Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của nấm linh chi ganoderma lucidum leyss ex fr karst

Nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của nấm linh chi Ganoderma lucidum, mang lại hiểu biết sâu sắc về lợi ích sức khỏe.

• Tác giả: Phạm Thanh Bình
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Tiến Đạt
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Hóa hữu cơ
• Đề tài: Nghiên Cứu Hóa Học Và Hoạt Tính Sinh Học Của Nấm Linh Chi
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Đặc điểm thực vật
• 1.2. Giới thiệu về nấm Linh chi
• 1.3. Phân bố và sinh thái của nấm Linh chi
• 1.4. Thành phần hóa học của nấm Linh chi
• 1.5. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.5.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5.3. Phương pháp xác định cấu trúc
• 1.5.4. Phương pháp thử hoạt tính
• 1.5.5. Phương pháp thử hoạt tính ức chế enzyme α-Amylase
• 1.5.6. Phương pháp thử hoạt tính ức chế enzyme α-glucosidase
• 1.5.7. Phương pháp thử hoạt tính kháng viêm
• 1.6. Xử lý mẫu nghiên cứu
• 1.6.1. Quy trình phân lập các chất sạch
• 1.6.2. Thông số hóa lý các hợp chất phân lập được
• 1.6.2.1. Hợp chất 1 (GL-1): ergosterol
• 1.6.2.2. Hợp chất 2 (GL-2): ergosterol peroxide
• 1.6.2.3. Hợp chất 3 (GL-3): 3β,26-dihydroxy-5α-lanosta-8,24-dien-11-one
• 1.6.2.4. Hợp chất 5 (GL-5): 3β,24S,25S,26-tetrahydroxy-5α-lanosta-8-en-11-one
• 1.6.2.5. Hợp chất 8 (GL-8): ganoderic acid C
• 1.6.2.6. Hợp chất 10 (GL-10): methyl 3β-hydroxy-12β-acetoxy-7,11,15,23-tetraoxo-5α-lanosta-8-en-26-oate
• 1.7. Thử hoạt tính sinh học của 10 hợp chất sạch phân lập được từ nấm Linh chi (G.
• 1.7.1. Thử hoạt tính ức chế enzyme α-amylase
• 1.7.2. Thử hoạt tính ức chế enzyme α-glucosidase
• 1.7.3. Thử hoạt kháng viêm
• 1.8. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 1.8.1. Cấu trúc các hợp chất phân lập được từ nấm Linh chi
• 1.8.1.1. Hợp chất 1: (GL-1): ergosterol
• 1.8.1.2. Hợp chất 2: (GL-2): ergosterol peroxide
• 1.8.1.3. Hợp chất 3: (GL-3): 3β,26-dihydroxy-5α-lanosta-8,24-dien-11-one
• 1.8.1.4. Hợp chất 5 (GL-5): 3β,24S,25S,26-tetrahydroxy-5α-lanosta-8-en-11-one
• 1.8.1.5. Hợp chất 8 (GL-8): ganoderic acid C
• 1.8.1.6. Hợp chất 10 (GL-10): methyl 3β-hydroxy-12β-acetoxy-7,11,15,23-tetraoxo-5α-lanosta-8-en-26-oate
• 1.8.2. Hoạt tính sinh học các chất phân lập được từ nấm Linh chi G.
• 1.8.2.1. Hoạt tính ức chế enzyme α-amylase
• 1.8.2.2. Hoạt tính ức chế enzyme α-glucosidase
• 1.8.2.3. Hoạt tính kháng viêm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu hóa học nấm linh chi và hoạt tính sinh học

Nấm linh chi, hay còn gọi là Ganoderma lucidum, là một trong những loại nấm có giá trị dược liệu cao. Nghiên cứu về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của nấm linh chi đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học. Nấm linh chi chứa nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học như polysaccharide, triterpenoid và các hợp chất phenolic. Những hợp chất này không chỉ có tác dụng điều hòa hệ miễn dịch mà còn có khả năng kháng viêm, kháng khuẩn và chống ung thư. Việc tìm hiểu sâu về nấm linh chi không chỉ giúp phát hiện ra các dược tố mới mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

1.1. Đặc điểm thực vật và phân bố của nấm linh chi

Nấm linh chi thuộc họ Ganodermataceae, có khoảng 80 loài khác nhau. Nấm thường mọc trên gỗ mục và có thể tìm thấy ở nhiều tỉnh thành tại Việt Nam, đặc biệt là ở các khu rừng nhiệt đới. Đặc điểm hình thái của nấm linh chi bao gồm mũ nấm có màu nâu đỏ, bóng và cuống nấm ngắn. Nấm linh chi được biết đến với nhiều tên gọi khác nhau như Bất lão, Chi linh, và Nấm lim.

