CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP 1. Những vấn đề cơ bản về kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh 1. Khái niệm bán hàng và kết quả kinh doanh - Bán hàng là quy trình bên bán chuyển giao quyền sở hữu về hàng bán cho bên mua để từ đó thu được tiền hoặc quyền thu tiền của bên mua.Bán hàng là giai đoạn cuối cùng và cũng là khâu quan trọng nhất trong quá trình lưu chuyển hàng hóa trong hoạt động kinh doanh thương mại nội địa.Thực hiện hoạt động bán hàng, DN mới thực hiện được giá trị hàng hóa, chuyển hàng hóa từ trạng thái hiện vật sang hình thái giá trị, thu hồi vốn và thu lợi nhuận. - Kết quả kinh doanh là số lãi hoặc lỗ do các hoạt động trong doanh nghiệp mang lại trong một kì kế toán.
Kết quả kinh doanh bao gồm kết quả từ hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường và các hoạt động kinh doanh khác. - Xác định kết quả hoạt động kinh doanh là việc tính toán so sánh tổng thu nhập thuần từ các hoạt động với tổng chi phí kinh doanh và chi phí khác trong kỳ.Nếu tổng thu nhập thuần lớn hơn tổng chi phí trong kỳ thì doanh nghiệp có kết quả hoạt động kinh doanh là lãi hoặc ngược lại là lỗ. Vai trò của bán hàng - Đối với doanh nghiệp: Hoạt động bán hàng là điều kiện tiên quyết giúp doanh nghiệp tồn tại và phát triển, thông qua hoạt động bán hàng công ty mới có thể thu hồi vốn kinh doanh và tạo ra lợi nhuận. - Đối với người tiêu dùng (khách hàng): Bán hàng là cầu nối mang sản phẩm từ nhà sản xuất đến tay người tiêu dùng.
Thông qua đó nhu cầu của người tiêu dùng được thỏa mãn, có thể mua được sản phẩm một cách dễ dàng. - Đối với NSNN: NSNN sẽ thu được một khoản rất lớn từ các khoản thuế, phí, lệ phí như: Thuế GTGT, thuế TNDN, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất nhập khẩu, thuế môi trường,. 5 - Đối với nền kinh tế quốc dân: Thực hiện tốt khâu bánhàng là điều kiện để kết hợp chặt chẽ giữa lưu thông hàng hóa và lưu thông tiền tệ, thực hiện chu chuyển tiền mặt, ổn định củng cố giá trị đồng tiền, từ đó ổn định và nâng cao chất lượng đời sống của người lao động và toàn xã hội. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh - Phản ánh và giám sát kịp thời, chi tiết khối lượng hàng hóa, dịch vụ mua vào, bán ra, tồn kho cả về số lượng, chất lượng và giá trị.
- Kiểm tra, giám sát tiến độ thực hiện các chỉ tiêu, kế hoạch bán hàng, tình hình thanh toán tiền hàng, kế hoạch lợi nhuận, phân phối lợi nhuận cũng như việc thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước. - Cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ, kịp thời về tình hình bán hàng để xác định kết quả hoạt động kinh doanh. Từ đó có kế hoạch đôn đốc, kiểm tra, đảm bảo chu trình bán hàng diễn ra ngắn nhất có thể để tránh việc bị chiếm dụng vốn bất hợp lý. - Hoàn thành các loại báo cáo của doanh nghiệp như: báo cáo hoạt động sản xuất kinh doanh, bảng nhập xuất tồn, sổ cái chi tiết các tài khoản,.
để doanh nghiệp nắm được tình hình cụ thể của doanh nghiệp từ đó có những chính sách, kế hoạch điều chỉnh cụ thể để doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn. Các phương thức bán hàng, thanh toán và nguyên tắc bán hàng 1. Các phương thức bán hàng - Phương thức bán hàng trực tiếp: Là phương thức bên mua hàng đến tận kho của doanh nghiệp để nhận hàng hoặc các tổ chức, cá nhân, tập thể đến mua hàng tại cửa hàng chính của doanh nghiệp. Sau khi tiến hành xong thủ tục xuất kho, bên mua kí nhận vào chứng từ và chấp nhận thanh toán, coi như hàng đã được bán.
- Phương thức bán lẻ: Hàng hóa bán lẻ thường có khối lượng nhỏ, thanh toán ngay, hình thức thanh toán chủ yếu bằng tiền mặt nên ít khi phải llàm chứng từ bán hàng, các hình thức bán lẻ bao gồm: 6 + Bán lẻ thu tiền trực tiếp: Theo hình thức này nhân viên bán hàng chịu trách nhiệm về số lượng và chất lượng hàng hóa tại cửa hàng sau khi được giao nhận. Nhân viên bán hàng sẽ trực tiếp thu tiền và giao hàng cho khách hàng, ghi chép vào báo cáo bán hàng hoặc thẻ hàng. Cuối ngày, nhân viên bán hàng kiểm kê HH đã bán được, hàng tồn, tiền bán hàng và lập báo cáo bán hàng.Tiền bán hàng sẽ được kê vào giấy nộp tiền rồi nộp cho thủ quỹ. + Bán lẻ thu tiền tập trung: Theo hình thức này, mỗi quầy hàng hay cửa hàng nhỏ đều có một nhân viên thu tiền riêng.
