Luận văn thạc sĩ hay nghiên cứu đặc điểm hệ thực vật tại khu rừng ngọa vân xã an sinh thị xã đông triều tỉnh quảng ninh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hay nghiên cứu đặc điểm hệ thực vật tại khu rừng ngọa vân xã an sinh thị xã đông triều tỉnh quảng, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Hoàng Văn Tuệ
• Người hướng dẫn: TS. Vương Duy Hưng
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên rừng
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm hệ thực vật tại khu rừng Ngọa Vân, xã An Sinh, thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.2. Tình hình nghiên cứu ở trong nước
• 1.3. Các nghiên cứu về thực vật tại khu vực Ngọa Vân
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Giới hạn vấn đề nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.4.2. Phương pháp phỏng vấn
• 2.4.3. Phương pháp điều tra tuyến
• 2.4.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.2. Vị trí địa lý, địa hình
• 3.3. Nguồn tài nguyên
• 3.4. Điều kiện kinh tế xã hội
• 3.5. Đặc điểm thảm thực vật khu rừng Ngọa Vân
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Danh lục và bản chất hệ thực vật tại khu vực nghiên cứu
• 4.2. Danh lục thực vật
• 4.3. Bản chất hệ thực vật tại khu vực nghiên cứu
• 4.4. Yếu tố địa lý của hệ thực vật
• 4.5. Phổ dạng sống của hệ thực vật
• 4.6. Phổ dạng sống tại khu vực nghiên cứu
• 4.7. So sánh với phổ dạng sống của các khu vực khác
• 4.8. Các tác động đến tài nguyên thực vật tại khu vực nghiên cứu
• 4.8.1. Tác động tích cực
• 4.8.2. Tác động tiêu cực
• 4.9. Đề xuất giải pháp bảo tồn
• 4.9.1. Nhóm giải pháp về kỹ thuật
• 4.9.2. Các nhóm giải pháp về mặt xã hội
• 5. KẾT LUẬN, TỒN TẠI, KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về hệ thực vật khu rừng Ngọa Vân Quảng Ninh

Khu rừng Ngọa Vân, nằm ở xã An Sinh, thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh, là một trong những khu vực có đa dạng sinh học phong phú. Nơi đây không chỉ nổi bật với cảnh quan thiên nhiên hoang sơ mà còn là nơi sinh sống của nhiều loài thực vật quý hiếm. Nghiên cứu về hệ thực vật tại khu vực này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về đặc điểm sinh thái mà còn góp phần vào công tác bảo tồn và phát triển bền vững tài nguyên rừng.

1.1. Đặc điểm địa lý và sinh thái của khu rừng Ngọa Vân

Khu rừng Ngọa Vân có vị trí địa lý thuận lợi, với khí hậu nhiệt đới gió mùa, tạo điều kiện cho sự phát triển của nhiều loài thực vật khác nhau. Đặc điểm địa hình đa dạng với đồi núi, suối và thảm thực vật phong phú đã tạo nên một hệ sinh thái rừng độc đáo.

1.2. Vai trò của hệ thực vật trong bảo tồn đa dạng sinh học

Hệ thực vật tại khu rừng Ngọa Vân đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì đặc điểm sinh thái và bảo tồn đa dạng sinh học. Các loài thực vật không chỉ cung cấp nguồn thực phẩm cho động vật mà còn góp phần vào việc điều hòa khí hậu và bảo vệ đất.

II. Thách thức trong việc bảo tồn hệ thực vật khu rừng Ngọa Vân

Mặc dù khu rừng Ngọa Vân có giá trị sinh thái cao, nhưng hiện nay đang phải đối mặt với nhiều thách thức. Việc khai thác rừng không kiểm soát, xâm lấn đất rừng và ô nhiễm môi trường đang đe dọa đến sự tồn tại của nhiều loài thực vật quý hiếm. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc bảo tồn và quản lý tài nguyên rừng một cách hiệu quả.

