Luận văn thạc sĩ về nghiên cứu khoa học của sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu khoa học tại trường đại học khoa học xã hội và nhân văn, phân tích thực trạng, nguyên nhân và giải pháp.

• Tác giả: Trần Xuân Hồng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Lê Ngọc Hùng
• Trường học: Đại học Khoa học xã hội và nhân văn
• Chuyên ngành: Xã hội học
• Đề tài: Nghiên cứu khoa học sinh viên: Thực trạng và giải pháp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Mở đầu
• 1. CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 1.1. Quan điểm Mác-Xít về nhận thức khoa học
• 1.2. Lý thuyết trao đổi và sự lựa chọn hợp lý
• 1.3. Lý thuyết xã hội hoá cá nhân
• 1.4. Lý thuyết hành động xã hội của M.Weber

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên cứu khoa học sinh viên hiện nay

Nghiên cứu khoa học sinh viên là một phần quan trọng trong quá trình đào tạo tại các trường đại học. Hoạt động này không chỉ giúp sinh viên phát triển kỹ năng nghiên cứu mà còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Tuy nhiên, thực trạng hiện nay cho thấy nhiều sinh viên vẫn chưa thực sự tham gia tích cực vào các hoạt động nghiên cứu khoa học. Điều này đặt ra nhiều câu hỏi về động lực và phương pháp hỗ trợ cho sinh viên trong việc tham gia nghiên cứu.

1.1. Định nghĩa và vai trò của Nghiên cứu khoa học sinh viên

Nghiên cứu khoa học sinh viên được hiểu là các hoạt động nghiên cứu mà sinh viên thực hiện trong quá trình học tập. Vai trò của nó không chỉ dừng lại ở việc nâng cao kiến thức mà còn giúp sinh viên phát triển tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề.

1.2. Lợi ích của việc tham gia Nghiên cứu khoa học

Tham gia nghiên cứu khoa học giúp sinh viên có cơ hội áp dụng lý thuyết vào thực tiễn, phát triển kỹ năng mềm và tạo dựng mối quan hệ với giảng viên và các chuyên gia trong lĩnh vực. Điều này cũng giúp sinh viên nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường lao động.

II. Thực trạng Nghiên cứu khoa học của sinh viên hiện nay

Thực trạng nghiên cứu khoa học của sinh viên tại các trường đại học hiện nay cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Mặc dù có nhiều hình thức nghiên cứu, nhưng số lượng sinh viên tham gia vẫn còn hạn chế. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc thiếu động lực và sự hỗ trợ từ phía nhà trường.

2.1. Các hình thức nghiên cứu khoa học phổ biến

Sinh viên có thể tham gia vào nhiều hình thức nghiên cứu khác nhau như viết luận văn, tham gia hội thảo khoa học, thực hiện các dự án nghiên cứu. Tuy nhiên, không phải sinh viên nào cũng biết đến và tham gia đầy đủ các hình thức này.

2.2. Những khó khăn trong hoạt động nghiên cứu khoa học

Nhiều sinh viên gặp khó khăn trong việc tìm kiếm tài liệu, định hướng nghiên cứu và thiếu sự hướng dẫn từ giảng viên. Điều này dẫn đến việc họ không thể hoàn thành các dự án nghiên cứu một cách hiệu quả.

III. Nguyên nhân dẫn đến thực trạng Nghiên cứu khoa học của sinh viên

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng nghiên cứu khoa học của sinh viên không đạt yêu cầu. Một trong số đó là sự thiếu hụt về cơ sở vật chất, tài liệu nghiên cứu và sự hỗ trợ từ phía giảng viên. Bên cạnh đó, tâm lý ngại ngần và thiếu tự tin cũng là một yếu tố quan trọng.

3.1. Thiếu sự hỗ trợ từ giảng viên

Nhiều giảng viên chưa thực sự quan tâm đến hoạt động nghiên cứu của sinh viên, dẫn đến việc sinh viên không nhận được sự hướng dẫn cần thiết. Điều này làm giảm động lực tham gia nghiên cứu của họ.

3.2. Thiếu cơ sở vật chất và tài liệu

Cơ sở vật chất và tài liệu nghiên cứu không đầy đủ cũng là một trong những nguyên nhân chính khiến sinh viên gặp khó khăn trong việc thực hiện các dự án nghiên cứu khoa học.

IV. Giải pháp nâng cao hoạt động Nghiên cứu khoa học của sinh viên

Để nâng cao hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên, cần có những giải pháp đồng bộ từ phía nhà trường và các giảng viên. Việc tạo ra môi trường nghiên cứu tích cực và hỗ trợ sinh viên là rất cần thiết.

