Luận văn thạc sĩ ueh corporate fraud in the vietnam upcom stock market a case study of the central mining mineral exporting and importing company

Nghiên cứu luận văn thạc sĩ về gian lận doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán UPCoM tại Việt Nam, tập trung vào Công ty TNHH Khai thác Khoáng sản.

• Tác giả: Nguyen Nhat Anh
• Người hướng dẫn: Prof. Dapice Thanh Nguyen Xuan
• Trường học: University of Economics Ho Chi Minh City
• Chuyên ngành: Public Policy
• Đề tài: Corporate Fraud in the Vietnam Upcom Stock Market: A Case Study of the Central Mining, Mineral Exporting and Importing Company
• Loại tài liệu: Master Thesis
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• CERTIFICATE OF ORIGINALITY
• ACKNOWLEDGEMENT
• ABSTRACT
• LIST OF ABBREVIATIONS
• TABLE OF CONTENT
• 1. Thesis motivation and contribution
• 2. The structure of thesis
• 3. The Principal-Principal Agency Perspective
• 4. Transformation of Fraud triangles
• 5. The weaknesses of regulations in Upcom market
• 6. Overview of regulatory framework in the Vietnam stock markets
• 7. No scanning fraudulent companies in the Upcom market. The easy and quick process to be listed
• 8. Audit companies are not the market guardians
• 9. Ranking is not enough
• 10. The increase of the registered capital without controlling
• 11. The undemanding capital contribution
• 12. The capital contribution through investment
• 13. The capital contribution though invoices
• 14. The legal responsibilities of former majority shareholders
• 15. The fraudulent behaviors that led to the collapse of MTM
• 15.1. Overview of MTM
• 15.2. Stealing the brand name of unlisted company
• 15.3. No tax payment
• 15.4. A ghost company and its address
• 15.5. Be a public company
• 15.6. The capital contributions
• 15.7. Fake invoices and manipulating the financial statements
• 15.8. The high profit in the harsh economic
• 15.9. Selling the stock of the valueless company. The collusion of the former BoD
• 15.10. The fraudulent behaviors in the case of MTM
• 16. Conclusion, policy recommendation, limitation
• References
• Appendix 1. Market capitalization of the Upcom market since 2013 to 1st quarter 2017
• Appendix 2. The trading detail of MTM stock
• Appendix 4. The reform of Vietnam in Business report over time. The highlighted fraudulent cases in the Vietnam stock market. The business license of MTM
• LIST OF FIGURES
• LIST OF TABLES

Tóm tắt

I. Tổng quan về gian lận doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán UPCoM

Gian lận doanh nghiệp là một vấn đề nghiêm trọng trong thị trường chứng khoán UPCoM tại Việt Nam. Trường hợp của Công ty Xuất nhập khẩu Khoáng sản Trung ương (MTM) là một ví dụ điển hình cho những hành vi gian lận này. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố dẫn đến sự sụp đổ của MTM và những tác động của nó đến các nhà đầu tư thiểu số.

1.1. Định nghĩa và tầm quan trọng của gian lận doanh nghiệp

Gian lận doanh nghiệp được hiểu là các hành vi sai trái nhằm mục đích thu lợi bất chính. Tầm quan trọng của việc nhận diện và ngăn chặn gian lận này không chỉ bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư mà còn duy trì sự ổn định của thị trường chứng khoán.

1.2. Tình hình thị trường chứng khoán UPCoM hiện nay

Thị trường chứng khoán UPCoM đã phát triển mạnh mẽ trong những năm qua, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề về quản lý và giám sát. Sự gia tăng của các công ty gian lận như MTM đã làm dấy lên lo ngại về tính minh bạch và an toàn của thị trường.

II. Vấn đề và thách thức trong việc phát hiện gian lận doanh nghiệp

Việc phát hiện gian lận doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán UPCoM gặp nhiều thách thức. Các quy định hiện hành chưa đủ mạnh để ngăn chặn các hành vi gian lận, và sự thiếu minh bạch trong báo cáo tài chính là một trong những nguyên nhân chính.

2.1. Các quy định pháp lý hiện hành và hạn chế

Các quy định pháp lý hiện tại chưa đủ chặt chẽ để kiểm soát các hành vi gian lận. Việc thiếu các biện pháp chế tài nghiêm khắc đã tạo điều kiện cho các công ty như MTM thực hiện các hành vi gian lận mà không bị trừng phạt.