2.1. Tác động của con người đến hệ thực vật

Sự gia tăng dân số và nhu cầu về lâm sản đã dẫn đến việc khai thác rừng quá mức. Nhiều loài thực vật trong khu rừng Ngọa Vân đã bị xâm hại, ảnh hưởng đến đặc điểm sinh thái và đa dạng sinh học của khu vực.

2.2. Biến đổi khí hậu và ảnh hưởng đến hệ thực vật

Biến đổi khí hậu đang gây ra những tác động tiêu cực đến hệ sinh thái rừng. Nhiệt độ tăng cao và lượng mưa không ổn định đã làm thay đổi môi trường sống của nhiều loài thực vật, đe dọa đến sự tồn tại của chúng.

III. Phương pháp nghiên cứu hệ thực vật tại khu rừng Ngọa Vân

Để nghiên cứu hệ thực vật tại khu rừng Ngọa Vân, các phương pháp điều tra hiện trường và phân tích mẫu thực vật đã được áp dụng. Việc thu thập dữ liệu về các loài thực vật và phân tích môi trường sống giúp xác định được mức độ đa dạng sinh học và tình trạng bảo tồn của khu vực.

3.1. Phương pháp điều tra hiện trường

Phương pháp điều tra hiện trường bao gồm việc khảo sát trực tiếp và ghi nhận các loài thực vật có mặt trong khu vực. Các mẫu thực vật được thu thập và phân loại để phục vụ cho việc phân tích sau này.

3.2. Phân tích mẫu và đánh giá đa dạng sinh học

Sau khi thu thập mẫu, các mẫu thực vật sẽ được phân tích tại phòng thí nghiệm. Việc đánh giá đa dạng sinh học sẽ giúp xác định được các loài thực vật quý hiếm và tình trạng bảo tồn của chúng.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy khu rừng Ngọa Vân có sự phong phú về hệ thực vật, với nhiều loài thực vật quý hiếm. Những phát hiện này không chỉ có giá trị về mặt khoa học mà còn có thể được ứng dụng trong công tác bảo tồn và phát triển bền vững tài nguyên rừng.

4.1. Danh sách các loài thực vật quý hiếm

Nghiên cứu đã xác định được nhiều loài thực vật quý hiếm trong khu rừng Ngọa Vân. Danh sách này sẽ là cơ sở để xây dựng các chương trình bảo tồn hiệu quả.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào bảo tồn

Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng trong việc xây dựng các chính sách bảo tồn và phát triển bền vững tài nguyên rừng. Việc bảo tồn hệ thực vật không chỉ giúp duy trì đa dạng sinh học mà còn góp phần vào phát triển kinh tế địa phương.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho nghiên cứu hệ thực vật

Nghiên cứu về hệ thực vật tại khu rừng Ngọa Vân đã chỉ ra tầm quan trọng của việc bảo tồn đa dạng sinh học. Để đảm bảo sự phát triển bền vững, cần có những chính sách và biện pháp cụ thể nhằm bảo vệ tài nguyên rừng và nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của hệ thực vật.

5.1. Tầm quan trọng của bảo tồn hệ thực vật

Bảo tồn hệ thực vật không chỉ giúp duy trì đa dạng sinh học mà còn góp phần vào việc bảo vệ môi trường sống và phát triển kinh tế bền vững.

5.2. Định hướng nghiên cứu trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về hệ thực vật tại khu rừng Ngọa Vân, nhằm phát hiện và bảo tồn các loài thực vật quý hiếm, đồng thời phát triển các chương trình giáo dục cộng đồng về bảo vệ tài nguyên rừng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu rừng Ngọa Vân tọa lạc trên địa bàn xã An Sinh và xã Bình Khê thuộc thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh, nằm trong quần thể Di tích Quốc gia đặc biệt Nhà Trần được công nhận theo Quyết định số 2383/QĐ-TTg ngày 09/12/2013 của Thủ tướng Chính phủ. Thị xã Đông Triều sở hữu tổng diện tích tự nhiên 39.658,34 ha, trong đó diện tích đất lâm nghiệp chiếm hơn 19.000 ha; riêng xã An Sinh có 8.306,4 ha diện tích tự nhiên với 5.143,3 ha đất có rừng và đạt độ che phủ rừng lên tới 61,9%. Khu vực này đóng vai trò quan trọng trong việc phòng hộ đầu nguồn, điều tiết nguồn nước cho các hồ chứa lớn như Khe Chè, Trại Lốc và duy trì cân bằng sinh thái cho toàn bộ vùng Đông Bắc.