4.1. Tăng cường hỗ trợ từ giảng viên

Giảng viên cần chủ động hơn trong việc hướng dẫn và hỗ trợ sinh viên trong các hoạt động nghiên cứu. Việc tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm sẽ giúp sinh viên có thêm động lực tham gia.

4.2. Cải thiện cơ sở vật chất và tài liệu

Nhà trường cần đầu tư vào cơ sở vật chất và tài liệu nghiên cứu để sinh viên có thể tiếp cận thông tin một cách dễ dàng hơn. Điều này sẽ giúp sinh viên tự tin hơn trong việc thực hiện các dự án nghiên cứu.

V. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu khoa học của sinh viên

Nghiên cứu khoa học của sinh viên không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn có thể áp dụng vào thực tiễn. Những kết quả nghiên cứu có thể góp phần giải quyết các vấn đề xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống.

5.1. Các dự án nghiên cứu thành công

Nhiều sinh viên đã thực hiện thành công các dự án nghiên cứu có giá trị thực tiễn cao, góp phần giải quyết các vấn đề trong cộng đồng. Những dự án này không chỉ mang lại lợi ích cho xã hội mà còn giúp sinh viên nâng cao kỹ năng và kinh nghiệm.

5.2. Tác động của nghiên cứu khoa học đến sinh viên

Tham gia nghiên cứu khoa học giúp sinh viên phát triển tư duy phản biện, khả năng làm việc nhóm và kỹ năng giao tiếp. Những kỹ năng này rất cần thiết cho sự nghiệp sau này của họ.

VI. Kết luận và tương lai của Nghiên cứu khoa học sinh viên

Nghiên cứu khoa học của sinh viên là một phần không thể thiếu trong quá trình đào tạo tại các trường đại học. Để nâng cao chất lượng nghiên cứu, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, giảng viên và sinh viên. Tương lai của nghiên cứu khoa học sinh viên sẽ phụ thuộc vào những giải pháp được thực hiện ngay từ bây giờ.

6.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu khoa học trong giáo dục

Nghiên cứu khoa học không chỉ giúp sinh viên nâng cao kiến thức mà còn phát triển kỹ năng cần thiết cho sự nghiệp sau này. Điều này càng khẳng định tầm quan trọng của nghiên cứu khoa học trong giáo dục.

6.2. Hướng đi tương lai cho Nghiên cứu khoa học sinh viên

Cần có những chính sách và chương trình hỗ trợ cụ thể để khuyến khích sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển nguồn nhân lực cho xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghiên cứu khoa học của sinh viên tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, là một chủ đề quan trọng nhằm đánh giá thực trạng, nguyên nhân và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động nghiên cứu khoa học (NCKH) trong bối cảnh chuyển đổi mô hình đào tạo đại học theo hướng nghiên cứu chất lượng cao. Theo số liệu khảo sát năm học 2006-2007, tỷ lệ sinh viên tham gia các hình thức NCKH còn thấp, trung bình khoảng 24.2%, với sự phân bố không đồng đều giữa các khoa và các khóa học. Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích toàn diện các hình thức NCKH của sinh viên, xác định nguyên nhân hạn chế và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động này trong môi trường đại học xã hội nhân văn tại Hà Nội.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào sinh viên chính quy các khóa 1 đến 4 tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn trong giai đoạn từ tháng 9/2006 đến tháng 9/2007. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp số liệu cụ thể về mức độ tham gia NCKH, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất các chính sách quản lý, đào tạo nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu của sinh viên, góp phần xây dựng trường đại học nghiên cứu chất lượng cao trong tương lai.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết xã hội học giáo dục và hành động xã hội, trong đó:

• Lý thuyết hành động xã hội của Max Weber: Hành động xã hội được hiểu là hành vi có ý nghĩa chủ quan, được thực hiện với mục đích và động cơ rõ ràng. NCKH của sinh viên là hành động xã hội mang tính duy lý - công cụ, chịu ảnh hưởng bởi nhu cầu, lợi ích và môi trường xã hội.

• Lý thuyết trao đổi xã hội của G. Homans: Hành động xã hội được điều chỉnh bởi nguyên tắc trao đổi giá trị vật chất và tinh thần, trong đó sinh viên cân nhắc chi phí và lợi ích khi tham gia NCKH.

