§¹i häc quèc gia Hµ néi Khoa luËt ---------------------------------- V-¬ng ViÖt §øc hîp ®ång b¶o hiÓm tµi s¶n Chuyªn ngµnh : LuËt kinh tÕ M· sè : 50515 LuËn v¨n th¹c sÜ khoa häc luËt Ng-êi h-íng dÉn khoa häc TiÕn sÜ nguyÔn Am HiÓu Hµ néi 2002 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LuËn v¨n Th¹c sÜ khoa häc LuËt Môc lôC Trang PhÇn më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi 1 2. Môc ®Ých, ®èi t-îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu 3 3. Cë së ph-¬ng ph¸p luËn vµ ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu 3 4.
§ãng gãp khoa häc vµ thùc tiÔn cña ®Ò tµi 3 5. C¬ cÊu cña luËn v¨n 4 Chu¬ng I: nhËn thøc chung vÒ Hîp ®ång b¶o hiÓm tµi s¶n 1.Kh¸i niÖm Hîp ®ång b¶o hiÓm tµi s¶n 1. Kh¸i niÖm chung vÒ Hîp ®ång b¶o hiÓm 5 1. Kh¸i niÖm Hîp ®ång b¶o hiÓm tµi s¶n 7 1.ý nghÜa, vai trß cña hîp ®ång b¶o hiÓm tµi s¶n 11 1.
Sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña ph¸p luËt ®iÒu chØnh vÒ hîp ®ång b¶o hiÓm ta× s¶n 17 Ch-¬ng II: Thùc tr¹ng ph¸p luËt vÒ Hîp ®ång b¶o hiÓm tµi s¶n 2.Chñ thÓ Hîp ®ång b¶o hiÓm vµ nh÷ng ng-êi liªn quan 2.Doanh nghiÖp b¶o hiÓm 24 2.H×nh thøc cña Hîp ®ång b¶o hiÓm tµi s¶n 25 2.HiÖu lùc cña hîp ®ång b¶o hiÓm tµi s¶n 2.Hîp ®ång b¶o hiÓm cã hiÖu lùc 27 2.Hîp ®ång b¶o hiÓm v« hiÖu 29 V-¬ng ViÖt §øc - Kho¸ 1999-2002 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LuËn v¨n Th¹c sÜ khoa häc LuËt 2.QuyÒn vµ nghÜa vô cña c¸c bªn 2.NghÜa vô cña c¸c bªn 32 2.ChuyÓn nh-îng Hîp ®ång b¶o hiÓm tµi s¶n 2.§iÒu kiÖn ®Ó Hîp ®ång b¶o hiÓm tµi s¶n cã thÓ ®-îc chuyÓn nh-îng 38 2.Thêi ®iÓm tån t¹i quyÒn lîi cã thÓ ®-îc b¶o hiÓm vµ nguyªn t¾c chuyÓn nh-îng hîp ®ång 42 2.ChuyÓn giao Hîp ®ång b¶o hiÓm tµi s¶n 50 2.Gi¶i quyÕt tranh chÊp hîp ®ång b¶o hiÓm tµi s¶n 51 ®Æc tr-ng ph¸p lý c¬ b¶n cña Hîp ®ång b¶o hiÓm tµi s¶n 2.Giíi h¹n quyÒn lîi b¶o hiÓm theo gi¸ trÞ tµi s¶n 2.Nguyªn t¾c x¸c ®Þnh sè tiÒn b¶o hiÓm 52 2.Gi¸ trÞ b¶o hiÓm, gi¸ trÞ thùc tÕ cña tµi s¶n b¶o hiÓm 54 2.Hîp ®ång b¶o hiÓm trïng 56 2.Tæn thÊt vµ ®Ò phßng h¹n chÕ tæn thÊt trong b¶o hiÓm tµi s¶n 2.Kh¸i niÖm vµ ph©n lo¹i tæn thÊt 59 2.Tr¸ch nhiÖm ®Ò phßng h¹n chÕ tæn thÊt 64 2.Gi¶i quyÕt båi th-êng trong b¶o hiÓm tµi s¶n 2.Nguyªn t¾c båi th-êng 65 2.H×nh thøc båi th-êng 68 2.Nguyªn t¾c thÕ quyÒn hîp ph¸p cña Doanh nghiÖp b¶o hiÓm 2.Doanh nghiÖp b¶o hiÓm cã quyÒn nh©n danh chÝnh m×nh trùc tiÕp truy ®ßi ng-êi thøc ba g©y thiÖt h¹i 70 2.Thêi ®iÓm ph¸t sinh quyÒn thÕ quyÒn hîp ph¸p cña Doanh nghiÖp b¶o hiÓm 71 2.Giíi h¹n cña quyÒn thÕ quyÒn hîp ph¸p truy ®ßi ng-êi thø ba g©y thiÖt h¹i 74 2.C¨n cø x¸c ®Þnh tr¸ch nhiÖm cña ng-êi thø ba 75 V-¬ng ViÖt §øc - Kho¸ 1999-2002 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LuËn v¨n Th¹c sÜ khoa häc LuËt Ch-¬ng III: Mét sè nhËn xÐt vµ kiÕn nghÞ hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ hîp ®ång b¶o hiÓm tµi s¶n 3. Mét sè vÊn ®Ò cô thÓ vµ kiÕn nghÞ hoµn thiÖn 3. Sù ph©n biÖt H§KT - H§DS 81 3. Ng-êi ®¹i diÖn giao kÕt vµ c¸ch thøc ký kÕt hîp ®ång 85 3.
