CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Những vấn đề chung về kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp 1. Khái niệm - Khái niệm về bán hàng Bán hàng: Là khâu cuối cùng trong hoạt động sản xuất kinh doanh, là quá trình thực hiện giá trị của hàng hóa. Nói khác đi, bán hàng là quá trình doanh nghiệp chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa của mình cho khách hàng và khách hàng trả tiền hay chấp nhận trả tiền cho doanh nghiệp.
Qúa trình bán hàng ở các doanh nghiệp thương mại có đặc điểm chính là: có sự thay đổi thỏa thuận giữa người mua và người bán và có sự thay đổi quyền sở hữu về hàng hóa. Bán hàng đóng một vai trò quan trọng không chỉ với bản thân doanh nghiệp mà với cả sự phát triển chung của toàn bộ nền kinh tế. Khái niệm về xác định kết quả hoạt động kinh doanh Xác định kết quả hoạt động kinh doanh: Là hoạt động cuối cùng về các hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp trong một kỳ kế toán nhất định, hay kết quả kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền phần chênh lệch giữa tổng doanh thu và tổng chi phí của các hoạt động kinh tế đã được thực hiện. Kết quả kinh doanh được biểu hiện bằng lãi( nếu doanh thu lớn hơn chi phí) hoặc lỗ (nếu doanh thu nhỏ hơn chi phí).
- Mối quan hệ về bán hàng và xác định kết quả bán hàng Bán hàng là khâu cuối cùng của trong quá trình kinh doanh của doanh nghiệp, còn xác định kết quả kinh doanh là căn cứ quan trọng để đơn vị quyết định tiêu thụ hàng hoá nữa hay không. Do đó có thể nói giữa bán hàng và xác định kết quả kinh doanh có mối quan hệ mật thiết, kết quả bán hàng là mục đích cuối cùng của doanh nghiệp còn bán hàng là phương tiện trực tiếp để đạt được mục đích đó. Vai trò và ý nghĩa của kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh. Bán hàng và xác định kết quả kinh doanh có vai trò vô cùng quan trọng không chỉ đối với người tiêu dùng, với doanh nghiệp mà còn đối với nhà nước, với toàn bộ nền kinh tế quốc dân.
Đối với doanh nghiệp: Bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh có vai trò hết sức quan trọng đó là: Theo dõi, phản ánh và giám sát chặt chẽ quá trính lưu thông hàng hóa của doanh nghiệp; xác định kết quả bán hàng; cân đối nguồn thu nhập và các khoản chi, từ đó tính ra lợi nhuận để tiếp tục chu kỳ kinh doanh mới. Đối với người tiêu dùng: Bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh là khâu quan trọng, trực tiếp mang hàng hóa, thành phẩm đến tay người tiêu dùng, cung cấp sản phẩm, dịch vụ thỏa mãn nhhu cầu cho người tiêu dùng. Đối với nhà nước: Qúa trình bán hàng và xác định kết quả kinh doanh đồng thời cũng là quá trình mà doanh nghiệp đang xác định nghĩa vụ đóng thuế đối với nhà nước, sự phát triển của doanh nghiệp kéo theo sự phát triển của nhà nước. Đối với nền kinh tế quốc dân: Bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp có vai trò quan trọng trong nền kinh tế thị trường ở nước ta nói chung, trong sự lưu thông, tiêu dùng nói riêng.
Lợi nhuận cao kéo theo sự tăng trưởng GDP nền kinh tế quốc dân, đồng thời kéo theo sự phát triển của các ngành trong các lĩnh vực khác nhau. Nhiệm vụ và đặc điểm của kế toán bán hàng và xác định hoạt động kinh doanh. Để đáp ứng được yêu cầu quản lý bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh, kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh, kế toán cần thực hiện những nhiệm vụ sau đây: - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời và chính xác tình hình hiện có và biến động của từng loại thành phẩm theo chỉ tiêu số lượng, chất lượng, chủng loại và giá trị. 5 - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời và chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và chi phí của từng hoạt động trong doanh nghiệp, đồng thời theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu của khách hàng.
- Phản ánh và tính toán chính xác kết quả của từng hoạt động, giám sát tình hình thực hiện nghĩa vụ với nhà nước và tình hình phân phối kết quả các hoạt động. - Cung cấp các thông tin kế toán phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình bán hàng, xác định và phân phối kết quả. Đặc điểm của kế toán bán hàng - Có sự trao đổi thoả thuận giữa người mua và người bán, nguời bán đồng ý bán, người mua đồng ý mua. Có sự thay đổi quyền sở hữu về hàng hoá: người bán mất quyền sở hữu, người mua có quyền sở hữu về hàng hoá đã mua.
- Trong quá trình tiêu thụ hàng hóa, các doanh nghiệp cung cấp cho khách hàng một khối lượng hàng hoá và nhận lại của khách hàng một khoản gọi là doanh thu bán hàng. Số doanh thu này là cơ sở để doanh nghiệp xác định kết quả kinh doanh của mình. - Kế toán bán hàng làm việc dưới sự quản lý của kế toán trưởng, kế toán tổng hợp, chịu trách nhiệm trực tiếp về các hóa đơn, chứng từ, sổ sách của khâu bán hàng. - Các số liệu, chứng từ trên báo cáo của kế toán bán hàng sẽ giúp doanh nghiệp nắm bắt những thông tin chính xác, kịp thời và có những chiến lược kinh doanh phù hợp.
Các phương thức bán hàng và phương thức thanh toán trong doanh nghiệp 1. Phương thức bán hàng Phương thức bán hàng là cách thức doanh nghiệp chuyển quyền sở hữu hàng hóa cho khách hàng và thu được tiền, quyền thu tiền về số lượng hàng hóa tiêu 6 thụ. Trong kinh doanh thương mại dịch vụ có 2 phương án bán hàng chủ yếu là bán buôn và bán lẻ. Phương thức bán buôn Bán buôn là phương thức bán hàng hóa, dịch vụ với khối lượng lớn hoặc theo lô hàng với giá đã có chiết khấu cao hoặc giá gốc.
Bán buôn thường được áp dụng, hoặc hướng tới các trung gian thương mại như đại lý, tổng đại lý, nhà phân phối,. Trong bán buôn hàng hóa, thường bao gồm 2 phương thức sau đây: Bán buôn hàng hóa qua kho: Là hình thức bán hàng mà hàng được giao từ kho của doanh nghiệp. Được thực hiện qua 2 phương pháp: - Bán buôn qua kho giao hàng trực tiếp: Là hình thức bán hàng trong đó doanh nghiệp xuất kho hàng hóa giao trực tiếp cho đại diện của bên mua. Bên mua sẽ đến kho bán hoặc địa điểm bên bán quy định để trực tiếp nhận hàng.
- Bán buôn chuyển hàng chờ chấp nhận: Là hình thức bán hàng trong đó doanh nghiệp xuất kho hàng hóa chuyển đến địa điểm do bên mua quy định căn cứ vào đơn đặt hàng hoặc hợp đồng đã ký kết. Bán buôn hàng hóa vận chuyển thẳng không qua kho: Theo hình thức này, hàng hóa sẽ được chuyển thẳng từ đơn vị cung cấp đến đơn vị mua hàng mà không phải chuyển về kho của công ty cũng như kho của đơn vị trung gian. Hình thức này được thực hiện thông qua các hình thức nhỏ như: Bán buôn vận chuyển thẳng trực tiếp (giao hàng tay ba), bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng. Phương thức bán lẻ Bán lẻ là trực tiếp bán hàng cho người tiêu dùng hoặc cho các tổ chức kinh tế mang tính tiêu dùng.
Là khâu vận động cuối cùng của hàng hóa từ lĩnh vực sản xuất đến lĩnh vực tiêu dùng. Tại khâu này hàng hóa kết thúc lưu thông, thực hiện được toàn bộ giá trị và giá trị sử dụng. Bán hàng theo phương thức bán lẻ thường có các hình thức chủ yếu như sau: Bán lẻ thu tiền không tập trung: Theo hình thức này, nhân viên bán hàng vừa làm nhân viên giao hàng vừa làm nhân viên thu tiền. Do đó, trong một cửa hàng bán lẻ, việc thu tiền bán hàng phân tán ở nhiều địa điểm khác nhau.
7 Bán hàng thu tiền tập trung: Theo hình thức này, khách hàng nộp tiền cho người thu tiền và nhận hóa đơn để nhận hàng tại quầy giao hàng do một nhân viên bán hàng khác đảm nhận. Bán hàng tự động: Theo hình thức này, người mua tự chọn hàng hóa cần mua trong quầy hàng, cửa hàng mang đến bộ phận thu ngân kiểm hàng, tính tiền, lập hóa đơn và thanh toán. Các phương thức thanh toán Tùy thuộc vào nhiều yếu tố như trị giá lô hàng bán, mức độ tín nhiệm lẫn nhau mà doanh nghiệp thương mại và người mua có thể thỏa thuận lựa chọn sử dụng các phương thức thanh toán khác nhau. Hiện nay, các doanh nghiệp thường áp dụng hai phương thức thanh toán: - Thanh toán dùng tiền mặt: Đây là hình thức thanh toán thông qua việc nhập hoặc xuất quỹ tiền mặt của doanh nghiệp.
- Thanh toán không dùng tiền mặt: Là hình thức thanh toán được thông qua việc chuyển khoản tiền gửi Ngân hàng của các đơn vị, các doanh nghiệp như: chuyển khoản, séc, ủy nhiệm thu, ủy nhiệm chi, … 1. Công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp. Kế toán giá vốn hàng bán 1. Kế toán giá vốn bán hàng Khái niệm: Giá vốn hàng bán là trị giá vốn hàng xuất bán trong kỳ.
Đối với các doanh nghiệp thương mại trị giá vốn là số tiền thực tế mà doanh nghiệp bỏ ra để được hàng hóa đó, nó bao gồm các giá trị mua thực tế và chi phí mua của hàng xuất bán. Phương pháp tính giá vốn bán hàng Phương pháp giá thực tế đích danh: Theo phương pháp này, doanh nghiệp phải quản lý hàng hóa theo từng lô hàng. Khi xuất lô hàng nào thì lấy giá thực tế của lô hàng đó. Phương pháp này được áp dụng cho những doanh nghiệp kinh doanh có ít 8 loại mặt hàng, hàng tồn kho có giá trị lớn, mặt hàng ổn định, hàng hóa được bảo quản riêng theo từng lô của mỗi lần nhập.
Phương pháp nhập trước, xuất trước (FIFO):Phương pháp này dựa trên giả thuyết hàng hóa nhập trước sẽ được xuất trước. Do đó, giá trị hàng hóa xuất kho được tính hết theo giá nhập kho lần trước rồi mới tính tiếp giá nhập kho lần sau.