Điều Tra Hiện Trạng và Nghiên Cứu Kỹ Thuật Nâng Cao Năng Suất Cây Mãng Cầu Ta Tại Tây Ninh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hiện trạng giống và kỹ thuật trồng cây mãng cầu ta tại tỉnh Tây Ninh, góp phần phát triển nông nghiệp địa phương.

• Tác giả: Võ Đức Trong
• Người hướng dẫn: GS. Mai Văn Quyền
• Trường học: Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Nông học
• Đề tài: Nghiên Cứu Kỹ Thuật Nâng Cao Năng Suất Cây Mãng Cầu Ta Tại Tây Ninh
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Tây Ninh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• MỞ ĐẦU. MỞ ĐẦU
• 1.1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.2. MỤC TIÊU - YÊU CẦU
• 1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. NGUỒN GỐC VÀ ĐIỀU KIỆN NGOẠI CẢNH
• 2.1.1. Nguồn gốc
• 2.1.2. Điều kiện ngoại cảnh
• 2.2. ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT VÀ SINH LÝ
• 2.2.1. Đặc điểm thực vật
• 2.2.2. Đặc điểm sinh lý
• 2.3. GIỐNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NHÂN GIỐNG MÃNG CẦU TA
• 2.3.1. Giống mãng cầu ta
• 2.3.2. Phương pháp nhân giống mãng cầu ta
• 2.4. MỘT SỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU HOÁ CHẤT GÂY RỤNG LÁ
• 3. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN THỰC HIỆN
• 3.1.1. Địa điểm
• 3.1.2. Thời gian
• 3.1.3. Điều kiện thí nghiệm
• 3.2. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.2.1. Vật liệu nghiên cứu
• 3.2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.3. Điều tra hiện trạng sản xuất - thị trường
• 3.2.4. Khảo sát giống trồng và bình tuyển cá thể
• 3.3. THÍ NGHIỆM NGHIÊN CỨU MỘT SỐ KIỂU GHÉP CHO CÂY MÃNG CẦU TA
• 3.4. THÍ NGHIỆM ẢNH HƯỞNG CỦA HOÁ CHẤT THIOURÊ VÀ ETHEPHON GÂY RỤNG LÁ
• 3.5. THÍ NGHIỆM BẤM NGỌN CÀNH, TỈA QUẢ TRÊN CÂY MÃNG CẦU TA
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. KẾT QUẢ ĐIỀU TRA
• 4.1.1. Hiện trạng canh tác
• 4.1.2. Kết quả điều tra thị trường
• 4.2. KHẢO SÁT GIỐNG VÀ BÌNH TUYỂN CÁ THỂ
• 4.2.1. Giống mãng cầu ta tại Tây Ninh
• 4.2.2. Kết quả bình tuyển cây cá thể mãng cầu ta tốt tại Tây Ninh
• 4.3. THÍ NGHIỆM NGHIÊN CỨU MỘT SỐ KIỂU GHÉP
• 4.3.1. Tỷ lệ cây sống sau ghép và cây đạt tiêu chuẩn xuất vườn
• 4.3.2. Sinh trưởng cây ghép 90 ngày sau ghép
• 4.4. THÍ NGHIỆM HOÁ CHẤT THIOURÊ VÀ ETHEPHON GÂY RỤNG LÁ
• 4.4.1. Ảnh hưởng của hoá chất lên sự rụng lá mãng cầu ta
• 4.4.2. Ảnh hưởng của hoá chất lên sự ra hoa mãng cầu ta
• 4.4.3. Ảnh hưởng của hoá chất lên sự ra quả và năng suất
• 4.5. THÍ NGHIỆM BIỆN PHÁP BẤM NGỌN CÀNH, TỈA QUẢ
• 4.5.1. Kết quả ra hoa, đậu quả
• 4.5.2. Kết quả trọng lượng, kích thước và năng suất
• 4.5.3. Kết quả năng suất quả loại một
• 4.5.4. Hiệu quả kinh tế ở các nghiệm thức đầu tư
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• 5.1. Kết luận
• 5.2. Đề nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• 7.1. Một số hình ảnh
• 7.2. Các phụ biểu
• 7.3. Kết quả xử lý thống kê
• 7.4. Kết quả xử lý số liệu thí nghiệm
• 7.5. Mẫu phiếu điều tra

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Năng Suất Mãng Cầu Ta Tại Tây Ninh

Cây mãng cầu ta (Annona squamosa L.), hay còn gọi là cây na, là một loại cây ăn quả có giá trị dinh dưỡng cao và được trồng rộng rãi ở nhiều quốc gia trên thế giới. Tại Việt Nam, mãng cầu ta cũng là một loại cây ăn quả phổ biến từ Bắc vào Nam. Tây Ninh nổi tiếng là tỉnh có diện tích trồng mãng cầu ta lớn nhất cả nước, với điều kiện thời tiết và đất đai vô cùng thuận lợi. Chính vì thế, mãng cầu ta Tây Ninh có năng suất cao và chất lượng tốt. Mãng cầu ta trồng tại Tây Ninh còn được biết đến với thương hiệu "Mãng cầu Bà Đen," nổi tiếng trong cả nước với hương vị ngon và đặc trưng do được trồng xung quanh khu vực núi Bà Đen. Trong những năm gần đây, mãng cầu đã được tiêu thụ rộng rãi trong nước và xuất khẩu với số lượng ngày càng tăng. Nhờ vậy, việc trồng mãng cầu đã trở thành một thế mạnh kinh tế của tỉnh Tây Ninh. Tuy nhiên, quá trình sản xuất vẫn còn gặp nhiều khó khăn về kỹ thuật. Các vấn đề này cần được nghiên cứu và giải quyết một cách khoa học, thay vì chỉ dựa trên kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau.

1.1. Tiềm năng phát triển của cây mãng cầu ta tại Tây Ninh

Tây Ninh có tiềm năng rất lớn để phát triển cây mãng cầu ta thành một ngành kinh tế mũi nhọn. Điều kiện tự nhiên thuận lợi, kinh nghiệm canh tác lâu đời của người dân, và nhu cầu thị trường ngày càng tăng là những yếu tố quan trọng thúc đẩy sự phát triển này. Tuy nhiên, để khai thác tối đa tiềm năng, cần có những nghiên cứu sâu rộng về giống, kỹ thuật canh tác, và quản lý dịch hại. Việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất sẽ giúp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, và tăng tính cạnh tranh trên thị trường. Bên cạnh đó, việc xây dựng thương hiệu mãng cầu ta Tây Ninh và mở rộng thị trường tiêu thụ cũng là những yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành mãng cầu.

