Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Học Của Trạng Thái Rừng IIA Và IIB Tại Bà Rịa - Vũng Tàu

Tài liệu nghiên cứu Luận văn nghiên cứu đặc điểm lâm học của trạng thái rừng iia và iib thuộc rừng kín thường xanh hơi, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Lê Trung Kiên
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Thêm
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Học Của Trạng Thái Rừng IIA Và IIB Tại Bà Rịa - Vũng Tàu
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Đồng Nai

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• CẢM TẠ
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• MỤC LỤC
• LÝ LỊCH CÁ NHÂN
• NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT
• DANH SÁCH CÁC BẢNG
• DANH SÁCH CÁC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Phạm vi nghiên cứu trong lâm học
• 1.2. Phương pháp phân tích quần xã thực vật
• 1.2.1. Phân tích kết cấu loài cây gỗ
• 1.3. Phân tích cấu trúc rừng
• 2. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2.2. Ý nghĩa của đề tài
• 2.3. Phạm vi nghiên cứu trong lâm học
• 2.4. Phương pháp phân tích quần xã thực vật
• 2.5. Phân tích kết cấu loài cây gỗ
• 2.6. Phân tích cấu trúc rừng
• 2.7. Phân tích đa dạng loài cây gỗ
• 2.8. Phương pháp thu mẫu trong nghiên cứu lâm học
• 2.9. Một số nghiên cứu về rừng ở miền Đông Nam Bộ
• 3. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Vị trí địa lý
• 3.2. Khí hậu – thủy văn
• 3.3. Địa hình và thổ nhưỡng
• 3.4. Tài nguyên rừng
• 4. MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 4.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 4.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 4.2. Đối tượng nghiên cứu
• 4.3. Phạm vi nghiên cứu
• 4.4. Nội dung nghiên cứu
• 4.5. Phương pháp nghiên cứu
• 4.5.1. Phương pháp luận
• 4.5.2. Phương pháp thu thập số liệu
• 4.5.3. Phương pháp phân tích số liệu
• 4.5.4. Công cụ xử lý số liệu
• 5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 5.1. Kết cấu họ và loài cây gỗ đối với hai trạng thái rừng IIA và IIB
• 5.2. Kết cấu họ và loài cây gỗ đối với trạng thái rừng IIA
• 5.3. Kết cấu họ và loài cây gỗ đối với trạng thái rừng IIB
• 5.4. Cấu trúc quần thụ đối với hai trạng thái rừng IIA và IIB
• 5.5. Kết cấu mật độ, tiết diện ngang và trữ lượng theo nhóm đường kính
• 5.6. Kết cấu mật độ, tiết diện ngang và trữ lượng theo lớp chiều cao
• 5.7. Phân bố số cây theo cấp đường kính
• 5.8. Phân bố số cây theo cấp chiều cao
• 5.9. Phân bố số loài cây gỗ theo lớp chiều cao
• 5.10. Tính phức tạp về cấu trúc đối với trạng thái rừng IIA và IIB
• 5.11. Chỉ số cạnh tranh tán trong trạng thái rừng IIA và IIB
• 5.12. Xây dựng hàm ước lượng đường kính tán cây gỗ
• 5.13. Xây dựng những hàm ước lượng chỉ số cạnh tranh tán theo cấp H
• 5.14. Chỉ số cạnh tranh tán theo các cấp chiều cao
• 5.15. Chỉ số cạnh tranh tán đối với những loài cây gỗ
• 5.16. Đặc điểm tái sinh tự nhiên đối với trạng thái rừng IIA và IIB
• 5.16.1. Đặc điểm tái sinh tự nhiên đối với trạng thái rừng IIA
• 5.16.2. Đặc điểm tái sinh tự nhiên đối với trạng thái rừng IIB
• 5.16.3. So sánh tái sinh tự nhiên đối với hai trạng thái rừng
• 5.17. Đa dạng loài cây gỗ đối với trạng thái rừng IIA và IIB
• 5.17.1. Kết cấu loài cây gỗ
• 5.17.2. Cấu trúc quần thụ
• 5.17.3. Tái sinh tự nhiên đối với hai trạng thái rừng
• 5.17.4. Đa dạng loài cây gỗ
• 5.18. Đề xuất áp dụng kết quả nghiên cứu
• 6. KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Học Rừng IIA IIB

Nghiên cứu đặc điểm lâm học rừng Bà Rịa - Vũng Tàu là vô cùng quan trọng. Rừng kín thường xanh hơi ẩm nhiệt đới ở đây là nguồn tài nguyên vô giá, có vai trò lớn về kinh tế, quốc phòng và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, diện tích rừng đang bị suy giảm, đặc biệt là trạng thái rừng IIA và trạng thái rừng IIB. Việc hiểu rõ cấu trúc, thành phần loài, và quá trình tái sinh của các trạng thái rừng này là cơ sở khoa học để xây dựng các biện pháp quản lý và phục hồi rừng hiệu quả. Nghiên cứu này sẽ cung cấp những thông tin cần thiết để đưa ra các quyết định lâm sinh phù hợp, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học rừng Bà Rịa - Vũng Tàu và phát triển bền vững.