1.2. Thành phần hóa học chính trong nấm linh chi

Nấm linh chi chứa nhiều thành phần hóa học quan trọng như triterpenoid, polysaccharide và các hợp chất phenolic. Triterpenoid là nhóm chất chính, có cấu trúc hóa học phức tạp và có khả năng chống oxy hóa. Polysaccharide trong nấm linh chi có hoạt tính sinh học cao, giúp tăng cường hệ miễn dịch và chống lại các bệnh lý. Các hợp chất phenolic cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ tế bào khỏi sự tổn thương.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu nấm linh chi

Mặc dù nấm linh chi có nhiều lợi ích sức khỏe, nhưng việc nghiên cứu và ứng dụng các hợp chất từ nấm này vẫn gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn là việc xác định chính xác các hợp chất có hoạt tính sinh học và cơ chế tác động của chúng. Ngoài ra, việc sản xuất nấm linh chi với quy mô lớn và đảm bảo chất lượng cũng là một thách thức không nhỏ.

2.1. Khó khăn trong việc phân lập các hợp chất sinh học

Quá trình phân lập các hợp chất từ nấm linh chi thường gặp khó khăn do sự đa dạng và phức tạp của các hợp chất có trong nấm. Việc sử dụng các phương pháp phân tích hiện đại như HPLC và NMR là cần thiết để xác định cấu trúc của các hợp chất này.

2.2. Thách thức trong việc ứng dụng thực tiễn

Mặc dù nấm linh chi có nhiều hoạt tính sinh học, nhưng việc ứng dụng các hợp chất này trong y học vẫn còn hạn chế. Cần có thêm nhiều nghiên cứu lâm sàng để chứng minh hiệu quả và độ an toàn của các sản phẩm từ nấm linh chi.

III. Phương pháp nghiên cứu hóa học nấm linh chi hiệu quả

Để nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của nấm linh chi, các phương pháp hiện đại như sắc ký lỏng cao áp (HPLC), cộng hưởng từ hạt nhân (NMR) và thử nghiệm hoạt tính sinh học được áp dụng. Những phương pháp này giúp xác định cấu trúc và đánh giá hoạt tính của các hợp chất phân lập được.

3.1. Phương pháp phân lập hợp chất từ nấm linh chi

Quá trình phân lập hợp chất từ nấm linh chi thường bao gồm các bước như chiết xuất, tinh chế và xác định cấu trúc. Các hợp chất được phân lập sẽ được thử nghiệm để đánh giá hoạt tính sinh học của chúng.

3.2. Phương pháp thử nghiệm hoạt tính sinh học

Các phương pháp thử nghiệm hoạt tính sinh học bao gồm thử nghiệm ức chế enzyme α-amylase, α-glucosidase và thử nghiệm kháng viêm. Những thử nghiệm này giúp đánh giá khả năng của các hợp chất trong việc điều trị các bệnh lý khác nhau.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nấm linh chi trong y học

Nấm linh chi đã được sử dụng trong y học cổ truyền từ hàng ngàn năm. Các nghiên cứu hiện đại đã chứng minh rằng nấm linh chi có nhiều tác dụng tích cực đối với sức khỏe con người. Nấm linh chi có khả năng điều hòa hệ miễn dịch, kháng viêm, và chống ung thư. Những ứng dụng này đã mở ra nhiều cơ hội cho việc phát triển các sản phẩm từ nấm linh chi trong y học hiện đại.

4.1. Tác dụng điều hòa hệ miễn dịch của nấm linh chi

Nấm linh chi có khả năng kích thích sản xuất tế bào miễn dịch, giúp cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh. Nghiên cứu cho thấy các polysaccharide trong nấm linh chi có tác dụng tăng cường hoạt động của tế bào T và tế bào B.

4.2. Nấm linh chi trong điều trị ung thư

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng nấm linh chi có khả năng ức chế sự phát triển của tế bào ung thư. Các hợp chất trong nấm linh chi có thể làm giảm kích thước khối u và ngăn chặn sự di căn của tế bào ung thư.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu nấm linh chi

Nghiên cứu về nấm linh chi và hoạt tính sinh học của nó đang ngày càng được mở rộng. Những phát hiện mới về thành phần hóa học và tác dụng của nấm linh chi hứa hẹn sẽ mang lại nhiều ứng dụng trong y học. Tương lai của nghiên cứu nấm linh chi không chỉ dừng lại ở việc phát hiện các hợp chất mới mà còn hướng tới việc phát triển các sản phẩm chăm sóc sức khỏe từ nấm linh chi.

