Luận văn về hôn nhân và gia đình của người Khơ Mú ở huyện Phương, tỉnh Viêng Chăn, Lào (1975-2015)

Khảo sát hôn nhân và gia đình của người Khơ Mú ở huyện Phongsaly, Lào từ 1975-2015, phân tích các thay đổi và ảnh hưởng của chính sách xã hội đến đời sống gia đình.

• Chuyên ngành: Dân tộc học
• Đề tài: Hôn nhân và gia đình của người Khơ Mú ở huyện Phương, tỉnh Viêng Chăn (CHDCND Lào) từ năm 1975 - 2015
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Viêng Chăn

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ HUYỆN PHƯƠNG VÀ ĐỒNG BÀO NGƯỜI KHƠ MÚ Ở HUYỆN PHƯƠNG, TỈNH VIÊNG CHĂN, CHDCND LÀO
• 1.1. Khái quát về huyện Phương tỉnh Viêng Chăn
• 1.1.1. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên
• 2. CHƯƠNG 2: HÔN NHÂN CỦA NGƯỜI KHƠ MÚ Ở HUYỆN PHƯƠNG, TỈNH VIÊNG CHĂN, CHDCND LÀO TỪ NĂM 1975 - 2015
• 3. CHƯƠNG 3: GIA ĐÌNH CỦA NGƯỜI KHƠ MÚ Ở HUYỆN PHƯƠNG, TỈNH VIÊNG CHĂN, CHDCND LÀO TỪ 1975 - 2015
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Giới thiệu về nghiên cứu hôn nhân và gia đình người Khơ Mú

Nghiên cứu về hôn nhân và gia đình của người Khơ Mú tại Viêng Chăn từ năm 1975 đến 2015 mang lại cái nhìn sâu sắc về sự phát triển văn hóa và xã hội của tộc người này. Người Khơ Mú là một trong những dân tộc thiểu số tại Lào, với những phong tục tập quán đặc trưng. Việc tìm hiểu tình trạng gia đình và hôn nhân truyền thống không chỉ giúp nhận diện các giá trị văn hóa mà còn phản ánh sự thay đổi trong bối cảnh thay đổi xã hội và phát triển kinh tế. Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của người Khơ Mú, đồng thời cung cấp thông tin cho các nhà hoạch định chính sách.

1.1. Lý do chọn đề tài

Phong tục tập quán của người Khơ Mú là sản phẩm văn hóa được hình thành qua hàng nghìn năm lịch sử. Nghiên cứu này nhằm làm rõ thực trạng văn hóa của người Khơ Mú, đồng thời phát hiện xu thế phát triển trong điều kiện kinh tế thị trường và toàn cầu hóa. Việc nghiên cứu hôn nhân và gia đình của người Khơ Mú không chỉ giúp bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của cộng đồng. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện đại, việc hiểu rõ về biến đổi văn hóa và tình hình xã hội của người Khơ Mú là rất cần thiết.

II. Lịch sử nghiên cứu về người Khơ Mú

Nghiên cứu về người Khơ Mú đã được thực hiện qua nhiều giai đoạn và từ nhiều tác giả khác nhau. Các tài liệu hiện có chủ yếu tập trung vào lịch sử, ngôn ngữ, và văn hóa của tộc người này. Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống về hôn nhân và gia đình của người Khơ Mú ở huyện Phương, tỉnh Viêng Chăn. Các tác phẩm như "Cuộc sống sinh hoạt người Khơ Mú" của Souksavang Simana và "Đời sống sinh hoạt của dân tộc Khơ Mú ở vùng miền Bắc Lào" đã đề cập đến các khía cạnh văn hóa và xã hội của người Khơ Mú, nhưng chưa đi sâu vào hôn nhân và gia đình. Những nghiên cứu này là nền tảng quan trọng cho việc thực hiện đề tài này.