1.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu rừng tự nhiên Bà Rịa Vũng Tàu

Khu vực núi Minh Đạm có diện tích rừng tự nhiên không lớn nhưng có giá trị rất cao về mặt sinh thái và kinh tế. Rừng đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa khí hậu, bảo vệ nguồn nước và chống xói mòn đất. Nghiên cứu đặc điểm lâm học rừng Bà Rịa - Vũng Tàu giúp đánh giá đúng giá trị của rừng, từ đó có những chính sách bảo tồn và phát triển hợp lý.

1.2. Phân loại rừng IIA IIB Cơ sở cho quản lý bền vững

Việc phân loại và nghiên cứu trạng thái rừng IIA và trạng thái rừng IIB theo Loeschau (1966) cho phép chúng ta hiểu rõ hơn về giai đoạn phát triển và khả năng phục hồi của rừng. Dựa trên đó, có thể áp dụng các biện pháp lâm sinh phù hợp để thúc đẩy sự phát triển của rừng theo hướng bền vững. Nghiên cứu này sẽ đóng góp vào việc xây dựng các tiêu chí đánh giá và quản lý rừng hiệu quả.

II. Thách Thức Trong Quản Lý Rừng IIA IIB Ở Bà Rịa Vũng Tàu

Quản lý rừng IIA và rừng IIB tại Bà Rịa - Vũng Tàu đối mặt với nhiều thách thức. Rừng đã từng chịu tác động mạnh từ khai thác trong quá khứ, dẫn đến suy thoái về cấu trúc và thành phần loài cây rừng IIA IIB. Thiếu thông tin về sinh trưởng rừng IIA IIB và cấu trúc rừng IIA IIB gây khó khăn cho việc xây dựng các biện pháp phục hồi rừng hiệu quả. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và rừng Bà Rịa - Vũng Tàu, cùng với áp lực từ các hoạt động kinh tế - xã hội, càng làm gia tăng nguy cơ mất rừng và suy giảm đa dạng sinh học rừng Bà Rịa - Vũng Tàu. Cần có những nghiên cứu chuyên sâu để giải quyết những thách thức này.

2.1. Ảnh hưởng của khai thác gỗ đến cấu trúc rừng IIA IIB

Khai thác gỗ quá mức trong quá khứ đã làm thay đổi cấu trúc rừng IIA IIB, giảm độ che phủ rừng IIA IIB và mật độ cây rừng IIA IIB, ảnh hưởng đến khả năng tái sinh tự nhiên của rừng. Việc phục hồi cấu trúc rừng là một trong những ưu tiên hàng đầu trong công tác quản lý rừng hiện nay. Theo tài liệu nghiên cứu, rừng tại đây bị khai thác nhiều vào những năm 80-90 của thế kỷ XX.

2.2. Thiếu dữ liệu về sinh trưởng và thành phần loài cây rừng

Để quản lý và phục hồi rừng hiệu quả, cần có đầy đủ dữ liệu về sinh trưởng rừng IIA IIB, thành phần loài cây rừng IIA IIB và đất rừng Bà Rịa - Vũng Tàu. Việc thiếu thông tin này gây khó khăn cho việc lựa chọn các biện pháp lâm sinh phù hợp, cũng như đánh giá hiệu quả của các biện pháp đã thực hiện.

2.3. Tác động của con người đến rừng IIA IIB Bà Rịa Vũng Tàu

Hoạt động của con người có tác động lớn đến rừng tự nhiên. Cần có các biện pháp quản lý và bảo tồn rừng hiệu quả để giảm thiểu tác động tiêu cực từ các hoạt động này, đảm bảo sự phát triển bền vững của rừng tự nhiên Bà Rịa - Vũng Tàu.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Học Rừng IIA IIB Hiệu Quả

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích quần xã thực vật, kết hợp với việc thu thập số liệu trên các ô tiêu chuẩn và ô dạng bản. Số liệu về đường kính thân cây rừng IIA IIB, chiều cao cây rừng IIA IIB, mật độ cây rừng IIA IIB, thành phần loài và tình trạng tái sinh được thu thập và xử lý bằng các phương pháp thống kê sinh học. Việc phân tích cấu trúc rừng, thành phần loài, và đa dạng loài cây gỗ giúp đánh giá đặc điểm lâm học rừng Bà Rịa - Vũng Tàu một cách toàn diện. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các biện pháp quản lý rừng bền vững.

3.1. Thu thập và xử lý số liệu lâm học trên ô tiêu chuẩn

Việc thiết lập các ô tiêu chuẩn điển hình với kích thước phù hợp (0.20 ha) là quan trọng để thu thập số liệu chính xác về mật độ cây rừng IIA IIB, đường kính thân cây rừng IIA IIB, chiều cao cây rừng IIA IIB, và thành phần loài. Dữ liệu này sau đó được xử lý bằng các phương pháp thống kê để phân tích cấu trúc và sinh trưởng rừng IIA IIB.

3.2. Phân tích cấu trúc quần xã thực vật và đa dạng sinh học

Phương pháp phân tích quần xã thực vật giúp đánh giá đa dạng sinh học rừng Bà Rịa - Vũng Tàu, xác định các loài cây ưu thế, và phân tích mối quan hệ giữa các loài trong quần xã. Các chỉ số đa dạng sinh học như chỉ số Shannon-Wiener được sử dụng để so sánh đa dạng sinh học rừng Bà Rịa - Vũng Tàu giữa các trạng thái rừng khác nhau.