5.1. Triển vọng nghiên cứu nấm linh chi trong tương lai

Với sự phát triển của công nghệ sinh học và hóa học, nghiên cứu về nấm linh chi sẽ tiếp tục mở ra nhiều cơ hội mới. Các nhà khoa học sẽ có thể phát hiện ra nhiều hợp chất mới và ứng dụng chúng trong điều trị bệnh.

5.2. Nấm linh chi và sức khỏe cộng đồng

Nấm linh chi không chỉ là một loại dược liệu quý mà còn có tiềm năng lớn trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Việc phát triển các sản phẩm từ nấm linh chi sẽ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nấm Linh chi (Ganoderma lucidum) là một trong những dược liệu quý giá được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền và hiện đại tại nhiều nước Đông Nam Á. Theo ước tính, Việt Nam có gần 13.000 loài thực vật bậc cao, trong đó hơn 5.000 loài được dùng làm thuốc, tạo nên nguồn tài nguyên phong phú cho nghiên cứu các hợp chất thiên nhiên có hoạt tính sinh học. Nấm Linh chi chứa nhiều thành phần hóa học đa dạng như triterpenoid, polysaccharide, phenolic, peptid và protein, với các hoạt tính sinh học nổi bật như điều hòa miễn dịch, kháng viêm, chống oxy hóa, chống ung thư và bảo vệ gan.

Mục tiêu của luận văn là phân lập, xác định cấu trúc các hợp chất hóa học từ nấm Linh chi thu hái tại Vườn Quốc gia Chu Mom Ray, tỉnh Kon Tum, đồng thời đánh giá hoạt tính sinh học của các hợp chất này, bao gồm ức chế enzyme α-amylase, α-glucosidase và hoạt tính kháng viêm. Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2014-2018, với phạm vi tập trung vào mẫu nấm Linh chi tự nhiên tại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ thành phần hóa học và tiềm năng dược lý của nấm Linh chi, hỗ trợ phát triển các sản phẩm bảo vệ sức khỏe dựa trên nguồn dược liệu bản địa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về hóa học tự nhiên và sinh học phân tử, tập trung vào:

• Hóa học triterpenoid: Triterpenoid là nhóm hợp chất có cấu trúc lanostane, đóng vai trò quan trọng trong hoạt tính sinh học của nấm Linh chi, bao gồm các acid ganoderic và dẫn xuất lanosterol.
• Polysaccharide và protein sinh học: Các polysaccharide β-glucan và phức hợp polysaccharide-protein có tác dụng tăng cường miễn dịch và chống oxy hóa.
• Hoạt tính enzyme và kháng viêm: Nghiên cứu tập trung vào cơ chế ức chế enzyme α-amylase và α-glucosidase liên quan đến kiểm soát đường huyết, cùng với hoạt tính kháng viêm qua ức chế sản sinh nitric oxide (NO) trong tế bào đại thực bào RAW264.7.

Các khái niệm chính bao gồm: cấu trúc hóa học lanostane, hoạt tính ức chế enzyme, phản ứng Griess đo NO, và phương pháp sắc ký phân lập hợp chất.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Mẫu nấm Linh chi được thu hái tại Vườn Quốc gia Chu Mom Ray, Kon Tum, được giám định khoa học và bảo quản nghiêm ngặt.
• Phân lập hợp chất: Sử dụng phương pháp chiết xuất methanol, phân lớp dung môi n-hexane và ethyl acetate, tiếp theo là sắc ký cột silica gel và pha đảo RP-18 với hệ dung môi gradient để thu nhận các hợp chất tinh khiết.
• Xác định cấu trúc: Kết hợp các kỹ thuật phổ hiện đại như phổ cộng hưởng từ hạt nhân 1H-NMR, 13C-NMR, DEPT, HSQC, HMBC và phổ khối lượng HR-ESI-MS để xác định cấu trúc hóa học chi tiết của các hợp chất.
• Phân tích hoạt tính sinh học:
  • Thử hoạt tính ức chế enzyme α-amylase và α-glucosidase bằng phương pháp quang phổ đo hấp thụ ở bước sóng 295 nm và 405 nm tương ứng, tính toán giá trị IC50.
  • Đánh giá hoạt tính kháng viêm qua ức chế sản sinh nitric oxide trong tế bào RAW264.7 kích thích bằng LPS, sử dụng phản ứng Griess và phương pháp MTT để đánh giá độc tính tế bào.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập mẫu năm 2014, phân lập và xác định cấu trúc hợp chất trong các năm tiếp theo, thử nghiệm hoạt tính sinh học hoàn thành năm 2018.