1.2. Mục tiêu của nghiên cứu nâng cao năng suất mãng cầu

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá tiềm năng sản xuất và xác định các yếu tố giới hạn cần khắc phục trong hiện trạng sản xuất và thị trường tiêu thụ cây mãng cầu ta tại Tây Ninh. Bên cạnh đó, mục tiêu quan trọng là xác định các giống hiện đang được trồng trong sản xuất và tuyển chọn dòng mãng cầu ta có đặc tính nổi trội về năng suất, chất lượng (ít hạt, tỷ lệ phần ăn được cao, độ brix cao) cho sản xuất. Đồng thời, nghiên cứu này cũng hướng đến việc tìm ra các biện pháp kỹ thuật canh tác thích hợp nhằm tăng năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế của cây mãng cầu ta tại Tây Ninh. Theo tác giả Võ Đức Trong: "Nghiên cứu chọn lọc giống và xác định biện pháp kỹ thuật tổng hợp nâng cao năng suất phẩm chất mãng cầu Tây Ninh".

II. Thực Trạng và Thách Thức Trong Trồng Mãng Cầu Ta Tại Tây Ninh

Trước đây, người trồng mãng cầu ở Tây Ninh thường chỉ chọn giống từ hạt, áp dụng kỹ thuật tuốt lá và tưới nước để có quả trái vụ, thậm chí nâng số vòng quay để có quả bán quanh năm. Tuy nhiên, quy trình sản xuất này gặp nhiều khó khăn về kỹ thuật, chưa được nghiên cứu và giải quyết một cách khoa học, mà chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau. Điều này dẫn đến nhiều rủi ro trong sản xuất và chất lượng sản phẩm chưa ổn định. Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật với cường độ cao cũng là một vấn đề đáng quan ngại, đặc biệt là đối với các đối tượng gây hại như bọ trĩ, rệp sáp và bệnh nứt thân xì mủ. Do đó, dù Tây Ninh có tiềm năng xuất khẩu lớn, nhưng lượng xuất khẩu hiện tại vẫn còn hạn chế. Theo kết quả khảo sát, hầu hết các vườn trồng mãng cầu ta đều trồng hoàn toàn bằng hạt, vườn cây không thuần giống, năng suất và chất lượng quả chưa cao, đặc biệt là năng suất quả loại một còn ít.

2.1. Vấn đề về giống và kỹ thuật canh tác truyền thống

Việc sử dụng giống từ hạt và kỹ thuật canh tác truyền thống đang tạo ra nhiều thách thức cho người trồng mãng cầu ta tại Tây Ninh. Giống từ hạt thường không đồng đều về chất lượng và năng suất, dẫn đến sự không ổn định trong sản xuất. Kỹ thuật canh tác truyền thống, dựa chủ yếu vào kinh nghiệm, đôi khi không còn phù hợp với điều kiện thời tiết và dịch bệnh hiện tại. Điều này đòi hỏi người trồng mãng cầu cần phải tiếp cận với các giống mới có năng suất và chất lượng cao hơn, cũng như áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến để nâng cao hiệu quả sản xuất. Nghiên cứu của Võ Đức Trong tập trung vào giải quyết những tồn đọng của phương pháp canh tác truyền thống.

2.2. Tác động của sâu bệnh hại và việc sử dụng thuốc BVTV

Sâu bệnh hại là một trong những nguyên nhân chính gây thiệt hại cho cây mãng cầu ta tại Tây Ninh. Các đối tượng gây hại như bọ trĩ, rệp sáp, và bệnh nứt thân xì mủ thường xuyên tấn công vườn cây, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng quả. Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) với cường độ cao để kiểm soát sâu bệnh không chỉ gây tốn kém chi phí sản xuất, mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng và môi trường. Do đó, cần có những giải pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) hiệu quả và bền vững, kết hợp các biện pháp phòng ngừa sinh học, sử dụng thuốc BVTV hợp lý, và luân canh cây trồng để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe con người.

2.3. Hạn chế trong sơ chế đóng gói và tiêu thụ sản phẩm

Quy trình sơ chế và đóng gói sản phẩm mãng cầu ta tại Tây Ninh còn khá thô sơ, chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường xuất khẩu. Việc thiếu đầu tư vào công nghệ sơ chế và đóng gói hiện đại dẫn đến sản phẩm dễ bị hư hỏng trong quá trình vận chuyển và bảo quản, làm giảm giá trị thương mại. Bên cạnh đó, việc xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ cũng là một thách thức lớn đối với ngành mãng cầu Tây Ninh. Cần có những chiến lược marketing hiệu quả, kết hợp với việc nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng hệ thống phân phối chuyên nghiệp để đưa mãng cầu ta Tây Ninh đến với người tiêu dùng trong và ngoài nước.

III. Phương Pháp Ghép Cành Cách Nâng Cao Năng Suất Mãng Cầu Ta

Một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao năng suất và chất lượng mãng cầu ta là áp dụng các phương pháp nhân giống tiên tiến, đặc biệt là kỹ thuật ghép cành. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc sử dụng các kiểu ghép mắt bo da và ghép cành vát ngọn trên gốc ghép từ 10-12 tháng tuổi, với cành ghép là đoạn cành đã rụng lá, có 2-3 mắt lá, cho tỷ lệ thành công khá cao. Điều này mở ra một hướng đi mới trong việc cải thiện giống mãng cầu ta tại Tây Ninh, giúp người trồng có thể chủ động lựa chọn và nhân giống các giống có năng suất và chất lượng vượt trội.

3.1. So sánh hiệu quả các kiểu ghép cành khác nhau

Nghiên cứu đã so sánh hiệu quả của các kiểu ghép cành khác nhau, bao gồm ghép mắt bo da, ghép mắt có gỗ, ghép cành nêm hông và ghép cành vát ngọn. Kết quả cho thấy, ghép mắt bo da và ghép cành vát ngọn cho tỷ lệ thành công cao hơn so với các kiểu ghép còn lại. Điều này có thể là do hai kiểu ghép này tạo ra sự tiếp xúc tốt hơn giữa cành ghép và gốc ghép, giúp cây dễ dàng hấp thụ dinh dưỡng và phát triển. Tuy nhiên, cần có thêm những nghiên cứu sâu hơn để xác định kiểu ghép nào là tối ưu nhất cho từng giống mãng cầu ta và điều kiện canh tác cụ thể.