3.3. Đánh giá tái sinh tự nhiên của rừng IIA IIB

Đánh giá tái sinh tự nhiên là yếu tố quan trọng để xác định khả năng phục hồi của rừng. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá mật độ cây tái sinh rừng IIA IIB, thành phần loài cây tái sinh, và các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tái sinh.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Học Rừng IIA IIB Chi Tiết

Nghiên cứu cho thấy sự khác biệt về thành phần loài cây rừng IIA IIB, cấu trúc rừng IIA IIB, và đa dạng sinh học rừng Bà Rịa - Vũng Tàu giữa hai trạng thái rừng. Trạng thái rừng IIA có mật độ cây tái sinh rừng IIA IIB cao hơn so với trạng thái rừng IIB. Phân bố đường kính và chiều cao cây cũng có sự khác biệt giữa hai trạng thái rừng. Những kết quả này cung cấp thông tin quan trọng để xây dựng các biện pháp lâm sinh phù hợp với từng trạng thái rừng.

4.1. So sánh thành phần loài cây gỗ giữa rừng IIA và IIB

Tổng số loài cây gỗ bắt gặp trong hai trạng thái rừng này là 52 loài thuộc 43 chi và 29 họ. Số họ và số loài cây gỗ bắt gặp ở trạng thái rừng IIA (51 loài thuộc 32 họ) cao hơn so với trạng thái rừng IIB (49 loài thuộc 27 họ). Giữa hai trạng thái rừng này có sự tương đồng rất cao về họ và loài cây gỗ.

4.2. Phân tích cấu trúc rừng và phân bố cây theo đường kính chiều cao

Phân bố N/D đối với trạng thái rừng IIA và trạng thái rừng IIB đều có dạng phân bố giảm. Phân bố N/H của hai trạng thái rừng này có dạng phân bố một đỉnh lệch trái; trong đó số cây tập trung nhiều nhất ở cấp H = 8 m.

4.3. Đánh giá đa dạng loài cây gỗ và tình trạng tái sinh

Đa dạng loài cây gỗ ở trạng thái rừng IIA (2,87) thấp hơn so với trạng thái rừng IIB (2,99). Mật độ cây tái sinh của trạng thái rừng IIA(3.667 cây/ha) cao hơn so với trạng thái rừng IIB (3. Phần lớn cây tái sinh chỉ tồn tại ở cấp H < 100 cm. Thành phần cây tái sinh có sự tương đồng rất cao với thành phần cây trưởng thành.

V. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Quản Lý Rừng Bền Vững

Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng trong việc xây dựng các biện pháp lâm sinh phù hợp để phục hồi và phát triển rừng IIA và rừng IIB. Việc lựa chọn các loài cây bản địa phù hợp với điều kiện sinh thái của từng trạng thái rừng là quan trọng để đảm bảo sự thành công của quá trình phục hồi. Quản lý chặt chẽ các hoạt động khai thác và bảo vệ rừng khỏi các tác động tiêu cực từ bên ngoài cũng là yếu tố then chốt để bảo tồn đa dạng sinh học rừng Bà Rịa - Vũng Tàu và đảm bảo quản lý rừng bền vững Bà Rịa - Vũng Tàu.

5.1. Đề xuất biện pháp lâm sinh phù hợp cho từng trạng thái rừng

Dựa trên kết quả nghiên cứu về thành phần loài, cấu trúc rừng và tình trạng tái sinh, có thể đề xuất các biện pháp lâm sinh phù hợp cho từng trạng thái rừng. Ví dụ, đối với trạng thái rừng IIB, có thể áp dụng các biện pháp làm giàu rừng bằng cách trồng bổ sung các loài cây bản địa có giá trị kinh tế và sinh thái cao.

5.2. Bảo tồn đa dạng sinh học và quản lý rừng bền vững

Bảo tồn đa dạng sinh học rừng Bà Rịa - Vũng Tàu là mục tiêu quan trọng trong công tác quản lý rừng. Việc duy trì sự đa dạng về loài cây và các loài động vật hoang dã giúp tăng cường khả năng chống chịu của rừng trước các tác động tiêu cực từ bên ngoài, đồng thời đảm bảo các chức năng sinh thái của rừng được duy trì.

5.3. Phát triển du lịch sinh thái gắn với rừng

Việc phát triển du lịch sinh thái gắn với rừng không chỉ tạo ra nguồn thu nhập cho cộng đồng địa phương, mà còn góp phần nâng cao nhận thức của người dân về vai trò và giá trị của rừng. Cần có quy hoạch và quản lý chặt chẽ các hoạt động du lịch để đảm bảo không gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường rừng.

VI. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Lâm Học Rừng

Nghiên cứu đã làm sáng tỏ nhiều vấn đề về đặc điểm lâm học rừng Bà Rịa - Vũng Tàu, đặc biệt là trạng thái rừng IIA và trạng thái rừng IIB. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu sâu hơn, như ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và rừng Bà Rịa - Vũng Tàu, vai trò của các loài động vật trong quá trình tái sinh rừng, và hiệu quả của các biện pháp lâm sinh khác nhau. Những nghiên cứu tiếp theo sẽ góp phần hoàn thiện bức tranh về quản lý rừng bền vững Bà Rịa - Vũng Tàu và bảo tồn rừng tự nhiên Bà Rịa - Vũng Tàu.

