốc Cường (Quân đội), đạt 595 điểm phá kỷ lục Quốc gia 4 điểm về môn thi súng ngắn bắn nhanh tại giải Vô địch thể thao Quân đội các nước hữu nghị – Frankfurt (CHDC Đức cũ) [17] [39]. Quá trình hình thành và phát triển môn bắn súng ở nước ta được chia làm 4 giai đoạn là: hình thành, phát triển, tạm ngưng và khôi phục. Giai đoạn hình thành (1958 – 1962): Môn bắn súng thể thao bắt đầu được tổ chức tập luyện ở Việt Nam, bước đầu xây dựng VĐV trong Quân đội và ngành Đường sắt.

Trong giai đoạn này tổ chức thi đấu môn bắn súng quân dụng và bắn súng thể thao phổ thông như Bruno – 2, Bruno – 4, Toz – 8, súng ngắn Drulov…[17]. Giai đoạn phát triển (1963 – 1969): Trong những năm này các môn Bắn súng theo tiêu chuẩn Quốc tế được phổ biến rộng rãi trên toàn miền Bắc, các Đại hội thi môn bắn súng hàng năm được tổ chức làm 2 giải: hạng A dành cho các môn thi bắn súng nâng cao, hạng B dành cho các môn thi bắn súng phổ thông (phong trào). Lực lượng VĐV nâng cao cũng được hình thành từ Trung ương đến các tỉnh thành ngành. Số người tập luyện và tham gia thi đấu ngày 8 càngđông, cùng với số người đạt tiêu chuẩn đẳng cấp VĐV và thành tích môn bắn súng được nâng cao rõ rệt[17].

Giai đoạn tạm ngừng (1970 – 1972): Do điều kiện chiến tranh khó khăn và chủ yếu là sự chưa thống nhất trong quan điểm dẫn tới việc ngưng tổ chức các giải trong phạm vi toàn miền Bắc, đồng thời giải tán Vụ thể thao Quốc phòng và Câu lạc bộ bắn súng Trung ương cùng các Trường huấn luyện thể thao nâng cao khác. Từ đó số lượng VĐV và thành tích thể thao giảm sút nhanh chóng ở tất các môn thể thao[18]. Giai đoạn khôi phụcvà chuẩn bị hội nhập (1973 – 1979): Do yêu cầu quan hệ Thể thao Quốc tế ngày càng mở rộng, bắn súng lại được coi là một trong những môn thể thao trọng tâm. Hàng năm, đội tuyển bắn súng được đi tập huấn và tham dự một số giải bắn súng Quốc tế và tổ chức thi đấu các giải trong nước.

Lực lượng VĐV bắn súng dần được khôi phục và tăng lên ở các tỉnh, thành, ngành như Hà Nội, Hải Phòng, Hải Dương, Thanh Hóa, Quảng Ninh, Vĩnh Phúc, Quân đội, Bộ Công an, TP. Hồ Chí Minh và một số Trường Đại học TDTT. Năm 1994tại Trung tâm huấn luyện thể thao Quốc gia I, Từ Liêm – Hà Nội Đại hội Hội thể thao bắn súng Việt Nam lần thứ II được tổ chức họp và đổi tên là Liên đoàn bắn súng Việt Nam, gọi tắt là VSF[17]. Giai đoạn hội nhập thế giới và Châu Á (1980 - 1988) Ông Ngô Mai Xuân làm Trưởng Bộ môn bắn súng, Tổng cục TDTT.

Tháng 6 năm 1980 nhờ sự giúp đỡ của Hội bắn súng Liên Xô và CHDC Đức, Việt Nam đã được công nhận là thành viên của “UIT”. Năm 1980 Tiến sỹ Nguyễn Duy Phát – Huấn luyện viên trưởng Đội tuyển bắn súng Việt Nam đã được tham dự phiên họp UIT tại Matxcova (trong thời gian diễn ra Đại hội Olympic lần thứ 22). Bàn về sửa đổi Luật bắn súng và nội dung thi bắn Olympic. Năm 1982 dự họp Hội bắn súng Châu Á tại Ấn Độ, bàn về nội dung chương trình thi đấu 4 năm tiếp theo ở Châu Á [17] [39].

9 Lần đầu tiên Việt Nam tham gia Olympic thế giới. Tại Đại hội Olympic XXII năm 1980 ở Matxcova (Nga), đoàn bắn súng Việt Nam tham dự gồm có 8 người Tiến sỹ Nguyễn Duy Phát làm HLV trưởng và có 7 vận động viên tham gia. Tuy nhiên rất tiếc tại Đại hội lần này VĐV của chúng ta chưa đạt được huy chương nào [17] [39]. Tham gia Đại hội thể thao Châu Á lần đầu tiên tại Ấn Độ (Đại lần thứ IX) được tổ chức tại New Delhi (Ấn Độ), chúng ta tham dự thi 3 môn: Bắn súng, Điền kinh và Bơi lội đây là đại hội có ý nghĩa lịch sử đối với Thể thao Việt Nam.

Đội bắn súng Việt Nam có 6 người có 2 HLV và 4 VĐV. Tại Đại hội này Nguyễn Quốc Cường đã giành được 1 HCĐ nội dung 25m súng ngắn bắn nhanh (2 x 30) với thành tích là 591 điểm (lập kỷ lục Quốc gia) và là tấm huy chương duy nhất đầu tiên của Thể thao Việt Nam tại Asiad Giai đoạn Hội nhập Đông Nam Á và nâng cao thành tích (1989 - đến nay)[17] [39]. Đây là giai đoạn Việt Nam tham dự tất cả các Đại hội Thể thao Olympic, Asiad và SEA Games. Bắn súng Việt Nam đã tham gia 15 lần SEA Games từ lần thứ 15 ở Malaysia (1989) đến SEA Games 29 tại Malaysia (2017) cho thấy số huy chương vàng đã giành được diễn biến theo làn sóng.

Đỉnh cao nhất là SEA Games 22 (2003). Điều này có 2 nguyên nhân: - Ở môn bắn súng, yếu tố tâm lý là rất quan trọng, vận động viên bắn tại trường bắn quen thuộc ở trong nước thường có thành tích cao hơn so với các cuộc thi đấu quan trọng tại nước ngoài. - Số lượng huy chương phụ thuộc vào chương trình thi đấu có số nội dung thi bắn nhiều hay ít quy định có VĐV dự thi, cách tính điểm xếp hạng cá nhân và đồng đội đều ảnh hưởng tới số huy chương đạt được của mỗi nước.