3.2. Tuổi gốc ghép và đặc điểm cành ghép ảnh hưởng đến thành công

Tuổi của gốc ghép và đặc điểm của cành ghép là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến tỷ lệ thành công của kỹ thuật ghép cành. Nghiên cứu cho thấy, gốc ghép từ 10-12 tháng tuổi và cành ghép là đoạn cành đã rụng lá, có 2-3 mắt lá, cho tỷ lệ thành công cao nhất. Điều này có thể là do gốc ghép ở độ tuổi này đã phát triển đủ mạnh để cung cấp dinh dưỡng cho cành ghép, trong khi cành ghép đã rụng lá có khả năng tập trung năng lượng vào việc phát triển chồi mới. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, điều kiện thời tiết và kỹ thuật ghép cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự thành công của kỹ thuật ghép cành.

3.3. Hướng dẫn chi tiết kỹ thuật ghép mắt bo da cho mãng cầu

Kỹ thuật ghép mắt bo da được đánh giá là một trong những phương pháp ghép cành hiệu quả nhất cho mãng cầu ta. Để thực hiện kỹ thuật này, cần chuẩn bị gốc ghép khỏe mạnh, có đường kính phù hợp với cành ghép. Sau đó, dùng dao sắc để cắt một miếng vỏ hình chữ nhật trên gốc ghép, có kích thước tương đương với mắt ghép. Lấy mắt ghép từ cành ghép đã chọn, đặt vào vị trí đã cắt trên gốc ghép, và dùng băng dính chuyên dụng để cố định. Chú ý giữ ẩm cho vết ghép và bảo vệ khỏi ánh nắng trực tiếp. Sau khoảng 2-3 tuần, mắt ghép sẽ bắt đầu nảy chồi, và có thể tháo băng dính để cây phát triển tự nhiên. Kỹ thuật này đòi hỏi sự tỉ mỉ và cẩn thận, nhưng mang lại hiệu quả cao trong việc nhân giống và cải thiện giống mãng cầu ta.

IV. Hóa Chất Kích Thích Ra Hoa Giải Pháp Cho Mãng Cầu Trái Vụ

Để chủ động điều khiển thời gian ra hoa và thu hoạch, một số nghiên cứu đã tập trung vào việc sử dụng hóa chất kích thích ra hoa trên cây mãng cầu ta. Các thí nghiệm cho thấy, việc xử lý cây bằng ethephone ở nồng độ 0,8 đến 1,8% có thể gây rụng lá trên 90% chỉ sau 11 ngày xử lý. Trong khi đó, việc xử lý bằng thioure ở nồng độ 0,4 - 0,8% chỉ gây rụng lá dưới 50%, và nồng độ 1,0% gây rụng lá gần 70% sau 15 ngày xử lý. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, các nghiệm thức xử lý hóa chất có tỷ lệ ra hoa và đậu quả thấp hơn so với nghiệm thức tuốt lá. Do đó, cần có những nghiên cứu sâu hơn để tìm ra nồng độ và thời điểm xử lý hóa chất phù hợp, nhằm đạt được hiệu quả kích thích ra hoa tối ưu mà không ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng quả.

4.1. So sánh tác động của thioure và ethephon lên sự rụng lá

Thioure và ethephon là hai loại hóa chất thường được sử dụng để kích thích sự rụng lá trên cây mãng cầu ta, nhằm thúc đẩy quá trình ra hoa. Tuy nhiên, tác động của hai loại hóa chất này lên sự rụng lá có sự khác biệt đáng kể. Ethephon có tác dụng mạnh hơn, gây rụng lá nhanh chóng và triệt để hơn so với thioure. Điều này có thể là do ethephon giải phóng ethylene, một loại hormone thực vật có vai trò quan trọng trong quá trình rụng lá. Tuy nhiên, việc sử dụng ethephon với nồng độ quá cao có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe của cây và năng suất quả. Do đó, cần phải sử dụng hóa chất một cách cẩn thận và tuân thủ theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

4.2. Ảnh hưởng của hóa chất đến quá trình ra hoa và đậu quả

Mặc dù hóa chất có thể kích thích sự rụng lá và thúc đẩy quá trình ra hoa, nhưng tỷ lệ ra hoa và đậu quả ở các nghiệm thức xử lý hóa chất thường thấp hơn so với nghiệm thức tuốt lá. Điều này có thể là do hóa chất gây ra sự mất cân bằng hormone trong cây, ảnh hưởng đến quá trình thụ phấn và phát triển của quả. Bên cạnh đó, việc sử dụng hóa chất không đúng cách cũng có thể gây hại cho các bộ phận khác của cây, làm giảm khả năng sinh trưởng và phát triển. Do đó, cần phải nghiên cứu kỹ lưỡng về tác động của hóa chất đến quá trình sinh lý của cây mãng cầu ta, trước khi quyết định áp dụng vào thực tế sản xuất.

4.3. Lựa chọn hóa chất và nồng độ phù hợp để đạt hiệu quả tốt nhất

Việc lựa chọn hóa chất và nồng độ phù hợp là yếu tố then chốt để đạt được hiệu quả kích thích ra hoa tốt nhất mà không gây hại cho cây. Cần phải xem xét đến các yếu tố như giống mãng cầu ta, độ tuổi của cây, điều kiện thời tiết, và tình trạng sức khỏe của cây để đưa ra quyết định phù hợp. Nên tham khảo ý kiến của các chuyên gia nông nghiệp và tuân thủ theo hướng dẫn của nhà sản xuất khi sử dụng hóa chất. Đồng thời, cần theo dõi sát sao sự phát triển của cây sau khi xử lý hóa chất, để kịp thời điều chỉnh các biện pháp chăm sóc và bảo vệ nếu cần thiết.

V. Bấm Ngọn Cành Tỉa Quả Bí Quyết Cho Năng Suất Mãng Cầu Loại 1

Nghiên cứu đã chứng minh rằng, kỹ thuật bấm ngọn cành và tỉa quả có tác động tích cực đến năng suất và chất lượng mãng cầu ta. Cụ thể, kỹ thuật bấm ngọn cành, tỉa quả để lại từ 50 - 70 quả/cây cho năng suất thực thu cao nhất, đồng thời nâng cao năng suất quả loại một và mang lại hiệu quả kinh tế tốt nhất. Đây là một biện pháp canh tác quan trọng, giúp người trồng có thể kiểm soát số lượng và chất lượng quả trên cây, từ đó tối ưu hóa lợi nhuận.

5.1. Ảnh hưởng của việc bấm ngọn cành đến sự ra hoa đậu quả

Việc bấm ngọn cành có tác dụng kích thích sự phân cành và tạo tán cho cây, giúp cây đón nhận ánh sáng tốt hơn và tăng cường quá trình quang hợp. Điều này có thể dẫn đến sự ra hoa và đậu quả đồng đều hơn trên toàn bộ cây. Bên cạnh đó, việc bấm ngọn cành cũng giúp kiểm soát chiều cao của cây, tạo thuận lợi cho việc chăm sóc và thu hoạch. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, việc bấm ngọn cành quá sớm hoặc quá muộn có thể ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng và phát triển của cây. Do đó, cần phải thực hiện đúng thời điểm và kỹ thuật để đạt được hiệu quả tốt nhất.