6.1. Tóm tắt những phát hiện chính về cấu trúc và thành phần loài

Nghiên cứu đã xác định được thành phần loài cây ưu thế trong từng trạng thái rừng, phân tích cấu trúc rừng theo đường kính và chiều cao cây, và đánh giá tình trạng tái sinh tự nhiên. Những phát hiện này là cơ sở để xây dựng các biện pháp lâm sinh phù hợp.

6.2. Đề xuất hướng nghiên cứu về ảnh hưởng của biến đổi khí hậu

Cần có những nghiên cứu chuyên sâu về tác động của biến đổi khí hậu và rừng Bà Rịa - Vũng Tàu, đặc biệt là ảnh hưởng đến sinh trưởng và phân bố của các loài cây, cũng như khả năng chống chịu của rừng trước các hiện tượng thời tiết cực đoan.

6.3. Phát triển mô hình quản lý rừng dựa trên kết quả nghiên cứu

Cần xây dựng các mô hình quản lý rừng dựa trên kết quả nghiên cứu, kết hợp với kinh nghiệm thực tiễn và sự tham gia của cộng đồng địa phương, để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững của công tác quản lý rừng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ sinh thái rừng kín thường xanh hơi ẩm nhiệt đới tại khu vực núi Minh Đạm, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu hiện có tổng diện tích 617,15 ha, chiếm tỷ lệ che phủ khoảng 2,32% so với tổng diện tích đất tự nhiên toàn vùng. Trải qua giai đoạn khai thác với cường độ cao trong thập niên 1980 - 1990, thảm thực vật nguyên sinh tại đây đã bị suy giảm nghiêm trọng về cấu trúc tầng tán và trữ lượng gỗ, hiện tồn tại chủ yếu dưới hai trạng thái phục hồi thứ sinh là IIA (rừng phục hồi có cây gỗ rải rác xen cây bụi) và IIB (rừng phục hồi đã hình thành tán khép kín) theo bảng phân chia trạng thái rừng của Loeschau năm 1966.

Vấn đề then chốt đặt ra cho ngành lâm nghiệp địa phương là sự thiếu hụt các dữ liệu định lượng chi tiết về kết cấu loài cây gỗ, động thái cấu trúc quần thụ và khả năng tái sinh tự nhiên, dẫn đến khó khăn trong việc xây dựng các quy trình kỹ thuật lâm sinh chuẩn xác. Mục tiêu của đề tài là phân tích chuyên sâu các đặc trưng lâm học cơ bản của hai trạng thái rừng IIA và IIB, làm cơ sở khoa học vững chắc phục vụ công tác quản lý bảo tồn, xúc tiến tái sinh và phục hồi rừng phòng hộ ven biển bền vững.

Nghiên cứu được triển khai thực địa tại tiểu khu 6 và tiểu khu 13 thuộc khu vực núi Minh Đạm (nằm trên địa giới hành chính xã Long Mỹ và thị trấn Phước Hải, huyện Đất Đỏ) trong thời gian từ tháng 7 đến tháng 11 năm 2018. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình được định lượng hóa thông qua việc xác lập hệ thống 12 chỉ tiêu lâm học trọng yếu như mật độ cá thể, tiết diện ngang thân cây, trữ lượng gỗ, chỉ số cạnh tranh tán và chỉ số phức tạp cấu trúc, tạo bước đột phá trong việc tối ưu hóa các biện pháp nuôi dưỡng rừng tự nhiên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết diễn thế sinh thái và cấu trúc thảm thực vật nhiệt đới của Thái Văn Trừng (năm 1999) kết hợp với hệ thống phân loại trạng thái rừng phục hồi của Loeschau (năm 1966). Để lượng hóa vai trò sinh thái của từng loài cây gỗ trong quần xã thực vật, đề tài ứng dụng phương pháp xác định chỉ số giá trị quan trọng (IVI%) dựa trên giá trị trung bình cộng của ba tham số cơ bản: mật độ tương đối (N%), tiết diện ngang thân cây tương đối (G%) và thể tích thân cây tương đối (V%), trong đó thể tích cây cá lẻ được tính theo công thức hình số với hệ số hình quy chuẩn là 0,45.