Cỡ mẫu gồm 10 hợp chất tinh khiết được phân lập và thử nghiệm, mỗi phép thử được lặp lại ít nhất 3 lần để đảm bảo độ tin cậy.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phân lập và xác định cấu trúc 10 hợp chất triterpenoid và sterol: Bao gồm ergosterol (GL-1), ergosterol peroxide (GL-2), 3β,26-dihydroxy-5α-lanosta-8,24-dien-11-one (GL-3), ganoderic acid C (GL-8), và các dẫn xuất lanostane khác. Ví dụ, ergosterol peroxide (GL-2) có khối lượng phân tử 428, phổ 1H-NMR và 13C-NMR phù hợp với tài liệu tham khảo, xác nhận cấu trúc chính xác.

2. Hoạt tính ức chế enzyme α-amylase: Một số hợp chất như GL-2 và GL-5 thể hiện khả năng ức chế enzyme α-amylase với giá trị IC50 khoảng 100-200 μg/mL, so với acarbose là 50 μg/mL, cho thấy tiềm năng kiểm soát đường huyết.

3. Hoạt tính ức chế enzyme α-glucosidase: Các hợp chất triterpenoid có hoạt tính ức chế α-glucosidase với IC50 dao động từ 80 đến 150 μg/mL, thể hiện hiệu quả tương đối so với chuẩn dương acarbose.

4. Hoạt tính kháng viêm: Một số hợp chất ở nồng độ 10-30 μM giảm đáng kể sản sinh nitric oxide trong tế bào RAW264.7 kích thích LPS, với mức giảm lên đến 40-60% so với nhóm đối chứng, đồng thời không gây độc tế bào theo đánh giá MTT.

Thảo luận kết quả

Các hợp chất triterpenoid phân lập từ nấm Linh chi có cấu trúc lanostane đặc trưng, phù hợp với các nghiên cứu quốc tế về hoạt tính sinh học của Ganoderma lucidum. Hoạt tính ức chế enzyme α-amylase và α-glucosidase cho thấy tiềm năng ứng dụng trong kiểm soát bệnh tiểu đường, phù hợp với các báo cáo trước đây về tác dụng hạ đường huyết của nấm Linh chi. Hoạt tính kháng viêm được thể hiện qua giảm sản sinh NO, một chất trung gian quan trọng trong phản ứng viêm, góp phần giải thích cơ chế chống viêm của nấm Linh chi trong y học cổ truyền.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột so sánh giá trị IC50 của các hợp chất với chuẩn dương, và biểu đồ đường thể hiện mức giảm NO theo nồng độ hợp chất. So sánh với các nghiên cứu khác, kết quả này củng cố vai trò của nấm Linh chi như một nguồn dược liệu quý với đa dạng hoạt tính sinh học, đồng thời mở ra hướng nghiên cứu phát triển thuốc từ các hợp chất thiên nhiên.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Phát triển quy trình chiết xuất và tinh chế hợp chất triterpenoid: Tăng hiệu suất thu nhận các hợp chất hoạt tính cao, nhằm nâng cao chất lượng nguyên liệu đầu vào cho sản xuất dược phẩm. Thời gian thực hiện: 1-2 năm, chủ thể: Viện nghiên cứu dược liệu.

2. Nghiên cứu sâu cơ chế tác động sinh học của các hợp chất: Tập trung vào các con đường tín hiệu miễn dịch và chống viêm, sử dụng mô hình tế bào và động vật. Thời gian: 2-3 năm, chủ thể: Các trung tâm nghiên cứu sinh học phân tử.

3. Thử nghiệm tiền lâm sàng và lâm sàng các chế phẩm từ nấm Linh chi: Đánh giá hiệu quả và an toàn trong điều trị tiểu đường và viêm mạn tính. Thời gian: 3-5 năm, chủ thể: Các bệnh viện và công ty dược phẩm.

4. Xây dựng mô hình trồng và khai thác bền vững nấm Linh chi tại Việt Nam: Đảm bảo nguồn nguyên liệu ổn định, chất lượng cao phục vụ nghiên cứu và sản xuất. Thời gian: 1-2 năm, chủ thể: Các doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu hóa học tự nhiên và dược liệu: Có thể ứng dụng phương pháp phân lập và xác định cấu trúc hợp chất, đồng thời phát triển nghiên cứu về hoạt tính sinh học.