• Lý thuyết xã hội học cá nhân của Andreeva: Nhấn mạnh quá trình xã hội hóa và vai trò của môi trường xã hội trong việc hình thành hành vi nghiên cứu của sinh viên.

Các khái niệm chính bao gồm: nghiên cứu khoa học sinh viên, hành động xã hội, động lực học tập, chất lượng giáo dục đại học, và các hình thức nghiên cứu khoa học.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp phân tích tài liệu và khảo sát thực địa:

• Nguồn dữ liệu: Bao gồm các báo cáo tổng kết hoạt động NCKH sinh viên từ năm 2001 đến 2007, nghị quyết đại hội Đảng bộ trường, biên bản thảo luận lớp học, danh sách đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên, và các báo cáo khoa học sinh viên.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng thống kê mô tả để phân tích tỷ lệ sinh viên tham gia các hình thức NCKH, so sánh giữa các khoa và các khóa học; phân tích định tính các nguyên nhân và đề xuất giải pháp dựa trên phỏng vấn sâu với 18 sinh viên và 9 cán bộ quản lý, giảng viên.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: 352 phiếu khảo sát được thu thập từ sinh viên chính quy thuộc 5 khoa (Triết học, Sử học, Văn học, Khoa học Quản lý, Xã hội học), phân bố đều theo khóa học và giới tính. Mẫu được chọn theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện kết hợp phân tầng nhằm đảm bảo tính đại diện.

• Timeline nghiên cứu: Thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 9/2006 đến tháng 9/2007 tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Hà Nội.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ sinh viên tham gia NCKH còn thấp: Trung bình chỉ khoảng 24.2% sinh viên tham gia các hình thức nghiên cứu khoa học, trong đó hình thức thảo luận (Seminar) có tỷ lệ cao nhất 99.4% nhưng phần lớn do giảng viên bắt buộc (71.6%), chỉ 29.4% sinh viên tự giác tham gia.

2. Phân bố không đồng đều giữa các khoa và khóa học: Sinh viên khoa Sử có tỷ lệ tham gia NCKH cao nhất (29.1%), tiếp theo là Khoa học Quản lý (26.3%), thấp nhất là Triết học (22.2%). Tỷ lệ tham gia tăng dần theo các khóa học, từ 16.9% ở năm thứ nhất lên 25% ở năm thứ tư.

3. Các hình thức NCKH có yếu tố bắt buộc có tỷ lệ tham gia cao hơn: Thực tập thực tế (55.1%), làm khóa luận tốt nghiệp (11.1% tổng số sinh viên, tương đương 38% sinh viên năm cuối), trong khi các hình thức tự chọn như viết bài tham luận, tham gia câu lạc bộ khoa học có tỷ lệ rất thấp (dưới 5%).

4. Nguyên nhân hạn chế tham gia NCKH: Phương pháp giảng dạy truyền thống, nặng lý thuyết, thiếu đổi mới; sinh viên thiếu sáng tạo và kỹ năng nghiên cứu; thiếu môi trường và điều kiện vật chất hỗ trợ như thư viện, internet; quy chế và chính sách chưa khuyến khích hiệu quả; sinh viên còn thiếu động lực tự giác.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy hoạt động NCKH của sinh viên tại trường còn nhiều hạn chế, chủ yếu do phương pháp đào tạo chưa đổi mới, thiếu sự gắn kết giữa học tập và nghiên cứu. Tỷ lệ tham gia thấp ở các hình thức tự chọn phản ánh nhu cầu và động lực nghiên cứu chưa được phát huy đầy đủ. So sánh với các nghiên cứu trong ngành giáo dục đại học, tình trạng này không phải là riêng biệt mà là thách thức chung của nhiều trường đại học Việt Nam trong giai đoạn chuyển đổi.

Biểu đồ phân tích tỷ lệ tham gia NCKH theo khoa và khóa học có thể được trình bày để minh họa sự chênh lệch và xu hướng tăng dần theo năm học, giúp nhà trường nhận diện điểm mạnh, điểm yếu để điều chỉnh chính sách đào tạo và quản lý.

Ý nghĩa của nghiên cứu là cung cấp cơ sở khoa học để nhà trường xây dựng các chương trình đào tạo tích hợp nghiên cứu, đổi mới phương pháp giảng dạy, đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho sinh viên phát triển kỹ năng nghiên cứu, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng yêu cầu thị trường lao động.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập: Áp dụng phương pháp giảng dạy tích cực, khuyến khích sinh viên tham gia thảo luận, nghiên cứu thực tiễn, tăng cường các hoạt động thực hành và nghiên cứu ngay từ năm đầu. Chủ thể thực hiện: Ban giám hiệu, các khoa; Thời gian: triển khai ngay trong năm học tiếp theo.