Bên cạnh đó, đề tài tích hợp lý thuyết mô hình hóa toán học trong lâm học để mô tả quy luật cấu trúc không gian của quần thụ. Phân bố số cây theo cấp đường kính (N/D) được kiểm định qua hàm phân bố mũ Meyer và hàm phân bố xác suất Beta nhằm tìm ra mô hình có sai số nhỏ nhất. Phân bố số cây theo cấp chiều cao (N/H) được mô tả qua hàm phân bố khoảng cách của Nguyễn Hải Tuất. Mức độ hỗn giao loài được tính theo chỉ số của Nguyễn Văn Trương (năm 1983), tính phức tạp cấu trúc quần thụ (SCI) theo mô hình của Holdridge (năm 1967), và chỉ số cạnh tranh tán lá (CCI) biểu thị tỷ lệ giữa tổng diện tích hình chiếu tán cây với diện tích mặt đất. Đa dạng sinh học được đánh giá toàn diện qua khung lý thuyết của Magurran (năm 2004) với các chỉ số Margalef, Shannon-Wiener, Pielou và Simpson.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thực địa được thu thập thông qua phương pháp lập ô tiêu chuẩn điển hình tạm thời trên các tuyến điều tra song song cách nhau 200 - 300 m. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 6 ô tiêu chuẩn điển hình có diện tích 0,20 ha mỗi ô (kích thước 40 m x 50 m, tương đương 2.000 m2/ô, tổng diện tích khảo sát là 1,2 ha), chia đều cho hai trạng thái rừng IIA (3 ô) và IIB (3 ô). Phương pháp chọn mẫu điển hình được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc phản ánh chính xác các đặc trưng điển hình của từng trạng thái lập địa đồi núi dốc ven biển, nơi đất vàng đỏ phong hóa từ đá macma axit có tầng đất mỏng và nhiều đá lộ đầu.

Trong mỗi ô tiêu chuẩn, toàn bộ cây gỗ trưởng thành có đường kính ngang ngực từ 6,0 cm trở lên được đo đạc chu vi thân bằng thước dây chuyên dụng (độ chính xác 0,10 cm) để quy đổi ra đường kính D, đo chiều cao vút ngọn H bằng thước Blume - Leise với độ chính xác 0,5 m, đồng thời đo tán cây theo 4 hướng Đông - Tây và Nam - Bắc. Điều tra tầng cây tái sinh được thực hiện trên hệ thống 30 ô dạng bản diện tích 16 m2 (kích thước 4 m x 4 m) bố trí tại 4 góc và vị trí trung tâm của các ô tiêu chuẩn. Dữ liệu tái sinh được phân loại chi tiết theo 6 cấp chiều cao từ dưới 50 cm đến trên 250 cm, xác định rõ nguồn gốc chồi hoặc hạt cùng chất lượng sinh trưởng (tốt, trung bình, xấu). Toàn bộ dữ liệu được số hóa và xử lý bằng phần mềm Statgraphics Plus 4.0 và Primer 5.0 nhằm tối thiểu hóa tổng bình phương sai lệch (SSR) và sai số tuyệt đối trung bình (MAE).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích cấu trúc thực vật đã ghi nhận tổng cộng 52 loài cây gỗ thuộc 43 chi và 29 họ thực vật bậc cao tại khu vực núi Minh Đạm. Số lượng loài và họ ở trạng thái IIA (51 loài thuộc 32 họ) cao hơn so với trạng thái IIB (49 loài thuộc 27 họ). Họ Sao Dầu (Dipterocarpaceae) giữ vị thế ưu thế tuyệt đối trong quần xã, đóng góp chỉ số IVI đạt 41,4% ở trạng thái IIA và 38,3% ở trạng thái IIB. Loài Dầu cát (Dipterocarpus costatus) giữ vị trí ưu thế số một với chỉ số IVI đạt 16,5% ở trạng thái IIA và tăng vọt lên 20,7% ở trạng thái IIB, kế tiếp là các loài đồng ưu thế như Làu táu (15,7% ở IIA), Trâm mốc (10,7% ở IIB), Máu chó lá nhỏ, Kơ nia và Sến cát.

Trạng thái rừng IIA có mật độ quần thụ trung bình đạt 895 cây/ha, tổng tiết diện ngang thân cây là 6,8 m2/ha và trữ lượng gỗ bình quân đạt 42,8 m3/ha. Trong đó, nhóm cây có đường kính nhỏ dưới 10 cm chiếm tỷ trọng áp đảo với 84,4% về mật độ (755 cây/ha) và đóng góp 52,8% về tiết diện ngang. Ngược lại, trạng thái rừng IIB có mật độ 802 cây/ha nhưng tổng tiết diện ngang đạt 16,6 m2/ha (cao hơn 144,1% so với IIA) và trữ lượng gỗ đạt tới 94,2 m3/ha (tăng 120,1% so với IIA). Điểm nổi bật ở trạng thái IIB là nhóm cây có đường kính trên 20 cm dù chỉ chiếm 18,9% mật độ (152 cây/ha) nhưng chiếm tới 55,7% tiết diện ngang và 69,3% tổng trữ lượng gỗ toàn lâm phần (đạt 65,2 m3/ha).

Quy luật phân bố số cây theo cấp đường kính (N/D) của cả hai trạng thái đều tuân theo dạng đường cong giảm liên tục, được mô phỏng tối ưu bằng hàm phân bố mũ. Phân bố số cây theo cấp chiều cao (N/H) thể hiện dạng một đỉnh lệch trái với mật độ tập trung cao nhất ở cấp chiều cao H = 8 m. Chỉ số phức tạp cấu trúc quần thụ (SCI) ở trạng thái IIB đạt 1,6, cao hơn đáng kể so với mức 0,9 ở trạng thái IIA. Chỉ số cạnh tranh tán lá (CCI) tăng từ 0,739 ở trạng thái IIA lên 0,932 ở trạng thái IIB, phản ánh độ khép tán và giao tán ngày càng chặt chẽ của tầng tán trên.