B»ng chøng giao kÕt hîp ®ång, b»ng chøng chÊp nhËn b¶o hiÓm 88 3. Thêi ®iÓm ph¸t sinh hiÖu lùc cña Hîp ®ång b¶o hiÓm 89 3. Néi dung hîp ®ång b¶o hiÓm liªn quan ®Õn "§iÒu kho¶n lo¹i trõ tr¸ch nhiÖm b¶o hiÓm" t¹i §iÒu 16 LuËt KDBH 91 3. NghÜa vô cung cÊp th«ng tin vµ gi¶i thÝch hîp ®ång 95 3.
Qui ®Þnh vÒ Hîp ®ång b¶o hiÓm trïng t¹i §iÒu 44 LuËt KDBH 96 3. Qui ®Þnh vÒ quyÒn thÕ quyÒn hîp ph¸p cña Doanh nghiÖp b¶o hiÓm 98 PhÇn kÕt luËn 102 Tµi liÖu tham kh¶o 104 V-¬ng ViÖt §øc - Kho¸ 1999-2002 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LuËn v¨n Th¹c sÜ khoa häc LuËt PhÇn më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi. Ho¹t ®éng kinh doanh b¶o hiÓm gi÷ vai trß ®Æc biÖt quan träng ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ cña mçi quèc gia.
Kinh doanh b¶o hiÓm ®-îc coi lµ tÊm l¸ ch¾n kinh tÕ cho c¸c c¸ nh©n, tæ chøc kh¾c phôc nh÷ng thiÖt h¹i, rñi ro nh»m æn ®Þnh ®êi sèng kinh tÕ x· héi, ®ång thêi thóc ®Èy ph¸t triÓn kinh tÕ th«ng qua chøc n¨ng trung gian tµi chÝnh ®Çu t- cho nÒn kinh tÕ. Kinh doanh b¶o hiÓm liªn quan tíi nh÷ng mèi quan hÖ ®Æc biÖt gi÷a Doanh nghiÖp b¶o hiÓm vµ ng-êi tham gia b¶o hiÓm, thÓ hiÖn b»ng h×nh thøc ph¸p lý lµ Hîp ®ång b¶o hiÓm. Ngoµi nh÷ng ®Æc tr-ng ph¸p lý chung mµ tÊt c¶ c¸c lo¹i hîp ®ång ®Òu cã, Hîp ®ång b¶o hiÓm cßn cã mét sè ®Æc tr-ng riªng, xuÊt ph¸t tõ tÝnh chÊt ®Æc biÖt thuéc lÜnh vùc dÞch vô tµi chÝnh, x¸c lËp vµ ®iÒu chØnh c¸c quan hÖ tµi chÝnh ph¸t sinh gi÷a c¸c chñ thÓ trong qu¸ tr×nh h×nh thµnh, ph©n phèi vµ sö dông quÜ b¶o hiÓm th-¬ng m¹i. C¸c tho¶ thuËn trong Hîp ®ång b¶o hiÓm g¾n víi c¸c sù kiÖn rñi ro bÊt ngê trong t-¬ng lai, ®-îc thùc hiÖn ng-îc víi chu tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh b×nh th-êng, ë ®ã Bªn mua b¶o hiÓm khi ®· tr¶ tr-íc phÝ b¶o hiÓm th× chØ nhËn ®-îc cam kÕt b¶o hiÓm cña doanh nghiÖp b¶o hiÓm, cã vÎ nh- v« h×nh, vµ kh«ng thÓ ®Þnh tr-íc ®-îc chÊt l-îng.