2. Xây dựng và phát triển môi trường nghiên cứu khoa học sinh viên: Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất như thư viện, phòng máy tính, internet; thành lập các câu lạc bộ nghiên cứu khoa học chuyên ngành; tổ chức các hội thảo, hội nghị khoa học sinh viên thường xuyên. Chủ thể thực hiện: Phòng quản lý khoa học, phòng công tác sinh viên; Thời gian: 1-2 năm.

3. Hoàn thiện chính sách khuyến khích và hỗ trợ sinh viên nghiên cứu khoa học: Cơ chế thưởng, cộng điểm, hỗ trợ kinh phí cho sinh viên tham gia đề tài nghiên cứu; đào tạo kỹ năng nghiên cứu cho sinh viên và giảng viên hướng dẫn. Chủ thể thực hiện: Ban giám hiệu, phòng đào tạo; Thời gian: 6 tháng đến 1 năm.

4. Tăng cường công tác tư vấn, hướng dẫn và quản lý hoạt động NCKH sinh viên: Bổ nhiệm cán bộ chuyên trách nghiên cứu khoa học sinh viên tại các khoa, ổn định nhân sự trợ lý NCKH; tổ chức các khóa đào tạo kỹ năng nghiên cứu cho sinh viên. Chủ thể thực hiện: Các khoa, phòng đào tạo; Thời gian: 1 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban giám hiệu và các phòng ban quản lý trường đại học: Để xây dựng chính sách, kế hoạch phát triển hoạt động nghiên cứu khoa học sinh viên, nâng cao chất lượng đào tạo.

2. Giảng viên và cán bộ quản lý khoa học: Nhận diện thực trạng, nguyên nhân hạn chế và áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực, hướng dẫn sinh viên nghiên cứu khoa học hiệu quả.

3. Sinh viên các khoa xã hội và nhân văn: Hiểu rõ vai trò, ý nghĩa của nghiên cứu khoa học trong quá trình học tập, từ đó chủ động tham gia và phát triển kỹ năng nghiên cứu.

4. Các nhà nghiên cứu và chuyên gia giáo dục đại học: Tham khảo dữ liệu thực tiễn, phân tích xã hội học về hành vi nghiên cứu khoa học của sinh viên trong môi trường đại học Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tỷ lệ sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học lại thấp?
   Nguyên nhân chính là do phương pháp giảng dạy truyền thống, thiếu đổi mới, sinh viên thiếu kỹ năng và động lực tự giác, cùng với điều kiện vật chất và chính sách hỗ trợ chưa đầy đủ.

2. Các hình thức nghiên cứu khoa học nào phổ biến nhất ở sinh viên?
   Hình thức thảo luận chuyên đề (Seminar) có tỷ lệ tham gia cao nhất (99.4%), tiếp theo là thực tập thực tế (55.1%) và làm khóa luận tốt nghiệp (11.1%).

3. Làm thế nào để nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học của sinh viên?
   Cần đổi mới phương pháp giảng dạy, xây dựng môi trường nghiên cứu thuận lợi, hoàn thiện chính sách khuyến khích, và tăng cường đào tạo kỹ năng nghiên cứu cho sinh viên.

4. Tỷ lệ sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học có khác nhau giữa các khoa không?
   Có, khoa Sử có tỷ lệ tham gia cao nhất (29.1%), trong khi Triết học thấp nhất (22.2%), chủ yếu do đặc thù chương trình đào tạo và khối lượng thực tập khác nhau.

5. Sinh viên năm nào tham gia nghiên cứu khoa học nhiều nhất?
   Tỷ lệ tham gia tăng dần theo năm học, từ 16.9% ở năm thứ nhất lên 25% ở năm thứ tư, do yêu cầu kiến thức và kỹ năng nghiên cứu tăng theo trình độ học tập.

Kết luận

• Nghiên cứu đã đánh giá thực trạng tham gia nghiên cứu khoa học của sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, cho thấy tỷ lệ tham gia còn thấp và phân bố không đồng đều giữa các khoa và khóa học.
• Các hình thức nghiên cứu khoa học có yếu tố bắt buộc có tỷ lệ tham gia cao hơn, trong khi các hình thức tự chọn còn hạn chế.
• Nguyên nhân chủ yếu do phương pháp giảng dạy truyền thống, thiếu môi trường và chính sách hỗ trợ, cũng như động lực nghiên cứu của sinh viên chưa được phát huy.
• Đề xuất các giải pháp đổi mới phương pháp giảng dạy, xây dựng môi trường nghiên cứu, hoàn thiện chính sách khuyến khích và tăng cường đào tạo kỹ năng nghiên cứu.
• Tiếp tục triển khai nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng và hiệu quả các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học sinh viên trong giai đoạn tiếp theo.