5.2. Tỉa quả để lại 50 70 quả cây Tối ưu hóa năng suất và chất lượng

Việc tỉa quả để lại 50-70 quả/cây được xem là một trong những biện pháp quan trọng để tối ưu hóa năng suất và chất lượng mãng cầu ta. Khi số lượng quả trên cây quá nhiều, cây sẽ phải chia sẻ dinh dưỡng cho tất cả các quả, dẫn đến quả nhỏ, ít ngọt, và dễ bị sâu bệnh tấn công. Ngược lại, khi số lượng quả trên cây vừa phải, cây sẽ tập trung dinh dưỡng cho các quả còn lại, giúp quả to, ngọt, và có chất lượng tốt hơn. Bên cạnh đó, việc tỉa quả cũng giúp cây thông thoáng hơn, giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và tạo điều kiện cho việc chăm sóc và thu hoạch.

5.3. So sánh hiệu quả kinh tế giữa các nghiệm thức đầu tư

Nghiên cứu đã so sánh hiệu quả kinh tế giữa các nghiệm thức đầu tư khác nhau, bao gồm các mức tỉa quả khác nhau và kỹ thuật bấm ngọn cành so với kỹ thuật tuốt lá. Kết quả cho thấy, kỹ thuật bấm ngọn cành kết hợp với việc tỉa quả để lại 50-70 quả/cây mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất. Điều này chứng tỏ rằng, việc áp dụng các biện pháp canh tác tiên tiến không chỉ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, mà còn mang lại lợi nhuận cao hơn cho người trồng. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, hiệu quả kinh tế còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như giá bán sản phẩm, chi phí sản xuất, và điều kiện thị trường. Do đó, người trồng cần phải cân nhắc kỹ lưỡng các yếu tố này trước khi đưa ra quyết định đầu tư.

VI. Kết Luận và Hướng Đi Mới Cho Nghiên Cứu Mãng Cầu Ta Tây Ninh

Nghiên cứu về kỹ thuật nâng cao năng suất cây mãng cầu ta tại Tây Ninh đã mang lại những kết quả khả quan, mở ra nhiều hướng đi mới cho việc phát triển ngành mãng cầu tại địa phương. Các biện pháp như ghép cành, sử dụng hóa chất kích thích ra hoa, bấm ngọn cành, và tỉa quả đã chứng minh được hiệu quả trong việc nâng cao năng suất, chất lượng, và hiệu quả kinh tế của cây mãng cầu ta. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu sâu hơn, như tìm ra các giống mãng cầu ta có năng suất và chất lượng vượt trội, phát triển các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) hiệu quả và bền vững, và xây dựng chuỗi giá trị mãng cầu ta từ sản xuất đến tiêu thụ.

6.1. Tổng kết các kết quả nghiên cứu chính và ý nghĩa thực tiễn

Nghiên cứu đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, bao gồm việc xác định các kiểu ghép cành hiệu quả, đánh giá tác động của hóa chất kích thích ra hoa, và chứng minh hiệu quả của kỹ thuật bấm ngọn cành và tỉa quả. Những kết quả này có ý nghĩa thực tiễn rất lớn đối với người trồng mãng cầu ta tại Tây Ninh, giúp họ có thể áp dụng các biện pháp canh tác tiên tiến để nâng cao năng suất, chất lượng, và hiệu quả kinh tế. Tuy nhiên, cần phải tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện các quy trình kỹ thuật, để đảm bảo rằng chúng phù hợp với điều kiện canh tác và giống mãng cầu ta khác nhau.

6.2. Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo để phát triển ngành mãng cầu

Để phát triển ngành mãng cầu ta một cách bền vững, cần có những nghiên cứu sâu hơn về nhiều khía cạnh khác nhau. Cần tập trung vào việc tìm ra các giống mãng cầu ta có năng suất và chất lượng vượt trội, kháng sâu bệnh tốt, và thích ứng với điều kiện khí hậu địa phương. Bên cạnh đó, cần phát triển các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) hiệu quả và bền vững, giảm thiểu việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và bảo vệ môi trường. Đồng thời, cần xây dựng chuỗi giá trị mãng cầu ta từ sản xuất đến tiêu thụ, đảm bảo rằng người trồng có thể tiếp cận được với thị trường và bán sản phẩm với giá hợp lý.

6.3. Vai trò của nhà nước và các tổ chức trong việc hỗ trợ người trồng

Nhà nước và các tổ chức đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ người trồng mãng cầu ta phát triển sản xuất. Cần có các chính sách hỗ trợ về giống, vốn, kỹ thuật, và thị trường, giúp người trồng có thể tiếp cận được với các nguồn lực cần thiết. Bên cạnh đó, cần tăng cường công tác khuyến nông, chuyển giao khoa học kỹ thuật, và đào tạo nguồn nhân lực, để nâng cao trình độ canh tác của người dân. Đồng thời, cần tạo điều kiện thuận lợi cho việc thành lập các hợp tác xã và tổ chức sản xuất, giúp người trồng liên kết với nhau và tăng cường sức mạnh trên thị trường. Cuối cùng, cần tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát chất lượng sản phẩm, đảm bảo rằng mãng cầu ta Tây Ninh đáp ứng được các tiêu chuẩn an toàn và chất lượng của thị trường trong và ngoài nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây mãng cầu ta (Annona squamosa L.) là loại cây ăn quả có giá trị dinh dưỡng cao, được trồng phổ biến tại nhiều quốc gia nhiệt đới, trong đó Tây Ninh là tỉnh có diện tích trồng mãng cầu ta lớn nhất Việt Nam với khoảng 3.200 ha, chiếm 25,4% diện tích cây ăn quả toàn tỉnh năm 2006. Mãng cầu Tây Ninh nổi tiếng với thương hiệu “Mãng cầu Bà Đen” nhờ chất lượng quả ngon, đặc trưng do điều kiện khí hậu và đất đai phù hợp quanh khu vực núi Bà Đen. Tuy nhiên, sản xuất mãng cầu ta tại Tây Ninh còn nhiều hạn chế như vườn cây trồng hoàn toàn bằng hạt, không thuần giống, năng suất và chất lượng quả chưa ổn định, tỷ lệ quả loại một thấp, cường độ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cao và các đối tượng sâu bệnh chưa được kiểm soát hiệu quả.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá tiềm năng sản xuất, khảo sát và tuyển chọn giống mãng cầu ta có đặc tính nổi trội về năng suất, chất lượng, đồng thời thử nghiệm một số biện pháp kỹ thuật canh tác nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế cây mãng cầu ta tại Tây Ninh. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 6/2006 đến tháng 6/2007, tập trung tại các huyện Tân Châu, Dương Minh Châu và thị xã Tây Ninh – vùng trồng mãng cầu chuyên canh lớn nhất tỉnh. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển bền vững cây mãng cầu ta, góp phần nâng cao thu nhập cho người nông dân và thúc đẩy xuất khẩu sản phẩm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về sinh lý cây trồng, đặc biệt là sinh trưởng, phát triển và ra hoa của cây mãng cầu ta. Các khái niệm chính bao gồm:

• Khả năng thích nghi sinh thái: Mãng cầu ta phát triển tốt trên đất cát pha, đất xám với điều kiện thoát nước tốt, chịu hạn và nhiệt độ từ 26,2 đến 29,5°C, độ ẩm không khí trên 80% giúp thụ phấn và đậu quả hiệu quả.
• Nhân giống vô tính và ghép cây: Ghép mắt bo da và ghép cành vát ngọn là các phương pháp nhân giống hiệu quả, giúp rút ngắn thời gian cho quả và nâng cao chất lượng giống.
• Ảnh hưởng của hóa chất kích thích rụng lá và ra hoa: Thiourê và ethephon được sử dụng để điều khiển rụng lá, kích thích ra hoa trái vụ, tuy nhiên nồng độ và thời điểm xử lý ảnh hưởng đến tỷ lệ ra hoa và đậu quả.
• Quản lý số lượng quả trên cây: Bấm ngọn cành kết hợp tỉa quả giúp cân đối số lượng quả, nâng cao tỷ lệ quả loại một và năng suất thực thu.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu điều tra hiện trạng sản xuất, thị trường, khảo sát giống và bình tuyển cá thể mãng cầu ta từ 120 hộ dân tại các huyện Tân Châu, Dương Minh Châu và thị xã Tây Ninh. Khảo sát 50 vườn điển hình để đánh giá đặc tính giống và chọn lọc cá thể ưu tú.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ lệ, năng suất, chất lượng quả và hiệu quả kinh tế. Xử lý số liệu bằng phần mềm Excel và MSTATC với khoảng tin cậy 95%.
• Thiết kế thí nghiệm:
  • Thí nghiệm ghép cây: So sánh 4 kiểu ghép (mắt bo da, mắt có gỗ, cành nêm hông, cành vát ngọn) theo thiết kế ngẫu nhiên hoàn toàn, 5 lần lặp lại, mỗi nghiệm thức 50 cây.
  • Thí nghiệm hóa chất: Đánh giá ảnh hưởng của thiourê và ethephon ở nhiều nồng độ khác nhau trên cây mãng cầu 5 năm tuổi, bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn toàn, 3 lần lặp lại.
  • Thí nghiệm bấm ngọn cành và tỉa quả: Thiết kế 2 yếu tố, 3 lần lặp lại, với các mức tỉa quả khác nhau (30, 50, 70 quả/cây và không tỉa), kết hợp với bấm ngọn hoặc tuốt lá.
• Timeline nghiên cứu: Thực hiện từ tháng 6/2006 đến tháng 6/2007, bao gồm điều tra hiện trạng, khảo sát giống, thí nghiệm kỹ thuật ghép, xử lý hóa chất và quản lý quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng sản xuất và thị trường: Diện tích trồng mãng cầu ta tại Tây Ninh năm 2006 đạt khoảng 3.200 ha, chiếm 25,4% diện tích cây ăn quả toàn tỉnh. Quy mô vườn phổ biến từ 0,5 đến 2 ha (chiếm 73,3%). Hơn 97% hộ sử dụng tưới nước trong mùa khô, chủ yếu tưới tràn mặt đất với chu kỳ 1-2 ngày/lần. Tỉ lệ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cao, với 63,9% hộ phun 3-5 lần/vụ và 21,44% phun trên 5 lần/vụ.

2. Khảo sát giống và bình tuyển cá thể: Ghi nhận 4 giống mãng cầu ta phổ biến gồm mãng cầu dai (chiếm 98,05%), mãng cầu bở, mãng cầu thanh long và mãng cầu tím. Ba cá thể ưu tú được tuyển chọn, trong đó mãng cầu thanh long (MCTN1) có năng suất cao 12,6 kg/cây/vụ, số hạt trung bình 31 hạt/quả và độ ngọt cao (độ Brix 24,2%).

3. Thí nghiệm ghép cây: Ghép mắt bo da và ghép cành vát ngọn cho tỷ lệ thành công cao nhất, lần lượt đạt 74% và 60% sau 90 ngày. Cây ghép phát triển tốt với chiều cao và đường kính thân đạt tiêu chuẩn xuất vườn (>20 cm chiều cao, >0,3 cm đường kính).

4. Ảnh hưởng của hóa chất thiourê và ethephon: Ethephon ở nồng độ 0,8-1,8% gây rụng lá trên 90% sau 11 ngày, trong khi thiourê ở nồng độ 0,4-1,0% gây rụng lá từ 50-70% sau 15 ngày. Tuy ethephon kích thích ra hoa nhiều nhưng tỷ lệ đậu quả thấp hơn so với tuốt lá bằng tay.

5. Biện pháp bấm ngọn cành và tỉa quả: Kỹ thuật bấm ngọn cành kết hợp tỉa quả giữ lại 50-70 quả/cây cho năng suất thực thu và năng suất quả loại một cao nhất, đồng thời mang lại hiệu quả kinh tế tốt nhất so với các mức tỉa quả khác và tuốt lá.

Thảo luận kết quả

Các kết quả cho thấy mãng cầu ta tại Tây Ninh có tiềm năng sản xuất lớn với điều kiện đất đai và khí hậu thuận lợi. Việc trồng cây chủ yếu bằng hạt tạo ra sự đa dạng về giống và chất lượng quả không đồng đều, làm giảm hiệu quả sản xuất. Kết quả thí nghiệm ghép cây khẳng định ghép mắt bo da và cành vát ngọn là phương pháp nhân giống hiệu quả, giúp rút ngắn thời gian cho quả và nâng cao chất lượng giống.