2.1. Các công trình nghiên cứu tiêu biểu

Một số công trình tiêu biểu đã đề cập đến người Khơ Mú như "Các dân tộc nguồn gốc Nam Á ở miền Bắc Việt Nam" của Vương Hoàng Tuyên và "Đặc trưng văn hóa và truyền thống cách mạng các dân tộc ở Kỳ Sơn Nghệ An". Những công trình này đã cung cấp cái nhìn tổng quan về hôn nhân và gia đình, cũng như các phong tục tập quán của người Khơ Mú. Tuy nhiên, việc nghiên cứu sâu hơn về hôn nhân và gia đình trong bối cảnh cụ thể của huyện Phương vẫn còn thiếu. Điều này mở ra cơ hội cho nghiên cứu này nhằm làm rõ hơn các đặc điểm và biến đổi trong hôn nhân và gia đình của người Khơ Mú.

III. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là hôn nhân và gia đình của tộc người Khơ Mú ở huyện Phương, tỉnh Viêng Chăn. Nội dung nghiên cứu bao gồm các hình thức, quy tắc, lễ nghi của hôn nhân, các hình thái gia đình, và quan hệ giữa các thành viên trong gia đình. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các làng bản có người Khơ Mú sinh sống, đặc biệt là bốn bản đông người Khơ Mú. Thời gian nghiên cứu được giới hạn từ năm 1975 đến 2015, nhằm phân tích những biến đổi trong hôn nhân và gia đình trong bối cảnh lịch sử và xã hội.

3.1. Nhiệm vụ của đề tài

Nhiệm vụ chính của đề tài là sưu tầm và phân tích hệ thống tư liệu về hôn nhân và gia đình của người Khơ Mú. Qua đó, nghiên cứu sẽ làm rõ những giá trị truyền thống tốt đẹp, đồng thời loại bỏ những yếu tố lạc hậu và không phù hợp. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng nếp sống văn minh, gia đình văn hóa, và cung cấp tư liệu cho các nhà hoạch định chính sách trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình.

IV. Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện nghiên cứu, nhiều phương pháp đã được áp dụng, bao gồm phương pháp điền dã, điều tra xã hội học, quan sát, và phỏng vấn. Phương pháp lịch sử kết hợp với phương pháp logic cũng được sử dụng để tìm hiểu những hiện tượng đặc biệt và phổ biến trong hôn nhân và gia đình của người Khơ Mú. Việc áp dụng các phương pháp này giúp thu thập thông tin chính xác và đầy đủ về các khía cạnh của hôn nhân và gia đình trong bối cảnh lịch sử từ năm 1975 đến nay.

4.1. Nguồn tư liệu

Nguồn tư liệu chủ yếu được thu thập từ các bản của huyện Phương, nơi có người Khơ Mú cư trú. Ngoài ra, các tài liệu từ các công trình nghiên cứu trước đó, sách, báo, và tạp chí cũng được sử dụng để làm phong phú thêm cho nghiên cứu. Các tài liệu lưu trữ tại phòng văn hóa và thống kê huyện cũng đóng góp vào việc xây dựng cơ sở dữ liệu cho luận văn.

V. Đóng góp của luận văn

Luận văn này đóng góp một nguồn tư liệu điền dã mới về hôn nhân và gia đình của người Khơ Mú, giúp nhận diện rõ hơn các khía cạnh chung và riêng trong văn hóa của tộc người này. Đây là công trình đầu tiên nghiên cứu và trình bày có hệ thống về hôn nhân và gia đình của người Khơ Mú ở huyện Phương từ năm 1975 đến 2015. Luận văn không chỉ cung cấp cơ sở khoa học cho việc định hướng các chính sách văn hóa, giáo dục mà còn góp phần bảo tồn và phát triển các giá trị văn hóa dân tộc trong bối cảnh hiện nay.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc làm rõ những biểu hiện và đặc điểm của hôn nhân và gia đình truyền thống của người Khơ Mú. Đồng thời, nó cũng chỉ ra những biến đổi trong bối cảnh hiện đại, từ đó giúp các nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách có cái nhìn sâu sắc hơn về văn hóa và xã hội của người Khơ Mú.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phong tục tập quán là sản phẩm văn hóa được tích lũy qua hàng nghìn năm lịch sử, phản ánh đặc trưng văn hóa của từng dân tộc. Nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào là quốc gia đa dân tộc với 49 dân tộc anh em cùng sinh sống, tạo nên nền văn hóa phong phú và đa dạng. Trong đó, người Khơ Mú là một dân tộc bản địa thuộc nhóm ngôn ngữ Môn - Khơ me, có lịch sử lâu đời ở miền núi Bắc Đông Dương. Huyện Phương, tỉnh Viêng Chăn là nơi tập trung đông người Khơ Mú sinh sống, giữ gìn phong tục tập quán và bản sắc văn hóa riêng biệt, đặc biệt là trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình.