Về đặc điểm tái sinh tự nhiên, mật độ cây tái sinh ở trạng thái IIA đạt 3.667 cây/ha, cao hơn mức 3.208 cây/ha của trạng thái IIB. Phần lớn cây tái sinh ở cả hai trạng thái chỉ tồn tại ở các cấp chiều cao dưới 100 cm (chiếm trên 70% tổng số cây tái sinh). Hệ số tương đồng Sorensen (CS) về thành phần loài giữa tầng cây tái sinh và tầng cây mẹ vượt trên 50%, khẳng định tính kế thừa loài rất bền vững. Đa dạng loài cây gỗ theo chỉ số Shannon-Wiener (H') đạt 2,87 ở trạng thái IIA và tăng lên 2,99 ở trạng thái IIB.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng mạnh mẽ của trữ lượng gỗ (từ 42,8 m3/ha ở trạng thái IIA lên 94,2 m3/ha ở trạng thái IIB) cùng sự tích lũy vượt trội về tiết diện ngang phản ánh tiến trình diễn thế phục hồi tích cực của thảm thực vật sau gần ba thập kỷ được khoanh nuôi bảo vệ. Việc các loài thuộc họ Sao Dầu chiếm trên 80% trữ lượng ở nhóm đường kính lớn (D > 20 cm) tại trạng thái IIB chứng minh đây là nhóm loài ưu thế sinh thái đỉnh cực của kiểu rừng kín thường xanh hơi ẩm nhiệt đới vùng Đông Nam Bộ.

Khi chỉ số cạnh tranh tán CCI tăng từ 0,739 lên 0,932, tầng tán rừng khép kín dần làm giảm lượng ánh sáng lọt xuống mặt đất. Điều này giải thích nguyên nhân mật độ cây tái sinh giảm từ 3.667 cây/ha xuống 3.208 cây/ha, đồng thời tạo nên hiện tượng thắt cổ chai sinh trưởng khi đa số cây con bị kìm hãm ở cấp chiều cao dưới 100 cm do thiếu hụt ánh sáng tán xạ và cạnh tranh dinh dưỡng trên nền đất dốc nhiều sỏi đá.

Để trực quan hóa các quy luật sinh thái này, dữ liệu nghiên cứu có thể được trình bày thông qua biểu đồ đường cong phân bố N/D dạng hàm số mũ giảm dần, kết hợp đồ thị phân bố tần số N/H dạng phân bố một đỉnh lệch trái. Đồng thời, bảng ma trận đối sánh 12 chỉ tiêu lâm học giữa trạng thái IIA và IIB sẽ cung cấp bức tranh toàn cảnh trực quan, giúp người đọc dễ dàng nhận diện bước chuyển dịch về chất lượng lập địa và cấu trúc lâm phần qua từng giai đoạn phục hồi.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, Ban Quản lý Rừng phòng hộ tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cần triển khai kỹ thuật điều tiết tán rừng thông qua biện pháp tỉa thưa vệ sinh và chặt nuôi dưỡng định kỳ tại trạng thái rừng IIB. Biện pháp này tập trung chặt bỏ các cây cong queo, sâu bệnh, cây bụi chèn ép nhằm hạ chỉ số cạnh tranh tán CCI từ 0,932 xuống khoảng 0,75 - 0,80, tạo khoảng trống ánh sáng hợp lý cho tầng dưới tán với chu kỳ thực hiện 3 năm một lần.

Thứ hai, áp dụng các biện pháp lâm sinh xúc tiến tái sinh tự nhiên kết hợp làm giàu rừng cho trạng thái IIA. Đơn vị quản lý cần tiến hành phát dọn dây leo, cỏ dại và cây bụi cạnh tranh cục bộ quanh gốc các cây con tái sinh mục đích thuộc họ Sao Dầu (như Dầu cát, Làu táu, Vên vên), đặt mục tiêu nâng tỷ lệ cây tái sinh đạt chiều cao trên 200 cm lên mức tối thiểu 35 - 40% trong lộ trình 24 tháng theo dõi.

Thứ ba, thiết lập hệ thống ranh giới bảo vệ nghiêm ngặt và xây dựng mạng lưới đường băng cản lửa rộng 10 - 15 m bao quanh toàn bộ 617,15 ha rừng kín thường xanh núi Minh Đạm. Ban Quản lý cần phối hợp chặt chẽ với Ủy ban nhân dân huyện Đất Đỏ và Chi cục Kiểm lâm nhằm ngăn chặn dứt điểm tình trạng chặt phá rừng cục bộ và chăn thả gia súc tự do trong suốt giai đoạn 2024 - 2030.

Thứ tư, duy trì hệ sinh thái nghiên cứu lâu dài bằng cách chuyển đổi 6 ô tiêu chuẩn điều tra thành các ô định vị cố định diện tích 0,20 ha. Hoạt động này cho phép đo đếm định kỳ hàng năm các chỉ tiêu sinh trưởng đường kính (D), chiều cao (H) và trữ lượng (M), cung cấp chuỗi dữ liệu phục vụ chuyển đổi số và quản lý rừng bền vững theo tiêu chuẩn quốc gia.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, Ban Quản lý Rừng phòng hộ và Chi cục Kiểm lâm tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu: Sử dụng trọn bộ cơ sở dữ liệu định lượng về 12 chỉ tiêu lâm học và các chỉ số cấu trúc để lập phương án quản lý rừng bền vững, phân vùng chức năng bảo vệ và thiết kế các hạng mục kỹ thuật lâm sinh phù hợp với điều kiện địa hình ven biển.