2. Chuyên gia phát triển sản phẩm dược phẩm và thực phẩm chức năng: Tận dụng kết quả đánh giá hoạt tính sinh học để thiết kế các sản phẩm hỗ trợ điều trị tiểu đường, viêm và tăng cường miễn dịch.

3. Bác sĩ và chuyên gia y học cổ truyền: Hiểu rõ hơn về cơ sở khoa học của nấm Linh chi, từ đó tư vấn và ứng dụng hiệu quả trong điều trị bệnh.

4. Doanh nghiệp nông nghiệp và công nghiệp chế biến dược liệu: Áp dụng quy trình thu hái, bảo quản và chiết xuất để nâng cao giá trị sản phẩm và phát triển thị trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Nấm Linh chi có những thành phần hóa học chính nào?
   Nấm Linh chi chứa chủ yếu các hợp chất triterpenoid dạng lanostane, polysaccharide β-glucan, các hợp chất phenolic, peptid và protein có hoạt tính sinh học đa dạng.

2. Hoạt tính ức chế enzyme α-amylase và α-glucosidase có ý nghĩa gì?
   Hai enzyme này liên quan đến quá trình tiêu hóa carbohydrate; ức chế chúng giúp kiểm soát đường huyết, hỗ trợ điều trị tiểu đường.

3. Phương pháp phân lập hợp chất được sử dụng như thế nào?
   Sử dụng chiết xuất methanol, phân lớp dung môi, sắc ký cột silica gel và pha đảo RP-18, kết hợp với các kỹ thuật phổ hiện đại để thu nhận và xác định cấu trúc hợp chất.

4. Hoạt tính kháng viêm được đánh giá ra sao?
   Đo mức giảm sản sinh nitric oxide trong tế bào đại thực bào RAW264.7 kích thích bằng LPS, sử dụng phản ứng Griess và đánh giá độc tính tế bào bằng phương pháp MTT.

5. Nghiên cứu này có thể ứng dụng vào thực tiễn như thế nào?
   Kết quả giúp phát triển các sản phẩm dược liệu và thực phẩm chức năng từ nấm Linh chi, hỗ trợ điều trị các bệnh mạn tính như tiểu đường, viêm và tăng cường miễn dịch.

Kết luận

• Phân lập thành công 10 hợp chất triterpenoid và sterol từ nấm Linh chi thu hái tại Việt Nam, xác định cấu trúc bằng phổ NMR và MS.
• Các hợp chất thể hiện hoạt tính ức chế enzyme α-amylase, α-glucosidase và kháng viêm rõ rệt, tiềm năng ứng dụng trong điều trị tiểu đường và viêm.
• Nghiên cứu góp phần làm rõ cơ sở hóa học và sinh học của nấm Linh chi, hỗ trợ phát triển dược liệu bản địa.
• Đề xuất các giải pháp phát triển quy trình chiết xuất, nghiên cứu cơ chế tác động và thử nghiệm lâm sàng để ứng dụng rộng rãi.
• Khuyến khích các nhà nghiên cứu, chuyên gia y học và doanh nghiệp khai thác hiệu quả tiềm năng của nấm Linh chi trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Hành động tiếp theo là triển khai nghiên cứu sâu hơn về cơ chế sinh học và phát triển sản phẩm ứng dụng từ các hợp chất đã phân lập. Để biết thêm chi tiết và hợp tác nghiên cứu, vui lòng liên hệ với Viện Hóa sinh biển, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TỔNG QUAN 1. Đặc điểm thực vật Theo hệ thống phân loại thực vật Donk. (1948), cây nấm Linh chi (Ganoderma lucidum (Leyss ex.) Kars), họ Nấm lim (Ganodermataceae) có vị trí phân loại như sau: Giới: Nấm (Fungi) Ngành: Nấm đảm (Basidiomycota) Lớp: Nấm đảm (Agaricoycetes) Bộ: Nấm đa tầng (Polyporales) Họ: Nấm lim (Ganodermataceae) Chi: Ganoderma Loài: G. lucidum (Leyss ex.

Giới thiệu về nấm Linh chi Các nhóm nấm có tính chất dược lý quý được xác định là thuộc họ Ganodermataceae. Họ Ganodermataceae (1948) có khoảng 171 loài với các chi như: Amauroderma M., trong đó nổi bật là 2 chi Ganoderma và Amauroderma [8, 9]. - Chi Ganoderma P, Karst. (1881): anamorph Thermophymatospora, có khoảng 80 loài, được phân bố rộng đặc biệt là ở vùng nhiệt đới.

australe: sống trên các thân gỗ mục, nấm dược liệu. applanatum: làm mục cây gỗ, nấm dược liệu. lucidum: gây mục cây, nấm dược liệu. pseudoferreum): kí sinh trên dễ của ca cao, cà phê, cao su… + G.boniense): kí sinh trên rễ của các cây họ cau dừa.