Nghiên cứu về hôn nhân và gia đình của người Khơ Mú ở huyện Phương từ năm 1975 đến 2015 nhằm nhận diện, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế thị trường. Mục tiêu nghiên cứu là khảo sát các hình thái, quy tắc, lễ nghi hôn nhân; cấu trúc gia đình; quan hệ giữa các thành viên và những biến đổi trong hôn nhân, gia đình của người Khơ Mú trong 40 năm qua. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 4 bản đông người Khơ Mú (Phônsavat, Senxay, Phôn Nheng, Pakhang) thuộc huyện Phương, tỉnh Viêng Chăn.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp tư liệu khoa học cho các nhà hoạch định chính sách văn hóa, giáo dục, góp phần xây dựng nếp sống văn minh, gia đình văn hóa, đồng thời làm rõ sự biến đổi của hôn nhân và gia đình trong bối cảnh xã hội hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về hôn nhân và gia đình trong xã hội học và dân tộc học, bao gồm:

• Lý thuyết cấu trúc xã hội: Phân tích các nguyên tắc tổ chức hôn nhân và gia đình, vai trò của các thiết chế xã hội truyền thống như dòng họ, bản làng trong việc duy trì các quy tắc hôn nhân.
• Lý thuyết văn hóa và phong tục tập quán: Nghiên cứu các giá trị văn hóa, tín ngưỡng, lễ nghi trong hôn nhân và gia đình, cách thức truyền tải và biến đổi qua thời gian.
• Khái niệm về hôn nhân một vợ một chồng và ngoại hôn dòng họ: Là những nguyên tắc cơ bản trong hôn nhân truyền thống của người Khơ Mú, phản ánh sự điều tiết xã hội và bảo vệ nòi giống.
• Mô hình biến đổi xã hội trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa: Giúp phân tích các tác động của kinh tế thị trường và hội nhập đến phong tục hôn nhân và cấu trúc gia đình.

Các khái niệm chính bao gồm: hôn nhân truyền thống, nguyên tắc ngoại hôn dòng họ, hôn nhân thuận chiều, hôn nhân hỗn hợp dân tộc, gia đình hạt nhân và gia đình mở rộng.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ khảo sát điền dã tại 4 bản người Khơ Mú thuộc huyện Phương, tỉnh Viêng Chăn, kết hợp với các tài liệu nghiên cứu trước đây của các tác giả Việt Nam và Lào. Cỡ mẫu khảo sát khoảng vài trăm hộ gia đình, được chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho cộng đồng người Khơ Mú.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phương pháp điền dã dân tộc học: Quan sát, phỏng vấn sâu, ghi chép chi tiết các nghi lễ, phong tục hôn nhân và cấu trúc gia đình.
• Phương pháp điều tra xã hội học: Thu thập số liệu định lượng về tỷ lệ các hình thức hôn nhân, tuổi kết hôn, biến đổi trong quan hệ gia đình.
• Phương pháp lịch sử và logic: So sánh các hiện tượng hôn nhân và gia đình qua các giai đoạn lịch sử từ 1975 đến 2015, phân tích nguyên nhân và xu hướng biến đổi.
• Phân tích so sánh: Đối chiếu phong tục hôn nhân của người Khơ Mú với các dân tộc khác trong tỉnh và khu vực để làm rõ đặc điểm riêng biệt và sự giao thoa văn hóa.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong khoảng 1-2 năm, bao gồm giai đoạn thu thập dữ liệu thực địa, xử lý số liệu và viết luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nguyên tắc hôn nhân truyền thống được duy trì nghiêm ngặt: Người Khơ Mú tuân thủ nguyên tắc ngoại hôn dòng họ, không kết hôn trong cùng dòng họ để tránh loạn luân. Tỷ lệ hôn nhân trong cùng dân tộc chiếm trên 85%, hôn nhân hỗn hợp dân tộc mới chiếm khoảng 15% và có xu hướng tăng dần từ những năm 1990.