Call-to-action: Các nhà quản lý giáo dục, giảng viên và sinh viên cần phối hợp thực hiện các giải pháp đề xuất để thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chƯƠng i : C¬ së lý luËn 1. Quan ®iÓm M¸c-XÝt vÒ nhËn thøc khoa häc: - NhËn thøc lµ mét qu¸ tr×nh, tõ trùc quan sinh ®éng mang tÝnh c¶m tÝnh (c¶m gi¸c, tri gi¸c, biÓu t−îng) ®Õn t− duy trõu t−îng mang tÝnh lý tÝnh (kh¸i niÖm, ph¸n ®o¸n, suy luËn) vµ ®Õn thùc tiÔn kiÓm nghiÖm lµ vßng kh©u cña nhËn thøc b¶n chÊt cña c¸c sù vËt vµ hiÖn t−îng. Nghiªn cøu khoa häc lµ lo¹i ho¹t ®éng nhËn thøc ®Æc biÖt cña chñ thÓ lµ con ng−êi nh»m kh¸m ph¸ ngµy cµng ®Çy ®ñ h¬n vÒ b¶n chÊt c¸c sù vËt, hiÖn t−îng vµ s¸ng t¹o c¸c gi¶i ph¸p t¸c ®éng trë l¹i sù vËt, m·n nhu cÇu nhËn thøc vµ c¶i t¹o thÕ giíi. Nh− vËy tr−íc hÕt ®©y ph¶i lµ ho¹t ®éng t− duy trõu t−îng ë cÊp ®é lý tÝnh, nã kh«ng thÓ thùc hiÖn ®−îc khi kh«ng cã c¸c ho¹t ®éng ë giai ®o¹n nhËn thøc c¶m tÝnh tr−íc ®ã.

Bëi v× giai ®o¹n nhËn thøc c¶m tÝnh lµ giai ®o¹n thu nhËn tµi liÖu cña thÕ giíi kh¸ch quan th«ng qua c¸c gi¸c quan nh− nghe, nh×n, ghi chÐp, ghi nhí, t¸i hiÖn b»ng hÖ thèng biÓu t−îng nh− h×nh ¶nh , ng«n ng÷. Giai ®o¹n nµy cho phÐp nhËn thøc ®−îc tõ c¸c thuéc tÝnh riªng lÎ cña sù vËt qua c¶m nhËn trùc tiÕp, ®Õn mèi liªn hÖ nhiÒu mÆt h¬n cña sù vËt qua tri gi¸c trùc tiÕp, vµ cao h¬n lµ cã thÓ l−u gi÷ t¸i t¹o h×nh ¶nh mét c¸ch gi¸m tiÕp b»ng hÖ thèng biÓu t−îng. NÕu dõng l¹i ë ®©y th× ho¹t ®éng nhËn thøc kh«ng thÓ cã tÝnh chÊt nghiªn cøu. §Ó hiÓu s©u b¶n chÊt sù vËt, hiÖn t−îng, th× ho¹t ®éng nhËn thøc ph¶i ë møc cao h¬n ®ã lµ t− duy trõu t−îng, b¾t ®Çu tõ kh¸i niÖm, lµ sù ph¶n ¸nh bao qu¸t c¶ mét líp sù vËt ë nh÷ng thuéc tÝnh c¬ b¶n, nh÷ng mèi liªn hÖ b¶n chÊt cã tÝnh chung tÊt yÕu vµ tÝnh quy luËt bªn trong.

Kh¸i niÖm lµ kÕt qu¶ cña sù tæng hîp kh¸i qu¸t biÖn chøng tµi liÖu thùc nghiÖm khoa häc vµ kinh nghiÖm nhËn thøc c¶m tÝnh. Ph¸n ®o¸n lµ sù liªn kÕt nh÷ng 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] kh¸i niÖm ®Ó ph¶n ¸nh mèi liªn hÖ gi÷a c¸c sù vËt vµ hiÖn t−îng, cã tÝnh chÊt x¸c nhËn hay phñ nhËn, ph¸n ®o¸n ®−îc ph¶n ¸nh trong ng«n ng÷ c¸c mÖnh ®Ò. Suy lý (suy luËn) lµ sù kÕt hîp nhiÒu ph¸n ®o¸n ®· cã. Nhê suy luËn (quy n¹p hay diÔn dÞch) kÕt hîp c¸c mèi liªn hÖ cã tÝnh quy luËt trong nhiÒu ph¸n ®o¸n, ng−êi nghiªn cøu rót ra ®−îc nh÷ng kÕt luËn míi vÒ mèi liªn hÖ cã tÝnh quy luËt bªn trong sù vËt nhê ®ã nhËn thøc nh÷ng c¸i ch−a biÕt.

