MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài.
Những đóng góp mới của đề tài. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Các loài dúi ở Việt Nam. Sơ lƣợc về dúi mốc lớn.
Một số dặc điểm sinh học, sinh thái của dúi mốc lớn. Sinh trƣởng. Một số bệnh thƣờng gặp ở dúi mốc lớn. Chuồng trại chăn nuôi dúi mốc lớn (Rhyzomys pruinosus).
Sơ lƣợc tình hình nhân nuôi động vật hoang dã trên thế giới và ở Việt Nam. Tình hình nhân nuôi động vật hoang dã trên thế giới. Tình hình nhân nuôi động vật hoang dã ở Việt Nam. Cơ sở pháp lý của nghề nhân nuôi động vật hoang dã.
Tình hình nghiên cứu về dúi mốc lớn (Rhyzomys pruinosus). Tình hình nghiên cứu ngoài nƣớc. Tình hình nghiên cứu trong nƣớc. Tình hình nuôi dúi mốc lớn hiện nay ở một số địa phƣơng.
Sơ lƣợc về điều kiện tự nhiên ở thành phố Quy Nhơn. Vị trí địa lý. Sơ lƣợc về PMSG và hCG. Sơ lƣợc về PMSG (eCG).
Sơ lƣợc về hCG. Tình hình sử dụng kích dục tố PMSG và hCG trong hỗ trợ sinh sản. ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tƣợng, thời gian, địa điểm nghiên cứu.
Đối tƣợng nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.
Nội dung nghiên cứu. Các chỉ tiêu nghiên cứu và phƣơng pháp xác định. Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học (hình thái, tập tính), sinh trƣởng, sinh sản và tỉ lệ sốngcủa dúi mốc lớn (Rhizomys pruinosus) trong điều kiện nuôi nhốt. Nghiên cứu ảnh hƣởng của hormone sinh dục tới khả năng sinh sản của dúi mốc lớn (Rhizomys pruinosus) trong điều kiện nuối nhốt.
Nghiên cứu kĩ thuật chăn nuôi dúi mốc lớn ở quy mô hộ gia đình 31 2. Xử lý số liệu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Kết quả nghiên cứu về một số đặc điểm sinh học của dúi mốc lớn (Rhizomys pruinosus) trong điều kiện nuôi nhốt.
Đặc điểm hình thái, tập tính của dúi mốc lớn (Rhizomys pruinosus) trong điều kiện nuôi nhốt. Đặc đểm sinh trƣởng của dúi mốc lớn (Rhizomys pruinosus) trong điều kiện nuối nhốt. Đặc điểm sinh sản của dúi mốc lớn (Rhizomys pruinosus) trong điều kiện nuối nhốt. Kết quả nghiên cứu về ảnh hƣởng của hormone sinh dục tới khả năng sinh sản của dúi mốc lớn (Rhizomys pruinosus) trong điều kiện nuối nhốt.
Kết quả nghiên cứu về xây dựng mô hình kĩ thuật nuôi dúi mốc lớn (Rhizomys pruinosus) ở quy mô hộ gia đình. Chọn con giống. Phòng trừ bệnh. 56 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ.
Một số đặc điểm sinh học của dúi mốc lớn (Rhizomys pruinosus) trong điều kiện nuôi nhốt tại Bình Định. Đặc điểm hình thái, tập tính. Đặc điểm sinh trƣởng. Đặc điểm sinh sản.
Ảnh hƣởng của hormone sinh dục ( PMSG, hCG) tới khả năng sinh sản của dúi mốc lớn (Rhizomys pruinosus) trong điều kiện nuối nhốt. Xây dựng mô hình nuôi dúi mốc lớn (Rhizomys pruinosus) ở quy mô hộ gia đình. 61 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 62 PHỤ LỤC QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ (BẢN SAO) e DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Diễn giải A Tốc độ sinh trƣởng tuyệt đối ECG Gonadotropin màng đệm ở ngựa hCG Gonadotropin màng đệm ở ngƣời g gam IU Đơn vị quốc tế PMSG Huyết thanh ngựa chửa R% Tốc độ sinh trƣởng tƣơng đối e DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3.
Tỉ lệ sống của dúi mốc lớn trong điều kiện nuôi nhốt. Tốc độ sinh trƣởng khối lƣợng của dúi mốc lớn trong điều kiện nuôi nhốt. Sinh trƣởng khối lƣợng của dúi mốc lớn theo nguồn gốc giống. Sinh trƣởng khối lƣợng của dúi mốc lớn theo giới tính.
Sinh trƣởng khối lƣợng của dúi mốc lớn đực theo nguồn gốc giống. Sinh trƣởng khối lƣợng của dúi mốc lớn cái theo nguồn gốc giống. Biểu hiện động dục của dúi mốc lớn trong điều kiện nuôi nhốt. Tỉ lệ mang thai và thời gian mang thai ở dúi mốc lớn.
Số dúi con sinh ra trên lứa và tỉ lệ sống sót. Kết quả theo dõi hiệu quả sinh sản sau khi tiêm kích dục tố. Tổng hợp kết quả theo dõi hiệu quả sinh sản sau khi tiêm kích dục tố. 51 e DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.
Biểu đồ sinh trƣởng tích lũy của dúi mốc lớn trong điều kiện nuôi nhốt. Biểu đồ sinh trƣởng tuyệt đối của dúi mốc lớn trong điều kiện nuôi nhốt. Biểu đồ sinh trƣởng tƣơng đối của dúi mốc lớn trong điều kiện nuôi nhốt. Biểu đồ sinh trƣởng tích lũy của dúi mốc lớn theo nguồn gốc.
Biểu đồ sinh trƣởng tuyệt đối của dúi mốc lớn theo nguồn gốc 40 Biểu đồ 3. Biểu đồ sinh trƣởng tƣơng đối của dúi mốc lớn theo nguồn gốc40 Biểu đồ 3. Biểu đồ sinh trƣởng tích lũy của dúi mốc lớn theo giới tính. Biểu đồ sinh trƣởng tuyệt đối của dúi mốc lớn theo giới tính.
Biểu đồ sinh trƣởng tƣơng đối của dúi mốc lớn theo giới tính. Lý do chọn đề tài Dúi mốc lớn (Rhizomys pruinosus Blyth, 1851) hay còn gọi là: chuột lách, chuột tre, chuột nứa, chuột dúi… Dúi mốc lớn có giá trị kinh tế cao, cho thịt thơm ngon, mát và nhiều đạm, đƣợc ngƣời dân miền núi khai thác sử dụng từ lâu đời. Ngày nay, thịt dúi mốc lớn là món ăn đặc sản và đƣợc nhiều ngƣời ƣa chuộng. Với nhu cầu của xã hội ngày càng tăng về các sản phẩm có nguồn gốc từ tự nhiên, con ngƣời đã khai thác, săn bắn quá mức các loài động vật hoang dã nói chung và loài dúi mốc lớn nói riêng dẫn đến nguồn tài nguyên này ngày càng trở nên cạn kiệt và không còn có khả năng khai thác.
Từ thực tế đó, việc thuần dƣỡng, nhân nuôi các loài động vật hoang dã, trong đó có dúi mốc lớn là giải pháp hữu hiệu nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội, giảm áp lực săn bắt và bảo tồn đa dạng sinh học. Hiện nay, ở Việt Nam đã có một số cơ sở quy mô hộ gia đình nuôi dúi mốc lớn nhằm phát triển kinh tế nhƣng nhìn chung còn mang tính tự phát, chƣa đạt hiệu quả cao và dễ thất bại. Mặc khác, chƣa có những nghiên cứu toàn diện và có hệ thống về các đặc điểm sinh học của dúi mốc lớn trong điều kiện nuôi, làm cơ sở khoa học cho quá trình thuần hoá, hoàn thiện quy trình kĩ thuật nhân nuôi hiệu quả, góp phần bảo tồn bền vững loài. Vì vậy, việc nhân nuôi loài dúi mốc lớn nhằm chủ động cung cấp nguồn thực phẩm và dƣợc phẩm quí cho xã hội, đồng thời góp phần bảo vệ và sử dụng bền vững nguồn lợi dúi mốc lớn trong tự nhiên là rất cần thiết.
Trong công tác quản lí con giống, việc tăng năng suất sinh sản của chúng rất cần đƣợc chú ý. Sự kết hợp PMSG (Huyết thanh ngựa chữa) và hCG (Gonadotropin màng đệm ở ngƣời) với liều lƣợng hợp lí đã gây bài noãn, kích thích sinh sản hiệu quả trên nhiều đối tƣợng: chuột [18], [19], lợn e 2 [26], bò [23]. Ở Việt Nam, cho đến nay đã có một số công trình ngiên cứu ảnh hƣởng của hormone sinh dục đến khả năng sinh sản của bò [12], [15], [16]. Kết quả nghiên cứu bƣớc đầu về tác động của kích dục tố PMSG và hCG trên thú hoang dã cũng đã cho thấy tăng hiệu quả sinh sản trong điều kiện nuôi nhốt trên cầy vòi hƣơng của Nguyễn Thanh Bình (2015) [1], tác động lên động thái sinh dục và khả năng sinh sản của cầy vòi hƣơng chậm động dục của Nguyễn Thị Thu Hiền (2020) [6], trên dúi mốc lớn của Nguyễn Thanh Bình (2016) [2].
Do đó việc tiếp tục nghiên cứu ảnh hƣởng của kích dục tố lên khả năng sinh sản của dúi mốc lớn trong điều kiện nuôi nhốt ở các liều lƣợng tác động khác nhau và ở từng điều kiện nuôi nhốt ở các vùng miền khác nhau là rất cần thiết để có cơ sở cho ngƣời chăn nuôi lựa chọn liều lƣợng kích dục tố phù hợp nhằm cải thiện thành tích sinh sản của dúi mốc lớn, nâng cao hiệu quả chăn nuôi để vừa khai thác vừa bảo tồn loài động vật có giá trị kinh tế cao này. Xuất phát từ lý do trên, với mong muốn góp phần vào việc tìm hiểu một số đặc điểm sinh học, sinh thái và ảnh hƣởng của kích dục tố đến khả năng sinh sản của dúi mốc lớn, làm cơ sở khoa học cho việc xây dựng qui trình nhân nuôi loài thú kinh tế này, góp phần phát triển nghề chăn nuôi động vật hoang dã ở nƣớc ta nói chung và tại Bình Định nói riêng, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học và ảnh hƣởng của kích dục tố đến khả năng sinh sản của dúi mốc (Rhyzomys pruinosus) trong điều kiện nuôi nhốt”. Mục tiêu nghiên cứu - Xác định đƣợc một số đặc điểm sinh học (đặc điểm hình thái, tập tính), khả năng sinh trƣởng, sinh sản và tỉ lệ sống của dúi mốc lớn trong điều kiện nuôi nhốt. - Đánh giá sự tác động của kích dục tố sinh dục (PMSG, hCG) đến khả e 3 năng sinh sản của dúi mốc lớn cái trong điều kiện nuôi nhốt nhằm phát triển số lƣợng đàn con trong chăn nuôi.
- Xây dựng mô hình nuôi dúi mốc lớn ở quy mô gia đình. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài 3. Ý nghĩa khoa học - Kết quả nghiên cứu của đề tài có ý nghĩa cung cấp thêm dẫn liệu khảo sát các đặc điểm sinh học, sinh trƣởng và sinh sản của loài dúi mốc lớn trong điều kiện nuôi nhốt để hiểu thêm về đặc tính của loài động vật hoang dã thuộc Bộ Gặm nhấm này. - Tạo tiền đề cho các nghiên cứu tƣơng tự trên các loài động vật hoang dã khác trong điều kiện nuôi.
- Làm cơ sở khoa học cho việc ứng dụng công nghệ sinh sản trên thú hoang dã. Ý nghĩa thực tiễn Cung cấp thêm thông tin để ngƣời chăn nuôi có thêm dữ liệu tham khảo, lựa chọn giống và tổ chức quy trình kỹ thuật chăn nuôi dúi mốc lớn đạt hiệu quả. Những đóng góp mới của đề tài - Đề tài là công trình khoa học đầu tiên nghiên cứu về một số đặc điểm sinh học của dúi mốc lớn trong điều kiện nuôi nhốt ở tỉnh Bình Định.