Luận văn nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của giun tròn oesophagostomum spp ký sinh ở lợn tại huyện phú lương tỉnh thái nguyên và biện pháp phòng trị

Nghiên cứu đặc điểm sinh học giun tròn Oesophagostomum spp ký sinh ở lợn tại Phú Lương, Thái Nguyên và biện pháp phòng trị hiệu quả.

• Tác giả: Hoàng Thị Hằng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Quang
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Một Số Đặc Điểm Sinh Học Của Giun Tròn Oesophagostomum Spp. Ký Sinh Ở Lợn Tại Huyện Phú Lương, Tỉnh Thái Nguyên Và Biện Pháp Phòng Trị
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.1.1. Đặc điểm sinh học của Oesophagostomum
• 2.1.1.1. Vị trí của Oesophagostomum trong hệ thống phân loại động vật học
• 2.1.1.2. Đặc điểm hình thái và cấu tạo Oesophagostomum spp.
• 2.1.2. Vòng đời của Oesophagostomum spp.
• 2.1.3. Sự phát triển và sức đề kháng của trứng Oesophagostomum spp. lợn ở ngoại cảnh
• 2.1.4. Khả năng sống của ấu trùng cảm nhiễm (L3) ở ngoại cảnh
• 2.2. Bệnh Oesophagostomum spp.
• 2.2.1. Cơ chế sinh bệnh của bệnh Oesophagostomum spp.
• 2.2.2. Triệu chứng và bệnh tích bệnh Oesophagostomum spp.
• 2.2.3. Chẩn đoán bệnh Oesophagostomum spp.
• 2.2.4. Phòng, trị bệnh Oesophagostomosis cho lợn
• 2.2.5. Tình hình nghiên cứu bệnh Oesophagostomosis ở lợn
• 2.2.5.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.2.5.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 3. ĐỐI TƯỢNG, VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Vật liệu nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.3.1. Điều tra về thực trạng chăn nuôi và phòng chống bệnh ký sinh trùng cho lợn tại huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên
• 3.3.2. Khảo sát một số đặc điểm sinh học của giun tròn Oesophagostomum spp. ký sinh ở lợn tại huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên
• 3.3.3. Nghiên cứu biện pháp phòng trị Oesophagostomosis cho lợn
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp điều tra công tác phòng chống bệnh ký sinh trùng nói chung, bệnh Oesophagostomosis nói riêng cho lợn ở địa phương
• 3.4.2. Phương pháp lấy mẫu và xét nghiệm mẫu phân
• 3.4.3. Phương pháp xác định hình thái, kích thước của giun tròn Oesophagostomum spp.
• 3.4.4. Phương pháp theo dõi sự phát triển của trứng và ấu trùng giun tròn Oesophagostomum spp. trong phòng thí nghiệm
• 3.4.5. Phương pháp xác định kích thước trứng giun tròn Oesophagostomum spp.
• 3.4.6. Phương pháp theo dõi hiệu lực của thuốc tẩy Oesophagostomum spp.
• 3.4.7. Bố trí thí nghiệm
• 3.4.8. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.4.9. Một số công thức tính tỷ lệ
• 3.4.10. Một số tham số thống kê
• 4. KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 4.1. Tình hình phòng chống bệnh ký sinh trùng cho lợn ở huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên
• 4.2. Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của giun tròn Oesophagostomum spp. ký sinh ở lợn tại huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.1. Hình thái, kích thước của giun tròn Oesophagostomum spp.
• 4.2.2. Hình thái, kích thước của trứng giun tròn Oesophagostomum spp.
• 4.2.3. Thời gian trứng nở và phát triển thành ấu trùng Oesophagostomum spp. cảm nhiễm trong phòng thí nghiệm
• 4.2.4. Hình thái, kích thước ấu trùng giun tròn Oesophagostomum spp.
• 4.2.5. Sức đề kháng của trứng Oesophagostomum spp. trong môi trường hóa chất khác nhau
• 4.2.6. Thời gian hoàn thành vòng đời của Oesophagostomum spp. trong cơ thể lợn
• 4.3. Nghiên cứu biện pháp phòng trị Oesophagostomosis cho lợn
• 4.3.1. Xác định hiệu lực một số thuốc tẩy giun Oesophagostomosis cho lợn
• 4.4. Đề xuất biện pháp phòng chống bệnh Oesophagostomum spp.
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Giun Tròn Oesophagostomum ở Lợn

Chăn nuôi lợn đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế nông nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, sự phát triển của ngành này đối mặt với nhiều thách thức, trong đó có dịch bệnh. Các bệnh ký sinh trùng gây ra bởi giun tròn Oesophagostomum spp. là một vấn đề đáng quan tâm, đặc biệt ở các tỉnh miền núi phía Bắc như Thái Nguyên. Mặc dù không gây tử vong hàng loạt, giun tròn Oesophagostomum gây ảnh hưởng lớn đến năng suất và sức khỏe của lợn, dẫn đến thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi.

Giun trưởng thành ký sinh ở ruột, trong khi ấu trùng tạo thành các u kén trong thành ruột. Việc phòng và trị bệnh do giun tròn Oesophagostomum gây ra đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về đặc điểm sinh học của chúng. Nghiên cứu này tập trung vào việc tìm hiểu các đặc điểm sinh học của giun tròn Oesophagostomum spp. ký sinh ở lợn tại Thái Nguyên, từ đó đề xuất các biện pháp phòng trị hiệu quả.

1.1. Tầm Quan Trọng của Nghiên Cứu Ký Sinh Trùng ở Lợn

Nghiên cứu về ký sinh trùng ở lợn có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe vật nuôi và nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Việc hiểu rõ về các loại ký sinh trùng, đặc biệt là giun tròn Oesophagostomum, giúp người chăn nuôi áp dụng các biện pháp phòng ngừa và điều trị kịp thời. Điều này không chỉ giảm thiểu thiệt hại kinh tế mà còn đảm bảo an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng. Theo Hoàng Thị Hằng, nghiên cứu về đặc điểm sinh học giun tròn và biện pháp phòng trị là rất cần thiết.

1.2. Giới Thiệu Chung về Giun Tròn Oesophagostomum spp.

Giun tròn Oesophagostomum spp. là một trong những loại ký sinh trùng phổ biến ở lợn. Chúng gây bệnh bằng cách ký sinh trong ruột và thành ruột của lợn. Ấu trùng tạo thành các u kén, gây viêm nhiễm và ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ dinh dưỡng của lợn. Bệnh do Oesophagostomum gây ra có thể làm chậm lớn, giảm năng suất và tăng chi phí điều trị. Việc kiểm soát Oesophagostomum spp. đòi hỏi sự kết hợp giữa các biện pháp vệ sinh, quản lý và sử dụng thuốc thú y.

II. Vấn Đề Bệnh Giun Tròn Oesophagostomum ở Lợn Thái Nguyên

Thái Nguyên là một tỉnh có ngành chăn nuôi lợn phát triển, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức về dịch bệnh. Bệnh do giun tròn Oesophagostomum spp. gây ra là một trong những vấn đề đáng quan tâm. Mặc dù không gây chết hàng loạt, bệnh này làm giảm năng suất và chất lượng thịt lợn, gây thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi.

Nhiều hộ chăn nuôi ở Thái Nguyên chưa có đủ kiến thức và kinh nghiệm trong việc phòng và trị bệnh ký sinh trùng. Việc sử dụng thuốc không đúng cách hoặc không tuân thủ các biện pháp vệ sinh có thể làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh và gây ra tình trạng kháng thuốc. Do đó, cần có những nghiên cứu cụ thể về đặc điểm sinh học của giun tròn Oesophagostomum tại Thái Nguyên để đưa ra các giải pháp phòng trị phù hợp.

2.1. Thực Trạng Chăn Nuôi Lợn và Bệnh Ký Sinh Trùng tại Thái Nguyên

Nghề chăn nuôi lợn ở Thái Nguyên đang phát triển mạnh mẽ, tuy nhiên, vẫn còn nhiều khó khăn, đặc biệt là vấn đề dịch bệnh. Bệnh ký sinh trùng, trong đó có bệnh do giun tròn Oesophagostomum, gây ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả chăn nuôi. Tình trạng lợn chậm lớn, còi cọc và tiêu chảy thường xuyên xảy ra do nhiễm ký sinh trùng. Điều này đòi hỏi các cơ quan chức năng và người chăn nuôi cần có những biện pháp can thiệp kịp thời và hiệu quả.

2.2. Ảnh Hưởng của Giun Tròn Oesophagostomum Đến Kinh Tế

Giun tròn Oesophagostomum gây ra những thiệt hại kinh tế đáng kể cho người chăn nuôi lợn. Lợn nhiễm bệnh thường chậm lớn, tiêu tốn nhiều thức ăn hơn và giảm khả năng sinh sản. Ngoài ra, chi phí điều trị bệnh cũng là một gánh nặng cho người chăn nuôi. Việc kiểm soát và phòng ngừa bệnh do Oesophagostomum gây ra không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe đàn lợn mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế của ngành chăn nuôi.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Học Giun Oesophagostomum

Nghiên cứu về đặc điểm sinh học của giun tròn Oesophagostomum spp. đòi hỏi việc áp dụng các phương pháp khoa học và kỹ thuật hiện đại. Các phương pháp này bao gồm việc thu thập mẫu, xét nghiệm, phân tích và đánh giá dữ liệu. Mục tiêu là xác định các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển và lây lan của giun tròn Oesophagostomum, từ đó đưa ra các biện pháp phòng trị hiệu quả.

Các phương pháp nghiên cứu cần đảm bảo tính chính xác, khách quan và có khả năng ứng dụng vào thực tế. Việc kết hợp giữa nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và khảo sát thực địa là rất quan trọng để có được cái nhìn toàn diện về vấn đề ký sinh trùng ở lợn.

3.1. Thu Thập và Xét Nghiệm Mẫu Phân Lợn

Việc thu thập và xét nghiệm mẫu phân lợn là một bước quan trọng trong nghiên cứu về giun tròn Oesophagostomum. Mẫu phân được thu thập từ các trang trại chăn nuôi lợn ở Thái Nguyên và được xét nghiệm bằng các phương pháp như soi tươi, kỹ thuật Mc Master để xác định sự có mặt của trứng giun. Kết quả xét nghiệm giúp đánh giá tỷ lệ nhiễm giun và xác định các loài Oesophagostomum phổ biến.

3.2. Theo Dõi Sự Phát Triển của Trứng và Ấu Trùng Giun

Để hiểu rõ về vòng đời giun Oesophagostomum, cần theo dõi sự phát triển của trứng và ấu trùng trong điều kiện phòng thí nghiệm. Trứng giun được ủ ở các nhiệt độ khác nhau và theo dõi thời gian nở thành ấu trùng. Ấu trùng cũng được theo dõi để xác định các giai đoạn phát triển và khả năng gây nhiễm bệnh. Kết quả nghiên cứu giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của giun và đề xuất các biện pháp kiểm soát phù hợp.

3.3. Xác Định Hình Thái và Kích Thước Giun Oesophagostomum

Việc xác định hình thái giun Oesophagostomum và kích thước của giun trưởng thành, trứng và ấu trùng là rất quan trọng để phân loại và xác định loài. Các mẫu giun được thu thập từ ruột lợn và được quan sát dưới kính hiển vi. Kích thước của các bộ phận cơ thể giun được đo đạc và so sánh với các tài liệu tham khảo để xác định loài. Thông tin này giúp hiểu rõ hơn về đặc điểm sinh học của giun và đề xuất các biện pháp phòng trị phù hợp.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Học Giun Tròn Oesophagostomum

Nghiên cứu về đặc điểm sinh học của giun tròn Oesophagostomum spp. tại Thái Nguyên đã thu được những kết quả quan trọng. Các kết quả này bao gồm thông tin về hình thái giun Oesophagostomum, kích thước của trứng và ấu trùng, thời gian phát triển của giun và khả năng kháng thuốc của chúng.

Các kết quả này cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các biện pháp phòng trị bệnh do giun tròn Oesophagostomum gây ra. Việc áp dụng các biện pháp này sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi và nâng cao hiệu quả sản xuất.

4.1. Hình Thái và Kích Thước Giun Tròn Oesophagostomum spp.

Nghiên cứu đã xác định hình thái giun Oesophagostomum và kích thước của giun trưởng thành, trứng và ấu trùng. Giun trưởng thành có kích thước từ 7-14mm, đầu được giới hạn rõ rệt với thân. Trứng có hình bầu dục, kích thước 0,060 - 0,088 mm x 0,035 - 0,050 mm. Ấu trùng trải qua các giai đoạn phát triển khác nhau trước khi trở thành ấu trùng gây nhiễm. Thông tin này giúp phân loại và xác định loài Oesophagostomum phổ biến tại Thái Nguyên.

4.2. Thời Gian Phát Triển của Trứng và Ấu Trùng Giun

Nghiên cứu đã xác định thời gian phát triển của trứng và ấu trùng giun Oesophagostomum trong điều kiện phòng thí nghiệm. Trứng nở thành ấu trùng sau 10-17 giờ ở nhiệt độ 25-27oC. Ấu trùng trải qua hai lần lột xác trước khi trở thành ấu trùng gây nhiễm sau 7-8 ngày. Thông tin này giúp hiểu rõ hơn về vòng đời giun Oesophagostomum và đề xuất các biện pháp kiểm soát phù hợp.

4.3. Sức Đề Kháng của Trứng Giun Trong Môi Trường

Nghiên cứu cũng đánh giá sức đề kháng của trứng giun Oesophagostomum trong các môi trường khác nhau. Trứng có thể sống sót trong môi trường ẩm ướt trong thời gian dài, nhưng dễ bị tiêu diệt ở nhiệt độ cao hoặc trong môi trường khô ráo. Thông tin này giúp đề xuất các biện pháp vệ sinh và quản lý môi trường để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm giun cho lợn.

V. Biện Pháp Phòng Trị Bệnh Giun Tròn Oesophagostomum Hiệu Quả

Dựa trên kết quả nghiên cứu về đặc điểm sinh học của giun tròn Oesophagostomum spp., có thể đề xuất các biện pháp phòng trị bệnh hiệu quả. Các biện pháp này bao gồm việc sử dụng thuốc tẩy giun, cải thiện vệ sinh chuồng trại, quản lý thức ăn và nước uống, và tăng cường sức đề kháng cho lợn.

Việc áp dụng đồng bộ các biện pháp này sẽ giúp kiểm soát bệnh do giun tròn Oesophagostomum gây ra và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

5.1. Sử Dụng Thuốc Tẩy Giun Đúng Cách

Việc sử dụng thuốc tẩy giun là một biện pháp quan trọng trong phòng trị bệnh do giun tròn Oesophagostomum gây ra. Tuy nhiên, cần sử dụng thuốc đúng cách để đảm bảo hiệu quả và tránh tình trạng kháng thuốc. Nên chọn các loại thuốc có hiệu lực cao đối với Oesophagostomum và tuân thủ đúng liều lượng và thời gian sử dụng theo hướng dẫn của nhà sản xuất và bác sĩ thú y.

5.2. Cải Thiện Vệ Sinh Chuồng Trại và Môi Trường

Vệ sinh chuồng trại và môi trường chăn nuôi đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa bệnh do giun tròn Oesophagostomum gây ra. Cần thường xuyên dọn dẹp chuồng trại, loại bỏ phân và chất thải, và khử trùng định kỳ. Đảm bảo chuồng trại luôn khô ráo, thoáng mát và có đủ ánh sáng. Điều này giúp giảm thiểu sự phát triển và lây lan của trứng và ấu trùng giun.

5.3. Quản Lý Thức Ăn và Nước Uống Cho Lợn

Thức ăn và nước uống có thể là nguồn lây nhiễm giun tròn Oesophagostomum cho lợn. Cần đảm bảo thức ăn và nước uống luôn sạch sẽ và không bị nhiễm bẩn. Nên sử dụng máng ăn và máng uống tự động để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm. Ngoài ra, cần bổ sung đầy đủ dinh dưỡng cho lợn để tăng cường sức đề kháng và giảm nguy cơ mắc bệnh.

VI. Kết Luận và Đề Xuất Nghiên Cứu Về Giun Oesophagostomum

Nghiên cứu về đặc điểm sinh học của giun tròn Oesophagostomum spp. tại Thái Nguyên đã cung cấp những thông tin quan trọng cho việc phòng trị bệnh do giun gây ra. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu sâu hơn, như khả năng kháng thuốc của giun, ảnh hưởng của bệnh đến năng suất và chất lượng thịt lợn, và hiệu quả của các biện pháp phòng trị mới.

Việc tiếp tục nghiên cứu về giun tròn Oesophagostomum sẽ giúp nâng cao hiệu quả chăn nuôi và bảo vệ sức khỏe đàn lợn.

6.1. Tổng Kết Các Kết Quả Nghiên Cứu Chính

Nghiên cứu đã xác định hình thái giun Oesophagostomum, kích thước của trứng và ấu trùng, thời gian phát triển của giun và khả năng kháng thuốc của chúng. Các kết quả này cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các biện pháp phòng trị bệnh do giun tròn Oesophagostomum gây ra.

6.2. Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Cần tiếp tục nghiên cứu về khả năng kháng thuốc của giun tròn Oesophagostomum, ảnh hưởng của bệnh đến năng suất và chất lượng thịt lợn, và hiệu quả của các biện pháp phòng trị mới. Ngoài ra, cần nghiên cứu về dịch tễ học của bệnh để hiểu rõ hơn về sự lây lan của giun và đề xuất các biện pháp kiểm soát hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Nước ta là một nước nông nghiệp hiện nay chăn nuôi lợn ngày càng chiếm vị trí quan trọng trong sự phát triển kinh tế của cả nước. Chăn nuôi lợn cung cấp một khối lượng lớn thực phẩm có giá trị cho con người nó không chỉ cung cấp nguồn thực phẩm cho xã hội mà còn cung cấp nguyên liệu cho ngành công nghiệp chế biến và phân bón cho ngành trồng trọt. Trong những năm qua Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách nhằm thúc đẩy ngành chăn nuôi trong đó có ngành chăn nuôi lợn phát triển. Tuy nhiên, dịch bệnh vẫn thường xuyên xảy ra trên đàn lợn gây nên những thiệt hại đáng kể cho ngành chăn nuôi.

Nước ta nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới có điều kiện thuận lợi cho nhiều loài ký sinh trùng phát triển, ký sinh và gây bệnh cho vật nuôi. Đây chính là vấn đề khó khăn lớn cho ngành chăn nuôi nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng trong công tác phòng trừ và điều trị bệnh ký sinh trùng. Thái Nguyên là tỉnh có nghề chăn nuôi lợn khá phát triển. Trong những năm qua, số lượng đàn lợn không ngừng tăng lên.

Nhiều trang trại được xây dựng mới, người dân đầu tư cho con lợn và xem đó là nghề ổn định của gia đình mình. Mặc dù vậy, ở nhiều địa phương, chăn nuôi lợn còn gặp nhiều khó khăn, hiệu quả chăn nuôi còn thấp: lợn chậm lớn, còi cọc và tiêu chảy Trong các bệnh ký sinh trùng bệnh do giun tròn Oesophagostomum spp. gây ra ở lợn phân bố ở hầu hết các vùng miền đặc biệt là ở các tỉnh miền núi phía Bắc. Tuy không làm cho lợn chết nhiều nhưng giun tròn Oesophagostomum spp.

làm cho lợn gầy yếu, giảm tăng trọng, gây thiệt hại đáng kể về kinh tế cho người chăn nuôi lợn. Giun trưởng thành ký sinh ở ruột, ấu trùng ký sinh ở thành ruột tạo nên những u kén ở ruột gia súc. Súc vật khi nhiễm Oesophagostomum spp. nặng có thể bị chết.

Tuy nhiên, việc phòng trị bệnh ký sinh trùng, đặc biệt là bệnh do giun tròn Oesophagostomum spp. 2 Xuất phát từ nhu cầu cấp bách của thực tế chăn nuôi lợn ở huyện Phú Lương - tỉnh Thái Nguyên tôi thực hiện đề tài: “Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của giun tròn Oesophagostomum spp. ký sinh ở lợn tại huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị”. Mục đích nghiên cứu.

Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của giun tròn Oesophagostomum spp. và biện pháp phòng trị. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học.

Kết quả của đề tài là những thông tin khoa học về đặc điểm sinh học của giun tròn Oesophagostomum spp. và biện pháp phòng trị Oesophagostomosis ở lợn, từ đó đề xuất quy trình phòng chống bệnh hiệu quả cho lợn. Ý nghĩa thực tiễn. Kết quả của đề tài là cơ sở khoa học khuyến cáo người chăn nuôi cách phòng trị bệnh do giun tròn Oesophagostomum spp.

gây ra, nhằm hạn chế tác hại cho lợn, góp phần nâng cao năng suất chăn nuôi và thúc đẩy nghề chăn nuôi lợn phát triển. 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Đặc điểm sinh học của Oesophagostomum 1.

Vị trí của Oesophagostomum trong hệ thống phân loại động vật học. Oesophagostomum dentatum và Oesophagostomum longicaudum thuộc giống Oesophagostomum, là tác nhân gây ra bệnh Oesophagostomum (Oesophagostomatosis) ở lợn. Theo Skrjabin và cs (1963) [24], Phan Thế Việt và cs (1977) [21], Oesophagostomum ở lợn có vị trí trong hệ thống phân loại động vật như sau: Ngành: Nemathelminthes Shneider, 1873 Phân ngành: Nemathelmintha Shaneider và Schulz, 1940 Lớp: Nematoda Rudolphi, 1808 Phân lớp: Secerentea Chitwood, 1933 Bộ: Rhabditida Chitwood, 1933 Phân bộ: Strogylata Railliet, 1916 Họ: Trichonematidae Cram, 1927 Phân họ: Oesophagostomatinae Railliet et Henr, 1913 Giống: Oesophagostomum Molin, 1861 Loài: Oesophagostomum dentatum Rudolphi, 1803 Loài: Oesophagostomum longicaudum Goodey, 1925 1. Đặc điểm hình thái và cấu tạo giun Oesophagostomum spp.

ký sinh ở lợn Đề cập đến hình thái và cấu tạo giun Oesophagostomum spp.,Skrjabin và cs (1963) [24] cho biết: Loài O. dentatum: dài từ 7 - 14 mm, đầu được giới hạn với thân rõ rệt bởi ngăn bụng sâu. Bao miệng dài tới thực quản hình đinh ghim. Con đực có 4 túi đuôi, hai gai giao hợp bằng nhau dài 0,90 - 0,94 mm.

Con cái âm hộ nằm gần hậu môn, hậu môn ở cách mút đuôi 0,255 - 0,265 mm. longicaudum: con đực dài 8,8 - 9,6 mm, lái dạng cái xẻng. Con cái dài 8 - 11 mm, đuôi rất dài và thon, nhọn. Hậu môn nằm cách mút đuôi 0,453 - 0,543 mm.

Âm hộ cách đuôi 0,906 - 0,951 mm. Nguyễn Thị Kim Lan và cs (2012) [8] cho biết: các loài thuộc giống Oesophagostomum có đặc điểm hình thái chung là, túi miệng hình ống rất nhỏ, quanh miệng có một bờ gồ lên hình đĩa, có các tua ở quanh miệng, có rãnh cổ ; phía trước rãnh cổ biểu bì nở ra tạo thành túi đầu, sau rãnh cổ có gai cổ, giun đực có túi đuôi và một đôi gai giao hợp dài bằng nhau, âm hộ giun cái ở gần hậu môn. dentatum ký sinh ở ruột già của lợn, là loài giun tròn nhỏ, không có cánh đầu, có 9 rua ngoài và 18 rua trong. Túi đầu to, gai cổ ở hai bên chỗ phình to của thực quản.

Giun đực dài 8 - 9 mm, rộng 0,14 - 0,37 mm, có túi đuôi, có 2 gai giao hợp bằng nhau dài 1,0 - 1,14 mm. Giun cái dài 8 - 11,2 mm, âm đạo dài 0,1 - 0,15 mm, nằm gần hậu môn, hơi xuyên vào cơ quan thải trứng. Trứng hình bầu dục, dài 0,060 - 0,088 mm, rộng 0,035 - 0,050 mm. Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2006) [9]: giun O.

dentatum là loài giun tròn nhỏ, không có cánh đầu. Giun đực có kích thước 7,6 - 8,8 x 0,35 - 0,38 mm, có túi đuôi, có hai gai giao hợp dài 0,792 - 1,037 mm. Giun cái dài 7,8 - 12,5 x 0,38 - 0,43 mm ; đuôi dài 0,405 - 0,430 mm. Âm hộ ở trước hậu môn, cách hậu môn 0,208 - 0,388 mm, dài 0,1 - 1,15 mm hơi xuyên vào cơ quan thải trứng.

Trứng hình ovan, kích thước 0,056 - 0,071 x 0,032 - 0,045 mm. Phần đầu cơ thể; 3. Đuôi của con cái; thể cái; 4. Mút và gốc gai giao phối; 3.

Đuôi của con đực; 4. Phần cuối gai 5. Cơ quan điều chỉnh; 6. Túi đuôi cá giao hợp; 5.

Nón sinh dục của thể đực; 7. con đực (Nguồn: Phan Thế Việt và cs, 1977) [21] (Nguồn: Phan Thế Việt và cs, 1977) [21] Hình 1. dentatum (Nguồn: http://courseware_s/kcxxl) (Nguồn:http://cal. Vòng đời của Oesophagostomum spp.

lợn Hagsten (1999) [23] cho rằng: thực chất của bất kỳ chương trình khống chế giun sán nào thì việc phá vỡ vòng đời của chúng là cần thiết. Do vậy, hiểu được chu kỳ (vòng đời) phát triển của giun sán có ý nghĩa rất quan trọng trong việc phòng chống các bệnh giun sán nói chung và bệnh Oesophagostomum spp. Theo Nguyễn Thị Kim Lan và cs (2012) [8]: toàn bộ quá trình phát triển, thay đổi qua những giai đoạn khác nhau của đời sống ký sinh trùng, kể từ khi nó là mầm sinh vật đầu tiên, cho đến khi nó lại có khả năng sản sinh ra mầm sinh vật mới, tạo ra một thế hệ mới thì toàn bộ quá trình đó được gọi là chu kỳ. Skrjabin và cs (1963) [24] đã mô tả chi tiết về chu kỳ phát triển của Oesophagostomum spp.

lợn như sau: trứng bài xuất ra ngoài ở giai đoạn phân chia 8 - 16 phôi bào. Người ta đã xác định được rằng, khi nhiệt độ thích hợp (30oC), ở trong trứng ấu trùng phát triển rất nhanh, chỉ qua 16 - 18 giờ ấu trùng đã nở ra khỏi trứng. Ấu trùng giai đoạn 1 ra khỏi trứng phát triển trong môi trường bên ngoài, đến ngày thứ tư thì lột xác lần thứ nhất. Sau đó 24 giờ ấu trùng lột xác lần thứ 2, tức là tách lớp vỏ và trở thành ấu trùng giai đoạn 2, rồi lột xác lần thứ hai thành ấu trùng giai đoạn 3.

Ấu trùng giai đoạn 3 là ấu trùng cảm nhiễm, tức là có khả năng gây bệnh đối với ký chủ. Tác giả cũng cho biết, khi gây nhiễm thực nghiệm trên lợn bằng ấu trùng cảm nhiễm O. longicaudum, thấy có sự tạo thành các hạt ký sinh trong thành ruột sau hai ngày nhiễm bệnh. Sau 17 ngày, đa số ấu trùng chui ra khỏi hạt, ký sinh trong ống ruột ở giai đoạn phát triển thứ 4.

Sau 35 ngày cảm nhiễm thấy có hiện tượng mất các hạt ký sinh, ở chỗ hạt đó chỉ thấy mô niêm mạc dày lên. longicaudum đạt đến giai đoạn trưởng thành sau 50 ngày cảm nhiễm. Theo Nguyễn Thị Kim Lan và cs (2012) [8]: vòng đời Oesophagostomum spp. không cần vật chủ trung gian.

Trứng theo phân ra ngoài, gặp nhiệt độ 25 - 270C, sau 10 - 17 giờ nở thành ấu trùng, qua hai lần lột xác, sau 7 - 8 ngày thành ấu trùng gây nhiễm. Khi ký chủ nuốt phải ấu 7 trùng này, tới ruột thì ấu trùng chui vào niêm mạc ruột tạo thành những u kén, lột xác lần thứ ba, tới ngày 6 - 8 thành ấu trùng kỳ IV, sau đó rời khỏi niêm mạc ruột và lột xác lần nữa và phát triển thành giun trưởng thành. Thời gian hoàn thành vòng đời của giun O. longicaudum là 50 ngày, giun O.

dentatum là 45 - 60 ngày. Phan Lục (2006) [15] cho biết: ấu trùng O. dentatum khi vào ruột lợn chui sâu vào niêm mạc ruột già và hình thành hạt (u kén), trong có ấu trùng. Sau 23 ngày, ấu trùng chui ra khỏi kén, vào xoang ruột và phát triển thành giun trưởng thành sau 1,5 - 2 tháng.

Tuổi thọ của giun từ 8 - 10 tháng. Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2009) [10]: giun trưởng thành ký sinh trong ruột già lợn, đẻ trứng, trứng theo phân ra ngoài môi trường. Trứng gặp điều kiện nhiệt độ 25 - 27oC, sau 10 - 17 giờ nở thành ấu trùng. Ấu trùng I sau 24 giờ, ở nhiệt độ 22 - 24oC phát dục thành ấu trùng II, dài 0,44 - 0,64 mm.

Ấu trùng II phát triển được hai ngày thì thành ấu trùng gây nhiễm III. Ấu trùng này lẫn trong thức ăn, nước uống vào cơ thể ký chủ. Khi tới ruột, ấu trùng chui sâu vào niêm mạc ruột tạo thành những u kén và phát triển thành giun trưởng thành ở ruột già. Vòng đời Oesophagostomum spp.

có thể biểu diễn bằng sơ đồ sau: 25-27oC Oesophagostomum spp. trưởng thành Trứng Ấu trùng Phân 10 – 17 h (Ký sinh ở ruột già lợn) Qua 2 lần lột xác Rời khỏi Ấu trùng có u kén sức gây nhiễm Ký chủ Lột xác lần 4 Ấu trùng Lột xác lần 3 Ruột nuốt phải kỳ IV Hình 1. Sơ đồ vòng đời giun Oesophagostomum spp.