CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. Lý luận chung về kế toán bán hàng trong doanh nghiệp thương mại 1.1 Một số khái niệm cơ bản 1.1 Khái niệm về doanh thu BH và CCDV - Doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ: Là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong năm, phát sinh từ các hoạt động tiêu thụ hàng hoá, sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp, được khách hàng chấp nhận thanh toán.1 - Doanh thu bán hàng : doanh thu bán hàng là toàn bộ số tiền thu được hoặc sẽ thu được từ các giao dịch và nghiệp vụ phát sinh doanh thu như bán sản phẩm, hàng hóa cho khách hàng bao gồm cả những khoản phụ thu và thu phí thêm ngoài giá bán (nếu có) mà không căn cứ vào việc doanh nghiệp đã thu được tiền từ các giao dịch đó hay chưa.2 Khái niệm về các khoản giảm trừ doanh thu - Chiết khấu thương mại: là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua hàng với số lượng lớn.3 - Giảm giá hàng bán: là khoản giảm trừ cho người mua do hàng hoá kém phẩm chất , sai qui cách hoặc lạc hậu thị hiếu4 - Giá trị hàng bán bị trả lại: là giá trị khối lượng hàng bán đã xác định là tiêu thụ, bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán.5 - Chiết khấu thanh toán: là khoản tiền người bán giảm trừ cho người mua, do người mua thanh toán tiền trước thời hạn theo hợp đồng6 1.3 Khái niệm về các loại thuế phát sinh trong quá trình bán hàng 1 Theo chuẩn mực số 14, đoạn 3 (Ban hành và công bố theo Quyết Định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001) 2 Giáo trình kế toán tài chính doanh nghiệp thương mại (Trường Đại Học Thương Mại Hà Nội) 3 Theo chuẩn mực số 14, đoạn 3 (Ban hành và công bố theo Quyết Định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001) 4 Theo chuẩn mực số 14, đoạn 3 (Ban hành và công bố theo Quyết Định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001) 5 Theo chuẩn mực số 14, đoạn 3 (Ban hành và công bố theo Quyết Định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001) 6 Theo chuẩn mực số 14, đoạn 3 (Ban hành và công bố theo Quyết Định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001) SVTH:Dương Thị Thu 5 Lớp:K7HK1C2 Luan van Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD:Vũ Quang Trọng - Thuế tiêu thụ đặc biệt: Thuế tiêu thụ đặc biệt là loại thuế thu vào hành vi sản xuất, nhập khẩu các mặt hàng thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt và hành vi kinh doanh - dịch vụ thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt7 - Thuế giá trị gia tăng: (thuế GTGT) là thuế gián thu tính trên giá trị tăng thêm của hàng hoá, dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng.4 Khái niệm về giá vốn Giá vốn hàng bán là một chỉ tiêu tổng hợp phản ánh gái trị thực tế của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, bất đọng sản đã tiêu thụ trong kỳ9 1.2 Đặc điểm của quá trình bán hàng trong doanh nghiệp thương mại a, Đặc điểm của quá trình bán hàng - Bán hàng là khâu cuối cùng trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp thương mại, nó chính là quá trình chuyển giao quyền sở hữu về hàng hóa từ tay người bán sang tay người mua để nhận quyền sở hữu về tiền tệ hoặc quyền được đòi tiền của người mua - Thông qua bán hàng , giá trị và giá trị sử dụng của hàng hoá được thực hiện - vốn của doanh nghiệp thương mại đươc chuyển từ hình thái hiện vật sang hình thái giá trị, doanh nghiệp thu hồi được vốn bỏ ra,bù đắp được chi phí và có nguồn tíc luỹ để mở rộng kinh doanh. b,Các phương thức bán hàng Bán buôn qua kho: Là bán buôn hàng hóa từ kho bảo quản của doanh nghiệp. Trong phương thức này có 2 hình thức: - Bán buôn qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: Theo hình thức này bên mua đề cử đại diện đến kho của doanh nghiệp để nhận hàng.
Doanh nghiệp xuất kho hàng hóa giao trực tiếp cho đại diện bên mua. Sau khi bên mua đã nhận đủ hàng thì thanh toán hoặc chấp nhận nợ thì hàng hóa được xác định là tiêu thụ - Bán buôn qua kho theo hình thức chuyển hàng: Theo hình thức này, căn cứ vào hợp đồng đã ký kết hoặc đơn đặt hàng, doanh nghiệp xuất kho hàng hóa, 7 Luật thuế TTĐB số 27/2008/QH12. 8 Điều 2 Luật thuế giá trị gia tăng số 13/2008/QH12 9 Giáo trình kế toán tài chính (Trường đại học thương mại Hà Nội) SVTH:Dương Thị Thu 6 Lớp:K7HK1C2 Luan van Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD:Vũ Quang Trọng bằng phương tiện vận tải cảu mình hoặc thuê ngoài chuyển hàng giao cho bên mua tại một địa điểm đã thỏa thuận trước. Hàng hóa chuyển bán vấn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp.
Hàng này được xác định là tiêu thụ khi nhận được tiền do bên mua thanh toán hay hoặc giấy báo của bên mua đã nhận được hàng đã chấp nhận thanh toán. Chi phí vận chuyển do doanh nghiệp chịu hay bên mua chịu là do sự thỏa thuận từ trước giữa 2 bên. Bán buôn vận chuyển thẳng Theo phương thức này, doanh nghiệp sau khi mua hàng không đưa về nhập kho mà chuyển thẳng bán cho bên mua: - Bán hàng chuyển thẳng theo hình thức giao trực tiếp ( hình thức giao tay ba ). Theo hình thức này doanh nghiệp mua hàng về thì giao trực tiếp cho bên mua tại kho người bán.
Người nhận hàng sau khi ký vào chứng từ nhận hàng của doanh nghiệp thì hàng hóa được xác nhận là tiêu thụ ( hàng đã chuyển quyền sở hữu ). Số tiền về cung cấp hàng hóa, người mua có thể thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán Với phương pháp này,thời điểm bên mua nhận đủ hàng và ký xác nhận vào chứng từ thanh toán là thời điểm hàng được coi là bán - Bán buôn theo hình thức vận chuyển thẳng Theo hình thức này sau khi doanh nghiệp mua hàng, nhận hàng bằng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài chuyển hàng đến giao cho bên mua tại một địa điểm đã thỏa thuận. Hàng hóa trong trường hợp này vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp. Khi nhận được tiền thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì hàng hóa đó được xác định là đã tiêu thụ.
Phương thức bán lẻ Là hình thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng trong phương thức này có 4 hình thức: - Hình thức bán hàng thu tiền tập trung: Theo hình thức này việc thu tiền người mua và giao hàng cho người mua tách rời nhau. Mỗi quầy hàng có một nhân viên thu tiền làm nhiệm vụ thu tiền của khách hàng viết hóa đơn hoặc tích kê cho khách hàng để khách có thể đến nhận hàng ở quầy hàng do nhân viên bán hàng giao. Hết ca, hết ngày nhân viên bán hàng căn cứ vào hóa đơn và tích kê giao hàng cho khách hoặc kiểm kê hàng hóa tồn quầy SVTH:Dương Thị Thu 7 Lớp:K7HK1C2 Luan van Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD:Vũ Quang Trọng để xác định số hàng đã bán trong ngày, trong ca và lập báo cáo bán hàng. Nhân viên thu tiền nộp tiền bán hàng cho thủ quỹ và làm giấy nộp tiền.
- Hình thức bán hàng trực tiếp: Theo hình thức này, nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền và giao hàng cho khách. Hết ca, hết ngày bán hàng nhân viên bán hàng nộp tiền cho thủ quỹ và làm giấy nộp tiền bán hàng. Sau đó kiểm kê hàng hóa tồn quầy để xác định số lượng hàng đã bán ra trong ca, trong ngày và lập báo cáo bán hàng. - Hình thức bán hàng tự phục vụ: Theo hình thức này khách hàng tự chọn lấy hàng hóa trước khi ra khỏi cửa hàng mang đến bộ phận thu tiền để thanh toán tiền hàng.
Nhân viên thu tiền lập hóa đơn bán hàng và thu tiền. Hình thức này phổ biến ở siêu thị và cửa hàng tự chọn Phương thức bán hàng trả chậm, trả góp: Theo hình thức này người mua được trả tiền mua hàng thành nhiều lần. Khi thu tiền doanh nghiệp thương mại ngoài số tiền thu theo giá bán hàng thông thường còn thu thêm một khoản lãi trả chậm. Phương thức gửi bán đại lý: Theo hình thức này doanh nghiệp thương mại giao hàng cho bên cơ sở đại lý.
Bên đại lý sẽ trực tiếp bán hàng và thu tiền bán hàng cho doanh nghiệp và được hưởng hoa hồng đại lý bán. Số hàng gửi đại lý thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp thương mại. Số hàng được xác định là tiêu thụ khi doanh nghiệp nhận được tiền do bên đại lý thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán c, Các phương thức thanh toán và hình thức thanh toán - Đối với hoạt động bán hàng nội địa (bán hàng trong nước), có thể thu tiền bán hàng theo hai phương thức: + Thu trực tiếp ngay bằng tiền mặt, séc, các loại tín phiếu hoặc bằng chuyển khoản qua ngân hàng. + Thu tiền chậm (trong trường hợp bán chịu): Theo phương thức này, khi bên bán giao hàng cho người mua thì người mua không phải trả tiền ngay mà có thể trả tiền sau một thời hạn theo thoả thuận, gồm: trả một lần hoặc trả thành nhiều lần (trường hợp bán hàng trả góp).
SVTH:Dương Thị Thu 8 Lớp:K7HK1C2 Luan van Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD:Vũ Quang Trọng -Thanh toán bằng tiền mặt: chủ yếu sử dụng trong hình thức bán lẻ hàng hóa, hay các hợp đồng kinh tế có giá trị nhỏ -Thanh toán qua ngân hàng: chủ yếu sử dụng trong trường hợp là hợp đồng kinh tế có gía trị lớn ( giá trị từ 20.000 VND trở lên )10 -Trong trường hợp doanh nghiệp mua hàng chưa có tiền thanh toán tiền hàng ngay thì có thể ghi nhận nợ cho doanh nghiêp đó, hoặc trong trường hợp doanh nghiệp cho mua trả chậm, trả góp 1.3 Yêu cầu quản lý, nhiệm vụ của kế toán bán hàng trong doanh nghiệp thương mại Yêu cầu quản lý nghiệp vụ bán hàng Trong quá trình bán hàng, tài sản của doanh nghiệp chuyển từ hình thái hàng hóa sang hình thái tiền tệ. Do đó để quản lý nghiệp vụ bán hàng, các doanh nghiệp thương mại cần phải quản lý chặt cả hai mặt tiền và hàng, cụ thể quản lý nghiệp vụ bán hàng cần phải đảm bảo các chỉ tiêu sau: - Quản lý về doanh thu bán hàng hóa, đây là cơ sở quan trọng để xác định nghĩa vụ của doanh nghiệp đối với nhà nước, đồng thời là cơ sở để xác định chính xác kết quả kinh doanh của doanh nghiệp thương mại.