Tuy nhiên, áp lực gia tăng dân số cùng hoạt động phát triển kinh tế - xã hội nhanh chóng đã dẫn đến tình trạng chuyển đổi mục đích sử dụng đất, khai thác lâm sản và dược liệu trái phép, làm suy thoái tài nguyên sinh vật và thu hẹp sinh cảnh tự nhiên của nhiều loài thực vật bản địa. Trong tổng số 5.143,3 ha đất có rừng của xã An Sinh, diện tích rừng tự nhiên chỉ còn lại 1.027,9 ha, phần còn lại là rừng trồng với 3.948,4 ha. Việc thiếu hụt các dữ liệu điều tra toàn diện và có hệ thống về cấu trúc hệ thực vật tại đây đã tạo ra rào cản lớn cho công tác quản lý bảo tồn di tích gắn liền với cảnh quan thiên nhiên.

Đề tài được triển khai nhằm mục tiêu xác định thành phần loài, đánh giá bản chất hệ thực vật, phổ dạng sống, yếu tố địa lý và các nhân tố đe dọa đến hệ thực vật bậc cao có mạch tại khu rừng Ngọa Vân. Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học xác thực giúp Ban Quản lý Di tích, lực lượng Kiểm lâm và chính quyền địa phương xây dựng phương án bảo tồn đa dạng sinh học, phục hồi rừng tự nhiên và định hướng khai thác du lịch văn hóa - sinh thái bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hệ thống lý thuyết phân loại học thực vật hiện đại và sinh thái học cảnh quan nhiệt đới. Danh lục thực vật được sắp xếp theo hệ thống phân loại của Brummit (1992) kết hợp với các quan điểm phân loại học tiến hóa của Takhtajan (1977). Bản chất nhiệt đới của hệ thực vật được kiểm chứng qua nguyên lý tỷ trọng phân loại giữa lớp Ngọc lan (Magnoliopsida) và lớp Loa kèn (Liliopsida) của tác giả Nguyễn Nghĩa Thìn (2002), khẳng định tỷ số này ở các vùng nhiệt đới ẩm luôn đạt giá trị lớn hơn 3.

Phổ dạng sống của hệ thực vật được phân tích theo hệ thống phân loại dạng sống thích nghi của Raunkiaer (1934) đã được điều chỉnh phù hợp với điều kiện sinh thái rừng Việt Nam bởi Thái Văn Trừng (1978, 1999), bao gồm 5 nhóm chính: cây chồi trên (Phanerophytes - Ph), cây chồi sát đất (Chamaephytes - Ch), cây chồi nửa ẩn (Hemicryptophytes - Hm), cây chồi ẩn (Cryptophytes - Cr) và cây một năm (Therophytes - Th). Phân tích yếu tố địa lý thực vật dựa trên phương pháp phân chia nguồn gốc phát sinh của Nguyễn Nghĩa Thìn (1997) và Pocs Tamas (1965). Mức độ đa dạng của các taxon bậc họ và chi được đánh giá theo tiêu chuẩn của Tolmachov A.I (1986).