2.2. Thiếu minh bạch trong báo cáo tài chính

Nhiều công ty trên thị trường UPCoM không cung cấp thông tin tài chính đầy đủ và chính xác. Điều này khiến cho các nhà đầu tư khó khăn trong việc đánh giá tình hình tài chính thực sự của công ty.

III. Phương pháp nghiên cứu gian lận doanh nghiệp hiệu quả

Để nghiên cứu gian lận doanh nghiệp, cần áp dụng các phương pháp phân tích tài chính và điều tra thực địa. Việc sử dụng mô hình tam giác gian lận sẽ giúp xác định các yếu tố dẫn đến hành vi gian lận.

3.1. Mô hình tam giác gian lận

Mô hình tam giác gian lận bao gồm ba yếu tố: áp lực, cơ hội và lý do chính đáng. Việc phân tích các yếu tố này sẽ giúp hiểu rõ hơn về động cơ của các hành vi gian lận trong doanh nghiệp.

3.2. Phân tích tài chính và điều tra thực địa

Phân tích tài chính giúp phát hiện các bất thường trong báo cáo tài chính, trong khi điều tra thực địa cung cấp cái nhìn sâu sắc về hoạt động của công ty. Cả hai phương pháp này đều cần thiết để phát hiện gian lận.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu về gian lận doanh nghiệp tại MTM đã chỉ ra nhiều vấn đề nghiêm trọng trong quản lý và giám sát thị trường chứng khoán UPCoM. Các kết quả này có thể được áp dụng để cải thiện các quy định và chính sách hiện hành.

4.1. Phân tích các hành vi gian lận của MTM

Công ty MTM đã thực hiện nhiều hành vi gian lận như báo cáo tài chính sai lệch và không hoàn thành nghĩa vụ thuế. Những hành vi này đã gây thiệt hại lớn cho các nhà đầu tư.

4.2. Đề xuất chính sách cải cách

Để ngăn chặn gian lận doanh nghiệp, cần có các chính sách cải cách mạnh mẽ hơn. Các biện pháp như tăng cường giám sát và minh bạch hóa thông tin tài chính là rất cần thiết.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của thị trường chứng khoán UPCoM

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy gian lận doanh nghiệp là một vấn đề nghiêm trọng cần được giải quyết. Tương lai của thị trường chứng khoán UPCoM phụ thuộc vào khả năng cải cách và nâng cao tính minh bạch.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các quy định hiện hành không đủ mạnh để ngăn chặn gian lận. Cần có sự cải cách để bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư.

5.2. Triển vọng tương lai của thị trường chứng khoán

Nếu các chính sách được thực hiện hiệu quả, thị trường chứng khoán UPCoM có thể trở thành một môi trường đầu tư an toàn và minh bạch hơn cho các nhà đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường đăng ký giao dịch cho các công ty đại chúng chưa niêm yết (UPCoM) tại Việt Nam được Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) chính thức vận hành từ ngày 24/06/2006 với 10 doanh nghiệp ban đầu và quy mô vốn hóa đạt 1.231 tỷ đồng. Đến giữa năm 2017, quy mô thị trường đã tăng trưởng hơn 400 lần với khoảng 600 doanh nghiệp tham gia giao dịch. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng này cũng bộc lộ những lỗ hổng quản lý nghiêm trọng, tạo điều kiện cho các hành vi trục lợi tài chính xuất hiện.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là sự sụp đổ của Công ty Cổ phần Khai khoáng và Xuất nhập khẩu Miền Trung (mã chứng khoán: MTM). Doanh nghiệp này đã thực hiện hành vi gian lận tinh vi khi tăng vốn điều lệ ảo từ 2,2 tỷ đồng lên 310 tỷ đồng (tăng hơn 140 lần) trước khi đưa cổ phiếu lên sàn UPCoM vào ngày 15/04/2016. Chỉ sau 43 phiên giao dịch, HNX đã phải ra quyết định tạm ngừng giao dịch cổ phiếu MTM vào ngày 20/06/2016 do phát hiện đây là doanh nghiệp không có hoạt động sản xuất thực tế, gây thiệt hại ước tính hơn 70 tỷ đồng cho 1.158 nhà đầu tư thiểu số.