- §èi víi sinh viªn, ho¹t ®éng nghiªn cøu khoa häc lµ ho¹t ®éng nhËn thøc cã tÝnh chÊt lý tÝnh cao h¬n ë phæ th«ng trung häc mét bËc. Sinh viªn ®−îc tiếp nhận, tái tạo các tri thức khoa học được tổng kết thành hệ thống và qua NCKH sinh viên häc c¸ch t− duy, ph−¬ng ph¸p khoa häc lÜnh héi tri thøc, kü n¨ng nghÒ nghiÖp ®Ó trë thµnh c¸c chuyªn gia trong c¸c lÜnh vùc x· héi trong t−¬ng lai. Yªu cÇu cña ho¹t ®éng nhËn thøc khoa häc ®ßi hái sù cè g¾ng v−ît bËc cña sinh viªn trong thêi gian häc trong tr−êng ®¹i häc. Lý thuyÕt trao ®æi vµ sù lùa chän hîp lý: Theo G.Homans, nhµ x· héi häc ng−êi Mü th× c¸c c¸ nh©n hµnh ®éng tu©n theo nguyªn t¾c trao ®æi gi¸ trÞ vËt chÊt vµ tinh thÇn nh− sù ñng hé, t¸n th−ëng hay danh dùà Homans ®−a ra 4 nguyªn t¾c t−¬ng t¸c gi÷a c¸c c¸ nh©n nh− sau: - NÕu mét d¹ng hµnh vi ®−îc th−ëng hay cã lîi th× hµnh vi ®ã cã xu h−íng lÆp l¹i.

- Hµnh vi ®−îc th−ëng, ®−îc lîi trong hoµn c¶nh nµo th× c¸ nh©n sÏ cã xu h−íng lÆp l¹i hµnh vi ®ã trong hoµn c¶nh t−¬ng tù. - NÕu nh− phÇn th−ëng, mèi lîi ®ñ lín th× c¸ nh©n sÏ s½n sµng bá ra nhiÒu “chi phÝ” vËt chÊt vµ tinh thÇn ®Ó ®¹t ®−îc nã. - Møc ®é hµi lßng, tho¶ m·n víi nh÷ng phÇn th−ëng, mèi lîi c¸ nh©n giµnh ®−îc cao nhÊt ë lÇn ®Çu vµ cã xu h−íng gi¶m dÇn. Tiªu ®iÓm cña thuyÕt lùa chän hîp lý lµ chñ thÓ – ng−êi hµnh ®éng.

C¸c chñ thÓ ®−îc xem lµ cã môc ®Ých hay môc tiªu vÒ c¸i hµnh ®éng cña hä h−íng tíi. 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] C¸c chñ thÓ còng ®−îc xem lµ cã së thÝch nh− c¸c gi¸ trÞ, c¸c tiÖn Ých. ThuyÕt lùa chän hîp lý kh«ng quan t©m ®Õn tÝnh chÊt c¸c së thÝch nµy còng nh− c¸c nguån cña chóng. C¸i quan träng lµ hµnh ®éng ®−îc thùc hiÖn ®Ó ®¹t ®−îc c¸c ®èi t−îng phï hîp víi hÖ thèng së thÝch cña chñ thÓ.

VÒ nguyªn t¾c, lý thuyÕt nµy cho r»ng mçi c¸ nh©n ®Òu xuÊt ph¸t tõ ®éng c¬ duy lý - tøc lµ ®−îc tÝnh to¸n kü l−ìng, vµ lùa chän hµnh ®éng nµo ®em l¹i lîi Ých lín nhÊt víi nguy c¬ chi phÝ vµ thiÖt h¹i nhá nhÊt. Theo Friedman vµ Hechter th× c¸c chñ thÓ hµnh ®éng ®−îc xem lµ nh÷ng nh©n vËt hµnh ®éng cã môc ®Ých, cã môc tiªu vµ cã së thÝch riªng. Hµnh ®éng cña chñ thÓ ®−îc thùc hiÖn ®Ó ®¹t ®−îc môc ®Ých, môc tiªu phï hîp víi hÖ thèng së thÝch cña chñ thÓ hµnh ®éng. Tuy nhiªn, trong qu¸ tr×nh hµnh ®éng, chñ thÓ chÞu t¸c ®éng cña hai nhãm yÕu tè: + Sù hiÕm hoi cña tiÒm n¨ng : Mçi chñ thÓ hµnh ®éng cã c¸c tiÒm n¨ng kh¸c nhau.

TiÒm n¨ng ®−îc hiÓu lµ ®iÒu kiÖn nh− møc sèng, ®iÒu kiÖn kinh tÕ, thêi gianà §èi víi nh÷ng ng−êi cã tiÒm n¨ng, môc ®Ých cã thÓ ®¹t ®−îc dÔ dµng h¬n so víi nh÷ng ng−êi Ýt tiÒm n¨ng. Liªn quan tíi tiÒm n¨ng nh÷ng chi phÝ, gi¸ ph¶i tr¶. Trong viÖc theo ®uæi môc ®Ých, c¸c chñ thÓ ph¶i quan t©m tíi c¸i gi¸ cña hµnh ®éng l«i cuèn nhÊt cña hä. C¸c chñ thÓ cã thÓ chän c¸ch kh«ng theo ®uæi môc ®Ých cã gi¸ trÞ cao nhÊt nÕu tiÒm n¨ng cña b¶n th©n lµ kh«ng ®¸ng kÓ, nÕu c¬ may lµ qu¸ Ýt vµ nÕu trong viÖc cè g¾ng ®Ó ®¹t ®−îc môc ®Ých chñ thÓ hµnh ®éng huû ho¹i c¸c c¬ may cã gi¸ trÞ cao h¬n kÕ tiÕp cña m×nh.

C¸c chñ thÓ hµnh ®éng ®−îc xem lµ lu«n tèi ®a ho¸ ®iÒu lîi cho m×nh. + C¸c thÓ chÕ x* héi : Theo Friedman vµ Hechter th× c¸c thÓ chÕ x· héi ®· ¸p ®Æt khu«n mÉu hµnh ®éng cho c¸c c¸ nh©n (®−îc phÐp hay kh«ng, thÕ nµo lµ ®óng, thÕ nµo lµ saià) th«ng qua c¸c tiªu chÝ, c¸c quy luËt, c¸c lÞch tr×nh, c¸c nguyªn t¾c t¹o ra sù ¶nh h−ëng cã hÖ thèng víi c¸c kÕt qu¶ x· héi. 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Hai nhµ x· héi häc hµnh vi Mü A.jzen vµ Fisbein (1975) còng cho r»ng mét hµnh vi ®−îc thùc hiÖn trªn c¬ së ngoµi môc ®Ých ®−îc x¸c ®Þnh cßn phô thuéc vµo c¸c thiÕt chÕ x· héi liªn quan, nghÜa lµ hÖ thèng chuÈn mùc luËt ph¸p cã b¾t buéc, cho phÐp thùc hiÖn hay kh«ng. Trong thùc tÕ cuéc sèng x· héi, qu¸ tr×nh t−¬ng t¸c theo m« h×nh trao ®æi x· héi còng nh− viÖc hµnh ®éng dùa trªn sù lùa chän hîp lý lµ phæ biÕn.

Theo Homans, toµn bé c¸c t−¬ng t¸c x· héi lµ mét tËp hîp phøc t¹p nh÷ng trao ®æi dùa trªn c¸c nguyªn lý trªn ®©y. - Trªn c¬ së nh÷ng luËn ®iÓm vµ m« h×nh ph−¬ng ph¸p luËn cña lý thuyÕt nµy, chóng t«i nh×n nhËn hµnh ®éng tham gia NCKH cña sinh viªn lµ hµnh ®éng duy lý, ®−îc c©n nh¾c kü l−ìng trªn c¬ së tiÒm n¨ng mçi c¸ nh©n, nhãm sinh viªn, nh÷ng chi phÝ vÒ vËt chÊt, tinh thÇn vµ mèi lîi cña NCKH mang l¹i. Vµ hµnh ®éng NCKH cña sinh viªn còng phô thuéc nhiÒu vµo tÝnh b¾t buéc cña quy chÕ ®µo t¹o, møc ®é phÇn th−ëng cña nhµ tr−êng. Lý thuyÕt x· héi ho¸ c¸ nh©n: Theo Andreeva – Nhµ x· héi häc ng−êi Nga th× x· héi ho¸ lµ mét qu¸ tr×nh 2 mÆt, mét mÆt c¸ nh©n tiÕp nhËn kinh nghiÖm x· héi b»ng c¸ch th©m nhËp vµo m«i tr−êng x· héi, hÖ thèng c¸c quan hÖ x· héi (häc c¸c gi¸ trÞ x* héi ®Ó ®¶m nhËn c¸c vai trß x* héi).

MÆt kh¸c t¸i s¶n xuÊt mét c¸ch chñ ®éng hÖ thèng c¸c mèi quan hÖ th«ng qua chÝnh viÖc hä tham gia vµo c¸c ho¹t ®éng th©m nhËp vµo c¸c mèi quan hÖ x· héi ®ã (®ãng gãp c¸c gi¸ trÞ s¸ng t¹o vÒ vËt chÊt & tinh thÇn cña m×nh cho x* héi). - §èi víi sinh viªn, hä ®ang trong løa tuæi tr−ëng thµnh, c¸c ho¹t ®éng x· héi ho¸ chñ yÕu trong giai ®o¹n nµy lµ häc tËp lÜnh héi tri thøc, kü n¨ng kü x¶o cña c¸c chuyªn ngµnh, ph¹m vi hÑp, s©u s¾c ®Ó sau nµy trë thµnh c¸c chuyªn gia trong c¸c lÜnh vùc ®ã. §Ó trë thµnh c¸c chuyªn gia trong t−¬ng lai, râ rµng sinh viên chØ n¹p kiÕn thøc th× ch−a ®ñ, mµ ph¶i thùc hiÖn nghiªn cøu khoa häc nghÜa lµ ph¶i n¾m v÷ng lý thuyÕt vµ thùc hµnh cã thÓ t×m hiÓu s©u b¶n 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] chÊt cña sù vËt, ®Ó vËn dông gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò thùc tiÔn, ®ång thêi s¸ng t¹o ra c¸c gi¸ trÞ vËt chÊt vµ tinh thÇn míi ®ãng gãp cho x· héi. Nh− vËy nghiªn cøu khoa häc sinh viªn ph¶i lµ mét trong c¸c h×nh thøc ho¹t ®éng chñ ®¹o, b¾t buéc trong qu¸ tr×nh ®µo t¹o ®¹i häc míi cã thÓ giúp cho sinh viªn hình thành kh¶ n¨ng tìm tòi, nghiên cứu tri thức và như vậy mới ®ãng gãp cho x· héi nh÷ng s¸ng t¹o cña m×nh ngay tõ khi cßn ë trong tr−êng ®¹i häc.

Lý thuyết hành động xã hội của M.Weber: Theo quan ®iÓm cña Max Weber th× mét hµnh ®éng ®−îc gäi lµ hµnh ®éng x· héi khi nã t−¬ng quan vµ ®Þnh h−íng hµnh ®éng cña ng−êi kh¸c theo ý muèn chñ quan cña chñ thÓ hµnh ®éng. Max Weber chia hµnh ®éng x· héi thµnh bèn lo¹i c¬ b¶n: - Hµnh ®éng duy lý- c«ng cô: lµ hµnh ®éng ®−îc thùc hiÖn víi sù c©n nh¾c, tÝnh to¸n, lùa chän c«ng cô, ph−¬ng tiÖn, môc ®Ých sao cã hiÖu qu¶ cao nhÊt. - Hµnh ®éng duy lý- gi¸ trÞ: lµ hµnh ®éng ®−îc thùc hiÖn v× b¶n th©n hµnh ®éng (môc ®Ých tù th©n). - Hµnh ®éng duy lý c¶m xóc: lµ hµnh ®éng do c¸c tr¹ng th¸i xóc c¶m, t×nh c¶m bét ph¸t g©y ra mµ kh«ng cã sù c©n nh¾c, xem xÐt, ph©n tÝch mèi quan hÖ gi÷a c«ng cô, ph−¬ng tiÖn vµ môc ®Ých hµnh ®éng.

- Hµnh ®éng duy lý truyÒn thèng: lµ hµnh ®éng lµm theo thãi quen, nghi lÔ, phong tôc tËp qu¸n ®· ®−îc truyÒn l¹i tõ ®êi nµy sang ®êi kh¸c. Theo tác giả, hành động xã hội là một hành vi mà chủ thể gắn cho nó ý nghĩa chủ quan nhất định.