2. Chế độ hôn nhân một vợ một chồng chiếm ưu thế: Hôn nhân đa thê rất hiếm, chỉ xuất hiện trong trường hợp vợ vô sinh hoặc không có con trai. Tỷ lệ ly hôn và bất hòa gia đình rất thấp, dưới 5%, phản ánh sự bền vững của hôn nhân truyền thống.

3. Tuổi kết hôn có xu hướng tăng nhẹ: Trước đây, nam nữ kết hôn sớm từ 14-15 tuổi, nhưng trong giai đoạn 1975-2015, tuổi kết hôn trung bình tăng lên khoảng 18-20 tuổi, phù hợp với xu hướng phát triển xã hội và giáo dục.

4. Lễ nghi hôn nhân vẫn giữ được nét truyền thống đặc sắc: Các nghi lễ như dạm ngõ, ăn hỏi, đón dâu, lễ giao rượu được tổ chức trang trọng, có sự tham gia của người làm mối – một nhân vật quan trọng trong việc hòa giải và duy trì mối quan hệ giữa hai gia đình.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân duy trì các nguyên tắc hôn nhân truyền thống là do ý thức cộng đồng mạnh mẽ, vai trò của các thiết chế xã hội như trưởng bản (L’guun), người làm mối và luật tục dòng họ. So với các dân tộc khác trong tỉnh Viêng Chăn, người Khơ Mú có sự bảo lưu phong tục nghiêm ngặt hơn, đặc biệt là nguyên tắc ngoại hôn dòng họ và chế độ một vợ một chồng.

Sự gia tăng hôn nhân hỗn hợp dân tộc phản ánh tác động của hội nhập kinh tế, giao lưu văn hóa và di cư lao động. Tuy nhiên, tỷ lệ này vẫn còn thấp do những khác biệt về phong tục tập quán và ngôn ngữ. Việc giữ gìn lễ nghi truyền thống trong hôn nhân góp phần củng cố bản sắc văn hóa và sự ổn định xã hội.

Tuổi kết hôn tăng lên phù hợp với xu hướng phát triển giáo dục và nhận thức về quyền tự do cá nhân. Điều này cũng giúp giảm thiểu các rủi ro xã hội liên quan đến hôn nhân sớm.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ các hình thức hôn nhân theo năm, bảng so sánh tuổi kết hôn qua các giai đoạn, và sơ đồ mô tả các nghi lễ hôn nhân truyền thống.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tuyên truyền, giáo dục về giá trị văn hóa truyền thống: Động viên cộng đồng người Khơ Mú giữ gìn các nguyên tắc hôn nhân truyền thống, đặc biệt là nguyên tắc ngoại hôn dòng họ và lễ nghi hôn nhân. Chủ thể thực hiện: các cơ quan văn hóa địa phương, trong vòng 1-2 năm.

2. Hỗ trợ phát triển các hoạt động văn hóa cộng đồng: Tổ chức các lễ hội, hội thảo về phong tục hôn nhân và gia đình nhằm nâng cao nhận thức và tạo sân chơi giao lưu văn hóa. Chủ thể: UBND huyện Phương, các tổ chức xã hội, trong 3 năm tới.

3. Xây dựng chính sách hỗ trợ gia đình trẻ và hôn nhân bền vững: Cung cấp tư vấn, hỗ trợ pháp lý và tâm lý cho các cặp vợ chồng trẻ, giảm thiểu các xung đột gia đình. Chủ thể: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Viêng Chăn, trong 2 năm.

4. Khuyến khích nghiên cứu và bảo tồn văn hóa dân tộc Khơ Mú: Tạo điều kiện cho các nhà nghiên cứu tiếp tục khảo cứu sâu về hôn nhân, gia đình và các phong tục tập quán khác, làm cơ sở xây dựng chính sách phát triển văn hóa bền vững. Chủ thể: Viện Dân tộc học, các trường đại học, trong 5 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu dân tộc học và xã hội học: Luận văn cung cấp tư liệu điền dã quý giá về phong tục hôn nhân và gia đình của người Khơ Mú, giúp mở rộng hiểu biết về các dân tộc thiểu số ở Lào.

2. Cơ quan quản lý văn hóa và chính sách xã hội: Các nhà hoạch định chính sách có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng các chương trình bảo tồn văn hóa và hỗ trợ phát triển cộng đồng dân tộc thiểu số.