Mục tiêu cụ thể của luận văn bao gồm việc nhận diện các hành vi gian lận điển hình của nhóm cổ đông kiểm soát và phân tích các khiếm khuyết trong khung khổ pháp lý điều chỉnh thị trường UPCoM giai đoạn 2007–2017. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc đối với việc hoàn thiện chính sách thị trường vốn, cung cấp bằng chứng thực nghiệm nhằm nâng cao chỉ số bảo vệ nhà đầu tư thiểu số tại Việt Nam (vốn chỉ đạt 4,3/10 điểm theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới năm 2017) và khôi phục niềm tin của công chúng vào hệ thống tài chính.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hai nền tảng lý thuyết cốt lõi để mổ xẻ hiện tượng gian lận doanh nghiệp:

1. Lý thuyết Xung đột Đại diện Cổ đông lớn – Cổ đông nhỏ (Principal-Principal Agency Perspective): Được phát triển bởi Young và cộng sự (2008), lý thuyết này giải thích sự xung đột lợi ích đặc thù tại các nền kinh tế mới nổi và thị trường cận biên. Khác với mô hình đại diện truyền thống (Principal-Agent) của Jensen và Meckling (1976) tập trung vào xung đột giữa ban điều hành và cổ đông phân tán, mô hình Principal-Principal chỉ ra rằng các cổ đông kiểm soát sở hữu quyền lực chi phối thường có động cơ bòn rút tài sản của các cổ đông thiểu số thông qua việc bất đối xứng thông tin và chuyển giá tài sản dưới giá trị thị trường.
2. Mô hình Tam giác Gian lận Điều chỉnh (Modified Fraud Triangle): Kế thừa từ mô hình cổ điển của Cressey (1953) với ba yếu tố áp lực, cơ hội và hợp lý hóa hành vi, luận văn áp dụng khung phân tích điều chỉnh của Soltani (2014) kết hợp với mô hình của AICPA (2002). Tác giả đã tinh chỉnh mô hình để đặt trọng tâm vào môi trường pháp lý (Regulatory Framework) và các vấn đề phi đạo đức (Ethical Problems) trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam, nơi các rào cản kiểm soát nội bộ và quản trị công ty còn sơ khai.

Các khái niệm chính được định hình trong nghiên cứu gồm: chi phí đại diện (agency costs), bất cân xứng thông tin (information asymmetry), kiểm soát nội bộ (internal control) và hành vi chiếm dụng tài sản (expropriation).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình (Single-Case Study Design) với nhiều đơn vị phân tích (Multiple Units of Analysis) theo phương pháp luận của Yin (2013) và Zainal (2007). Cỡ mẫu được lựa chọn là một trường hợp doanh nghiệp điển hình (n = 1), đó là Công ty Cổ phần Khai khoáng và Xuất nhập khẩu Miền Trung (MTM). Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng vì MTM là vụ án gian lận nghiêm trọng đầu tiên trên sàn UPCoM bị cơ quan an ninh điều tra khởi tố, quy tụ đầy đủ các chuỗi hành vi sai phạm từ tăng vốn khống, làm giả hóa đơn đến thao túng giá chứng khoán.

Dữ liệu nghiên cứu được thu thập đa nguồn trong mốc thời gian từ năm 2007 đến quý 2 năm 2017, bao gồm:

• Bản cáo bạch năm 2016 và 10 lần thay đổi đăng ký kinh doanh của MTM.
• Báo cáo tài chính kiểm toán năm 2014 do Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn Quốc tế (IFC) - Chi nhánh Thanh Hóa thực hiện.
• Dữ liệu giao dịch khớp lệnh 43 phiên của cổ phiếu MTM do HNX cung cấp.
• Văn bản điều tra và đơn thư khiếu nại của đại diện nhóm cổ đông thiểu số gửi Cục An ninh Điều tra (A92).

Lý do lựa chọn phương pháp nghiên cứu tình huống sâu kết hợp đối chiếu tài liệu định tính và số liệu giao dịch định lượng là nhằm tái hiện toàn diện các tương tác phức tạp giữa hành vi trục lợi của doanh nghiệp và những kẽ hở pháp lý hiện hành mà các mô hình hồi quy kinh tế lượng thông thường không thể nắm bắt trọn vẹn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích hồ sơ tài chính và dữ liệu giao dịch của MTM đã làm sáng tỏ 4 nhóm phát hiện then chốt:

1. Thủ thuật tăng khống vốn điều lệ gấp 140,9 lần: Từ mức vốn 2,2 tỷ đồng khi thành lập năm 2007, MTM đã thực hiện 3 đợt tăng vốn liên tiếp để đạt 310 tỷ đồng vào ngày 31/10/2014. Toàn bộ quá trình phát hành cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu đều không có dòng tiền thực nộp vào tài khoản ngân hàng. Báo cáo tài chính quý 4/2015 cho thấy vốn thực góp chỉ đạt 268 tỷ đồng, đồng nghĩa với việc có hơn 42 tỷ đồng vốn ảo (tương đương hơn 4,2 triệu cổ phiếu không có tài sản bảo đảm) được niêm yết công khai.
2. Mạng lưới giao dịch nội bộ và rút ruột 394,45 tỷ đồng: Doanh nghiệp đã thiết lập 25 hóa đơn bán hàng khống trị giá hơn 130 tỷ đồng với các công ty liên quan như KTB, KHB, PTK và KSK. Đồng thời, cựu ban lãnh đạo đã thực hiện các lệnh ủy nhiệm chi chuyển tiền giả cách dưới hình thức hợp tác đầu tư, tiêu biểu như chuyển 120 tỷ đồng cho Công ty Cổ phần Khoáng sản Bắc Kạn (KSS), 114,89 tỷ đồng cho Công ty Đầu tư Phát triển Doanh nghiệp Việt Nam (FID) và rút trực tiếp 59,57 tỷ đồng tiền mặt tại quỹ cùng hơn 19,8 tỷ đồng từ tài khoản ngân hàng.
3. Chiến dịch bán tháo 24,5 triệu cổ phiếu trên sàn UPCoM: Trong 43 phiên giao dịch từ ngày 15/04/2016 đến ngày 20/06/2016, nhóm cổ đông kiểm soát đã phân phối 24.500.000 cổ phiếu (chiếm 77,6% tổng vốn điều lệ) cho 1.158 nhà đầu tư cá nhân, thu về lượng tiền mặt ước tính hơn 62 tỷ đồng trước khi cổ phiếu bị đóng băng thanh khoản.
4. Vỏ bọc doanh nghiệp ma và trốn tránh nghĩa vụ pháp lý: Dù bản cáo bạch công bố có 112 nhân viên và trụ sở tại Nghệ An, thực tế doanh nghiệp chỉ có khoảng 5 đến 10 lao động thời vụ, trụ sở là một quán ăn bình dân và giấy phép khai thác khoáng sản đã hết hạn từ năm 2013 mà không hề phát sinh doanh thu khai khoáng thực tế. Doanh nghiệp còn nợ thuế kéo dài với số tiền 161 triệu đồng tính đến tháng 05/2016.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu minh chứng sinh động cho mô hình xung đột Principal-Principal: nhóm cổ đông kiểm soát đã thông đồng với ban điều hành (Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc) để tước đoạt tài sản của các nhà đầu tư bên ngoài. Trích dẫn một nhận định quan trọng trong nghiên cứu: "Kẻ săn mồi chỉ tìm kiếm cơ hội và không cần áp lực hay sự hợp lý hóa." Kẽ hở trong cơ chế xét duyệt hồ sơ niêm yết của HNX theo Thông tư 180/2015/TT-BTC đã tạo điều kiện cho MTM đưa cổ phiếu lên sàn mà không cần nộp báo cáo kiểm toán vốn chủ sở hữu nếu việc tăng vốn diễn ra trước năm đăng ký giao dịch.

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan qua sơ đồ dòng tiền luân chuyển giữa MTM, FID, KSS và biểu đồ biến động giá - khối lượng giao dịch cổ phiếu MTM. Phân tích đồ thị 43 phiên cho thấy dấu hiệu tạo thanh khoản giả điển hình: khối lượng khớp lệnh duy trì ở mức hàng triệu đơn vị mỗi phiên với biên độ giá dao động quanh mức 8.600 đồng/cổ phiếu nhằm thu hút dòng tiền đầu cơ, sau đó lao dốc không phanh khi nhóm sáng lập hoàn tất việc thoái vốn. Các đơn vị kiểm toán độc lập như IFC đã thất bại hoàn toàn trong vai trò người gác cổng thị trường khi chấp nhận xác nhận các số liệu tài sản và công nợ khống trên báo cáo tài chính năm 2014.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện khung chính sách và hạn chế xung đột đại diện trên thị trường chứng khoán, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược:

1. Sửa đổi quy định đăng ký giao dịch tại Thông tư 180/2015/TT-BTC: Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cần bắt buộc 100% doanh nghiệp đăng ký giao dịch trên UPCoM phải nộp báo cáo kiểm toán vốn chủ sở hữu độc lập, bất kể thời điểm tăng vốn. Mục tiêu là loại bỏ hoàn toàn các hồ sơ tăng vốn ảo, hoàn thành việc sửa đổi văn bản pháp luật trước quý 4/2018.
2. Siết chặt chế tài quản lý các tổ chức kiểm toán độc lập: UBCKNN cần thiết lập cơ chế giám sát chất lượng kiểm toán định kỳ, tăng mức xử phạt vi phạm hành chính lên mức tối đa đối với hành vi bao che sai phạm tài chính, đồng thời đình chỉ giấy phép hành nghề vĩnh viễn đối với các kiểm toán viên vi phạm đạo đức nghề nghiệp. Chỉ tiêu đặt ra là kiểm tra thực địa ít nhất 20% số lượng công ty kiểm toán được chấp thuận hàng năm.
3. Thực thi nghiêm ngặt các nguyên tắc quản trị công ty theo Nghị định 71/2017/NĐ-CP: Bắt buộc tách bạch chức danh Chủ tịch Hội đồng Quản trị và Tổng Giám đốc tại các công ty đại chúng nhằm giảm thiểu sự tập trung quyền lực; duy trì tỷ lệ tối thiểu 33,3% thành viên HĐQT là thành viên độc lập không điều hành; kiện toàn ban kiểm toán nội bộ chuyên trách trực thuộc HĐQT.
4. Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm và cơ chế bồi thường cho nhà đầu tư: HNX cần nâng cấp thuật toán giám sát giao dịch tự động nhằm phát hiện các giao dịch bất thường trong vòng 24 giờ kể từ khi xuất hiện dấu hiệu thao túng giá; đồng thời thiết lập Quỹ bảo vệ nhà đầu tư thiểu số được trích lập từ phí giao dịch chứng khoán giai đoạn 2018–2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng sau:

• Cơ quan quản lý thị trường (UBCKNN, HNX, HOSE): Cung cấp góc nhìn thực tiễn về những lỗ hổng trong quy trình thẩm định hồ sơ niêm yết và đăng ký giao dịch, hỗ trợ ban hành các quy chế sàng lọc cổ phiếu chặt chẽ hơn.
• Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức tài chính: Trang bị bộ tiêu chí nhận diện 8 dấu hiệu gian lận doanh nghiệp (nhân sự xáo trộn, tăng vốn thần tốc, nợ thuế, dòng tiền kinh doanh âm) để sàng lọc rủi ro trước khi ra quyết định giải ngân vốn.
• Các công ty kiểm toán và kiểm toán viên độc lập: Sử dụng làm tài liệu đào tạo chuyên môn về thủ thuật làm giả hóa đơn, chuyển tiền lòng vòng qua các tài khoản ủy nhiệm chi nhằm tăng cường tính thận trọng nghề nghiệp khi soát xét báo cáo tài chính.
• Học viên, giảng viên và nhà nghiên cứu chuyên ngành Chính sách công, Tài chính - Ngân hàng: Bổ sung nguồn học liệu phân tích tình huống thực tế về quản trị công ty, cấu trúc sở hữu tập trung và khung lý thuyết đại diện Principal-Principal tại thị trường cận biên.

Câu hỏi thường gặp

1. Vụ án MTM đã gây ra mức độ thiệt hại tài chính cụ thể như thế nào đối với các nhà đầu tư? Cựu lãnh đạo MTM đã phát hành và phân phối 24.500.000 cổ phiếu ảo (tương đương 77,6% vốn điều lệ) cho 1.158 nhà đầu tư trên sàn UPCoM. Tổng số tiền bị chiếm đoạt trực tiếp ước tính hơn 70 tỷ đồng, bên cạnh hơn 394,45 tỷ đồng tài sản công ty bị rút ruột qua các hợp đồng liên doanh và hóa đơn khống.

2. Tại sao MTM có thể dễ dàng đăng ký giao dịch trên sàn UPCoM mà không bị phát hiện sớm? Quy định tại Thông tư 180/2015/TT-BTC thời điểm đó cho phép thủ tục đăng ký giao dịch trên UPCoM diễn ra nhanh gọn dựa trên sự tự giác của doanh nghiệp. MTM chỉ cần nộp báo cáo tài chính kiểm toán năm 2014 của công ty kiểm toán IFC mà không bắt buộc phải nộp báo cáo kiểm toán vốn thực góp do không tăng vốn trong năm nộp hồ sơ (2015).

3. Khung lý thuyết Principal-Principal khác biệt như thế nào so với lý thuyết Principal-Agent truyền thống? Mô hình truyền thống tập trung vào xung đột giữa cổ đông phân tán và ban giám đốc điều hành tại các nước phát triển. Ngược lại, mô hình Principal-Principal phân tích sự cấu kết giữa các cổ đông kiểm soát sở hữu tỷ lệ cổ phần chi phối với ban điều hành để tước đoạt lợi ích của các cổ đông thiểu số tại các thị trường có hệ thống bảo vệ pháp lý yếu kém.

4. Đâu là các dấu hiệu cảnh báo một doanh nghiệp có nguy cơ gian lận trên thị trường chứng khoán? Nghiên cứu chỉ ra 8 dấu hiệu cốt lõi: tăng vốn điều lệ thần tốc trong thời gian ngắn; quyền lực tập trung vào một nhóm người; không có hoạt động kinh doanh cốt lõi; nợ nghĩa vụ thuế; phát sinh nhiều giao dịch ủy nhiệm chi/hóa đơn với bên liên quan; và thay đổi trụ sở, nhân sự liên tục trước khi lên sàn.

5. Nghị định 71/2017/NĐ-CP đã khắc phục những bất cập quản trị nào từng xuất hiện tại MTM? Nghị định 71/2017/NĐ-CP đã luật hóa quy định cấm Chủ tịch HĐQT kiêm nhiệm chức vụ Tổng Giám đốc tại một công ty đại chúng, yêu cầu tối thiểu một phần ba số thành viên HĐQT phải là thành viên độc lập, và bắt buộc người phụ trách kiểm toán nội bộ phải có chuyên môn độc lập nhằm triệt tiêu sự thao túng của nhóm cổ đông sáng lập.

Kết luận

• Bản chất sai phạm: Luận văn đã phơi bày toàn diện vụ án MTM như một minh chứng điển hình về hành vi gian lận có hệ thống nhằm chiếm đoạt tài sản của nhà đầu tư thông qua thị trường chứng khoán UPCoM.
• Đóng góp lý luận: Vận dụng thành công mô hình xung đột Principal-Principal và Tam giác gian lận điều chỉnh để giải thích hiện tượng bòn rút tài sản trong điều kiện thể chế thị trường tài chính cận biên.
• Giá trị thực tiễn: Nhận diện chi tiết chuỗi 8 hành vi sai phạm từ tăng khống vốn điều lệ, làm giả hóa đơn thương mại đến thao túng thông tin bản cáo bạch và giá cổ phiếu.
• Định hướng chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học để các cơ quan quản lý sửa đổi Thông tư 180/2015/TT-BTC, siết chặt kỷ cương kiểm toán độc lập và triển khai toàn diện Nghị định 71/2017/NĐ-CP.
• Khuyến nghị hành động: Các nhà đầu tư và cơ quan quản lý cần chủ động thiết lập hệ thống rà soát thông tin minh bạch, tăng cường giám sát thực địa để bảo vệ thị trường vốn phát triển bền vững và lành mạnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING UNIVERSITY OF ECONOMICS HO CHI MINH CITY FULBRIGHT ECONOMICS TEACHING PROGRAM ANH NGUYEN NHAT CORPORATE FRAUD IN THE VIETNAM UPCOM STOCK MARKET: A CASE STUDY OF THE CENTRAL MINING, MINERAL EXPORTING AND IMPORTING COMPANY MASTER IN PUBLIC POLICY THESIS HO CHI MINH CITY - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MINISTRY OF EDUCATION UNIVERSITY OF ECONOMICS HO CHI MINH CITY FULBRIGHT ECONOMICS TEACHING PROGRAM ANH NGUYEN NHAT CORPORATE FRAUD IN THE VIETNAM UPCOM STOCK MARKET: A CASE STUDY OF THE CENTRAL MINING, MINERAL EXPORTING AND IMPORTING COMPANY MASTER THESIS Major: Public Policy Code: 06340402 THESIS ADVISORS Prof. Dapice Thanh Nguyen Xuan Ho Chi Minh City, 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] i CERTIFICATE OF ORIGINALITY I hereby declare that the thesis entitled: "Corporate fraud in the Vietnam Upcom stock market: A case study of the Central Mining, Mineral Exporting and Importing Company" is my own original work carried out as a Master's student at Fulbright Economics Teaching Program (FETP) except to the extend that assistance from others in the thesis design and conception or in style, presentation and linguistic expression are duly acknowledged. All sources used for the thesis have been fully and properly cited. It contains no material which to a substantial extent has been accepted for the award of any other degree at FETP or any other educational institution in any language fully or partly except where due acknowledgement is made in the thesis.

The thesis does not reflect the views of the University of Economics Ho Chi Minh City or FETP. Hanoi, 08/09/2017 Author Nguyen Nhat Anh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ii ACKNOWLEDGEMENT Studying in FETP seems to be the hardest way to get Master degree, however it is the fastest way that you can learn every things about how our society is going on. I am not able to complete the coursework as well as the thesis without elegant supports by FETP staff, my classmates and family. I would first like to thank my thesis advisor Mr.

Thanh Nguyen Xuan of the Fulbright School of Public Policy and Management at Fulbright University Vietnam. He consistently allowed this thesis is my own work and steered me in the right direction when I lost my way. Without his adjustments, I do not think that I can have my own perfect theoretical framework to solve a case study. I would also like to thank experts in the Committee of my thesis defense: Dr.

Khai Dinh Cong as Chairman, Dr. Giang Tran Thi Que and Dr. Du Huynh The as the second readers of my thesis, and I am deeply indebted to your valuable comments and corrections on my thesis. I very much want to thanks again Dr.

Du who is my second tutor in the finalize stage of my thesis. His suggestion about the second framework is a brilliant idea to wake me up to see what happened in the real life. I do not know how to thank MPP7 members enough for your physical and mental backup. Many challenges and accomplishments would not have been possible without our teamwork.

I also have a big thank to Mr. An Bui Quoc in particular, who sat next to me in the 1st year and provide tremendous assistance to me in the finalize stage. Finally, I owe my wife a great debt of gratitude for unfailing support and continuous encouragement throughout my years of studying and researching. Hanoi, 08/09/2017 Author Anh Nguyen Nhat LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iii ABSTRACT The Central Mining, Mineral Exporting and Importing Company (MTM) is the typical case that illustrates clearly the situation of agency cost and fraudulent behaviors in the Vietnam Upcom stock market.

The first part reveals the weaknesses of regulation and current policies in Vietnam by using the principal-principal agency perspective of Young (2008) particularly with regard to the mechanisms of stock scanning, no controlling the changes of regulated capital, the undemanding capital contribution and no legal responsibilities of former majority shareholders. The second part of thesis uses the modified fraud of triangle of Soltani (2014) as a theoretical framework with several adjustments to adapt the current circumstance of MTM. The case of MTM shows a number of fraudulent behaviors by controlling shareholders including: (1) The reconstruction of human resource before listing; (2) Having no major shareholder - holding more than 5% of the chartered capital - but the power is concentrated; (3) Using the brand and pictures makes confusion with another company; (4) Increasing the regulated capital in the short term; (5) No core business or production, mainly the joint venture or capital contribution; (6) The external audit accepted despite of the fact that financial statements have the problems; (7) The business situation is not good but the price and volume of stock trading is still high; (8) Tax obligation and social insurance are not completed. In conclusion, the thesis strongly recommends the policies to reduce the likelihood of expropriation of minority shareholders due to the principal-principal agency conflicts and these fraudulent behaviors.

Keywords: corporate fraud, fraud triangle, MTM, principal-principal agency conflicts LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iv LIST OF ABBREVIATIONS Abbreviations Meaning BoD Board of Director HNX Hanoi Stock Exchange IPO Initial public offering JSC Joint stock Company Ltd Private Limited Company MoF Ministry of Finance MTM The Central Mining, mineral Exporting and Importing Joint Stock Company OTC Over-the-counter market SFP Statement of Financial Position SSC State Securities Commission of Vietnam PO Payment order Upcom Unlisted Public company market US The United States VSD Vietnam Securities Depository VND Vietnamdong LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] v TABLE OF CONTENT CERTIFICATE OF ORIGINALITY .iii LIST OF ABBREVIATIONS. iv LIST OF FIGURES .viii LIST OF APPENDICES .viii LIST OF TABLES. Thesis motivation and contribution. The structure of thesis.

The Principal-Principal Agency Perspective. Transformation of Fraud triangles. The weaknesses of regulations in Upcom market. Overview of regulatory framework in the Vietnam stock markets.

No scanning fraudulent companies in the Upcom market. The easy and quick process to be listed. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Audit companies are not the market guardians.

Ranking is not enough. The increase of the registered capital without controlling. The undemanding capital contribution. The capital contribution through investment.

The capital contribution though invoices. The legal responsibilities of former majority shareholders. The fraudulent behaviors that led to the collapse of MTM. Overview of MTM.

Stealing the brand name of unlisted company. No tax payment. A ghost company and its address. Be a public company.

The capital contributions. Fake invoices and manipulating the financial statements. The high profit in the harsh economic. Selling the stock of the valueless company.

The collusion of the former BoD. The fraudulent behaviors in the case of MTM:. Conclusion, policy recommendation, limitation. 44 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vii References.

Market capitalization of the Upcom market since 2013 to 1st quarter 2017 47 Appendix 2. The trading detail of MTM stock. The detail of Market Capitalization and trading value on the Upcom market 48 Appendix 4. The reform of Vietnam in Business report over time.

The highlighted fraudulent cases in the Vietnam stock market. The business license of MTM. 52 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] viii LIST OF FIGURES Figure 1. Market capitalization of the Upcom market since 2013 to 2rd quarter 2017 .Trading value and volume of the Upcom market annually.

Principal-agent conflicts versus Principal-principal conflicts (Young, Peng, Ahlstrom, Bruton, & Jiang, 2008). Classification of incentives for fraud-committing. Modified Fraud Triangle. The components of ethical problems.

The modified fraud triangle with several adjustments. Legal Matrix System. The timeline of the MTM collapse. The continuous process of selling and issuing stocks of FID and MTM.

Trading price and volume of MTM stock since 15/4 to 20/6/2016. 37 LIST OF APPENDICES Appendix 1. Market capitalization of the Upcom market since 2013 to 1st quarter 2017 47 Appendix 2. The trading detail of MTM stock.

The detail of Market Capitalization and trading value on the Upcom market 48 Appendix 4. The reform of Vietnam in Business report over time. The highlighted fraudulent cases in the Vietnam stock market. The business license of MTM.

52 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ix LIST OF TABLES Table 1.Comparison of traditional principal-agent model and principal-principal model. The strength of minority investor protections in Vienam and some countries in 2017 .The market capitalization and the value matching monthly in Upcom. The document of changing the regulated capital. Some highlighted contents in Decree 71/2017/Dec-Gov.

The information of tax payer - MTM. The submitting document of MTM to HNX to list. The increase of regulated capital. The fake invoices of MTM.

The first part of the note of the financial statement. The short-term receivables in 2014 audited financial statement. The capital construction in process. The warning list in the Announcement of HNX.

The list of MTM members. The money transactions to another companies/bank of the former MTM BoD. The structure of the shareholders in MTM. The characteristics of new leaders of MTM.

The fraudulent behaviors in the case of MTM. 42 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Background The collapse of the Central Mining, Mineral Exporting and Importing Company (MTM) raised the concern of corporate deviances in Vietnam. Known as the frontier market, minority investors have suffered from series of frauds, scams, fraudulent financial statements and failure of the external audits.

Although the number of scandals in the stock market is still small compared the huge number of listed companies (see Appendix 5), but it should be considered the warning signal for the financial consequences that has direct impact on the economic progress and dampen a confidence of investors. According to Giannertti and Wang, if the corporate frauds are revealed in a state, the household decreases the holdings in both the fraudulent and non-fraudulent firms (Giannetti & Wang, 2016). It means that investors intend to reduce their saving on stocks of both good and bad companies as a way to have negative impacts to the capital market. In case of MTM, hundred billions VND were gone with the scammers while thousands of investors had to rebuild this valueless company1 with the hope that the regulatory bodies can bring their valuable investment back.

Upcom market, the abbreviations of a stock exchange that "is the stock market of public unlisted or delisted companies" (Ministry of Finance, 01/2015). The Upcom Market was permitted by HNX to operate officially on 24/06/2006 with 10 registered firms and the market capitalization was 1231. As shown in figure 1 below, the market capitalization has increased dramatically around 400 times with 600 registered firms (at 31/07/2017). With the high volume and value in trading (Figure 2), Upcom has become an active market for investors.

The Upcom stock used to attract the money flows such as WSB, GEX, etc. HNX has increased the transparency, attracted the capital flows, extended the trading time up to 03:00 pm and to ease the reference price up to ±15%. To reduce the gap between the free and listed markets, HNX has operated the Upcom premium ranking3 to direct the investors. 1 Mr Phuong Chu Danh, who is one of the minority investors of MTM, were elected to the BoD Chairman of MTM.

He knew that his investment was lost and he attempts to rebuild MTM which was no core business or money to become a real company.vn/web/upcom/introduction 3 Upcom premium is the companies that has the regulated capital in the last year up to 120 billions dong, EBIT> 30 billions dong and ROE ≥5%.