Phương pháp nghiên cứu

Quá trình thu thập dữ liệu thực địa được tiến hành liên tục từ ngày 10/05/2018 đến ngày 30/09/2018 tại khu rừng Ngọa Vân qua 5 đợt khảo sát thực tế. Nghiên cứu áp dụng phương pháp điều tra theo tuyến kết hợp phỏng vấn sâu cán bộ kiểm lâm địa bàn và cộng đồng dân cư am hiểu rừng. Tổng cộng 9 tuyến điều tra chính và các tuyến phụ rẽ nhánh 100m sang hai bên đã được thiết lập, bao phủ toàn diện các dạng địa hình từ chân núi, dọc tuyến cáp treo, đường đi bộ Cầu Kiệu lên đến chùa Ngọa Vân và đỉnh núi ở độ cao trên 800m.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 677 số hiệu mẫu thực vật được thu thập theo đúng quy chuẩn thu mẫu đại diện có đầy đủ cơ quan sinh dưỡng (thân, cành, lá) và cơ quan sinh sản (hoa, quả). Phương pháp giám định mẫu vật dựa trên hình thái so sánh, đối chiếu với các bộ khóa phân loại trong Thực vật chí Đông Dương (Lecomte, 1907-1952), Cây cỏ Việt Nam (Phạm Hoàng Hộ, 1999-2000), Danh lục các loài thực vật Việt Nam (2001, 2005) và tham vấn ý kiến chuyên gia phân loại thực vật. Mức độ đe dọa của các loài được xác định căn cứ vào Sách Đỏ Việt Nam (2007) và Nghị định số 32/2006/NĐ-CP của Chính phủ. Chỉ số tương đồng sinh thái Sorenson (S) được áp dụng để so sánh mức độ đa dạng loài giữa hệ thực vật Ngọa Vân với các khu vực bảo tồn khác tại miền Bắc.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân loại và giám định từ 677 mẫu thu thập đã xác định hệ thực vật bậc cao có mạch tại khu rừng Ngọa Vân có 297 loài thuộc 219 chi và 94 họ, phân bố trong 3 ngành thực vật chính:

Thứ nhất, về tương quan giữa các ngành, ngành Ngọc lan (Magnoliophyta) chiếm ưu thế tuyệt đối với 279 loài (chiếm 93,94% tổng số loài), 205 chi (chiếm 93,61% tổng số chi) và 82 họ (chiếm 87,23% tổng số họ). Ngành Dương xỉ (Polypodiophyta) đứng thứ hai với 16 loài (chiếm 5,39%), 13 chi (chiếm 5,94%) và 11 họ (chiếm 11,70%). Ngành Thông đất (Lycopodiophyta) có số lượng ít nhất với 2 loài (chiếm 0,67%), thuộc 1 chi và 1 họ.

Thứ hai, trong ngành Ngọc lan, lớp Ngọc lan (Magnoliopsida) chiếm ưu thế áp đảo với 255 loài (chiếm 85,86% tổng số loài), 185 chi và 71 họ; trong khi lớp Loa kèn (Liliopsida) chỉ có 24 loài (chiếm 8,08%), 20 chi và 11 họ. Tỷ trọng số loài giữa lớp Ngọc lan so với lớp Loa kèn đạt mức 10,63 (tỷ trọng chi đạt 9,25 và tỷ trọng họ đạt 6,45), thể hiện đặc trưng của hệ thực vật rừng mưa nhiệt đới gió mùa.

Thứ ba, sự đa dạng ở cấp độ taxon họ và chi ghi nhận 10 họ giàu loài nhất tập hợp 159 loài, chiếm 53,50% tổng số loài của toàn khu vực. Dẫn đầu là họ Thầu dầu (Euphorbiaceae) với 26 loài và 19 chi, tiếp theo là họ Cà phê (Rubiaceae) với 18 loài và 13 chi, họ Đậu (Fabaceae) với 15 loài và họ Long não (Lauraceae) với 12 loài. Về cấp độ chi, 15 chi đa dạng nhất tập hợp 61 loài (chiếm 27,90% tổng số loài), trong đó chi Sung (Ficus) có số lượng lớn nhất với 8 loài, chi Trâm (Syzygium) có 7 loài và chi Dẻ (Castanopsis) có 6 loài.

Thứ tư, nghiên cứu đã phát hiện 37 họ đơn loài (mỗi họ chỉ có 1 chi và 1 loài duy nhất), chiếm 39,36% tổng số họ của hệ thực vật khu vực, tiêu biểu như họ Thích (Aceraceae với loài Thích lá re - Acer laurinum), họ Huyết giác (Dracaenaceae với loài Phát lộc - Dracaena angustifolia) và họ Dây hương (Erythropalaceae với loài Dây hương - Erythropalum scandens).

Thảo luận kết quả

Cấu trúc thành phần loài của hệ thực vật Ngọa Vân phản ánh tính thích nghi sinh thái cao với điều kiện lập địa vùng núi thấp cánh cung Đông Triều. Lượng mưa trung bình năm 1.790mm, độ ẩm 80% cùng nhiệt độ trung bình 22°C là các nhân tố sinh thái thuận lợi hỗ trợ sự phân hóa mạnh mẽ của các nhóm loài thuộc họ Euphorbiaceae, Rubiaceae và Lauraceae. Tỷ lệ 10 họ đa dạng nhất chiếm 53,50% hoàn toàn tương đồng với quy luật cấu trúc hệ thực vật nhiệt đới gió mùa của Tolmachov A.I, minh chứng cho sự đa dạng sinh học phong phú của một khu bảo vệ cảnh quan có diện tích tự nhiên khiêm tốn.

Khi phân tích dữ liệu, các biểu đồ cột thể hiện tương quan taxon giữa các ngành và biểu đồ tròn biểu diễn tỷ lệ 53,50% của 10 họ ưu thế làm nổi bật cấu trúc phân tầng sinh thái của khu rừng. Tầng tán chính có độ tàn che từ 70% đến 80% với mật độ 1.020 cây/ha do các loài ưu thế như Chẹo tía (Engelhardtia chrysolepis), Sồi lá mai (Lithocarpus bambusaefolia) và Đỏm gai (Bridelia minutiflora) chiếm giữ. Sự xuất hiện của 37 họ đơn loài cùng 16 loài Dương xỉ chỉ thị cho vi khí hậu ẩm ướt vùng núi đá, đồng thời phản ánh tính tổn thương sinh thái cao trước các tác động chia cắt sinh cảnh do xây dựng hạ tầng du lịch và khai thác lâm sản phụ.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm bảo tồn tính đa dạng sinh học và phát triển bền vững hệ thực vật khu rừng bảo vệ cảnh quan Ngọa Vân, bốn nhóm giải pháp chiến lược cần được triển khai đồng bộ:

Thực hiện khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên kết hợp làm giàu rừng trên toàn bộ 1.027,9 ha rừng tự nhiên hiện có tại xã An Sinh, tập trung vào các trạng thái rừng phục hồi sau khai thác và nương rẫy. Đặt mục tiêu nâng độ che phủ rừng tự nhiên lên thêm 5% trong giai đoạn 2024-2028, ưu tiên bảo tồn nguyên vị (in-situ) đối với 37 họ đơn loài có nguy cơ biến mất cục bộ như Dracaenaceae, Aceraceae và Clusiaceae. Cơ quan chủ trì thực hiện là Ban Quản lý Di tích thị xã Đông Triều phối hợp cùng Hạt Kiểm lâm thị xã Đông Triều.

Thiết lập hệ thống 45 cột mốc ranh giới bảo vệ rừng đặc dụng và lắp đặt 20 biển báo cố định tuyên truyền bảo vệ thực vật dọc theo 9 tuyến điều tra trọng điểm, đặc biệt tại các khu vực nhạy cảm từ Cầu Kiệu lên Thông Đàn và chùa Ngọa Vân. Tích hợp công nghệ định vị GPS vào phần mềm giám sát diễn biến tài nguyên rừng với chu kỳ cập nhật dữ liệu 6 tháng/lần do Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Ninh phối hợp Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Đông Triều triển khai từ quý I năm 2024.

Phát triển các mô hình sinh kế bền vững dưới tán rừng trồng (3.948,4 ha) thông qua việc hỗ trợ kỹ thuật trồng và khai thác hợp lý các loài cây dược liệu, cây ăn quả bản địa cho hơn 560 hộ dân sinh sống tại các thôn Trại Lốc 1, Trại Lốc 2 và Tây Sơn. Mục tiêu giảm thiểu 85% các vụ việc xâm nhập rừng tự nhiên để chặt củi, đào rễ cây thuốc và bẻ phong lan trái phép tính đến năm 2026. Đơn vị điều phối là Ủy ban nhân dân xã An Sinh kết hợp Phòng Nông nghiệp và PTNT thị xã Đông Triều.

Tăng cường thực thi pháp luật và nâng cao nhận thức cộng đồng thông qua việc phổ biến sâu rộng Luật Lâm nghiệp số 16/2017/QH14, Nghị định số 117/2010/NĐ-CP và Nghị định số 32/2006/NĐ-CP cho 100% người dân vùng đệm. Xây dựng quy chế phối hợp liên ngành giữa lực lượng kiểm lâm, công an xã và các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ cáp treo trong việc kiểm soát rác thải du lịch và phòng chống cháy rừng trong mùa khô hanh từ tháng 10 đến tháng 4 hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tài liệu khoa học chuyên sâu, cung cấp dữ liệu thực chứng hữu ích cho các nhóm đối tượng sau:

Cán bộ quản lý lâm nghiệp và Ban quản lý khu di tích: Nghiên cứu cung cấp bảng danh lục đầy đủ 297 loài thực vật và bản đồ phân bố 9 tuyến điều tra, giúp các nhà quản lý xây dựng phương án quản lý rừng bền vững, quy hoạch phân khu bảo vệ nghiêm ngặt và bảo tồn cảnh quan di tích quốc gia đặc biệt Nhà Trần.

Nhà nghiên cứu thực vật học và sinh thái học cảnh quan: Bộ cơ sở dữ liệu về 677 mẫu thực vật, phân tích tỷ trọng ngành Ngọc lan đạt 93,94% và 37 họ đơn loài là tư liệu so sánh giá trị cho các công trình nghiên cứu về địa lý thực vật học vùng cánh cung Đông Triều và khu hệ thực vật miền Bắc Việt Nam.

Học viên cao học, sinh viên ngành Quản lý tài nguyên rừng và Lâm sinh: Đề tài là tài liệu tham khảo chuẩn mực về quy trình điều tra thực địa trên tuyến, phương pháp giám định hình thái học kết hợp phân tích toán thống kê sinh thái học theo hệ thống Brummit (1992) và thang phân loại Raunkiaer.

Doanh nghiệp phát triển du lịch sinh thái và cộng đồng địa phương: Doanh nghiệp lữ hành có thể khai thác danh mục các loài cây cảnh quan, cây bóng mát và thảm tươi đặc sắc để xây dựng các tour du lịch giáo dục môi trường, trải nghiệm thiên nhiên gắn liền với hành trình hành hương văn hóa tâm linh.

Câu hỏi thường gặp

Hệ thực vật khu rừng Ngọa Vân có bao nhiêu loài và ngành nào chiếm ưu thế nhất?

Nghiên cứu đã xác định khu rừng Ngọa Vân có 297 loài thực vật bậc cao có mạch thuộc 219 chi và 94 họ. Ngành Ngọc lan (Magnoliophyta) chiếm ưu thế tuyệt đối với 279 loài (đạt tỷ lệ 93,94%), 205 chi (93,61%) và 82 họ (87,23%), phản ánh môi trường sinh thái nhiệt đới gió mùa điển hình.

Tại sao tỷ trọng giữa lớp Ngọc lan và lớp Loa kèn lại chứng minh tính chất nhiệt đới của rừng Ngọa Vân?

Theo các nghiên cứu địa thực vật học, tỷ trọng số loài lớp Ngọc lan so với lớp Loa kèn ở các vùng nhiệt đới luôn lớn hơn 3. Tại Ngọa Vân, tỷ lệ này đạt 10,63 (255 loài lớp Ngọc lan so với 24 loài lớp Loa kèn), chứng minh khu vực mang bản chất hệ thực vật nhiệt đới ẩm gió mùa rất rõ rệt.

Giá trị bảo tồn của 37 họ đơn loài tại khu rừng Ngọa Vân là gì?

Hệ thực vật ghi nhận 37 họ đơn loài (mỗi họ chỉ có 1 chi và 1 loài), chiếm 39,36% tổng số họ. Đây là các taxon có tính đại diện sinh thái độc đáo nhưng rất dễ bị đe dọa tuyệt chủng cục bộ khi sinh cảnh bị tác động, đòi hỏi các biện pháp bảo tồn nguyên vị nghiêm ngặt.

Phương pháp điều tra thực địa trong nghiên cứu được tiến hành như thế nào?

Tác giả đã thiết lập 9 tuyến điều tra chính và các tuyến phụ rẽ nhánh 100m, trải dài qua các sinh cảnh từ chân đường đi bộ lên đến đỉnh núi Ngọa Vân. Tổng cộng 677 số hiệu mẫu thực vật đã được thu thập, chụp ảnh và giám định hình thái so sánh từ tháng 5/2018 đến tháng 9/2018.

Căn cứ pháp lý nào khẳng định tầm quan trọng của việc bảo tồn rừng Ngọa Vân?

Khu rừng nằm trong quần thể Di tích Quốc gia đặc biệt Nhà Trần theo Quyết định số 2383/QĐ-TTg ngày 09/12/2013 của Thủ tướng Chính phủ, được quản lý theo Luật Lâm nghiệp số 16/2017/QH14 và Nghị định số 117/2010/NĐ-CP về quản lý hệ thống rừng đặc dụng.

Kết luận

• Luận văn đã xây dựng danh lục hệ thực vật bậc cao có mạch tại khu rừng Ngọa Vân gồm 297 loài, 219 chi, 94 họ thuộc 3 ngành thực vật.
• Ngành Ngọc lan giữ vị thế áp đảo với 279 loài (93,94%), tỷ số phân loại lớp Ngọc lan/Loa kèn đạt 10,63 khẳng định tính chất nhiệt đới gió mùa sâu sắc.
• Xác định 10 họ giàu loài nhất chiếm 53,50% tổng số loài (tiêu biểu là Euphorbiaceae với 26 loài, Rubiaceae với 18 loài) và phát hiện 37 họ thực vật đơn loài có giá trị bảo tồn cao.
• Đánh giá toàn diện các áp lực từ dân sinh, chuyển đổi đất rừng và đề xuất 4 nhóm giải pháp kỹ thuật - xã hội nhằm phục hồi 1.027,9 ha rừng tự nhiên.
• Đóng góp nguồn dữ liệu khoa học nền tảng phục vụ công tác bảo tồn đa dạng sinh học gắn liền với bảo vệ di tích quốc gia đặc biệt Nhà Trần tại thị xã Đông Triều.

Kế hoạch tiếp theo trong giai đoạn 2024-2026 cần mở rộng các đợt điều tra bổ sung vào mùa khô để hoàn thiện danh lục nấm lớn và thực vật bậc thấp, đồng thời số hóa bản đồ phân bố các loài nguy cấp. Các cơ quan quản lý, nhà khoa học và chính quyền địa phương cần khẩn trương phối hợp đưa các giải pháp của luận văn vào thực tiễn quản lý lâm nghiệp bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho thời kỳ nghiên cứu hệ thực vật.I cho rằng “ Chỉ cần điều tra trên một diện tích đủ lớn để có thể bao trùm được sự phong phú của nơi sống nhưng không có sự phân hóa về mặt địa lý”. Ông gọi đó là hệ thực vật cụ thể.I đã đưa ra một nhận định là số loài của một hệ thực vật cụ thể ở vùng nhiệt đới ẩm thường xanh là 1500-2000 loài. Brummit (1992) chuyên gia của Phòng Bảo tàng thực vật hoàng gia Anh, trong cuốn “Vascular plant families and genera” đã thống kê tiêu bản thực vật cao có mạch trên thế giới vào 511 họ, 13.884 chi, 6 ngành là: Khuyết lá thông (Plilotophyta), Thông đá (Lycopodiophyta), Cỏ tháp bút (Equisetophyta), Dương xỉ (Polypodiophyta), Hạt trần (Gymnospermae) và Hạt kín (Angiospermae). Trong đó ngành Hạt kín (Angiospermae) có 13.477 họ, 454 chi và được chia ra hai lớp là : Lớp Hai lá mầm (Dicotyledoneae) bao gồm 10.715 chi, 357 họ và Lớp Một lá mầm (Monocotyledoneae) bao gồm 2.

Takhtajan, Viện sỹ thực vật người Nga đã có những đóng góp lớn cho khoa học phân loại thực vật. Trong cuốn “Diversity and Classifcation of Flowering Plant” (1977), đã thống kê và phân chia toàn bộ thực vật Hạt kín trên thế giới khoảng 260.000 loài, vào khoảng 13.500 chi, 591 họ, 232 bộ thuộc 16 phân lớp và 2 lớp. Trong đó Lớp Hai lá mầm (Dicotyledoneae) gồm 11 phân lớp, 175 bộ, 458 họ, 10.500 chi; không dưới 195.000 loài vào Lớp Một lá mầm (Monocotyledoneae) gồm 6 phân lớp, 57 bộ, 133 họ, trên 3000 chi và khoảng 65. Lê Trần Chấn và cộng sự (1999), đưa ra con số về số lượng loài thực vật ở các vùng như sau, vùng hàn đới (đất mới, 208 loài), vùng ôn đới (Litva, 1.439 loài), cận nhiệt đới (Palextin, 2.334 loài), vùng nhiệt đới ẩm và nhiệt đới gió mùa (Philippin 8.099 loài, Bắc Việt Nam 5.

Trong phạm vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 bắc bán cầu, tỷ lệ 10 họ giàu loài nhất của hệ thực vật giảm giần từ vùng bắc cực đến vùng xích đạo (từ gần 75% đến khoảng 40%). Trong khi đó số họ chiếm vị trí nổi bật trong 10 họ giàu loài nhất tăng dần từ vùng nhiệt đới (10%) đến vùng ôn đới, nhất là hàn đới. Sau khi học thuyết tiến hóa của S. Darwin ra đời các cơ sở lý luận của địa lý thực vật cũng được hình thành và phát triển.

Sau đó, trong nửa sau thế kỷ XIX có nhiều công trình nghiên cứu địa lý thực vật xuất hiện và phát triển theo các xu hướng chính, Đánh giá số lượng thực vật, phân vùng địa lý thực vật. Về xác định yếu tố địa lý của từng loài có các tác giả như, Aliochin (1961), Schmidthusen (1976), Pócs Tamás (1965), Takhtajan (1978), K.2 Tình hình nghiên cứu ở trong nƣớc Nằm ở vùng Đông Nam châu Á với diện tích khoảng 330.541 km2, Việt Nam là một trong 16 nước có tính đa dạng sinh học cao trên thế giới (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, 2002- Chiến lược quốc gia quản lý hệ thống khu bảo tồn của Việt Nam 2002-2010). Đặc điểm về vị trí địa lý, khí hậu. của Việt Nam đã góp phần tạo nên sự đa dạng về hệ sinh thái và các loài sinh vật.

Về mặt địa sinh học, Việt Nam là giao điểm của các hệ động, thực vật thuộc vùng Ấn Độ - Miến Điện, Nam Trung Quốc và Inđo-Malaysia. Các đặc điểm trên đã tạo cho nơi đây trở thành một trong những khu vực có tính đa dạng sinh học (ĐDSH) cao của thế giới, với khoảng 10% số loài sinh vật, trong khi chỉ chiếm 1% diện tích đất liền của thế giới (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, 2002-Báo cáo quốc gia về các khu bảo tồn và Phát triển kinh tế).