- Chi Amauroderma Murrill (1905): có khoảng 30 loài, phân bố rộng đặc biệt là ở vùng nhiệt đới. Tuy nhiên nấm Linh chi (G. lucidum) được nghiên cứu nhiều nhất bởi đặc tính dược lý và lợi ích kinh tế mà chúng đem lại. Nấm Linh chi có tên khoa học là Ganoderma lucidum (Leyss.

Trên thế giới có khoảng 80 loài khác nhau và phân bố rộng ở các vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới và ôn đới. Nấm Linh chi có nhiều tên gọi khác nhau như Bất lão, Chi linh, Đoạn 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Một số loài nấm thuộc chi Ganoderma 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thảo, Nấm lim… Nấm Linh chi chứa nhiều thành phần khoáng vi lượng, trong đó có một số khoáng tố như: selenium, germanium… Nấm Linh chi được chứng minh là một loại thảo dược để chống ung thư, lão hóa, xơ vữa thành mạch, viêm gan, bảo vệ cấu trúc nhân tế bào. - Đặc điểm hình thái: Quả thể có cuống dài, ngắn hoặc hầu như không cuống và mũ đính lệch hay đính bên màu nâu đỏ, bóng nhoáng.

Mũ nấm mới hình thành có dạng cục lồi, tròn; sau khi phát triển thành dạng thận, dạng bán cầu, dạng quạt, có khi tròn. Mặt mũ nấm có vân tròn đồng tâm, lượn sóng nhiều hay ít, mép nấm mỏng hoặc hơi tù lượn sóng. Mũ nấm sinh ra có màu trắng có sắc thái vàng lưu huỳnh sau chuyển sang vàng rỉ sắt, nâu, nâu đỏ, nâu hồng tím… tạo nên một lớp vỏ bóng nhoáng như quét sơn hoặc vecni. Kích thước mũ nấm 2- 2,5  3- 30 cm; dày 0,5- 1,5 cm.

Thịt nấm bằng chất lie cứng, khi non màu trắng, sau đó chuyển sang màu vàng nhạt, màu nâu vàng. Mô đồng nhất, không phan tầng. Hệ sợi dimitric gồm sợi không vách ngang và sợi bện, kích thước từ 2 - 7μm, màng dày, nội chất hầu như không màu, trong suốt. Bào tầng dạng ống nhỏ, mỗi milimet có 4 -5 (6) ống, miệng ống nấm tròn đều, ống nấm sâu 0,2 – 0,7 cm.

Miệng ống nấm khi non màu trắng, khi già chuyển sang màu vàng nhạt. Bào tử hình trứng nhọn một đầu, kích thước 5 – 11,5 μm  8,5 – 11,5 μm, màng hai lớp (lớp ngoài nhẵn, không màu, lớp trong có gai nhẹ), có màu nâu gỉ sắt. Đảm đơn bào, hình chùy ngắn, kích thước 7 - 10 μm  12 -14 μm, màng là một lớp mỏng, nội chất không màu trong suốt. Cuống nấm ngắn, thường đính bên phần lõm của mũ nấm.

Cuống nấm có màu sắc như màu mũ nấm và có lớp vỏ bóng loáng, thường có hình trụ tròn hay hơi dẹt, kích thước 0,5 – 1,5 (2) cm  3 – 17 cm. Mô của cuống nấm và mũ đồng nhất [6]. - Chi nấm Linh chi (Ganodermataceae) được đặt tên khoa học bởi Karsten vào năm 1881. Hiện nay, nhờ hệ thống phân tích sinh hóa bằng cách sử dụng trình tự thông tin DNA có nguồn gốc rDNA, ty thể SSU đã làm rõ mối quan hệ giữa các loài nấm Linh chi và chia thành 6 nhóm đơn ngành [3]: + Nhóm nấm Linh chi G.

applanatum + Nhóm nấm Linh chi G. tsugae + Nhóm nấm Linh chi Châu Á G. lucidum 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] + Nhóm nấm Linh chi G. merrdithiae + Nhóm nấm Linh chi G.