3. Giáo viên và sinh viên ngành nhân văn, xã hội: Tài liệu tham khảo hữu ích cho việc giảng dạy và nghiên cứu về văn hóa dân tộc, phong tục tập quán và biến đổi xã hội.

4. Cộng đồng người Khơ Mú và các dân tộc thiểu số khác: Giúp nâng cao nhận thức về giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời hỗ trợ trong việc bảo tồn và phát huy bản sắc dân tộc trong bối cảnh hiện đại.

Câu hỏi thường gặp

1. Nguyên tắc ngoại hôn dòng họ của người Khơ Mú là gì?
   Nguyên tắc này cấm kết hôn trong cùng một dòng họ để tránh loạn luân. Người cùng dòng họ được coi là anh em, không được phép lấy nhau. Vi phạm sẽ bị xử phạt theo luật tục.

2. Hôn nhân một vợ một chồng có phổ biến ở người Khơ Mú không?
   Chế độ này là hình thức hôn nhân chủ đạo, đa thê rất hiếm và chỉ xảy ra khi vợ không có con trai hoặc vô sinh. Tỷ lệ ly hôn rất thấp, hôn nhân bền vững.

3. Lễ nghi hôn nhân truyền thống của người Khơ Mú gồm những bước nào?
   Bao gồm dạm ngõ, ăn hỏi, hẹn ngày cưới, lễ cưới, đón dâu và lễ giao rượu. Người làm mối đóng vai trò trung gian, hòa giải và hỗ trợ đôi vợ chồng trẻ.

4. Có hiện tượng hôn nhân hỗn hợp dân tộc không?
   Có, chiếm khoảng 15% và tăng dần từ những năm 1990. Tuy nhiên, hôn nhân cùng dân tộc vẫn chiếm đa số do khác biệt phong tục và ngôn ngữ.

5. Tuổi kết hôn của người Khơ Mú thay đổi thế nào trong 40 năm qua?
   Tuổi kết hôn trung bình tăng từ 14-15 tuổi lên khoảng 18-20 tuổi, phù hợp với sự phát triển giáo dục và nhận thức xã hội.

Kết luận

• Luận văn là công trình đầu tiên nghiên cứu có hệ thống về hôn nhân và gia đình người Khơ Mú ở huyện Phương, tỉnh Viêng Chăn trong giai đoạn 1975-2015.
• Người Khơ Mú duy trì nghiêm ngặt nguyên tắc ngoại hôn dòng họ và chế độ hôn nhân một vợ một chồng, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa.
• Lễ nghi hôn nhân truyền thống được tổ chức trang trọng, với vai trò quan trọng của người làm mối trong việc hòa giải và duy trì mối quan hệ gia đình.
• Hôn nhân hỗn hợp dân tộc có xu hướng tăng, phản ánh sự giao lưu văn hóa và hội nhập xã hội.
• Đề xuất các giải pháp bảo tồn văn hóa, hỗ trợ gia đình trẻ và phát triển cộng đồng người Khơ Mú trong bối cảnh hiện đại.

Next steps: Tiếp tục nghiên cứu sâu về biến đổi gia đình và tác động của kinh tế thị trường; triển khai các chương trình bảo tồn văn hóa; tăng cường giáo dục cộng đồng.

Các nhà nghiên cứu, cơ quan quản lý và cộng đồng người Khơ Mú cần phối hợp để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời thích ứng với sự thay đổi xã hội hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 KHÁI QUÁT VỀ HUYỆN PHƯƠNG VÀ ĐỒNG BÀO NGƯỜI KHƠ MÚ Ở HUYỆN PHƯƠNG, TỈNH VIÊNG CHĂN, CHDCND LÀO 1. Khái quát về huyện Phương tỉnh Viêng Chăn 1. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên Năm 1975, đất nước Lào được giải phóng khỏi sự xâm lược của đế quốc Mỹ và bè lũ sai. Tỉnh Viêng Chăn nằm ở miền trung của nước Cộng hòa dân chủ Nhân dân Lào, cách thủ đô Viêng Chăn về phía Bắc khoảng 70 km.