Nhân viên thu ngân này có trách nhiệm thu tiền, viết hóa đơn và giao cho KH, báo cáo bán hàng được coi là căn cứ hạch toán doanh thu bán hàng và đối chiếu số tiền đã nộp theo giấy nộp tiền. + Bán hàng tự chọn: Người mua tự chọn hàng hóa định mua và đem ra quầy thu ngân nộp tiền, bộ phân thu ngân thu tiền và lập hóa đơn bán hàng. Cuối ngày đem tiền thu được nộp vào quỹ. - Phương thức bán buôn: Bán buôn hàng hóa được hiểu là phương thức bán hàng đến người tiêu dùng thông qua một hoặc nhiều bên trung gian (bên thứ ba).
+ Bán buôn chuyển thẳn không qua kho: Là bán buôn hàng hóa mà hàng hóa đó sau khi được mua hàng không đưa về kho của doanh nghiệp mà chuyển trực tiếp đến cho người mua hàng. Các chi phí mua hàng sẽ được hạch toán vào giá trị hàng hóa được bán đi. + Bán buôn qua kho: Là hình thức bán buôn hàng hoa smà hàng hóa được bán cho khách hàng được lấy từ kho hàng hóa, kho bảo quản của doanh nghiệp. - Phương thức bán hàng chờ chấp nhận: Là phương thức bán hàng dựa vào hợp đồng đã được kí kết, bên bán hàng sẽ mang hàng tới địa điểm được ghi trong hợp đồng và bên mua sẽ đến địa điểm đó để nhận hàng.
Khi hàng hóa đã được bên mua kí nhận hàng thì coi như hàng hóa đã đc tiêu thụ.Các khoản thannh toán do bên nào chịu và trả theo hình thức nào sẽ được ghi rõ trong hợp đồng, hai bên có trách nhiệm tuân theo. - Phương thức bán hàng đại lý, ký gửi: Là hình thức bán hàng mà doanh nghiệp giao hàng hóa cho các đơn vị hoặc cá nhân bán hộ và phải trả hoa 7 hồng, số hàng giao vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp.Hoa hồng đại lý được tính theo tỷ lệ phần trăm trên giá bán chưa có thuế GTGT (đối với hàng hóa chịu thuế theo phương pháp khấu trừ) hoặc thanh toán bao gồm cả thuế GTGT (đối với hàng hóa chịu thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp hoặc không thuộc đối tượng chịu thuế GTGT) và được hạch toán vào chi phí bán hàng. - Phương thức bán hàng trả góp, trả chậm: Phương thức bán hàng trả góp, trả chậm: Là phương thức người mua hàng trả ngay tại thời điểm mua một số tiền và phần còn lại thì tiến hành trả góp theo từng kỳ (tháng, năm). Trong trường hợp này, doanh thu bán hàng vẫn được ghi nhận như doanh thu bán lẻ bình thường, phần tiền mua trả góp thì người mua phải trả lãi cho số tiền đó.
- Phương thức hàng đổi hàng: Đây là hình thức bán hàng bằng việc đem hàng hóa của mình đi trao đổi với một công ty khác theo phương pháp bù trừ lẫn nhau. Khi đó ở doanh nghiệp sẽ xuất hiện cả hai nghiệp vừa mua và bán hàng. - Phương thức tiêu thụ nội bộ: Là phương thức bán hàng giữa đơn vị chính với các đơn vị trực thuộc trong doanh nghiệp. Các sản phẩm, hàng hóa này thường được sử dụng với mục đích biếu tặng,tặng kèm, quảng cáo hay để trả công cho người lao động và có thể được hạch toán vào chi phí bán hàng hay chi phí quản lý doanh nghiệp.
Các phương thức thanh toán tiền hàng + Thanh toán bằng tiền mặt: Đây là hình thức thanh toán thông qua việc nhập hoặc xuất quỹ tiền mặt của doanh nghiệp + Thanh toán không dùng tiền mặt: Thanh toán không dùng tiền mặt là hình thức trả tiền hàng bằng hình thức chuyển khoản, kí séc, ủy nhiệm thu-chi,. Nguyên tắc kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh + Phải phân định được chi phí, doanh thu, thu nhập và kết quả trong từng hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. + Phải xác định được thời điểm ghi nhận doanh thu. + Phải nắm vững được cách thức xác định doanh thu.
8 + Phải nắm rõ được cách hạch toán và xác định các chỉ tiêu liên quan đến doanh thu, chi phí, thu nhập, lợi nhuận của doanh nghiệp. + Phải nắm được nguyên tắc trình bày các thông tin liên quan đến doanh thu, chi phí, thu nhập để có thể kiểm tra tính chính xác của cái loại báo cáo tài chính. Nội dung công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp 1. Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 1.
Khái niệm Doanh thu bán hàng là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiêp đã hoặc sẽ thu được trong ký kế toán, phát sinh từ các hoạt động thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. Điều kiện ghi nhận doanh thu Theo chuẩn mực kế toán số 14-Doanh thu và thu nhập khác(Ban hành và côngbố theo QĐ số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ trưởng BTC), DTBH được ghi nhận khi đồng thời thỏa mãn tất cả các điều kiện sau: + Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua. + Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa. + Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn.
+ Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng. + Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng. Chứng từ, sổ sách sử dụng * Chứng từ kế toán: Hóa đơn GTGT, hóa đơn bán hàng, giấy báo nợ, giấy báo có, phiếu thu, phiếu chi, phiếu xuất kho,. * Sổ sách sử dụng: Sổ nhật ký chung, sổ cái TK 511, 911, 111, 112,.