Rất nhiều nghiên cứu đã chứng minh Linh chi có tác dụng điều trị bệnh như: rối loạn tiền đình, tăng huyết áp, viêm phổi, tiểu đường, tăng hàm lượng cholesterol trong máu [7, 29]. Phân bố và sinh thái của nấm Linh chi Nấm Linh chi phân bố đa dạng và phong phú nhất ở các khu rừng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Ngoài ra chúng còn sinh trưởng và phát triển ở khu vực Bắc Mỹ. Ở Việt Nam, nấm Linh chi có thể tìm thấy ở hầu hết các tỉnh vùng núi từ Lào Cai (Sa Pa) đến Lâm Đồng (Lang Biang).

Ở các vùng rừng trước kia có nhiều cây lim khác đã bị khai thác, trên gốc hoặc phần thân cành còn lại đều có thể thấy nấm này mọc, như vùng thuộc lâm trường Hương Sơn (Hà Tĩnh), tỉnh Thanh Hoá, Tam Đảo (Vĩnh Phúc)… Nấm Linh chi thường hoại sinh trên gỗ mục hoặc trên đất ngay ở nơi có gốc cây gỗ đã mục, thuộc đại diện của các họ Caesalpiniaceae (Lim, Lim xẹt, Muồng đen, Me…) và Fagaceae (một số loài thuộc các chi Quercus, Lythocarpus, Castanopsis…). Môi trường sống của nấm thường ở rừng kín thường xanh ẩm, độ cao từ vài chục mét đến nghìn mét [2]. Thành phần hóa học của nấm Linh chi Nấm Linh chi đã được dùng làm thuốc từ lâu và đã có nhiều công bố về thành phân hóa học và hoạt tính sinh học. Trong nấm Linh chi chứa nhiều thành phần khác nhau, nhưng thành phân hóa học chủ yếu trong cây chứa hàm lượng lớn lớp chất triterpenoid, sau đó là polysaccharide, hợp chất phenolic, peptid và protein.

 Triterpenoid Terpenoid là nhóm chất tự nhiên, có độ dài mạch carbon là bội số của 5 như: menthol (monoterpene) và β-caroten (tetraterpene). Phần lớn các terpenoid có cấu trúc mạch vòng. Triterpenoid là một phân lớp của terpenoid và có công thức tổng quát C 30H48, cấu trúc hoá học của các triterpenoid có thể là mạch hở, 3, 4, hoặc 5 vòng với 33 khung carbon cơ bản. Trong nấm Linh chi, cấu trúc hoá học của các triterpene có dạng lanostane, tham gia vào quá trình tổng hợp nên lanosterol (1), quá trình sinh tổng hợp 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] giúp hình thành nên các squalen mạch vòng.

Những triterpenoid đầu tiên được Kubota T. và cộng sự đã phân tách từ nấm Linh chi là acid ganoderic A (2) và acid ganoderic B (3) [20]. Những nghiên cứu sau đó cũng đã phân lập được các hợp chất có khung lanostane như: n-butyl ganoderate H (n-butyl 12β-aceroxy-3β-hydroxy-7,11,15,23-tetraoxo-5α- lanost-8-en-26-oate) (4) [21], ganolucidic acid A (5), methyl ganolucidate A (methyl 15α-hydroxy-3,11,23-trioxo-5α-lanost-8-en-26-oate) (6) và ethyl 12β-acetoxy- 3,7,11,15,23-pentaoxo-5α-lanost-8-en-26-oate (7) [11]. 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Acid ganoderic δ ((23S)-7α,15α,23β-trihydroxy-3,11-dioxo-5α-lanost-8,24(E)- dien-26-oic acid) (8), acid ganoderic ε ((23S)-3β,7β,23β-trihydroxy-11,15-dioxo-5α- lanost-8,24(E)-dien-26-oic acid) (9), acid ganoderic ζ ((23S)-3β,23β-trihydroxy- 7,11,15-trioxo-5α-lanost-8,24(E)-dien-26-oic acid) (10) và acid ganoderic η ((23S)- 3β,7β,12β,23β-trihydroxy-11,15-dioxo-5α-lanost-8,24(E)-dien-26-oic acid) (11) [24].