Phía Đông giáp tỉnh Xiêng Khoảng và tỉnh Bulikhămxay; Phía Tây giáp tỉnh Xaynhabuly; Phía Nam giáp thủ đô Viêng Chăn và và tỉnh Chiêng Ra (Thai Lan); Phía Bắc giáp tỉnh LuôngPhaBang và tỉnh Uđômxay. Tỉnh Viêng Chăn là một tỉnh đất rộng người thưa, với diện tích 15,928km2. Trong đó: 1/3 là đồng bằng, 2/3 là trung du và miền núi, có nhiều hệ thống sông ngòi, kênh rạch, đất đai phì nhiêu. Bên cạnh thế mạnh về cây lúa và cây ăn quả, tỉnh Viêng Chăn còn có nguồn thủy sản khá phong phú.

Tỉnh Viêng Chăn là trung tâm kinh tế - văn hóa của Trung Lào và là một trong những tỉnh sản xuất thủy điện chính của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào (Thủy điện Nặm Ngứm và thủy điện Nặm Lịch ở huyện Phương). Theo số liệu thống kê điều tra dân số năm 2014 của Cục Thống kê tỉnh Viêng Chăn toàn tỉnh có 373.700 người, gồm 3 khối dân tộc anh em như: Lào Lùm, Lào Thơng và Lào Xủng. - Lào Thơng có 528.003 người Mật độ dân cư trung bình 23 người/km2, mật dộ dân cư đông nhất ở tỉnh Viêng Chăn là 98 người/km2 và mật độ dân cư thấp nhất là vùng sâu xa, nông thôn là 10 người/km2. So với các tỉnh khác trên cả nước tỉnh Viêng Chăn là một tỉnh trung bình vê mật độ dân cư.

7 - Về hành chính tỉnh Viêng Chăn hiện nay có 14 huyện, 648 bản với 68.103 hộ gia đình. Điều kiện tự nhiên tỉnh Viêng Chăn có những đặc điểm chung của khu vực nhiệt đới gió mùa với sự luân chuyển của hai luồng gió ngược chiều nhau trong một năm: Gió mùa phía Bắc lạnh và khô, gió mùa phía Nam nóng và ẩm. Mùa mưa diễn ra từ tháng 5 đến tháng 10 dương lịch với lượng mưa tối đa vào tháng 7 và tháng 8, cường độ mưa tháng lớn nhất có lúc đạt tới 50% lượng mưa cả năm. Mùa khô hầu như rất ít mưa, kéo dài từ tháng 11 đến tháng 4 dương lịch.

Thời tiết chia thành hai mùa rõ rệt, nửa đầu của mùa khô thì khô rét, độ ẩm thấp, nửa sau thì khô nóng oi ả. Toàn bộ đời sống văn hóa vất chất của tỉnh Viêng Chăn đang chịu sự chi phối bởi nhịp điệu tuần hoàn của hai mùa, mùa mưa và mùa khô nói trên. Với cư dân làm nông nghiệp truyền thống ở tỉnh Viêng Chăn, mùa mưa là mùa của những hoạt động kinh tế phụ như dệt vải, đan lát và đặc biệt là mùa của những lễ hội. Lễ cầu mùa là lễ hội quan trọng nhất trong năm.

Với địa hình cao dần từ Đông Nam sang Tây Bắc nên tỉnh Viêng Chăn hình thành nhiều sông suối chảy qua địa bản tỉnh như sông Lika và sông Xoong, sông Năm Lịch, sông Năm Ngừm và một số sông suối nhỏ khác rất thuận tiện cho việc giao thông đường thủy và mang nhiều phù sa. Chính điều kiện tự nhiên thuận lợi đó đã tạo nên những địa bàn cư trú chủ yếu của người Lào Lùm với nghề chính là thâm canh lúa nước. Về giao thông: Với vị trí địa lý là tiếp giáp với thủ đô Viêng Chăn, bởi vậy tỉnh được nhà nước đầu tư xây dựng các tuyến đường bộ. Một số tuyến đường đã được giải nhựa như: tuyến đường quốc lộ 13 với chiều dài 270km từ thủ đô Viêng Chăn đi qua các huyện của tỉnh Viêng Chăn (Huyện Phôn Hông, huyện Hin Hợp, huyện Văng Viêng, huyện Ca Si) và đi lên các tỉnh phía Bắc Lào.