ViÖc mua b¸n s¶n phÈm b¶o hiÓm kh«ng mang tÝnh "ngang gi¸". Ng-êi mua th× ph¶i tr¶ tiÒn ngay (phÝ b¶o hiÓm) nh-ng l¹i kh«ng nhËn ®-îc ngay t¹i thêi ®iÓm ®ã c¸c cam kÕt tµi chÝnh cña doanh nghiÖp b¶o hiÓm. C¸c cam kÕt nµy chØ ®-îc thùc hiÖn khi x¶y ra nh÷ng sù kiÖn nhÊt ®Þnh trong hîp ®ång (b¶o hiÓm nh©n thä); hoÆc khi x¶y ra nh÷ng rñi ro bÊt ngê, g©y thiÖt h¹i vÒ ng-êi vµ tµi s¶n, hay lµm ph¸t sinh tr¸ch nhiÖm cña Bªn mua b¶o hiÓm. Hîp ®ång b¶o hiÓm lµ h×nh thøc ph¸p lý quan träng, x¸c lËp vµ ®¶m b¶o quyÒn lîi cña c¸c bªn tham gia quan hÖ hîp ®ång, ®Æc biÖt lµ b¶o vÖ quyÒn lîi cña Bªn mua b¶o hiÓm trong tr-êng hîp kh«ng may gÆp nh÷ng sù cè, rñi ro thiÖt h¹i trong cuéc sèng.
Quan hÖ Hîp ®ång b¶o hiÓm lu«n lµ ®èi t-îng ®Æc biÖt quan träng ®-îc ph¸p luËt ®iÒu chØnh. C¸c n-íc trªn thÕ giíi, mÆc dï ®· cã luËt chung vÒ Hîp ®ång nh-ng hÇu hÕt c¸c n-íc ®Òu ®-a vµo LuËt b¶o hiÓm c¸c qui ®Þnh vÒ V-¬ng ViÖt §øc - Kho¸ 1999-2002 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LuËn v¨n Th¹c sÜ khoa häc LuËt Hîp ®ång b¶o hiÓm, hoÆc cã luËt riªng vÒ Hîp ®ång b¶o hiÓm ( nh- Céng hoµ liªn bang §øc, Ph¸p, óc, Philipine, Trung Quèc. HiÖn nay, ph¸p luËt ViÖt nam ®· cã nhiÒu v¨n b¶n ®iÒu chØnh vÒ Hîp ®ång b¶o hiÓm - ngoµi c¸c qui ®Þnh ph¸p luËt chung vÒ hîp ®ång kinh tÕ, hîp ®ång d©n sù, Hîp ®ång b¶o hiÓm ®· ®-îc qui ®Þnh cô thÓ trong Bé luËt d©n sù, Bé luËt hµng h¶i, vµ LuËt kinh doanh b¶o hiÓm. V× vËy, viÖc nghiªn cøu, lý gi¶i c¸c vÊn ®Ò ph¸p lý vÒ Hîp ®ång b¶o hiÓm lµ cÇn thiÕt.
Nghiªn cøu c¸c vÊn ®Ò ph¸p lý vÒ Hîp ®ång b¶o hiÓm lµ vÊn ®Ò ®-îc nhiÒu nhµ nghiªn cøu n-íc ngoµi rÊt quan t©m, tõ l©u ë ViÖt nam ®· cã nhiÒu c«ng tr×nh, bµi viÕt vÒ lÜnh vùc nµy. Còng ®· cã mét sè luËn v¨n Th¹c sü cã ®Ò cËp ®Õn nh÷ng vÊn ®Ò liªn quan ®Õn Hîp ®ång b¶o hiÓm nh-: + Tr-¬ng Hång H¶i - Ph¸p luËt vÒ kinh doanh b¶o hiÓm ë ViÖt Nam thùc tr¹ng vµ ph-¬ng h-íng hoµn thiÖn -luËn v¨n th¹c sü luËt häc -1997; + NguyÔn ThÞ Thu Hµ - Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ Hîp ®ång b¶o hiÓm theo quy ®Þnh cña BLDS ViÖt nam - luËn v¨n th¹c sü luËt häc 1999; + Th¸i V¨n C¸ch - Thùc tr¹ng ph¸p luËt vÒ kinh doanh b¶o hiÓm, ph-¬ng h-íng hoµn thiÖn - luËn v¨n th¹c sü luËt häc 2001; + NguyÔn Anh Tó - Mét sè vÊn ®Ò ph¸p lý vÒ Hîp ®ång b¶o hiÓm - luËn v¨n th¹c sü luËt häc 2001. + Hoµng Träng Huy - mét sè vÊn ®Ò ph¸p lý vÒ Hîp ®ång b¶o hiÓm theo LuËt KDBH - LuËn v¨n th¹c sü luËt häc 2002. C¸c c«ng tr×nh nµy chñ yÕu tËp trung nghiªn cøu c¸c vÊn ®Ò ph¸p lý chung vÒ Hîp ®ång b¶o hiÓm, mµ ch-a nghiªn cøu tõng lo¹i Hîp ®ång b¶o hiÓm cô thÓ.
