MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Các đơn vị sự nghiệp công lập (SNCL) đƣợc hình thành và phát triển nhằm thực hiện các mục tiêu kinh tế, chính trị, xã hội, an ninh quốc phòng, là bộ phận quan trọng trong cơ cấu tổ chức bộ máy của Nhà nƣớc và là cơ sở để một đất nƣớc phát triển toàn diện, bền vững. Để chất lƣợng sản phẩm dịch vụ cũng nhƣ thành quả nghiên cứu mà các đơn vị SNCL cung cấp đáp ứng đƣợc mục tiêu, yêu cầu mà Chính phủ đặt ra, bên cạnh việc nâng cao trình độ chuyên môn cho các cán bộ trong đơn vị đồng thời phải nâng cao hiệu quả quản lý cũng nhƣ sử dụng kinh phí trong các đơn vị SNCL. Để đạt đƣợc điều này thì kế toán đóng vai trò rất quan trọng.
Kế toán cung cấp thông tin phục vụ việc quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn kinh phí đƣợc ngân sách nhà nƣớc cấp và các nguồn khác tại đơn vị. Đất nƣớc ta đang trên đà phát triển về mọi mặt, đi đôi với sự phát triển này thì hệ thống kế toán đang dần đƣợc cải thiện hơn để phù hợp với thay đổi của đất nƣớc nói riêng và thế giới nói chung, trong đó phải kể đến vai trò quan trọng của kế toán thu, chi trong các đơn vị SNCL. Kế toán thu, chi giúp các đơn vị quản lý nguồn tài chính của mình, sử dụng và phân bổ vốn hiệu quả, do đó việc nghiên cứu và hoàn thiện kế toán thu, chi là vấn đề đƣợc nhiều ngƣời quan tâm. Trong quá trình làm việc tại Bệnh viện Bạch Mai cùng với quá trình tìm hiểu các hoạt động kế toán, đặc biệt là hoạt động thu, chi của Bệnh viện, tác giả nhận thấy hàng năm lƣợng kinh phí cấp về Bệnh viện Bạch Mai tƣơng đối lớn, trên 100 tỷ đồng, ngoài ra Bệnh viện còn có các nguồn thu khác.
Do vậy, kế toán hoạt động thu, chi tại Bệnh viện rất đƣợc chú trọng, quan tâm và có những cải cách, đổi mới để nâng cao hiệu quả sử dụng kinh phí song song với nâng cao chất lƣợng khám chữa bệnh và các yêu cầu mà Chính phủ đặt ra. Tuy nhiên bên cạnh những cải cách, đổi mới thì vẫn tồn tại một số hạn chế nhƣ nội dung một số chứng từ chƣa đầy đủ yếu tố bắt buộc, khâu kiểm tra chứng từ chƣa đƣợc coi trọng đúng mức, một số tài khoản chƣa đƣợc theo dõi Luan van 2 chi tiết, chƣa mở đầy đủ các sổ chi tiết. Chính vì vậy,tác giả lựa chọn đề tài “Kế toán thu, chi tại Bệnh viện Bạch Mai” làm đề tài Luận văn thạc sĩ kế toán của mình với mong muốn đƣa ra một số giải pháp hoàn thiện kế toán hoạt động thu, chi tại Bệnh viện Bạch Mai, đồng thời cũng tạo tiền đề cho các nghiên cứu ở phạm vi rộng hơn khi có điều kiện. Tổng quan về tình hình nghiên cứu Ở Việt Nam, các nghiên cứu về kế toán hoạt động thu, chi trong các đơn vị sự nghiệp công lập đƣợc quan tâm và đề cập nhiều trong các nghiên cứu trong nhiều đề tài khoa học, luận văn thạc sĩ, cụ thể: - Luận văn thạc sỹ của tác giả Ngô Thu Hƣơng (2021), “Kế toán thu, chi và kết quả các hoạt động tại Viện Y - Dược học cổ truyền Việt Nam”, Trƣờng Đại học Công Đoàn, Hà Nội.