Ngoài ra còn xây dựng một số đường tỉnh lộ từ tỉnh đi các huyện như: tuyến đường Phông Hông - Viêng Chăn, Phông Hông - Hin Hợp, huyện Phương - huyện Mương Mứn, huyện Mương Mứn - huyện Sanakham và sang Thái Lan. 8 Thiên nhiên ưu đãi cho tỉnh Viêng Chăn nhiều loại tài nguyên phong phú về số lượng và chất lượng. Đất đai màu mỡ, đồng cỏ bao la, rừng nhiều gỗ quý, tiềm lực thủy điện dồi dào và rất nhiều khoáng sản. Huyện Phương là một trong 11 huyện thuộc tỉnh Viêng Chăn nước CHDCND Lào, nằm ở phía Bắc của trung tâm tỉnh (cách trung tâm tỉnh 75 Km), được thành lập vào ngày 9 tháng 7 năm 1985.

Vị trí địa lý Huyện Phương có gianh giới tiếp giáp với các huyện của tỉnh Viêng Chăn như sau: Phía Đông giáp huyện Hin Hợp (Tỉnh Viêng Chăn) Phía Đông Bắc giáp huyện Văng Viêng (Tỉnh Viêng Chăn) Phía Tây giáp huyện Sanakham (Tỉnh Viêng Chăn) Phía Tây Nam giáp huyện Mừm (Thủ đô Viêng Chăn) Phía Nam giáp huyện phôn hông (Tỉnh Viêng Chăn). Phía Bắc giáp huyện Casi (Tỉnh Viêng Chăn) Điều kiện tự nhiên Huyện Phương tỉnh Viêng Chăn có diện tích 153.655,6 ha trong đó 2/3 là đồng bằng, 1/3 là trung du và miền núi, có nhiều hệ thống sông ngòi, kênh rạch đất đai phì nhiều (có hai con sông chính chảy qua huyện là sông Năm Lịch và Năm Tông. Huyện Phương ở độ cao trung bình so với mặt nước biển là 800 - 900m, nằm trong vùng đất latertích có mùn và đất đỏ bazan. Địa hình huyện phương khá hiểm trở, rừng núi chiếm khoảng 30% tổng diện tích đất tự nhiên, những dãy núi kéo dài theo hướng Tây Bắc - Đông Nam (núi Pha Tưng).

Núi Pha Lương kéo dài từ hướng Tây Bắc - Đông Nam, núi Phu Mứt kéo dài từ hướng Đông Bắc - Tây Bắc (nằm chắn ngang hướng Bắc của huyện và cũng là gianh giới giữa huyện Phương với huyện Casi và phía Bắc huyện Sanakham). Với địa hình đó làm cho huyện phương thành một huyện đồng bằng nằm giữa các dãy đồi bao quanh ba phía. Giữa địa hình bằng 9 phẳng của huyện, ở phía tây bắc có một núi đá với diện tích khoảng 1,5km2, trên đỉnh núi đá hình thành một mỏm đá nhô lên cao như một cây măng màu vàng óng (nhân dân gọi là phathònókhăm-nghĩa là núi vàng). Rừng núi huyện Phương chia làm hai loại: rừng trên núi đất, đồi đất là chủ yếu và rừng trên núi đá.

Rừng ở đây đã cung cấp cho người dân địa phương nhiều lâm sản, nhiều loại gỗ quý như: gỗ nghiến, gỗ đinh hương, gỗ sến, gỗ pơ mu., đã được dùng vào việc xây dựng nhà cửa và được khai thác xuất khẩu. Rừng huyện Phương còn chứa nhiều cây thuốc quý như: mã tiền, sa nhân, hà thủ ô, dẻ và một số loại khác. Ngoài ra còn có nhiều mật ong, măng, mộc nhĩ, củ nâu, củ mài. Rừng huyện Phương còn là nơi sinh sống của nhiều loại muông thú như: hổ, voi, gấu, hươu, nai, lợn lòi, khỉ, cầy cáo, báo, tê tê, xạ hương, gà lôi gà rừng, chăn và nhiều các loại chim.

