Luận án tiến sĩ điều kiện lao động một số bệnh liên quan nghề nghiệp ở người chăn nuôi gà tại huyện yên thế tỉnh bắc giang và hiệu quả của giải pháp can thiệp

Luận án tiến sĩ nghiên cứu điều kiện lao động một số bệnh liên quan nghề nghiệp ở người chăn nuôi gà tại huyện yên thế tỉnh, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng

• Tác giả: Dương Hồng Thắng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Quỳnh Hoa
• Trường học: Trường Đại học Y - Dược - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Y tế công cộng
• Đề tài: Điều kiện lao động, một số bệnh liên quan nghề nghiệp ở người chăn nuôi gà tại huyện Yên Thế tỉnh Bắc Giang và hiệu quả của giải pháp can thiệp
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan về điều kiện lao động và bệnh nghề nghiệp ở người chăn nuôi gà tại Bắc Giang

Nghiên cứu về điều kiện lao động và bệnh nghề nghiệp ở người chăn nuôi gà tại Bắc Giang là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh phát triển nông nghiệp hiện nay. Huyện Yên Thế, nơi có truyền thống chăn nuôi gà, đang đối mặt với nhiều thách thức về sức khỏe của người lao động. Việc hiểu rõ về môi trường làm việc và các bệnh liên quan sẽ giúp cải thiện tình hình sức khỏe cho người chăn nuôi.

1.1. Đặc điểm môi trường lao động trong chăn nuôi gà

Môi trường lao động trong chăn nuôi gà tại Bắc Giang thường xuyên chịu ảnh hưởng của các yếu tố như bụi, vi sinh vật và khí độc. Những yếu tố này có thể gây ra nhiều bệnh nghề nghiệp cho người lao động. Theo nghiên cứu, nồng độ bụi trong chuồng nuôi gà có thể vượt quá tiêu chuẩn cho phép, dẫn đến các vấn đề về hô hấp và da.

1.2. Tình hình sức khỏe của người chăn nuôi gà

Người chăn nuôi gà thường mắc phải các bệnh như viêm phế quản, bệnh ngoài da và các bệnh truyền nhiễm từ gia cầm. Việc thiếu kiến thức về an toàn lao động và vệ sinh trong chăn nuôi là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này. Cần có các biện pháp can thiệp kịp thời để bảo vệ sức khỏe người lao động.

II. Vấn đề và thách thức trong điều kiện lao động của người chăn nuôi gà

Người chăn nuôi gà tại Bắc Giang đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong điều kiện lao động. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn đến năng suất lao động. Việc thiếu trang thiết bị bảo hộ và kiến thức về an toàn lao động là những yếu tố chính gây ra tình trạng này.

2.1. Nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp

Nguy cơ mắc các bệnh nghề nghiệp như viêm phế quản, nấm phổi và các bệnh ngoài da là rất cao. Theo thống kê, tỷ lệ mắc bệnh ở người chăn nuôi gà cao hơn so với các ngành nghề khác do tiếp xúc thường xuyên với bụi và vi sinh vật.

2.2. Thiếu kiến thức về an toàn lao động

Nhiều người chăn nuôi gà chưa được trang bị kiến thức đầy đủ về an toàn lao động. Việc này dẫn đến việc không sử dụng bảo hộ lao động đúng cách, làm tăng nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp. Cần có các chương trình đào tạo và nâng cao nhận thức cho người lao động.

III. Phương pháp nghiên cứu điều kiện lao động và bệnh nghề nghiệp

Để nghiên cứu về điều kiện lao động và bệnh nghề nghiệp ở người chăn nuôi gà, các phương pháp nghiên cứu khoa học đã được áp dụng. Việc thu thập dữ liệu từ thực địa và phỏng vấn người lao động là rất cần thiết để có cái nhìn tổng quan về tình hình hiện tại.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập thông qua các bảng hỏi và phỏng vấn sâu với người chăn nuôi gà. Các chỉ số về sức khỏe và điều kiện làm việc được ghi nhận để phân tích và đánh giá.

3.2. Phân tích dữ liệu

Sau khi thu thập, dữ liệu sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê để xác định mối liên hệ giữa điều kiện lao động và bệnh nghề nghiệp. Kết quả sẽ giúp đưa ra các giải pháp can thiệp hiệu quả.

IV. Giải pháp can thiệp nhằm cải thiện điều kiện lao động

Để cải thiện điều kiện lao động và giảm thiểu bệnh nghề nghiệp, cần có các giải pháp can thiệp hiệu quả. Những giải pháp này không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe người lao động mà còn nâng cao năng suất lao động trong ngành chăn nuôi gà.

4.1. Đào tạo và nâng cao nhận thức

Cần tổ chức các khóa đào tạo về an toàn lao động cho người chăn nuôi gà. Việc này sẽ giúp họ hiểu rõ hơn về các nguy cơ và cách phòng tránh bệnh nghề nghiệp.

4.2. Cung cấp trang thiết bị bảo hộ

Cung cấp đầy đủ trang thiết bị bảo hộ lao động cho người chăn nuôi gà là rất cần thiết. Điều này sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp và bảo vệ sức khỏe cho người lao động.

V. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc cải thiện điều kiện lao động có tác động tích cực đến sức khỏe của người chăn nuôi gà. Các biện pháp can thiệp đã được áp dụng và mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc giảm tỷ lệ mắc bệnh nghề nghiệp.

5.1. Hiệu quả của các biện pháp can thiệp

Các biện pháp can thiệp đã giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh nghề nghiệp ở người chăn nuôi gà. Sự cải thiện trong điều kiện làm việc đã nâng cao sức khỏe và năng suất lao động.

5.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng rộng rãi trong các chương trình phát triển nông nghiệp tại Bắc Giang. Việc này sẽ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người chăn nuôi gà.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai cho người chăn nuôi gà

Nghiên cứu về điều kiện lao động và bệnh nghề nghiệp ở người chăn nuôi gà tại Bắc Giang đã chỉ ra nhiều vấn đề cần được giải quyết. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các giải pháp hiệu quả để bảo vệ sức khỏe người lao động.

6.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu

Nghiên cứu này không chỉ giúp nâng cao nhận thức về điều kiện lao động mà còn góp phần vào việc xây dựng chính sách bảo vệ sức khỏe cho người chăn nuôi gà.

6.2. Hướng đi tương lai

Cần có các chương trình hỗ trợ và phát triển bền vững cho ngành chăn nuôi gà tại Bắc Giang. Việc này sẽ giúp cải thiện điều kiện sống và làm việc cho người chăn nuôi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Việt Nam là quốc gia gắn liền với nền kinh tế nông nghiệp, trong đó nông nghiệp và nông thôn luôn là một phần quan trọng trong cơ cấu của nền kinh tế nước ta, chiếm tỷ lệ lớn trên 65% tổng số lực lượng lao động trên toàn quốc. Theo số liệu của Tổng Cục thống kê năm 2020, nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản chiếm tỷ trọng khoảng 15% tổng sản phẩm quốc nội của cơ cấu kinh tế Việt Nam 09 tháng đầu năm 2020 [56]. Chăn nuôi chiếm một tỷ trọng lớn trong ngành nông nghiệp, trong đó chăn nuôi gia cầm cung cấp một sản lượng lớn. Tổng sản lượng thịt gia cầm xuất chuồng trong 9 tháng đầu năm ước tính đạt 931,4 nghìn tấn, tăng 13,5% (quý III đạt 253 nghìn tấn, tăng 19,2%); sản lượng trứng gia cầm 9 tháng đạt 9,2 tỷ quả, tăng 10% (quý III đạt 2,4 tỷ quả, tăng 11,5%) [56].

Cùng với sự phát triển của ngành chăn nuôi gia cầm cũng kéo theo sự gia tăng tác động xấu đến môi trường và các nguy cơ bất lợi đối với sức khỏe và bệnh tật cộng đồng [51]. Người lao động trong ngành chăn nuôi, đặc biệt là chăn nuôi gia cầm thường xuyên phải làm việc trong môi trường lao động đặc thù với nhiều yếu tố độc hại như hơi, khí độc, vi sinh vật gây bệnh. Nhiều nghiên cứu trên thế giới và trong nước đã ghi nhận hoa lượng bụi, hơi khí độc vượt TCVSCP (Bụi ở trại nuôi gà cao gấp từ 4 - 27 lần TCVSCP) [3], [52], [15], [65], [102]. Các nghiên cứu cũng đã chỉ ra mối liên quan giữa tình trạng sức khỏe của người chăn nuôi với kiến thức, thực hành đảm bảo an toàn lao động trong quá trình chăm sóc gia cầm.

Người chăn nuôi gia cầm thường xuyên không có phương tiện bảo hộ lao động, khi tiếp xúc với các yếu tố gây bệnh đường hô hấp như bụi hữu cơ, vi sinh vật [72], [80], [101]. Ngoài ra, người chăn nuôi còn có thể mắc một số bệnh nghề nghiệp do yếu tố vi sinh truyền từ gia cầm sang người như bệnh sốt mò, nấm phổi, dịch cúm gia cầm và những biến 2 thể của chúng.Điều này cho thấy trong nghiên cứu tổng quan về ô nhiễm nông nghiệp ở Việt Nam của tác giả Đinh Xuân Tùng năm (2017) cũng cho thấy vấn đề là rất đáng quan tâm [64]. Huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang thuộc khu vực miền núi. Với đặc điểm đất đai đa dạng có điều kiện thuận lợi cho phát triển chăn nuôi gà và đã có thương hiệu về “Gà đồi Yên Thế”.

Sự phát triển của chăn nuôi gà tại huyện không những góp phần xóa đói giảm nghèo mà còn làm cho Yên Thế trở thành vùng chăn nuôi gà theo qui mô lớn mang đặc điểm sản xuất hàng hóa thời kỳ đổi mới [1], [9], [25], [36]. Bên cạnh những lợi ích mang lại về kinh tế, chăn nuôi gà tại các hộ gia đình luôn tiềm ẩn các nguy cơ làm thay đổi tỷ lệ các bệnh thường gặp, có thể phát sinh nhiều bệnh liên quan đến nghề nghiệp. Việc áp dụng các biện pháp an toàn vệ sinh trong chăn nuôi, cung cấp các kiến thức về công tác dự phòng, khám chữa bệnh chưa đáp ứng được thực tiễn trong chăm sóc sức khỏe người dân. Để giải quyết vấn đề này, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Điều kiện lao động, một số bệnh liên quan nghề nghiệp ở người chăn nuôi gà tại Huyện Yên Thế tỉnh Bắc Giang và hiệu quả của giải pháp can thiệp” nhằm đáp ứng 03 mục tiêu: 1.

Mô tả thực trạng điều kiện môi trường lao động và một số bệnh liên quan nghề nghiệp ở người chăn nuôi gà tại 02 xã Canh Nậu và Đồng Vương – huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang năm 2017. Mô tả thực trạng kiến thức và thực hành phòng chống ô nhiễm môi trường chăn nuôi và phòng bệnh ở người chăn nuôi gà. Đánh giá hiệu quả giải pháp nhằm phòng chống một số bệnh ở người chăn nuôi gà. 3 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.

Một số khái niệm, định nghĩa Môi trường được định nghĩa là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật (Theo luật bảo vệ môi trường năm 2014) [42]. Môi trường là tập hợp các yếu tố tự nhiên và xã hội bao quanh con người có ảnh hưởng tới con người và tác động qua lại với các hoạt động sống của con người và các sinh vật như: không khí, nước, đất, sinh vật, xã hội loài người. Như vậy, môi trường sống của con người theo nghĩa rộng là tất cả các nhân tố tự nhiên và xã hội cần thiết cho sự sống, sản xuất của con người như tài nguyên thiên nhiên, không khí, đất, nước, ánh sáng, cảnh quan, quan hệ xã hội [26]. Môi trường lao động là tập hợp các điều kiện và hiện tượng bên trong và bên ngoài tại nơi sản xuất có ảnh hưởng tới sức khỏe và khả năng lao động, sản xuất.

Theo nghĩa rộng: “Môi trường lao động” là tổng hợp tất cả các nhân tố như không khí, đất, nước, ánh sáng, âm thanh, nhà xưởng, máy móc, phương tiện, cảnh quan, các yếu tố xã hội có ảnh hưởng đến chất lượng lao động và cuộc sống của con người cũng như tài nguyên cần thiết cho sinh sống, sản xuất của con người [16]. Môi trường lao động nông nghiệp (LĐNN) được phân loại theo ba lĩnh vực là ngành trồng trọt, ngành chăn nuôi và ngành sơ chế nông phẩm. Người lao động nông nghiệp có môi trường lao động chủ yếu làm việc ngoài trời, chịu tác động trực tiếp bởi các yếu tố khí hậu như nắng, mưa, gió và 4 ngoài ra còn chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như điều kiện sống, môi trường lao động độc hại, gánh nặng về thể lực mà chủ yếu là lao động thủ công. Điều kiện lao động là tổng thể các yếu tố kỹ thuật, tổ chức lao động, kinh tế, xã hội, tự nhiên, môi trường và văn hoá xung quanh con người nơi làm việc.

Điều kiện lao động thể hiện qua quá trình công nghệ, công cụ lao động, đối tượng lao động, năng lực của người lao động và sự tác động qua lại giữa các yếu tố trên tạo nên điều kiện làm việc của con người trong quá trình lao động sản xuất [43]. An toàn lao động là giải pháp phòng, chống tác động của các yếu tố nguy hiểm nhằm bảo đảm không xảy ra thương tật, tử vong đối với con người trong quá trình lao động [43]. Vệ sinh lao động là giải pháp phòng, chống tác động của yếu tố có hại gây bệnh tật, làm suy giảm sức khỏe cho con người trong quá trình lao động [43]. Yếu tố có hại là yếu tố gây bệnh tật, làm suy giảm sức khỏe con người trong quá trình lao động [43].

Tác hại nghề nghiệp là những yếu tố trong quá trình sản xuất và điều kiện lao động có ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ và khả năng lao động, gây nên những rối loạn bệnh lý hoặc các bệnh nghề nghiệp. Thời kỳ công nghiệp hóa và hiện đại hóa ở nước ta các tác hại nghề nghiệp vừa tồn tại những ảnh hưởng của công nghiệp cũ, lạc hậu vừa có sự tác động của công nghệ mới [19]. Bệnh liên quan nghề nghiệp là khái niệm chỉ thực trạng các bệnh mang đặc trưng nghề nghiệp hoặc liên quan đến nghề nghiệp. Yếu tố nghề nghiệp có vai trò làm gia tăng khả năng, cơ hội xuất hiện bệnh.

Như vậy bệnh liên quan nghề nghiệp có thể bao gồm các bệnh nghề nghiệp [20]. Bệnh nghề nghiệp là bệnh phát sinh do điều kiện lao động có hại của nghề nghiệp tác động đối với người lao động. Bệnh nghề nghiệp là khái niệm chỉ thực trạng bệnh lý mang tính đặc trưng nghề nghiệp hoặc liên quan đến 5 nghề nghiệp mà nguyên nhân sinh bệnh là do các tác hại nghề nghiệp. Có thể nói bệnh nghề nghiệp là một trong các loại bệnh môi trường bao gồm cả tình trạng cấp tính và mạn tính, ví dụ nhiễm độc cấp tính do oxit các bon ở môi trường lao động (các lò đốt) có sự đốt cháy không hoàn toàn nhiên liệu hóa thạch.Viêm phế quản mạn tính trong môi trường có nhiều bụi, hóa chất kích thích.Thời kỳ công nghiệp hóa và hiện đại hóa ở nước ta các bệnh nghề nghiệp cũng thay đổi do có sự tác động của cả các nguy cơ phát sinh từ công nghệ cũ, lạc hậu cũng như công nghệ mới [20].

Chăn nuôi: Là ngành kinh tế - kỹ thuật bao gồm các hoạt động trong lĩnh vực giống vật nuôi, thức ăn chăn nuôi, điều kiện chăn nuôi, chế biến và thị trường sản phẩm chăn nuôi [44]. Hoạt động chăn nuôi: là nơi sinh trưởng, nuôi sinh sản vật nuôi và hoạt động khác có liên quan đến vật nuôi, sản phẩm chăn nuôi phục vụ mục đích làm thực phẩm, khai thác sức khỏe, làm cảnh hoặc mục đích khác của con người [44]. Hộ chăn nuôi gia cầm: Theo quan niệm của Cục Thú y, Hộ gia đình (HGĐ) chăn nuôi gia cầm nhỏ lẻ (bao gồm cả gà, ngan, vịt, ngỗng) có quy mô từ 50 đến 200 con. Gia trại: quy mô đàn gia cầm từ 200 đến dưới 2000 con.

Trang trại: quy mô đàn gia cầm trên 2000 con [57], [44]. Chất thải trong chăn nuôi là một tập hợp phong phú các chất ở tất cả các dạng rắn, lỏng hay khí phát sinh trong quá trình chăn nuôi, do đó chăn nuôi được xem là một trong những ngành sản xuất tạo ra một lượng chất thải nhiều nhất vào môi trường [41]. Đặc điểm môi trƣờng chăn nuôi gia cầm Môi trường lao động trong chăn nuôi tồn tại các yếu tố vi khí hậu, hơi khí độc, bụi, vi sinh vật gây bệnh. Nhiều nghiên cứu cho thấy lao động thủ 6 công nặng nhọc là phổ biến, nguy cơ chấn thương, nguy cơ lây nhiễm cao bởi các vi sinh vật và các yếu tố sinh học có hại gây ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động nông nghiệp.

Các yếu tố lý học ở môi trường chăn nuôi cần quan tâm nghiên cứu bao gồm: Vi khí hậu bao gồm các yếu tố như: nhiệt độ, độ ẩm, tốc độ gió, bức xạ nhiệt. Các yếu tố vi khí hậu bất lợi sẽ có ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của người tiếp xúc với các yếu tố đó [20]. Nhiệt độ không khí: nhiệt độ không khí có liên quan đến quá trình phát sinh và phát triển đối với một số côn trùng, vi trùng gây bệnh. Trong chăn nuôi khi môi trường không khí khắc nhiệt sẽ ảnh hưởng không tốt tới sự phát triển vật nuôi và sức khỏe của người chăn nuôi.