Thứ hai, Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Lâm học, Sinh thái thực vật và Quản lý tài nguyên rừng: Khai thác phương pháp luận mô hình hóa cấu trúc không gian qua các hàm phân bố toán học (hàm mũ, hàm Beta, hàm khoảng cách) và hệ phương pháp đánh giá đa dạng sinh thái của 52 loài cây gỗ bản địa làm tài liệu tham khảo học thuật giá trị.

Thứ ba, Các cơ quan hoạch định chính sách lâm nghiệp và Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn: Ứng dụng dẫn chứng thực tiễn về sự phục hồi trữ lượng từ 42,8 m3/ha lên 94,2 m3/ha để xây dựng các định mức kinh tế kỹ thuật, phê duyệt dự toán đầu tư cho các chương trình khoanh nuôi xúc tiến tái sinh rừng phòng hộ tại vùng Đông Nam Bộ.

Thứ tư, Các tổ chức phi chính phủ và đơn vị điều hành dự án bảo tồn đa dạng sinh học: Tham khảo kết quả đánh giá chỉ số đa dạng Shannon-Wiener (2,87 - 2,99) cùng danh mục các loài cây họ Sao Dầu nguy cấp để xây dựng các chương trình tài trợ phục hồi cảnh quan rừng tự nhiên thích ứng với biến đổi khí hậu.

Câu hỏi thường gặp

Điểm khác biệt cốt lõi về cấu trúc giữa trạng thái rừng IIA và trạng thái rừng IIB tại núi Minh Đạm là gì? Trạng thái IIB có trữ lượng gỗ đạt 94,2 m3/ha và tiết diện ngang 16,6 m2/ha, cao gấp hơn 2,2 lần so với trạng thái IIA (trữ lượng 42,8 m3/ha và tiết diện ngang 6,8 m2/ha). Trong khi trạng thái IIA tập trung 84,4% mật độ ở nhóm cây nhỏ đường kính dưới 10 cm, thì trạng thái IIB đã hình thành tầng tán vượt trội với nhóm cây đường kính trên 20 cm đóng góp tới 69,3% tổng trữ lượng gỗ.

Họ thực vật nào giữ vai trò chi phối cấu trúc sinh thái tại khu vực nghiên cứu? Họ Sao Dầu (Dipterocarpaceae) giữ vai trò thống trị tuyệt đối với chỉ số giá trị quan trọng IVI đạt 41,4% ở trạng thái IIA và 38,3% ở trạng thái IIB. Trong đó, hai loài đại diện ưu thế nhất là Dầu cát (chỉ số IVI từ 16,5% đến 20,7%) và Làu táu (chỉ số IVI từ 4,9% đến 15,7%), đóng vai trò quyết định cấu trúc sinh thái và diện mạo thảm thực vật toàn khu vực.

Thực trạng tái sinh tự nhiên dưới tán rừng có đảm bảo triển vọng phục hồi bền vững không? Mật độ cây tái sinh đạt mức rất khả quan với 3.667 cây/ha ở trạng thái IIA và 3.208 cây/ha ở trạng thái IIB, đi kèm hệ số tương đồng thành phần loài với tầng cây mẹ đạt trên 50%. Tuy nhiên, phần lớn cây tái sinh đang bị kìm hãm ở cấp chiều cao dưới 100 cm, đòi hỏi phải can thiệp phát dọn thực bì cạnh tranh để giúp cây con tiếp tục vươn lên tầng cao.

Tại sao phân bố số cây theo cấp đường kính (N/D) lại tuân theo quy luật hàm mũ giảm? Quy luật hàm mũ giảm phản ánh đúng bản chất sinh thái của rừng tự nhiên đang trong quá trình phục hồi mạnh mẽ sau tác động khai thác. Số lượng cá thể tập trung áp đảo ở các cấp đường kính nhỏ từ 6 đến 10 cm và giảm dần đều ở các cấp đường kính lớn hơn do quá trình đào thải tự nhiên liên tục và cạnh tranh không gian sinh dưỡng gay gắt.

Ý nghĩa thực tiễn của việc đánh giá chỉ số cạnh tranh tán (CCI) trong công tác lâm sinh là gì? Chỉ số CCI đạt 0,739 ở trạng thái IIA và tăng lên 0,932 ở trạng thái IIB cho phép định lượng mức độ che bóng của tầng tán trên. Dữ liệu này giúp các kỹ sư lâm sinh xác định chính xác thời điểm và cường độ tỉa thưa hợp lý, tránh việc mở tán quá mức gây xói mòn đất hoặc để tán quá rậm rạp làm triệt tiêu nguồn sáng của cây tái sinh.