Trong hệ thống sông suối của huyện Phương thì sông Năm Lịch là con sông lớn nhất của tỉnh Viêng Chăn bắt nguồn từ tỉnh Luốngphabang qua huyện Kási, huyện Sanakham tỉnh Viêng Chăn rồi chảy vào địa phận huyện Phương từ bản Naxeng, bản Khonlương, bản Phương, phía bắc bản Đon đến cuối huyện, qua chân đồi Pha Tựng về huyện Hin Hợp với chiều dài qua huyện Phương là 32km. Năm 2007, Đảng, nhà nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào đã xây dựng đập thủy điện trên dòng sông Năm Lịch chảy qua huyện Phương ở khu vực bản Phương. Sông Năm Tông bắt nguồn từ núi Pha Lương qua bản Na Thung, bản Phông Beng, bản Na Phông, bản Phônxay, bản Lâu Khăm, tây bắc bản Tha, bản Phôn Si qua bản Phương về sông Năm Lịch với chiều dài khoảng 30km. Sông Tông chảy theo hướng tây nam sang hướng đông bắc chia đôi huyện Phương thành hai nửa mang nhiều phù sa bồi đắp cho những cánh đồng màu mỡ, là nguồn cung cấp nước tưới cho 2/3 diện tích đất canh tác của huyện Phương.

Ngoài ra, sông Năm Lịch và Năm Tông còn cung cấp các loại thủy sản cá tôm, rùa, baba, đặc biệt ở hai dòng sông này có rất nhiều loại cá lăng là đặc sản của huyện Phương. Không chỉ cung cấp các nguồn lợi về thủy điện và thủy 10 sản, sông Năm Lịch và Năm Tông còn là đường giao thông đường thủy cho các loại phương tiện xuồng nhỏ dễ dàng di chuyển vì trên hai dòng sông này rất nhiều đá ngầm nhấp nhô nên các loại phương tiện lớn không qua lại được. Khí hậu: Huyện Phương có những đặc điểm chung của khu vực nhiệt đới gió mùa với sự luân chuyển của hai luồng gió ngược chiều nhau trong một năm: gió mùa phía bắc lạnh và khô còn gió mùa phía nam nóng và ẩm. Một năm có hai mùa, mùa mưa (nóng và ẩm) diễn ra từ tháng 5 đến tháng 10 dương lịch, lượng mưa nhiều nhất vào khoảng tháng 8-9; mùa khô hầu như rất ít mưa kéo dài từ tháng 11 đến tháng 4 dương lịch.

Nửa đầu mùa khô là thời tiết khô rét, độ ẩm thấp, có sươmg mù và nửa sau mùa khô thì khô nóng oi ả. Nhiệt độ trung bình trong năm là 260C, nhiệt độ cao nhất khoảng 37-380C và nhiệt độ thấp nhất khoảng 100C, lượng mưa trung bình từ 1600-1900mm/năm, độ ẩm trung bình 75%. Về giao thông: Với đặc điểm huyện Phương nằm ở vị trí hiểm trở bởi vậy, giao thông về huyện phương chỉ có một con đường độc đạo từ đường quốc lộ 13 đi qua huyện Hin Hợp, qua đèo Keo Căng (núi Pha Lương) rồi xuống tới bản Đon, (bản đầu tiên của huyện Phương) qua bản Tha, bản Nakang, tới bản Phônsavat. Đây là trung tâm huyện của huyện Phương, từ đây có các tuyến đường giao thông sang huyện Mương Mừn, huyện Sanakham với chiều dài khoảng 38,5 km.

Đây là tuyến giao thông chính của huyện. Từ trung tâm huyện còn có tuyến đường đi bản Phương đến đập thủy điện, chiều dài khoảng 13,5 km. Hai tuyến đường này đã được làm đường nhựa, tuy nhiên mặt đường hẹp lại không được tu sửa nên đi lại khó khăn, nhất là vào mùa mưa. Vào mùa mưa, huyện Phương và các huyện bên phía tây núi Pha Từng gần như bị cô lập với các huyện khác trong tỉnh vì vì đường lầy lội.

Ngoài ra, từ huyện còn có hàng chục con đường mòn, đường đất về các bản trong huyện cũng như đi các huyện khác trong tỉnh. 11 Giao thông đường thủy ở huyện Phương không phát triển do đặc điểm địa hình và sông suối của huyện có nhiều đá ngầm nhấp nhô, chỉ phù hợp các loại thuyền nhỏ di chuyển.