Ảnh hưởng của hóa chất rụng lá cho thấy ethephon có khả năng kích thích ra hoa mạnh nhưng không đảm bảo tỷ lệ đậu quả, phù hợp cho mục đích điều khiển ra hoa trái vụ nhưng cần kết hợp biện pháp khác để tăng tỷ lệ đậu quả. Biện pháp bấm ngọn cành và tỉa quả giúp cân đối số lượng quả, tăng tỷ lệ quả loại một và năng suất thực thu, phù hợp với điều kiện sản xuất tại Tây Ninh.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả phù hợp với đặc điểm sinh lý và kỹ thuật canh tác mãng cầu ta, đồng thời bổ sung các giải pháp kỹ thuật cụ thể cho vùng Tây Ninh. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ thành công ghép cây, biểu đồ tỷ lệ rụng lá theo nồng độ hóa chất và bảng so sánh năng suất, chất lượng quả ở các nghiệm thức tỉa quả.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Khuyến khích nhân giống ghép mắt bo da và cành vát ngọn: Tăng cường áp dụng kỹ thuật ghép với tỷ lệ thành công trên 60%, giúp nâng cao chất lượng giống và rút ngắn thời gian cho quả. Chủ thể thực hiện: Trung tâm giống nông nghiệp, các trại giống địa phương. Thời gian: triển khai ngay trong 1-2 năm tới.

2. Sử dụng hóa chất ethephon ở nồng độ 0,8-1,3% để điều khiển rụng lá và ra hoa trái vụ: Kết hợp với biện pháp chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh để tăng tỷ lệ đậu quả. Chủ thể thực hiện: Nhà vườn, cán bộ kỹ thuật nông nghiệp. Thời gian: áp dụng theo chu kỳ vụ mùa.

3. Áp dụng biện pháp bấm ngọn cành kết hợp tỉa quả giữ lại 50-70 quả/cây: Tối ưu hóa năng suất quả loại một và hiệu quả kinh tế. Chủ thể thực hiện: Người trồng mãng cầu, cán bộ khuyến nông. Thời gian: áp dụng trong các vụ sản xuất tiếp theo.

4. Tăng cường tập huấn kỹ thuật canh tác, phòng trừ sâu bệnh và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hợp lý: Giảm thiểu chi phí, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sản phẩm. Chủ thể thực hiện: Trung tâm khuyến nông, các tổ chức nông nghiệp địa phương. Thời gian: liên tục hàng năm.

5. Xây dựng mô hình sản xuất mãng cầu an toàn, gắn kết thị trường tiêu thụ: Tạo vùng sản xuất tập trung, đồng bộ kỹ thuật và kiểm soát chất lượng sản phẩm. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, Hội Nông dân, hợp tác xã. Thời gian: kế hoạch 3-5 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người nông dân trồng mãng cầu ta tại Tây Ninh và các vùng lân cận: Nắm bắt kỹ thuật nhân giống, xử lý ra hoa và quản lý quả để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

2. Các cán bộ kỹ thuật, khuyến nông viên: Áp dụng kết quả nghiên cứu để hướng dẫn, tập huấn và hỗ trợ người dân trong việc cải tiến kỹ thuật canh tác mãng cầu ta.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành nông học, cây ăn quả: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả khảo sát và thí nghiệm để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo.

4. Doanh nghiệp và tổ chức liên quan đến sản xuất, chế biến và xuất khẩu mãng cầu: Hiểu rõ đặc điểm giống, kỹ thuật canh tác và các biện pháp kỹ thuật nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu thị trường trong và ngoài nước.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao mãng cầu ta Tây Ninh có chất lượng quả tốt hơn các vùng khác?
   Điều kiện đất xám, đất cát pha thoát nước tốt cùng khí hậu nóng ẩm quanh khu vực núi Bà Đen tạo điều kiện sinh trưởng thuận lợi, giúp quả mãng cầu có độ ngọt cao (độ Brix trung bình 24,2%) và năng suất ổn định.

2. Phương pháp ghép nào hiệu quả nhất cho mãng cầu ta?
   Ghép mắt bo da và ghép cành vát ngọn cho tỷ lệ thành công cao nhất, lần lượt đạt 74% và 60%, giúp cây phát triển nhanh và cho quả sớm hơn so với trồng từ hạt.

3. Hóa chất nào được sử dụng để kích thích rụng lá và ra hoa?
   Ethephon ở nồng độ 0,8-1,8% gây rụng lá trên 90% sau 11 ngày, kích thích ra hoa trái vụ, tuy nhiên tỷ lệ đậu quả thấp hơn so với tuốt lá bằng tay. Thiourê có tác dụng rụng lá nhẹ hơn, tỷ lệ 50-70%.

4. Làm thế nào để tăng tỷ lệ quả loại một trên cây mãng cầu?
   Áp dụng kỹ thuật bấm ngọn cành kết hợp tỉa quả giữ lại 50-70 quả/cây giúp cân đối số lượng quả, tăng năng suất quả loại một và hiệu quả kinh tế.

5. Người trồng mãng cầu nên sử dụng thuốc bảo vệ thực vật như thế nào để an toàn?
   Cần tuân thủ hướng dẫn sử dụng thuốc, hạn chế phun quá 5 lần/vụ, lựa chọn thuốc có độ an toàn cao, kết hợp biện pháp sinh học và canh tác hợp lý để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe.

Kết luận

• Mãng cầu ta Tây Ninh có tiềm năng sản xuất lớn với diện tích khoảng 3.200 ha, chất lượng quả cao và được thị trường ưa chuộng.
• Ghép mắt bo da và ghép cành vát ngọn là phương pháp nhân giống hiệu quả, giúp nâng cao chất lượng giống và rút ngắn thời gian cho quả.
• Hóa chất ethephon và thiourê có thể điều khiển rụng lá và ra hoa trái vụ, tuy nhiên cần cân nhắc nồng độ và biện pháp kết hợp để tăng tỷ lệ đậu quả.
• Kỹ thuật bấm ngọn cành kết hợp tỉa quả giữ lại 50-70 quả/cây giúp tăng năng suất quả loại một và hiệu quả kinh tế.
• Đề xuất triển khai tập huấn kỹ thuật, xây dựng mô hình sản xuất an toàn và liên kết thị trường để phát triển bền vững cây mãng cầu ta tại Tây Ninh.

Hành động tiếp theo: Các cơ quan chức năng và người trồng cần phối hợp triển khai áp dụng các biện pháp kỹ thuật đã được nghiên cứu, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng để hoàn thiện quy trình sản xuất mãng cầu ta chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề _— 12 Mục tiêu — yêu cầu NFfnDĐBuWY} 1.3 Phạm vi nghiên cứu TỎNG QUAN TÀI LIỆU ĐẠI Nguồn góc và điều kiện ngoại cảnh 2 Nguồn gốc 2:12 Điều kiện ngoại cảnh 2.2 Đặc điểm thực vật và sinh lý 22s | Đặc điểm thực vật 228252 Đặc điểm sinh lý 23 Giống và phương pháp nhân giống mang cầu ta 1X 2.1 Giống mãng cầu ta 2.32, Phương pháp nhân giống mãng cầu ta 2.4 Một số kết quả nghiên cứu hoá chất gây rụng lá NOI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CUU 10 3.1 Địa điểm và thời gian thực hiện 10 3.1 Địa điểm 10 SLL2 Thời gian 10 3.3 Điều kiện thí nghiệm 10 32 Vật liệu và phương pháp nghiên cứu 13 3.1 Vật liệu nghiên cứu 13 3.262 Phương pháp nghiên cứu 13 3.2] Điều tra hiện trạng sản xuất - thị trường 13 3.22 Khao sát giống trồng và bình tuyển cá thé HỆ, 3323 Thí nghiệm nghiên cứu một số kiêu ghép cho cây mãng cầu ta 3.4 Thí nghiệm ảnh hưởng của hoá chất thiourê và ethephon l6 3:35 Thí nghiệm bắm ngọn cành tỉa quả trên cây mãng cầu ta 18 KET QUA VÀ THẢO LUẬN 23 4.1 Kết quả điều tra 23 4.1 Hiện trạng canh tác 23 4.2 Kết quả điều tra thị trường 38 4.2 Khảo sát giống và bình tuyên cá thể 44 4.1 Giống mãng cầu ta tại Tây Ninh 45 4.2 Kết quả bình tuyên cây cá thể mãng cầu ta tốt tại Tây Ninh 49 4.3 Thí nghiệm nghiên cứu một số kiêu ghép 4.1 Tỷ lệ cây sống sau ghép và cây đạt tiêu chuẩn xuất vườn 53 4.2 Sinh trưởng cây ghép 90 ngày sau ghép D3 4.4 Thí nghiệm hoá chất thiourê và ethephon gây rụng lá 55 4.1 Ảnh hưởng của hoá chất lên sự rụng lá mãng cầu ta 32 4.2 Anh hưởng của hoá chât lên sự ra hoa mãng câu ta 56 4.3 Ảnh hưởng của hoá chất lên sự ra quả và năng suất 57 4.5 Thí nghiệm biện pháp bam ngọn cành, tia quả 58 4.1 Kết quả ra hoa, đậu quả 4.52 Kết quả trọng lượng, kích thước và năng suất 61 4.3 Kết quả năng suất quả loại một 63 4.4 Hiệu quả kinh tế ở các nghiệm thức đầu tư 64 5 KET LUẬN VÀ ĐÈ NGHỊ 67 aul Kết luận 67 3.2 Đề nghị 68 TÀI LIỆU THAM KHẢO 69 PHỤ LỤC 7.1: Một số hình ảnh 72 PHỤ LỤC 7.2: Các phụ biểu 77 PHỤ LỤC 7.3: Kết quả xử lý thống kê 85 PHỤ LỤC 7.4: Kết quả xử lý số liệu thí nghiệm 86 PHỤ LỤC 7.4: Mẫu phiếu điều tra 103 XI DANH SÁCH CAC CHỮ VIET TAT BVTV: bảo vệ thực vat ĐBSCL: đồng bằng Sông Cửu Long DVT: Don vi tinh IRR: Suất thu lợi nội hoàn MC: Mang cầu MCTN: mang cau Tay Ninh NPV: Hiện giá thuần NT: nghiệm thức TB: trung bình Tp.HCM: Thành Phó Hồ Chí Minh UBND: ủy ban nhân dân xI DANH SÁCH CÁC BANG BẢNG TRANG Bảng 3.1: Một số yếu tô khí hậu tỉnh Tây Ninh 11 Bảng 3.2: Kết quả phân tích đặc điểm ly hoá học đất 12 Bảng 3.3: Ký hiệu các nghiệm thức thí nghiệm hoá chất gây rụng lá 16 Bảng 3.4: Ký hiệu các yếu tố thí nghiệm bam ngọn cành và tia qua 19 Bảng 4.1: Diện tích cây mãng cầu và cây ăn quả tỉnh Tây Ninh 23 Bang 4.2: Quy mô diện tích, tudi vườn cây và loại hình trồng 24 Bảng 4.3: Khoảng cách trồng và mật độ cây mãng cầu ta 28 Bảng 4.4: Tỷ lệ và chủng loại phân hữu cơ sử dụng 30 Bảng 4.5: Chủng loại phân vô cơ được nhà vườn sử dụng 31 Bảng 4.6: Phân bó số hộ sử dụng phân vô cơ 32 Bảng 4.7: Thanh phan sâu hại trên cây mang cầu ở Tay Ninh 33 Bảng 4.8: Thành phần bệnh hại trên cây mãng cầu ta 34 Bảng 4.9: Tình hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật 35 Bảng 4.10: Lượng toán hiệu quả kinh tế sản xuất cho 1 ha 38 Bang 4.11: Đặc điểm va tỷ lệ loại qua mang cầu ta 40 Bang 4.12: Tỷ lệ sản lượng tiêu thụ trên thi trường 40 Bảng 4.13: hệ số chênh lệch giá và thị trường tiêu thụ 41 Bảng 4.14: Các nhóm giống mãng cầu ta tại Tây Ninh 45 Bảng 4.15: Một số đặc điểm thực vật học giống 47 Bảng 4.16: Mức độ sâu hại trên các giống 48 Bảng 4.17: Mức độ bệnh hại trên các giống 48 Bảng 4.18: Khả năng tiêu thụ và mức độ ưa chuộng của giống 49 XI Bảng 4.19: Một sô ca thê mang câu ta được tuyên chon 20 Bảng 4.20: Tỷ lệ sống và cây con chuẩn xuất vườn Bảng 4.21: Sinh trưởng cây ghép giai đoạn xuất vườn 54 Bảng 4.22: Ngày bắt đầu ra hoa và số hoa ở các nghiệm thức 56 Bảng 4.23: Số quả trên cây và năng suất 57 Bảng 4.24: Ngày bắt đầu ra hoa mãng cầu ta 58 Bảng 4.25: Thời gian cây ra hoa mãng cầu ta 59 Bảng 4.26: Số hoa trên các nghiệm thức 60 Bảng 4.27: Số quả trên cây trước tỉa ở các nghiệm thức 61 Bảng 4.28: Trọng lượng quả các nghiệm thức 61 Bảng 4.29: Kích thước trung bình quả các nghiệm thức 62 Bảng 4.30: Năng suất thu hoạch ở các nghiệm thức 63 Bảng 4.31: Năng suất quả loại một (tan/ha/vu) 64 Bảng 4.32: Tinh lợi nhuận san xuât ở các nghiệm thức 65 XIV DANH SÁCH CÁC HÌNH HÌNH TRANG Hình 4.1: Bản đồ hành chính tỉnh Tây Ninh 25 Hình 4.2: Diễn biến sản lượng mãng cầu 39 Hình 4.3: Diễn biến giá cả mãng cầu ta giữa các tháng 42 Hình 4.4: Kênh phân phối tiêu thụ mãng cầu ta 44 Hình 4.5: Cá thể mãng cầu thanh long 52 Hình 4.6: Qua cá thé mang cầu thanh long 52 Hình 4.7: Cá thé mang cầu bông xoăn 52 Hình 4.8: Cá thể mãng cầu bông thường 52.9: Kiéu ghép mat bo da 54 Hình 4.10: Kiểu ghép mắt có gỗ 54 Hình 4.11: Kiéu ghép nêm hông 54 Hình 4.12: Kiểu ghép vát ngọn 54 Hình 4.13: Tỷ lệ rụng lá sau khi xử lý hoá chất dã Hình 4.14: Quả của các nghiệm thức 66 Hình 4.15: Phân 4 loại quả: loại 1, loại 2, loại 3, loại 4.16: Quả của nghiệm thức tia dé lại 50 quả/cây 66 Hình 4.17: Quả của nghiệm thức tỉa đề lại 70 quả/cây 66 XV Chương | MO DAU 1.1 DAT VAN DE Cây mang cầu ta (Annona squamosa L.) còn gọi là cây na là loại cây ăn quả có giá trị dinh dưỡng cao, được trồng phô biến trên nhiều quốc gia như: An Độ, Cuba, Thái Lan. Ở Việt Nam, mang cầu ta cũng là cây ăn quả phổ biến từ Bắc vào Nam. Tây Ninh là tỉnh có diện tích cây mãng cầu ta trồng chuyên canh, qui mô tập trung và có sản lượng lớn nhất nước với điều kiện thời tiết, đất đai thích hợp nên mãng cầu Tây Ninh có năng suất cao, chất lượng tốt. Mãng cầu ta trồng tại Tây Ninh có tiếng trong nước với thương hiệu “Mãng cầu Bà Den’’ bởi mang cầu Tây Ninh có chất lượng ngon va đặc trưng do được trồng xung quanh khu vực núi Bà Đen.