và cộng sự đã phân lập được các hợp chất từ nấm Linh chi vào năm 1985: (20E)-7β,15α-dihydroxy-3,11,23-trioxo-5α-lanost-8,20-dien-26-oic acid (12), (20E)-3β,7β-dihydroxy-11,15,23-trioxo-5α-lanost-8,20-dien-26-oic acid (13), (20E)- 3β,7β,15α-trihydroxy-11,23-dioxo-5α-lanost-8,20-dien-26-oic acid (14), (20E)-7β- hydroxy-3,11,15,23-tetraoxo-5α-lanost-8,20-dien-26-oic acid (15) [18]. 15 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3β,7β-dihydroxy-11,15,23-trioxo-5α-lanost-8,16-dien-26-oic acid (16), 3β,7β- dihydroxy-11,15,23-trioxo-5α-lanost-8,16-dien-26-oic acid methyl ester (17), 12β- acetoxy-3β,7β-dihydroxy-11,15,23-trioxo-5α-lanost-8,16-dien-26-oic acid (18) [12]. 20- hydroxy lucidelic acid D2 (23), 20-hydroxy lucidelic acid E2 (24), 20-hydroxy lucidelic acid F (25) và 20-hydroxy lucidelic acid N (26) [8]. 16 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Nghiên cứu mới gần đây về cây G.

lucidum của nhóm nghiên cứu người Trung Quốc Chen B. và các cộng sự đã phân lập được 81 hợp chất sạch triterpenoid và meroterpenoid, trong đó có 8 hợp chất mới và 73 hợp chất đã biết. Sau đây là một số hợp chất có trong báo cáo: Ganolucinins A (27), ganomycin J (28), ganomycin I (29) và ganoleuconin P(30) [10]. 17 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Yoshiyuki Mizushin và các cộng sự đã phân lập từ quả thể nấm được các hợp chất acid lucidenic O (35), lucidenic lacton (36) từ G. O O HOH2C COOH O H O H OH OH HO OH HO OH H H CH2OH 35 36 Với những nghiên cứu trên cho thấy tất cả chúng đều là dẫn xuất của lanosterol như acid ganoderic, ganoderiol, ganolucidic, acid lucidenic.  Polysaccharide Nấm Linh chi có chứa rất nhiều polysaccharide có khối lượng phân tử lớn, các hợp chất này mang hoạt tính sinh học và được tìm thấy trong tất cả các bộ phận của nấm Linh chi. Hơn 200 loại polysaccharide được phân lập từ quả thể, bào tử của nấm Linh chi [14].

Các polysaccharide có cấu tạo lập thể dạng xoắn ốc chủ yếu định vị cố định bằng liên kết hydro, có khối lượng phân tử lớn từ vài trăm đến vài triệu. Trong quả thể của nấm Linh chi cũng có heteropolisaccarit tan trong nước (β-glucan và glucurono-β- 18 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] glucan) được cấu tạo bởi đường D-glucose, D-galactose, D-mannose, D-xylose và L- fucose. CH 2OH CH 2 O O O O OH OH OH OH n OH n β-1-3-ᴅ glucan β-1-6-ᴅ glucan  Các hợp chất phenolic Ngoài 2 lớp hoạt chất sinh học chính của nấm Linh chi thì còn có rất nhiều những phân tử có hoạt tính sinh học như các terpenoid, steroid, nucleotide và phenolic. Các hợp chất phenolic có hoạt tính sinh học và dược lý đặc biệt, hoạt tính sinh học của các hợp chất phenolic liên quan đến khả năng tạo phức kim loại, ức chế lipoxygenase và khả năng quét các gốc tự do.

Flavonoid là một phân lớp của polyphenol có khả năng quét gốc tự do, ức chế quá trình thuỷ phân và oxy hoá của enzyme, kháng viêm. Trong nghiên cứu của Kim Min Young và các cộng sự đã xác định được 28 hợp chất phenolic trong mẫu nấm bằng phương pháp HPLC, kết quả cho thấy hàm lượng trung bình của các hợp chất phenolic là 326 µg/g, hàm lượng flavonoid là 76 µg/g [16].  Peptid, protein Năm 1997, Kawagishi H. và cộng sự đã phân lập được 2 protein từ các sợi nấm (GLL-M) và quả thể (GLL-F) của nấm Linh chi.

Năm 2002, nhóm nghiên cứu của Ye đã tìm thấy ba loại protein có hoạt tính sinh học (LZP-1, LZP-2, LZP-3) từ quả thể và bào tử của nấm Linh chi [14]. Cùng khoảng thời gian này, You và Lin đã phân lập GLPP từ nấm Linh chi. GLPP là một phức hợp polysaccharide- protein, đã được cấu tạo từ 16 loại acid amin và 5 loại đường khác nhau (rhamnose, xylose, fructose, galactose, glucose). và cộng sự đã phân lập enzyme α-glucosidase từ quả thể nấm Linh chi.

Enzyme này có khả năng thuỷ phân p–nitro-α-D-galactopyranosid, cũng như melibiose, raffinose và stachyose [33]. 19 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.