Do tÝnh chÊt ®Æc thï vµ phøc t¹p cña hîp ®ång thuéc lÜnh vùc dÞch vô tµi chÝnh, nhiÒu vÊn ®Ò ph¸p lý vÒ Hîp ®ång b¶o hiÓm cÇn tiÕp tôc ®-îc nghiªn cøu, ®Æc biÖt trong giai ®o¹n hiÖn nay, sau khi LuËt KDBH ®-îc ban hµnh, víi xu h-íng héi nhËp quèc tÕ vµ ph¸t triÓn ®a d¹ng ho¸ thÞ tr-êng, c¸c s¶n phÈm b¶o hiÓm ngµy cµng phong phó (hiÖn nay ®· cã trªn 100 s¶n phÈm b¶o hiÓm c¶ nh©n thä vµ phi nh©n thä ®-îc ¸p dông trªn thÞ tr-êng); ®èi t-îng cña Hîp ®ång b¶o hiÓm rÊt ®a d¹ng trong mäi mÆt cña ®êi sèng kinh tÕ x· héi. B¶o hiÓm tµi s¶n lµ mét lÜnh vùc réng lín chiÕm ®a sè c¸c s¶n phÈm b¶o hiÓm vµ còng chiÕm thÞ phÇn quan träng trong ho¹t ®éng kinh doanh b¶o hiÓm, V-¬ng ViÖt §øc - Kho¸ 1999-2002 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LuËn v¨n Th¹c sÜ khoa häc LuËt ngµy cµng ®ãng vai trß tÊt yÕu quan träng vµ kh«ng thÓ thiÕu trong ®êi sèng x· héi vµ mäi lÜnh vùc cña s¶n xuÊt kinh doanh, nhÊt lµ trong giai ®o¹n ®Çu ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr-êng. ChÝnh v× vËy, t«i ®· chän ®Ò tµi " Hîp ®ång b¶o hiÓm tµi s¶n" lµm ®Ò tµi luËn v¨n th¹c sü luËt häc. Môc ®Ých, ®èi t-îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu.
Môc ®Ých nghiªn cøu cña luËn v¨n lµ lµm s¸ng tá c¸c vÊn ®Ò ph¸p lý ®Æc thï liªn quan ®Õn Hîp ®ång b¶o hiÓm tµi s¶n, ph©n biÖt víi c¸c Hîp ®ång b¶o hiÓm kh¸c nh- Hîp ®ång b¶o hiÓm con ng-êi vµ Hîp ®ång b¶o hiÓm tr¸ch nhiÖm d©n sù trong kinh doanh b¶o hiÓm. Trªn c¬ së ®èi chiÕu, liªn hÖ víi thùc tiÔn giao kÕt, thùc hiÖn Hîp ®ång b¶o hiÓm ë ViÖt nam, còng nh- nguyªn lý, tËp qu¸n b¶o hiÓm vµ kinh nghiÖm lËp ph¸p cña c¸c n-íc trªn thÕ giíi ®Ó ®-a ra nhËn xÐt vµ kiÕn nghÞ nh»m tiÕp tôc hoµn thiÖn c¸c qui ®Þnh ph¸p luËt vÒ Hîp ®ång b¶o hiÓm tµi s¶n. §èi t-îng nghiªn cøu vµ ph¹m vi nghiªn cøu cña luËn v¨n lµ c¸c vÊn ®Ò ph¸p lý chung, ®Æc thï cña Hîp ®ång b¶o hiÓm tµi s¶n. C¨n cø ph¸p lý dùa trªn c¸c qui ®Þnh ph¸p luËt chung vÒ hîp ®ång kinh tÕ, hîp ®ång d©n sù vµ c¸c quy ®Þnh cô thÓ ®iÒu chØnh vÒ Hîp ®ång b¶o hiÓm trong LuËt KDBH, BLDS vµ BLHH ViÖt nam.
C¬ së ph-¬ng ph¸p luËn vµ ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu.