Nghiên cứu giống Macadamia và phát triển nông nghiệp tại Trường Đại học Lâm nghiệp

Nghiên cứu khả năng cho quả và nhân giống sinh dưỡng macadamia ở Ba Vì, góp phần phát triển cây trồng và nâng cao giá trị kinh tế.

• Tác giả: Mai Trung Kiên
• Người hướng dẫn: GS. Lê Đình Khải
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Nghiên cứu giống Macadamia và phát triển nông nghiệp tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thực sự khoa học lâm nghiệp
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Tĩnh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Quan điểm chung về vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Nghiên cứu Macadamia trên thế giới
• 1.3. Các nghiên cứu cải thiện giống Macadamia
• 1.4. Chương trình chọn giống Macadamia
• 1.5. Nghiên cứu Macadamia ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, NỘI DUNG, VẬT LIỆU, ĐỊA ĐIỂM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Vật liệu nghiên cứu
• 2.3. Địa điểm nghiên cứu
• 2.4. Nội dung nghiên cứu

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Giống Macadamia tại Việt Nam 2024

Macadamia, với hàm lượng dầu vượt trội (78%) so với lạc và điều, là một loại cây ăn quả có giá trị dinh dưỡng cao. Hạt macca chứa 9.2% protein, 20 loại axit amin (8 loại thiết yếu), đường bột, khoáng chất và vitamin. Ứng dụng của hạt macca rất đa dạng, từ chế biến bánh kẹo, socola đến sản xuất dầu xà lát và dầu dưỡng da. Vỏ hạt có thể dùng làm than hoạt tính hoặc giá thể ươm cây. Cây macca được trồng rộng rãi ở Hawaii từ những năm 1930 và lan sang Australia từ năm 1960. Hiện nay, nhiều nước trên thế giới đang quan tâm đến việc phát triển giống macca tại Việt Nam. Nghiên cứu chọn giống và nhân giống đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của cây macca tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh phát triển nông nghiệp bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu. Cần có những nghiên cứu chuyên sâu về kỹ thuật trồng macca phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu địa phương. Trích dẫn từ nghiên cứu của Lê Đình Khả và Dương Mộng Hùng (2003), 'Không có giống được cải thiện theo mục tiêu kinh tế thì không thể đưa năng suất rừng lên cao'.

1.1. Lịch Sử Phát Triển Cây Macadamia Trên Thế Giới

Cây Macadamia integrifolia có nguồn gốc từ vùng ven biển đông nam Queensland và đông bắc New South Wales của Australia. Được phát hiện bởi Muller và Hill vào năm 1857, cây macca nhanh chóng trở thành một trong những cây nông nghiệp trẻ nhất trong lịch sử. Hawaii bắt đầu trồng macca vào những năm 1930, tiếp theo là Australia từ năm 1960. Đến năm 1997, diện tích trồng macca trên toàn thế giới đạt 46,000 tấn, với Australia, Costa Rica và Nam Phi là những nước trồng nhiều nhất. Trung Quốc cũng đã nhập hàng chục giống macca vô tính để khảo nghiệm và nhân giống, chủ yếu tại các tỉnh phía nam giáp Việt Nam, Lào và Myanmar.

1.2. Tiềm Năng Phát Triển Giống Macca Việt Nam

Giống macca được đưa vào Việt Nam chưa lâu, nhưng đã có nhiều kế hoạch trồng trên diện rộng. Năm 2002, Trung tâm Nghiên cứu Giống Cây Rừng đã nhập 9 giống ghép từ Australia, và năm 2003 nhập thêm 2 giống từ Trung Quốc để trồng khảo nghiệm. Năm 2003 và 2004, Trung tâm Dịch vụ và Chuyển giao Kỹ thuật Lâm Nông nghiệp Ba Vì đã nhập 5 giống cây ghép từ Trung Quốc để trồng khảo nghiệm tại trạm Canhkyna. Nghiên cứu về chọn giống và nhân giống là những khâu quan trọng để phát triển cây macca ở nước ta, hướng đến phát triển nông nghiệp bền vững.

II. Phân Tích Thách Thức Năng Suất Macca và Giá Macca

Mặc dù có tiềm năng lớn, việc phát triển giống macca tại Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là năng suất macca còn thấp so với các nước trồng lâu năm. Điều này có thể do nhiều yếu tố như giống chưa phù hợp, kỹ thuật canh tác chưa tối ưu, và điều kiện khí hậu không thuận lợi. Bên cạnh đó, giá macca cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam trên thị trường quốc tế. Cần có những giải pháp đồng bộ để nâng cao năng suất macca, giảm chi phí sản xuất, và xây dựng thương hiệu cho macca Việt Nam để tăng tính cạnh tranh. Theo Mavis (1997), vườn quả thành thục có thể đạt năng suất 3-4 tấn hạt/ha, cho thấy tiềm năng năng suất có thể đạt được nếu áp dụng đúng kỹ thuật.

2.1. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Năng Suất Macca

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến năng suất macca, bao gồm giống, tuổi cây, điều kiện khí hậu, đất đai, và kỹ thuật canh tác. Việc lựa chọn giống phù hợp với điều kiện địa phương là rất quan trọng. Tuổi cây cũng ảnh hưởng lớn đến năng suất, với năng suất tăng dần theo tuổi cho đến khi cây đạt độ trưởng thành. Điều kiện khí hậu như nhiệt độ, lượng mưa và ánh sáng cũng đóng vai trò quan trọng. Đất đai cần phải thoát nước tốt và giàu dinh dưỡng. Kỹ thuật canh tác, bao gồm bón phân, tưới nước, và phòng trừ sâu bệnh, cũng ảnh hưởng đến năng suất.

2.2. Biến Động Giá Macca và Tác Động Đến Nông Dân

Giá macca trên thị trường thế giới biến động theo cung và cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của nông dân. Giá có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như sản lượng toàn cầu, chất lượng sản phẩm, chi phí vận chuyển, và tỷ giá hối đoái. Việc xây dựng chuỗi cung ứng ổn định và liên kết chặt chẽ giữa nông dân, doanh nghiệp chế biến và nhà phân phối là rất quan trọng để giảm thiểu rủi ro và đảm bảo thu nhập ổn định cho nông dân.

2.3. Biến đổi khí hậu và tác động đến giá macca

Biến đổi khí hậu gây ra những tác động tiêu cực đến năng suất macca và giá macca, thông qua các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, lũ lụt, và sương muối. Những hiện tượng này có thể làm giảm năng suất, ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm, và gây thiệt hại về kinh tế cho nông dân. Các biện pháp thích ứng với biến đổi khí hậu, như sử dụng giống macca chịu hạn tốt, áp dụng kỹ thuật tưới tiết kiệm nước, và xây dựng hệ thống phòng chống thiên tai, là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành macca Việt Nam.

III. Kỹ Thuật Trồng Macca Hiệu Quả Cho Năng Suất Cao 2024

Để nâng cao năng suất macca và chất lượng sản phẩm, việc áp dụng kỹ thuật trồng macca tiên tiến là rất quan trọng. Điều này bao gồm việc lựa chọn giống macca phù hợp, chuẩn bị đất trồng kỹ lưỡng, áp dụng quy trình bón phân hợp lý, tưới nước đầy đủ, và phòng trừ sâu bệnh hiệu quả. Việc tỉa cành tạo tán cũng rất quan trọng để đảm bảo cây nhận đủ ánh sáng và thông thoáng, giúp tăng năng suất và giảm nguy cơ bệnh tật. Nghiên cứu của Bell (1995) cho thấy mật độ trồng phù hợp có thể ảnh hưởng lớn đến năng suất, với các mật độ khác nhau (7mx4m, 8mx4m, 9mx5m, 10mx5m) phù hợp với các giống có tán khác nhau.

3.1. Hướng Dẫn Chi Tiết Chọn Giống Macca Phù Hợp

Việc lựa chọn giống macca phù hợp là yếu tố quyết định đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Cần lựa chọn giống có khả năng thích nghi với điều kiện khí hậu và đất đai của vùng trồng. Ngoài ra, cần xem xét các yếu tố như năng suất, chất lượng hạt, khả năng kháng bệnh, và thời gian sinh trưởng. Các giống như OC, 246, 816, 741 được đánh giá là có triển vọng tại Việt Nam theo các kết quả khảo nghiệm tại Đồng Hới, Krông Năng, Mai Sơn.

3.2. Phương Pháp Chăm Sóc Cây Macca Khoa Học Tiết Kiệm

Chăm sóc cây macca đòi hỏi sự tỉ mỉ và khoa học. Cần bón phân đầy đủ và cân đối, tưới nước đều đặn, và phòng trừ sâu bệnh kịp thời. Việc tỉa cành tạo tán cũng rất quan trọng để đảm bảo cây nhận đủ ánh sáng và thông thoáng. Nên sử dụng các loại phân hữu cơ và phân vi sinh để cải tạo đất và tăng cường sức đề kháng cho cây.

3.3. Bí Quyết Tăng Năng Suất Macca Bền Vững Hiệu Quả

Để tăng năng suất macca bền vững, cần áp dụng các biện pháp canh tác thân thiện với môi trường, như sử dụng phân hữu cơ, trồng xen canh, và quản lý dịch hại tổng hợp. Việc bảo vệ đất và nguồn nước cũng rất quan trọng. Cần xây dựng hệ thống tưới tiêu hiệu quả và sử dụng các biện pháp chống xói mòn đất.

IV. Nghiên Cứu Ứng Dụng Chế Biến Macca và Mở Rộng Thị Trường

Để tăng giá trị gia tăng cho sản phẩm macca Việt Nam, cần tập trung vào chế biến macca và mở rộng thị trường tiêu thụ. Các sản phẩm chế biến macca có thể bao gồm hạt rang, bánh kẹo, socola, dầu macca, và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Việc xây dựng thương hiệu cho macca Việt Nam và quảng bá sản phẩm trên thị trường quốc tế là rất quan trọng để tăng khả năng cạnh tranh. Hạt macca chứa đến 78% dầu, cao hơn nhiều so với lạc, điều hay hạnh nhân, là một lợi thế lớn cho ngành chế biến macca.

4.1. Các Phương Pháp Chế Biến Macca Phổ Biến Đa Dạng

Có nhiều phương pháp chế biến macca khác nhau, từ đơn giản đến phức tạp. Các phương pháp đơn giản bao gồm rang, sấy, và tẩm ướp gia vị. Các phương pháp phức tạp hơn bao gồm sản xuất dầu macca, bánh kẹo, socola, và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Việc lựa chọn phương pháp chế biến macca phù hợp phụ thuộc vào thị hiếu của người tiêu dùng và khả năng sản xuất của doanh nghiệp.

4.2. Thị Trường Macca Phân Tích Cơ Hội và Thách Thức

Thị trường macca trên thế giới đang phát triển mạnh mẽ, với nhu cầu ngày càng tăng từ các nước phát triển. Việt Nam có nhiều cơ hội để tham gia vào thị trường này, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức, như cạnh tranh từ các nước trồng macca lâu năm, yêu cầu về chất lượng sản phẩm, và các rào cản thương mại. Việc xây dựng chuỗi cung ứng ổn định và liên kết chặt chẽ giữa nông dân, doanh nghiệp chế biến và nhà phân phối là rất quan trọng để thành công trên thị trường quốc tế.

4.3. Ứng Dụng của Hạt Macca trong Đời Sống và Sản Xuất

Ứng dụng của hạt macca rất đa dạng, từ thực phẩm đến mỹ phẩm và công nghiệp. Trong thực phẩm, hạt macca được sử dụng để chế biến bánh kẹo, socola, salad, và các món ăn khác. Trong mỹ phẩm, dầu macca được sử dụng làm kem dưỡng da, dầu gội, và các sản phẩm chăm sóc tóc. Trong công nghiệp, vỏ hạt macca có thể được sử dụng làm than hoạt tính và vật liệu xây dựng.

V. Nghiên Cứu Khoa Học Cải Tiến Giống Macca Cho Tương Lai

Nghiên cứu khoa học đóng vai trò quan trọng trong việc cải tiến giống macca và nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Các nghiên cứu tập trung vào việc chọn lọc các giống có năng suất cao, khả năng kháng bệnh tốt, và chất lượng hạt vượt trội. Ngoài ra, các nghiên cứu cũng tập trung vào việc phát triển các kỹ thuật nhân giống mới, như nhân giống bằng nuôi cấy mô, để tăng số lượng cây giống và giảm thời gian sinh trưởng. Theo Hardner & MeConchie (1999), nghiên cứu chọn giống và nhân giống bao gồm chọn lọc cây trội, khảo nghiệm hậu thế và khảo nghiệm dòng vô tính để xác định hệ số di truyền.

5.1. Phương Pháp Cải Thiện Giống Macca Bằng Công Nghệ Sinh Học

Công nghệ sinh học đang được ứng dụng rộng rãi trong việc cải thiện giống macca. Các phương pháp như chọn giống bằng chỉ thị phân tử, lai tạo giống, và biến đổi gen được sử dụng để tạo ra các giống mới có năng suất cao, khả năng kháng bệnh tốt, và chất lượng hạt vượt trội. Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ sinh học cần tuân thủ các quy định về an toàn sinh học và bảo vệ môi trường.

5.2. Nghiên Cứu Khoa Học về Macadamia Vietnam

Nghiên cứu khoa học về macadamia Vietnam đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển ngành macca bền vững. Cần đầu tư vào các nghiên cứu về chọn giống, kỹ thuật canh tác, chế biến sản phẩm, và marketing để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành macca Việt Nam trên thị trường quốc tế. Ngoài ra, cần tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực nghiên cứu macca để tiếp thu các công nghệ tiên tiến và kinh nghiệm quản lý hiệu quả.

VI. Triển Vọng Tương Lai Phát Triển Nông Nghiệp Bền Vững Cây Macca

Việc phát triển cây macca tại Việt Nam có triển vọng lớn, góp phần vào phát triển nông nghiệp bền vững và nâng cao thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, cần có sự đầu tư bài bản và chiến lược phát triển rõ ràng để khai thác tối đa tiềm năng của cây macca. Điều này bao gồm việc lựa chọn giống macca phù hợp, áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến, xây dựng chuỗi cung ứng ổn định, và quảng bá sản phẩm trên thị trường quốc tế. Phát triển bền vững cần chú trọng đến bảo vệ môi trường và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.

6.1. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Nông Nghiệp Bền Vững Cây Macca

Chính sách hỗ trợ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững cây macca. Cần có các chính sách hỗ trợ về vốn, kỹ thuật, giống, và thị trường để khuyến khích nông dân và doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này. Ngoài ra, cần có các chính sách bảo vệ quyền lợi của người sản xuất và người tiêu dùng, đảm bảo an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường.

6.2. Macadamia Vietnam Export Cơ Hội và Thách Thức

Macadamia Vietnam export có nhiều cơ hội để phát triển, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức. Cần xây dựng thương hiệu cho macca Việt Nam và quảng bá sản phẩm trên thị trường quốc tế. Đồng thời, cần đáp ứng các yêu cầu về chất lượng sản phẩm và các rào cản thương mại để tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

6.3. Kết luận và những khuyến nghị cho ngành Macadamia Việt Nam

Ngành Macadamia Việt Nam có tiềm năng lớn để phát triển, nhưng cần có sự đầu tư bài bản và chiến lược phát triển rõ ràng. Cần lựa chọn giống macca phù hợp, áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến, xây dựng chuỗi cung ứng ổn định, và quảng bá sản phẩm trên thị trường quốc tế. Đồng thời, cần chú trọng đến bảo vệ môi trường và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây Mắc ca (Macadamia integrifolia) là loài cây ăn quả thân gỗ có giá trị kinh tế đặc biệt cao với nguồn gốc từ vùng ven biển đông nam Queensland và đông bắc New South Wales của Australia. Hạt Mắc ca được mệnh danh là nữ hoàng của các loại hạt nhờ hàm lượng dầu trong nhân đạt tới 78%, vượt trội so với lạc (44,8%), điều (47%) và hạnh nhân (51%), cùng hàm lượng protein 9,2% chứa đầy đủ 20 loại axit amin thiết yếu. Đến năm 2005, diện tích trồng Mắc ca toàn cầu đã đạt trên 50.000 ha, tập trung tại Australia (16.000 ha), Mỹ (8.200 ha) và Brazil (7.000 ha).

Tại Việt Nam, Mắc ca được du nhập thử nghiệm từ năm 1994, tuy nhiên việc phát triển trên diện rộng gặp nhiều rào cản do thiếu hụt nguồn giống khảo nghiệm chuẩn hóa và quy trình nhân giống vô tính đạt chuẩn. Nghiên cứu của học viên Mai Trung Kiên được thực hiện tại Trạm Thực nghiệm giống Ba Vì và Trạm Canhkyna thuộc tỉnh Hà Tây trong giai đoạn 2002–2007, dưới sự hướng dẫn khoa học của GS. Lê Đình Khả.

Mục tiêu trọng tâm của đề tài là đánh giá khả năng sinh trưởng, đặc điểm vật hậu, tỷ lệ ra hoa đậu quả của 16 dòng Mắc ca nhập nội từ Australia và Trung Quốc, đồng thời xác định các thông số kỹ thuật tối ưu trong nhân giống sinh dưỡng bằng phương pháp giâm hom và ghép cây. Luận văn cung cấp hệ thống dẫn liệu thực nghiệm chính xác, xác lập tỷ lệ ra rễ giâm hom đạt trên 75% và tỷ lệ ghép sống đạt trên 84%, tạo cơ sở khoa học quan trọng cho chiến lược phát triển cây Mắc ca bền vững tại miền Bắc Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết chọn giống cây rừng thâm canh và khảo nghiệm dòng vô tính của GS. Lê Đình Khả kết hợp các nguyên lý sinh lý học thực vật quốc tế:

• Lý thuyết tương tác di truyền và hoàn cảnh: Đánh giá sự tương tác giữa kiểu gen (genotype) và môi trường (environment) nhằm xác định khả năng thích ứng của các giống nhập nội tại điều kiện sinh thái nhiệt đới gió mùa.
• Học thuyết sinh lý ra rễ hom giâm của Komisarov và Martin - Quillet: Giải thích cơ chế hình thành rễ bất định dưới tác động của chất kích thích sinh trưởng nhóm Auxin tổng hợp và sự phân hóa mô tế bào chất nền.
• Quy luật sinh học thụ phấn chéo ở Mắc ca: Phân tích đặc điểm hoa lưỡng tính nhưng bất đồng thời gian chín giữa nhị và nhụy, giải thích tính bắt buộc của việc phối trộn dòng vô tính trong vườn quả để đạt hệ số tương quan di truyền hạt - nhân cao ($r_g = 0,80$).
• Hệ thống chỉ số định lượng sinh trưởng: Ứng dụng chỉ số thể tích thân cây ($I_v = D_0^2 \times H$) và chỉ số ra rễ ($I_r = \text{Số rễ} \times \text{Chiều dài rễ lớn nhất}$) để chuẩn hóa đánh giá chất lượng cây cá thể.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp thu thập trực tiếp tại 2 hiện trường khảo nghiệm:

• Khảo nghiệm 1 tại Đội Cẩm Quỳ (quy mô 2,0 ha): Trồng tháng 10/2002 trên đất feralit nâu sẫm (độ dốc 10–15 độ, tầng dày 30–50 cm, pH 3,8), mật độ 192 cây/ha (cự ly 7 m x 7 m), bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh 4 lần lặp lại, mỗi lần 4 cây (dung lượng mẫu $N = 16$ cây/giống cho 11 giống: 9 giống Australia và 2 giống Trung Quốc, đối chứng bằng cây thực sinh Australia và Ba Vì).
• Khảo nghiệm 2 tại Trạm Canhkyna (quy mô 1,5 ha): Trồng tháng 7/2003 trên đất feralit nâu vàng (tầng dày trên 150 cm), mật độ 330 cây/ha (cự ly 6 m x 5 m), gồm 5 giống Trung Quốc bố trí 3 lần lặp lại, mỗi lần 5 cây ($N = 15$ cây/giống).
• Thí nghiệm nhân giống vô tính: Thiết kế các công thức thí nghiệm giâm hom và ghép cây với dung lượng mẫu chuẩn $N = 90$ hom/công thức (30 hom $\times$ 3 lần lặp lại). Kiểm tra ảnh hưởng của 3 loại phytohormone (IAA, IBA, NAA) ở các dạng dung dịch (500–2000 ppm) và dạng bột (0,5–2,5%), 4 loại giá thể, 6 loại hom, 3 phương pháp ghép và 12 tháng thời vụ.

Số liệu đo đếm đường kính gốc ($D_0$), chiều cao vút ngọn ($H$), đường kính tán ($D_t$) và các chỉ tiêu vật hậu được xử lý bằng phương pháp phân tích phương sai (ANOVA), kiểm nghiệm tiêu chuẩn $\chi^2$ về tỷ lệ sống/ra rễ và kiểm nghiệm tiêu chuẩn Student ($t$) về sai khác giá trị trung bình trên phần mềm thống kê chuyên ngành lâm nghiệp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Ưu thế vượt trội của cây ghép về sinh trưởng và ra hoa sớm: Sau 59 tháng tuổi tại Cẩm Quỳ, các giống Mắc ca ghép đạt tỷ lệ sống trung bình 94,3%. Giống 816 dẫn đầu về chỉ số thể tích ($I_v = 328,6$), đường kính gốc đạt 8,5 cm và chiều cao đạt 4,6 m, vượt hơn 400% so với cây thực sinh đối chứng ($I_v = 58,5 - 64,2$). Đến 3 năm tuổi (2006), 100% cây ghép của tất cả 11 giống đều đã ra hoa (tăng 51,6% so với năm 2005), trong khi cây thực sinh 0% ra hoa.
• Khả năng đậu quả và năng suất cá thể: Ở tuổi thứ tư (2007), 4 giống đạt tỷ lệ 100% số cây cho quả gồm 246, 344, Daddow và 842. Năng suất quả chín ghi nhận cao nhất ở giống 246 (27,6 quả/cây), giống 800 (27,3 quả/cây), giống 842 (26,5 quả/cây), giống OC (25,9 quả/cây) và giống 816 (25,0 quả/cây), cao gấp 10 lần so với cây thực sinh Australia (2,5 quả/cây). Kích thước quả khi chín đạt cực đại ở giống 900 (đường kính 3,26 cm) và giống OC (3,21 cm).
• Quy luật phân hóa tỷ lệ rụng quả: Quá trình phát triển quả kéo dài từ tháng 4 đến tháng 9, trong đó tỷ lệ rụng quả non có sự phân hóa rõ rệt giữa các dòng. Giống 816 có tính chống chịu tốt nhất với tỷ lệ rụng quả chỉ 15,8%, tiếp theo là giống 800 (18,0%) và giống 900 (25,3%). Ngược lại, giống 344 có tỷ lệ rụng lên tới 93,0%, giống 788 và H2 rụng 100%.
• Tối ưu hóa công nghệ nhân giống vô tính:
  • Giâm hom: Phân tích phương sai chứng minh IBA dạng bột nồng độ 1,0% mang lại hiệu quả vượt bậc với tỷ lệ ra rễ đạt 77,8%, số rễ bình quân 5,4 rễ/hom và chỉ số ra rễ $I_r = 50,9$. Giá thể tối ưu là công thức 4 (1/3 trấu + 1/3 rơm băm ủ hoai + 1/3 cát vàng) đạt tỷ lệ ra rễ 75,5%. Thời vụ giâm tốt nhất vào các tháng 5, 6, 7 (đạt 75,6–76,7%). Sử dụng hom chồi vượt nửa hóa gỗ cho tỷ lệ ra rễ cao nhất (74,1%).
  • Ghép cây: Phương pháp ghép nối đạt tỷ lệ sống 84,8% và chiều cao chồi 12,7 cm sau 45 ngày, vượt trội so với ghép mắt (chỉ đạt 4,4%). Thời vụ ghép thích hợp nhất là các tháng mùa đông - xuân gồm tháng 1 (tỷ lệ sống 92,2%), tháng 2 (86,8%) và tháng 12 (83,3%).

Thảo luận kết quả

Dữ liệu vật hậu học phản ánh rõ rệt nguyên nhân sinh lý của hiện tượng rụng quả non thông qua 2 đợt cao điểm: đợt 1 vào tháng 5 (rụng khoảng 66% tổng lượng quả non) và đợt 2 vào cuối tháng 7 đến giữa tháng 8 (rụng tiếp 25–30%). Kết quả phân tích hóa sinh lá cây cho thấy sự trùng khớp hoàn toàn giữa đợt rụng quả thứ nhất với thời kỳ hàm lượng Nitơ (N) trong lá giảm xuống mức thấp nhất năm (0,26%) do cạnh tranh dinh dưỡng với đợt ra lộc non. Tương tự, đợt rụng thứ hai trùng với giai đoạn nhân tích lũy dầu mạnh làm cạn kiệt Lân và Kali trong lá ($P_2O_5$ giảm còn 0,064%, $K_2O$ còn 0,41%).

Khi so sánh với các nghiên cứu của Hardner, Winks và Peace tại Australia, sự trùng khớp về thời điểm nở hoa giữa các cặp giống (như bộ ba 900, 842 và 344 nở rộ trong tháng 3) đóng vai trò quyết định trong việc tăng cường thụ phấn chéo tự nhiên. Dữ liệu thực nghiệm này khi được mô hình hóa qua các biểu đồ phân bố thời kỳ ra hoa và bảng theo dõi động thái tăng trưởng đường kính quả đã minh chứng sinh động cho việc phối hợp tập đoàn giống đồng quy để tối đa hóa năng suất hạt.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Quy hoạch và cơ cấu bộ giống triển vọng: Các cơ quan quản lý nông lâm nghiệp và doanh nghiệp cần ưu tiên lựa chọn 6 giống Mắc ca có triển vọng sinh trưởng và năng suất cao nhất gồm 246, 800, 842, OC, 816 và Daddow cho vùng Ba Vì và các địa phương có điều kiện lập địa tương đồng. Bắt buộc thiết kế vườn quả hỗn giao tối thiểu 2–3 dòng vô tính có thời gian nở hoa trùng nhau để bảo đảm hiệu quả thụ phấn chéo, hướng tới mục tiêu duy trì năng suất trên 25 quả chín/cây ở tuổi 4.
2. Quy chuẩn hóa quy trình kỹ thuật giâm hom: Các cơ sở sản xuất giống lâm nghiệp cần áp dụng quy trình xử lý chất kích thích sinh trưởng IBA dạng bột nồng độ 1,0% trên giá thể phối trộn (1/3 vỏ trấu + 1/3 rơm băm ủ hoai + 1/3 cát vàng). Thực hiện thao tác trong khung thời vụ từ tháng 5 đến tháng 7 hằng năm, sử dụng nguồn hom chồi vượt nửa hóa gỗ lấy từ vườn vật liệu định kỳ cắt tạo chồi nhằm đạt tỷ lệ xuất vườn trên 75%.
3. Chuẩn hóa kỹ thuật ghép cây đại trà: Áp dụng phương pháp ghép nối cành bánh tẻ trên gốc ghép 1–2 năm tuổi vào khung thời vụ từ tháng 12 đến tháng 2 năm sau (tập trung cao điểm trong tháng 1) để đạt tỷ lệ sống trên 90%. Duy trì chế độ tưới ẩm và che sáng 50% trong 60 ngày đầu sau ghép.
4. Áp dụng biện pháp lâm sinh hạn chế rụng quả non: Chủ rừng và các trang trại cần triển khai bón thúc phân khoáng NPK cân đối kết hợp tưới nước giữ ẩm trong hai giai đoạn nhạy cảm: đợt 1 vào tháng 4–5 (khi cây vừa đậu quả non và ra lộc) và đợt 2 vào tháng 6–7 (khi quả bước vào giai đoạn tích lũy dầu), nhằm duy trì hàm lượng N lá trên 0,35%, hạn chế tỷ lệ rụng quả non xuống dưới 25%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Nhà khoa học và cán bộ nghiên cứu giống cây rừng: Tiếp cận nguồn dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác về hệ số di truyền, động thái vật hậu học và các phản ứng sinh lý của loài Macadamia integrifolia trong điều kiện nhiệt đới hóa tại Việt Nam.
• Kỹ sư lâm sinh và trung tâm khuyến nông: Sử dụng làm tài liệu kỹ thuật chuẩn mực để xây dựng cẩm nang hướng dẫn nhân giống vô tính quy mô trang trại, thiết lập vườn ươm công nghệ cao đạt chuẩn kiểm nghiệm.
• Doanh nghiệp nông nghiệp và chủ trang trại: Ứng dụng mô hình thiết kế vườn cây ăn quả hỗn giao dòng vô tính, lựa chọn đúng cơ cấu bộ giống thương phẩm và xây dựng kế hoạch bón phân khoa học tránh rủi ro mất mùa do rụng quả non.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Lâm sinh, Nông học: Tham khảo phương pháp luận thiết kế thí nghiệm hiện trường, quy trình bố trí khối ngẫu nhiên (RCBD) và kỹ thuật phân tích thống kê sinh học lâm nghiệp nâng cao.

Câu hỏi thường gặp

1. Những giống Mắc ca nào cho năng suất và khả năng thích nghi tốt nhất tại Ba Vì?
Nghiên cứu xác định các giống 246, 800, 842, OC và 816 là những giống triển vọng nhất. Ở 4 năm tuổi, các giống này đạt năng suất từ 25,0 đến 27,6 quả chín/cây, sinh trưởng đường kính gốc từ 5,7 đến 8,5 cm và chiều cao đạt 3,1 đến 4,6 m, thích ứng tốt với đất đồi feralit chua nghèo dinh dưỡng.

2. Tại sao việc trồng Mắc ca bằng cây ghép lại ưu việt hơn cây thực sinh?
Cây ghép giữ nguyên 100% đặc tính di truyền ưu việt của cây mẹ và rút ngắn căn bản chu kỳ kinh doanh. Cụ thể, 100% cây ghép ra hoa ngay từ 3 năm tuổi, trong khi cây thực sinh cùng tuổi hoàn toàn không ra hoa và đến 4 năm tuổi chỉ có 12,5% số cây ra hoa với lượng quả non rất thấp (2,5 quả/cây).

3. Công thức xử lý thuốc kích thích nào cho hiệu quả giâm hom Mắc ca cao nhất?
Xử lý bằng IBA dạng bột nồng độ 1,0% mang lại hiệu quả cao nhất với tỷ lệ ra rễ đạt 77,8%, trung bình 5,4 rễ/hom và chỉ số ra rễ $I_r = 50,9$. Nếu dùng dạng dung dịch, công thức tối ưu là IBA 1500 ppm nhúng gốc 1 phút cho tỷ lệ ra rễ 69,6%.

4. Nguyên nhân chính gây nên hiện tượng rụng quả non hàng loạt ở cây Mắc ca là gì?
Hiện tượng rụng quả tập trung vào tháng 5 (rụng khoảng 66%) và tháng 7–8 (rụng 25–30%) chủ yếu do sự thiếu hụt dinh dưỡng cục bộ trong cây. Sự cạnh tranh dưỡng chất giữa nuôi quả và đợt lộc non khiến hàm lượng N trong lá giảm sâu xuống 0,26%, đồng thời $P_2O_5$ giảm còn 0,064% vào thời điểm quả tích lũy dầu.

5. Thời vụ và phương pháp ghép cây Mắc ca nào đạt tỷ lệ sống cao nhất?
Phương pháp ghép nối cành bánh tẻ là kỹ thuật tối ưu nhất, đạt tỷ lệ sống 84,8% (so với ghép mắt chỉ đạt 4,4%). Thời vụ ghép tốt nhất là vào mùa đông xuân, đặc biệt là tháng 1 (tỷ lệ sống đạt 92,2%) và tháng 2 (đạt 86,8%).

Kết luận

• Luận văn đã chứng minh tính khả thi cao của việc phát triển cây Mắc ca ghép tại Ba Vì với tỷ lệ sống đạt 94,3% sau 59 tháng trồng khảo nghiệm.
• Tuyển chọn thành công nhóm giống thương phẩm vượt trội về khả năng đậu quả gồm 246, 800, 842, OC, 816 (đạt 25,0–27,6 quả/cây) và xác định giống 816 có tính chống chịu rụng quả non tốt nhất (tỷ lệ rụng chỉ 15,8%).
• Chuẩn hóa thành công công nghệ giâm hom bằng IBA dạng bột 1,0% trên giá thể phối trộn trấu - rơm ủ - cát vàng vào tháng 5–7, nâng tỷ lệ ra rễ lên 77,8%.
• Xác lập quy chuẩn kỹ thuật ghép nối cành bánh tẻ trong tháng 1–2 đạt tỷ lệ sống trên 90%, rút ngắn chu kỳ tạo cây giống thương phẩm đủ tiêu chuẩn xuất vườn.
• Mở ra định hướng nghiên cứu tiếp theo về thâm canh dinh dưỡng vi lượng, cắt tỉa tạo tán định hình và hoàn thiện chuỗi liên kết chế biến sâu hạt Mắc ca chất lượng cao.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé gi¸o dôc ®µo t¹o Bé n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n Tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp --------***-------- Mai Trung Kiªn Nghiªn cøu kh¶ n¨ng cho qu¶ vµ nh©n gièng sinh d­ìng Macadamia ë Ba V× LuËn v¨n th¹c sü khoa häc l©m nghiÖp Hµ T©y, 2007 Bé gi¸o dôc ®µo t¹o Bé n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n Tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp ----------***---------- Mai Trung Kiªn Nghiªn cøu kh¶ n¨ng cho qu¶ vµ nh©n gièng sinh d­ìng Macadamia ë Ba V× Chuyªn ngµnh: L©m häc M· sè: 60.60 LuËn v¨n th¹c sü khoa häc l©m nghiÖp H­íng dÉn khoa häc: GS. Lª §×nh Kh¶ Hµ T©y, 2007 3 Ch­¬ng 1 Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu 1. Quan ®iÓm chung vÒ vÊn ®Ò nghiªn cøu Gièng lµ mét trong nh÷ng kh©u quan träng cña trång rõng th©m canh. Kh«ng cã gièng ®­îc c¶i thiÖn theo môc tiªu kinh tÕ th× kh«ng thÓ ®­a n¨ng suÊt rõng lªn cao (Lª §×nh Kh¶, D­¬ng Méng Hïng, 2003) [7].

V× thÕ nghiªn cøu chän t¹o vµ kh¶o nghiÖm gièng lµ mét kh©u kh«ng thÓ thiÕu trong s¶n xuÊt n«ng l©m nghiÖp. Macadamia (Macadamia integrifolia) lµ mét loµi c©y cã nguyªn s¶n ë vïng ven biÓn ®«ng nam Queensland vµ ®«ng b¾c New South Wales cña Australia. §©y lµ mét loµi c©y ¨n qu¶, nh©n h¹t cã hµm l­îng dÇu tíi 78%, cao h¬n h¼n L¹c (44,8%), §iÒu (47%), H¹nh nh©n (51%). H¹t Macadamia cã 9,2% protein, gåm 20 lo¹i axit amin, víi 8 lo¹i axit amin cÇn thiÕt cho c¬ thÓ ng­êi.

Ngoµi ra cßn chøa nhiÒu ®­êng bét, chÊt kho¸ng, nhiÒu lo¹i vitamin. V× thÕ h¹t Macadamia lµ mét lo¹i thùc phÈm cao cÊp, ngon, bæ, giÇu dinh d­ìng vµ nhiÖt n¨ng, dïng ®Ó chÕ biÕn nh©n b¸nh, kÑo, socola, n­íc uèng, dÇu xalat, ngoµi ra cßn cã thÓ lµm dÇu d­ìng da. Vá h¹t Macadamia cã nhiÒu tananh vµ protein, cã thÓ lµm than ho¹t tÝnh, gi¸ thÓ ­¬m c©y gièng. Macadamia ®­îc trång phæ biÕn nh­ mét c©y ¨n qu¶ ë Hawai vµo nh÷ng n¨m 1930, sau ®ã ®­îc trång réng r·i ë Australia tõ n¨m 1960.

Theo thèng kª ®Õn n¨m 1997 diÖn tÝch trång Macadamia trªn toµn thÕ giíi ®¹t 46.000 tÊn, trong ®ã cã 7 n­íc trång nhiÒu nhÊt: Australia (9.400 tÊn), Costa Rica (6.100 tÊn), Nam Phi (4. diÖn tÝch trång Macadamia ë 7 n­íc nµy chiÕm tíi 95%, víi s¶n l­îng chiÕm tíi 98% toµn thÕ giíi. Nh÷ng n­íc trång Ýt nh­ 4 Srilanca, Veneduela, Mehic«, Zimbabuª, Pªru, Ind«nªxia, Iraen, Th¸i Lan, v. T¹i Trung Quèc, Macadamia cã mÆt ë v­ên thùc vËt §µi Loan tõ ®Çu thÕ kû 20, nh­ng viÖc trång ®¹i trµ míi thùc hiÖn trong kho¶ng 20 n¨m gÇn ®©y.

Trung Quèc ®· nhËp hµng chôc gièng v« tÝnh vÒ kh¶o nghiÖm vµ nh©n gièng b»ng ph­¬ng ph¸p ghÐp vµ gi©m hom, ®Õn nay ®· trång ®­îc h¬n 2000 ha, chñ yÕu t¹i phÝa nam gi¸p víi ViÖt Nam, Lµo Myammar vµ cã triÓn väng ®¹t s¶n l­îng 1. Macadamia ë v­ên qu¶ thµnh thôc cã thÓ ®¹t n¨ng suÊt h¹t ®¹t 3 - 4 tÊn h¹t/ha (Mavis, 1997). N¨m 2003 cã thÓ s¶n xuÊt ®­îc 95.000 tÊn h¹t Macadamia, dù kiÕn n¨m 2006 c¶ thÕ giíi s¶n xuÊt 150.000 tÊn h¹t, gi¸ h¹t cã thÓ tõ 3,5 - 4,0 AD/kg. TÝnh ®Õn n¨m 2005 c¸c n­íc trªn thÕ giíi ®· trång 50.000 ha, riªng Autrailia trång 16.000 ha, Mü trång trªn 8.200 ha, Brazil trång 7000 ha, Trung Quèc trång 3.

Macadamia ®ang ®­îc nhiÒu n­íc trªn thÕ giíi quan t©m g©y trång. Macadamia ®­îc ®­a vµo n­íc ta ch­a l©u, song ®­îc nhiÒu n¬i cã kÕ ho¹ch g©y trång trªn diÖn réng. N¨m 2002 Trung t©m nghiªn cøu gièng c©y rõng ®· nhËp 9 gièng (c©y ghÐp) sai qu¶ tõ Australia, n¨m 2003 tiÕp tôc nhËp thªm 2 gièng (c©y ghÐp) sai qu¶ tõ Trung Quèc ®Ó trång kh¶o nghiÖm. N¨m 2003 vµ 2004 Trung t©m dÞch vô vµ chuyÓn giao kü thuËt l©m n«ng nghiÖp Ba V× ®· nhËp 5 gièng c©y ghÐp sai qu¶ tõ Trung Quèc trång kh¶o nghiÖm t¹i tr¹m Canhkyna.

Nghiªn cøu vÒ chän gièng vµ nh©n gièng lµ nh÷ng kh©u quan träng ®Ó ph¸t triÓn Macadamia ë n­íc ta. Nghiªn cøu Macadamia trªn thÕ giíi 1. C¸c nghiªn cøu vÒ c©y Macadamia C©y Macadamia cã ph©n bè tù nhiªn á 250 - 310 vÜ ®é nam t¹i Australia, ®­îc hai nhµ thùc vËt häc Muller vµ Hill ph¸t hiÖn tõ rõng c©y bôi gÇn s«ng Pine thuéc vÞnh Moreton ë Queensland vµo n¨m 1857 vµ ®Æt tªn lµ Macadamia ®Ó kØ niÖm ng­êi b¹n cña «ng lµ Jone Macadam. Hill lµ ng­êi ®Çu tiªn trång thµnh c«ng c©y nµy ë ven s«ng Brisbane n¨m 1858.

C©y Macadamia trë thµnh mét trong nh÷ng c©y n«ng nghiÖp trÎ nhÊt trong lÞch sö ph¸t triÓn c©y n«ng nghiÖp thÕ giíi (NguyÔn C«ng T¹n, 2003) [9]. - §Æc tÝnh thùc vËt häc Macadamia cã rÔ chÝnh kh«ng ph¸t triÓn, mµ rÔ chïm lµ chÝnh, 70% rÔ chïm phÇn bè tËp trung ë tÇng ®Êt 0 - 30 cm, rÔ bµng ph©n bè trong ph¹m vi t¸n c©y, chØ c¸ch mÆt ®Êt kho¶ng 70 cm trë l¹i, rÔ con dµi 1- 5 cm. Th©n th¼ng ®øng, ph©n nhiÒu cµnh, trªn cµnh cã nhiÒu chç låi nhá, vá c©y th«, kh«ng cã vÕt nh¨n hoÆc r·nh nhá, cã mÇu thÉm. L¸ mäc vßng theo côm 3 l¸, còng cã tr­êng hîp 2 l¸ mäc ®èi xøng hoÆc 4 l¸ mäc vßng, phiÕn l¸ cøng, h×nh bÇu dôc dµi 75-250 mm, tû lÖ dµi/réng kho¶ng 3- 4.

ViÒn l¸ h×nh sãng, cã tr­êng hîp cã gai cøng. G©n l¸, næi râ vµ c¸c g©n nhá ch»ng chÞt ë hai mÆt l¸, dÔ thÊy. Hoa tù b«ng ®u«i sãc, mäc tõ n¸ch l¸ ë cµnh 1,5 - 2 n¨m tuæi. Hoa tù mäc thµnh tõng ®«i hoa hoÆc 3- 4 hoa cïng mäc trªn cuèng l¸.

Cuèng hoa dµi 3- 4 mm, xÕp thµnh dÉy xen kÏ cã quy luËt trªn trôc hoa tù. Hoa l­ìng tÝnh, ph¸t triÓn kh«ng hoµn toµn, kh«ng cã c¸nh hoa, chØ cã vÈy d¹ng c¸nh hoa. Hoa në cã mÇu tr¾ng ngµ hoÆc hång. Gi÷a hoa lµ bÇu th­îng, phÝa d­íi cña nhôy cã nhiÕu l«ng t¬.

Macadamia tuy lµ c©y cã hoa l­ìng tÝnh, song l¹i cã tû lÖ ®Ëu qu¶ cao khi thô phÊn chÐo. Khi thô phÊn chÐo th× sè l­îng h¹t, tû lÖ nh©n vµ kÝch th­íc h¹t t¨ng lªn. C¸c nghiªn cøu míi ®· cho thÊy tÝnh phï hîp di truyÒn 6 gi÷a c¸c gièng cã ý nghÜa quan träng trong viÖc x¸c ®Þnh s¶n l­îng vµ chÊt l­îng nh©n. V× thÕ quyÕt ®Þnh tæ hîp gi÷a c¸c gièng ®Ó trång lµ rÊt quan träng.

Trong mét v­ên qu¶ tèi thiÓu nªn trång hai gièng trong bÊt kú mét khèi nµo ®Ó ®¶m b¶o thô phÊn chÐo. Qu¶ thµnh thôc h×nh cÇu cã nóm låi, mµu xanh, ®­êng kÝnh 25- 40 mm hoÆc to h¬n. Qu¶ ch­a chÝn vá cã mÇu xanh, dµy 2,5-3,5 mm, khi chÝn chuyÓn sang mÇu n©u sÉm, vá qu¶ nøt theo ®­êng hîp tuyÕn cña qu¶. Qu¶ cã mét h¹t h×nh cÇu, vá h¹t cøng dµy 2- 4 mm trong chøa nh©n h¹t, vá h¹t do mét líp vá ngoµi d¹ng x¬ mµu xanh ®Ëm t¹o nªn.

Nh©n h¹t cã mÇu tr¾ng ngµ gåm 2 l¸ mÇm lín h×nh b¸n cÇu vµ mét ph«i nhá h×nh cÇu. Ph«i n»m gi÷a 2 l¸ mÇm, gåm mÇm ph«i, rÔ ph«i vµ trôc ph«i (NguyÔn C«ng T¹n, 2003) [9]. - §Æc ®iÓm sinh th¸i Macadamia cã thÓ trång trªn c¸c lo¹i ®Êt kh«ng bÞ ngËp n­íc. Tuy vËy, tèt nhÊt lµ trªn ®Êt s©u, tho¸t n­íc tèt vµ giÇu mïn.

§Êt trång Macaadamia tèi thiÓu ph¶i s©u 0,5 m vµ tho¸t n­íc tèt. Tèt nhÊt lµ trång ë n¬i ®Êt cã ®é s©u 1,0 m. §ã lµ ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt ®Ó c©y sinh tr­ëng tèi ­u vµ cã n¨ng suÊt cao, gi¶m sù suy tµn cña c©y khi cã qu¶ vµ tr¸nh bÞ bÖnh loÐt th©n. Kh«ng nªn trång Macadamia trªn ®Êt glay nÆng v× dÔ bÞ ngËp óng trong mïa m­a (Bell, H.

Vïng trång Macadamia ph¶i kh«ng bÞ s­¬ng muèi. C©y non cã thÓ bÞ ¶nh h­ëng nghiªm träng hoÆc bÞ chÕt khi nhiÖt ®é thÊp d­íi - 10C. Cµnh vµ hoa ë phÇn d­íi cña c¸c c©y giµ cò rÊt dÔ bÞ h¹i do s­¬ng muèi. MÆt kh¸c, cÇn tr¸nh n¬i cã nhiÖt ®é trªn 350C.

NhiÖt ®é cao sÏ lµm gi¶m sinh tr­ëng cña c©y, lµm t¨ng tû lÖ rông qu¶ sím, lµm gi¶m kÝch th­íc h¹t, gi¶m tÝch luü dÇu trong h¹t vµ cã thÓ lµm ch¸y l¸. Ngoµi ra, còng cÇn tr¸nh c¸c lËp ®Þa mµ trong mïa ®«ng th­êng xuyªn d­íi 150C. N¬i thÝch hîp nhÊt ®Ó trång Macadamia lµ cã nhiÖt ®é trung b×nh hµng n¨m 200C-250C 7 Cµnh Macadamia rÊt dÔ bÞ gÉy v× thÕ cÇn hÕt søc tr¸nh giã m¹nh. Qu¶ rông do giã vµ c©y bÞ h¹i do giã b·o sÏ lµm t¨ng tû lÖ qu¶ non bÞ rông.

Giã còng lµm chËm sinh tr­ëng cña c©y, ®Æc biÖt lµ c©y non. Macadamia sinh tr­ëng tèt ë nh÷ng n¬i cã l­îng m­a trªn 1200 mm/n¨m. Lùa chän mËt ®é trång lµ tuú theo ®Þa ®iÓm, khÝ hËu, gièng, hÖ thèng qu¶n lý vµ thêi gian tån t¹i cña v­ên qu¶. Theo Bell (1995) [13] mËt ®é th­êng ®­îc ¸p dông trång Macadamia cã 4 lo¹i sau: - MËt ®é: 7 m x 4 m (357 c©y/ha), thÝch hîp cho gièng t¸n ®øng.

ph¶i tØa cµnh hoÆc c¾t ngän sím ë v­ên qu¶. cho thu nhËp sím, song còng chi phÝ nhiÒu h¬n ®Ó x©y dùng v­ên qu¶ vµ viÖc tØa cµnh hoÆc chÆt tØa c©y còng cã thÓ cÇn lµm sím h¬n. S¶n l­îng mau gi¶m xuèng khi c©y khÐp t¸n. - MËt ®é: 8 m x 4 m (312 c©y/ha), thÝch hîp cho t¸n ®øng.

- MËt ®é: 9 m x 5 m (222 c©y/ha), thÝch hîp cho t¸n ®øng hoÆc t¸n réng. Gièng t¸n réng th× ph¶i tØa cµnh. - MËt ®é: 10 m x 5 m (200 c©y/ha), thÝch hîp cho gièng t¸n réng. SÏ ph¶i tØa cµnh.

Song kh«ng sö dông cã hiÖu qu¶ hÕt diÖn tÝch dÊt. - §Æc tÝnh sinh häc Trong mét n¨m, cµnh Macadamia cã 3- 4 lÇn ra léc, mçi lÇn (tõ khi cã chåi ®Õn khi thµnh thôc) lµ 40 ngµy. Mïa hÌ, Macadamia sinh tr­ëng chËm, nh÷ng gièng cÇn khÝ hËu m¸t nh­ gièng 344 léc non ra vµo thêi kú nµy cã thÓ cã hiÖn t­îng l¸ chuyÓn mÇu vµng vµ tr¾ng nh¹t. cuèi th¸ng 12 ®Õn th¸ng 2 n¨m sau kh«ng cã hiÖn t­îng ®©m léc.

Cµnh Macadamia dµi 30-50 cm, cã 7- 10 m¾t. C©y cã tuæi non sinh tr­ëng tèt, cµnh dµi nhÊt cã thÓ dµi h¬n 1m. Cµnh cã qu¶ lµ nh÷ng cµnh thµnh thôc 1,5-2 n¨m tuæi, ph¸t triÓn tõ phÇn trong cña t¸n. Tuy vËy, vÉn cã mét sè cã hoa ë cµnh nhá dµi vµi centimet, mäc tõ phÝa trong t¸n.

8 Ph¸t dôc cña hoa cã 3 thêi kú: Thêi kú ngñ nghØ cña mÇm, thêi kú v­¬n dµi cña hoa vµ thêi kú ra hoa. Sau khi ph©n ho¸ hoa vµ khi mÇm hoa lín ®Õn møc m¾t nh×n thÊy ®­îc th× tuú tõng vïng kh¸c nhau, thêi kú ngñ nghØ biÕn ®éng tõ 50 ®Õn 96 ngµy, sau ®ã hoa tù b¾t ®Çu v­¬n dµi. Hoa në sau khi ph©n ho¸ mÇm 136-153 ngµy. Th«ng th­êng, hoa në cuèi th¸ng 2, në ré vµo gi÷a th¸ng 3, hoa tµn vµo cuèi th¸ng 3 ®Çu th¸ng 4.

Gièng kh¸c nhau th× thêi gian ra hoa kh¸c nhau.