Những năm gần đây, mãng cầu được tiêu thụ nhiều trong nước và xuất khâu với số lượng ngảy cảng lớn hiệu qua cao nên người sản xuất quan tâm và đã trở thành cây ăn quả thế mạnh của tỉnh Tây Ninh. Từ trước đến nay nhà vườn mãng cầu Tây Ninh chỉ chọn giống mãng cầu từ hạt; kỹ thuật tuốt lá, tưới nước cho quả nghịch vụ, thậm chí nâng sé vong quay cho qua dé có quả bán quanh năm. Quá trình san xuất đã gặp phải nhiều khó khăn về kỹ thuật nhưng chưa được nghiên cứu và giải quyết một cách khoa học mà chỉ dựa chủ yếu theo kinh nghiệm và học tập lẫn nhau. Do đó, dù Tây Ninh có tiềm năng xuất khẩu, nhưng với điều kiện hiện nay lượng xuất khẩu chưa được bao nhiêu, sản xuất còn nhiều rủi ro, chất lượng chưa ồn định.

Vì vậy đề tài: “Điều tra hiện trạng, bình tuyển giống và thí nghiệm một số biện pháp kỹ thuật cho cây Măng câu ta tại tỉnh Tây Ninh’’ được tiến hành nhằm tìm biện pháp phù hợp để giải quyết một số khó khăn trong sản xuất.2 MỤC TIỂU - YÊU CAU 1.1 Mục tiêu - Đánh giá các tiêm năng và xác định các yêu tô giới hạn cân khắc phục trong hiện trạng sản xuất và thị trường tiêu thụ cây mãng cầu ta tại Tây Ninh; - Xác định giống hiện đang được trồng trong sản xuất và tuyển chọn dòng mãng cau ta có đặc tính nổi trội về năng suất, chất lượng (ít hạt, tỷ lệ phần ăn được cao, độ brix cao) cho sản xuât; - Tìm một số biện pháp kỹ thuật canh tác thích hợp nhằm tăng năng suất, chất lượng và hiệu quả cây mãng cầu ta tại Tây Ninh.2 Yêu cầu - Điều tra thu thập số liệu về hiện trạng sản xuất, kỹ thuật canh tác, sâu bệnh, bảo vệ thực vật và hiệu quả kinh tế của cây mãng cau; thu thập phân tích tình hình sản xuất, phương cách tô chức tiêu thụ, cách sơ chế đóng gói, giá cả và thị trường tiêu thụ mãng cầu Tây Ninh. - Khao sát giông trông của 50 vườn điện hình và tuyên chọn các cá thê mang cau ta có đặc tính nồi trội. - Tiến hành thí nghiệm một sỐ kỹ thuật như: + So sánh một số kiểu ghép mãng cầu ta, gồm: ghép mắt bo da, ghép mắt có gỗ, ghép nêm hông và ghép vát cành. + Đánh giá ảnh hưởng của hoá chất thiourê và ethephon gây rụng lá kích thích ra hoa trên cây mãng cầu ta + Đánh giá biện pháp bam ngọn cành so với kỹ thuật tuốt lá ảnh hưởng đến sự ra hoa và so sánh các mức để quả trên cây mãng cầu ta nhằm tìm ra mức đê quả phù hop cho năng suât va năng suat trái loại một cao nhat.3 Phạm vi nghiên cứu - Thời gian thực hiện dé tài được tiến hành từ tháng 6 năm 2006 đến tháng 6 năm 2007.

- Công tác điều tra, khảo sát giống và cá thể chỉ tập trung tại vùng trồng mãng cầu chuyên canh ở các địa phương quanh khu vực núi Bà Đen. - Bố trí thí nghiệm chỉ nghiên cứu một số kỹ thuật ghép, kỹ thuật xử lý ra hoa bằng bam ngọn, hoá chất gây rụng lá dé kích thích ra hoa, kỹ thuật tia quả nhằm giữ số quả phù hợp dé cây cho năng suất trái loại một và năng suất vườn có hiệu quả nhất. - Đề tải nghiên cứu có nhiều nội dung mới, tài liệu tham khảo còn ít, nên không tránh khỏi những thiếu sót nhất định. Chương 2 TỎNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 NGUÒN GÓC VA DIEU KIỆN NGOẠI CANH: 2.