Luận văn đã tìm hiểu đặc điểm cơ cấu tổ chức, đặc điểm chung công tác kế toán, khảo sát và đánh giá thực trạng kế toán thu, chi và kết quả các hoạt động tại Học viện Y - Dƣợc học cổ truyền Việt Nam. Qua đó rút ra những ƣu, nhƣợc điểm trong công tác kế toán thu, chi và kết quả các hoạt động của đơn vị. Các giải pháp mà tác giả đƣa ra là phù hợp và có tính thực tiễn cao.Tuy nhiên hạn chế của luận văn là chƣa minh họa đƣợc báo cáo quyết toán, chứng từ đƣa ra còn chƣa đa dạng. - Luận văn thạc sỹ của tác giả Trƣơng Minh Hào (2019), “Kế toán hoạt động thu, chi tại Bệnh viện đa khoa Hậu Lộc”, Trƣờng Đại học Thƣơng mại, Hà Nội.
Luận văn nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản và thực trạng kế toán thu, chi tại Bệnh viện đa khoa Huyện Hậu Lộc, Tỉnh Thanh Hóa, từ đó đề xuất một số giải pháp hoàn thiện kế toán thu, chi tại Bệnh viện. Ƣu điểm của luận văn là đã sử dụng phƣơng pháp phỏng vấn và điều tra trong phân tích, tuy nhiên hạn chế là chủ yếu tập trung vào kế toán thu chi hoạt động sự nghiệp, còn kế toán thu chi hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động tài chính và hoạt động khác chƣa đề cập nhiều. - Luận văn thạc sỹ của tác giả Phạm Thị Thu Hƣờng (2020), “Kế toán Luan van 3 hoạt động thu, chi tại Trung tâm Tim mạch - Bệnh viện E”, Trƣờng Đại học Thƣơng mại, Hà Nội. Luận văn đã góp phần quan trọng trong việc hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý luận về kế toán thu, chi tại các đơn vị sự nghiệp y tế công lập theo quy định hiện hành.
Trên cơ sở phân tích thực trạng kế toán hoạt động thu, chi tại đơn vị, luận văn đã đƣa ra những giải pháp kiến nghị nhằm giải quyếtnhững hạn chế còn tồn tại qua đó phát huy tốt lợi thế nhằm nâng cao chất lƣợnghoạt động của đơn vị, nâng cao tính tự chủ tự chịu trách nhiệm để hƣớng tới mụctiêu chung là giảm bớt gánh nặng chi ngân sách nhà nƣớc cho lĩnh vực y tế. - Luận văn thạc sĩ chuyên ngành kế toán năm 2021 của tác giả Đỗ Hải Hà với đề tài “Kế toán thu, chi và kết quả các hoạt động tại Bệnh viện Nhi Trung ương” tại Trƣờng Đại học Công đoàn. Tác giả đã sử dụng các số liệu năm 2019 để phân tích và đánh giá thực trạng thu, chi và kết quả các hoạt động tại Bệnh viện Nhi Trung ƣơng. Thông qua các hạn chế, tồn tại để đƣa ra các giải pháp hoàn thiện kế toán thu, chi và kết quả các hoạt động cho Bệnh viện Nhi Trung ƣơng, góp phần đảm bảo thu chi có hiệu quả tuyệt đối và phát triển bền vững cho Bệnh viện Nhi Trung ƣơng.Luận văn có ƣu điểm là số liệu minh họa đa dạng, tuy nhiên giải pháp chƣa mang tính thực tiễn cao.
Nhìn chung, các đề tài đều đã đề cập đến vấn đề kế toán hoạt động thu, chi tại các đơn vị sự nghiệp công lập, đã phân tích và làm rõ lý luận chung cũng nhƣ thực trạng về kế toán hoạt động thu, chi tại một số đơn vị SNCL, chỉ ra đƣợc những ƣu điểm, tồn tại, nguyên nhân và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của kế toán hoạt động thu, chi đối với các đơn vị lựa chọn nghiên cứu. Tuy nhiên, chƣa có công trình nào nghiên cứu, phân tích một cách cụ thể, toàn diện về công tác kế toán hoạt động thu, chi tại Bệnh viện Bạch Mai. Vì vậy, trong nghiên cứu này tác giả sẽ tiếp tục kế thừa các công trình của các tác giả đã nghiên cứu trƣớc đây về cơ sở lý luận kế toán thu chi trong các đơn vị sự nghiệp công lập và trên cơ sở khảo sát nguồn dữ liệu thứ cấp về kế toán thu, chi tại Bệnh viện Bạch Mai. Qua đó, tác giả mong muốn đề xuất các giải Luan van 4 pháp hoàn thiện kế toán thu, chi tại bệnh viện.
Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 3. Mục tiêu nghiên cứu Nghiên cứu thực trạng kế toán thu, chi tại Bệnh viện Bạch Mai, qua đó đề xuất một số các giải pháp hoàn thiện kế toán thu, chi tại Bệnh viện Bạch Mai. Nhiệm vụ nghiên cứu - Hệ thống hóa và làm rõ những lý luận chung về kế toán thu, chi tại các đơn vị SNCL. - Khảo sát và đánh giá thực trạng kế toán thu, chi tại Bệnh viện Bạch Mai.
Qua đó rút ra những ƣu, nhƣợc điểm trong công tác kế toán thu, chi của bệnh viện. - Từ việc phân tích, đánh giá thực trạng kế toán thu, chi tại Bệnh viện Bạch Maiđể đƣa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán thu, chi. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 4. Đối tượng nghiên cứu Đề tài nghiên cứu về kế toán thu, chi trong các đơn vị sự nghiệp công lập.
Phạm vi nghiên cứu - Không gian nghiên cứu: Bệnh viện Bạch Mai. - Thời gian nghiên cứu: Luận văn tiến hành khảo sát và thu thập số liệu minh chứng về kế toán thu, chi tại đơn vị khảo sát trong năm 2020. - Về nội dung: nghiên cứu kế toán thu chi dƣới góc độ kế toán tài chính (không nghiên cứu kế toán thu, chi từ các hoạt động liên kết). Phƣơng pháp nghiên cứu Xuất phát từ đối tƣợng, phạm vi và mục tiêu nghiên cứu phƣơng pháp nghiên cứu đƣợc sử dụng nhƣ sau: 5.
Phương pháp tiếp cận Tác giả sử dụng phƣơng pháp tiếp cận là định tính 5. Dữ liệu và phương pháp thu thập dữ liệu Nghiên cứu sử dụng hai nguồn dữ liệu trong quá trình nghiên cứu đó là Luan van 5 thông tin thứ cấp và thông tin sơ cấp. Phƣơng pháp thu thập thông tin đối với hai nguồn dữ liệu này nhƣ sau: 5. Thu thập nguồn dữ liệu thứ cấp Nguồn dữ liệu thứ cấp là dữ liệu có sẵn do các nghiên cứu, khảo sát hay cơ quan thống kê thực hiện thu thập.
Trong quá trình nghiên cứu đề tài nguồn dữ liệu thứ cấp phục vụ chủ yếu cho việc nghiên cứu cơ sở lý luận về kế toán thu, chi trong các đơn vị SNCL nói chung và Bệnh viện Bạch Mai nói riêng. Cụ thể: (1) Tổng hợp văn bản pháp lý về kế toán HCSN, quản lý tài chính trong các đơn vị SNCL nói chung và Bệnh viện Bạch Mai nói riêng: - Các văn bản pháp lý về kế toán (Luật kế toán, chế độ kế toán HCSN, Thông tƣ, Nghị định. - Các văn bản pháp lý về quản lý tài chính (Luật ngân sách, thông tƣ, nghị định hƣớng dẫn quản lý tài chính tại các đơn vị SNCL nói chung và Bệnh viện Bạch Mai nói riêng…). Các văn bản pháp qui trên đƣợc truy cập trên Google, và website: moj.vn… (2) Tổng hợp các vấn đề lý luận về kế toán thu, chi và quản lý tài chính trong các đơn vị SNCL từ các giáo trình chuyên ngành của các trƣờng Học viện Tài chính, Đại học Thƣơng mại, Đại học Kinh tế quốc dân, Đại học Công đoàn.
(3) Tổng hợp kinh nghiệm nghiên cứu trong nƣớc từ các nghiên cứu trƣớc về vấn đề kế toán thu, chi tại các đơn vị SNCL.