Kết luận

• Luận văn đã cung cấp hệ thống dữ liệu khoa học định lượng chuẩn xác về 52 loài cây gỗ, khẳng định vị thế ưu thế tuyệt đối của họ Sao Dầu tại 617,15 ha rừng kín thường xanh núi Minh Đạm.
• Làm sáng tỏ quy luật phục hồi sinh khối với sự gia tăng trữ lượng ấn tượng từ 42,8 m3/ha ở trạng thái IIA lên 94,2 m3/ha ở trạng thái IIB.
• Xác định quy luật phân bố số cây theo cấp đường kính tuân theo hàm mũ giảm và phân bố chiều cao tập trung đỉnh ở cấp 8 m.
• Đánh giá tiềm năng tái sinh dồi dào đạt trên 3.200 cây/ha nhưng nhận diện chính xác điểm nghẽn kìm hãm sinh trưởng ở cấp chiều cao dưới 100 cm.
• Đề xuất đồng bộ 4 nhóm giải pháp kỹ thuật lâm sinh từ điều tiết tán che, xúc tiến tái sinh đến bảo vệ nghiêm ngặt phục vụ quy hoạch giai đoạn 2024 - 2030.

Công trình là đóng góp học thuật và thực tiễn đặc biệt quan trọng cho công tác phục hồi rừng phòng hộ ven biển vùng Đông Nam Bộ. Các cơ quan quản lý và đơn vị nghiên cứu hãy chủ động ứng dụng ngay kết quả này vào thực tiễn quản lý rừng bền vững tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN 1. Phạm vi nghiên cứu trong lâm học Phạm vi nghiên cứu của lâm học là điều kiện hình thành rừng, kết cấu loài cây gỗ, cấu trúc quần thụ, tình trạng tái sinh và diễn thế rừng (Kimmins, 1998[26]; Thái Văn Trừng, 1999)[22]. Phương pháp phân tích quần xã thực vật 1. Phân tích kết cấu loài cây gỗ Kết cấu loài cây gỗ biểu thị thành phần loài cây gỗ và tỷ trọng của chúng.

Theo Thái Văn Trừng (1999)[22], để hiểu biết về quy luật sống của rừng, nhà lâm học cần phải biết rõ về kết cấu loài cây gỗ. Curtis và McIntosh (1951) (dẫn theo Nguyễn Văn Thêm, 2010 [20]) đã sử dụng chỉ số giá trị quan trọng (IVI%) để biểu thị vai trò của các loài cây gỗ trong quần xã thực vật (QXTV). Chỉ số IVI là giá trị trung bình hoặc tổng của ba tham số: độ thường gặp tương đối của loài (F%), mật độ tương đối của loài (N%) và tiết diện ngang thân cây tương đối của loài (G%). Phương pháp của Curtis và McIntosh có một số nhược điểm: (a) chỉ số IVI% thay đổi tùy theo kích thước và số lượng ô mẫu; (b) F% chỉ có ý nghĩa khi phân bố của loài cây gỗ tuân theo luật ngẫu nhiên.

Ở Việt Nam, Thái Văn Trừng (1999)[22] đã xác định kết cấu loài cây gỗ theo giá trị trung bình của ba tham số: N%, G% và thể tích thân cây tương đối (V%). Căn cứ vào kết cấu loài cây gỗ, ông đã được phân chia những QXTV rừng thành những quần hợp, ưu hợp và phức hợp. Quần hợp thực vật là QXTV có tỷ lệ cá thể (hoặc thể tích) của 1-2 loài cây gỗ ưu thế chiếm trên 90% số lượng cá thể (hoặc thể tích) của các loài cây trong thảm thực vật. Ưu hợp thực vật là QXTV có tỷ lệ cá thể của dưới 10 loài cây ưu thế chiếm 40 - 50% tổng số lượng cá thể của các loài.

Phức hợp thực vật là QXTV có độ ưu thế của các loài cây phân hóa không rõ. 3 Độ phong phú của loài cây bụi được đánh giá dựa theo chiều cao và độ che phủ của tán lá trên mặt đất. Độ phong phú của thảm cỏ được đánh giá theo phần trăm độ che phủ của thảm cỏ trên mặt đất. Phân tích cấu trúc rừng Cấu trúc rừng biểu thị những thành phần và sự tổ chức và sắp xếp của các thành phần vật theo không gian và thời gian (Nguyễn Văn Thêm, 2002 [19]).

Richards, 1965[16]; Baur(1979)[1]) đã mô tả cấu trúc rừng nhiệt đới bằng những trắc đồ dọc và ngang. Sau này nhiều nhà lâm học Việt Nam cũng đã ứng dụng phương pháp này để mô tả cấu trúc rừng nhiệt đới ở Việt Nam. Phương pháp trắc đồ rừng có nhược điểm là không định lượng được những đặc trưng cấu trúc rừng. Để khắc phục nhược điểm này, ngày nay các nhà lâm học đã ứng dụng những mô hình toán để mô tả cấu trúc rừng.

Meyer đã mô tả phân bố đường kính thân cây (N/D) của rừng tự nhiên bằng hàm số mũ có dạng y = k*exp(-αx); trong đó y là tần số, x là đường kính, k và α là tham số, e là cơ số neper (Nguyễn Hải Tuất, 1982 [24]). Đổng Sĩ Hiền (1974) (Dẫn theo Nguyễn Hải Tuất, 1982 [24]) đã sử dụng hàm phân bố Meyer và hệ đường cong Poisson và Pearson để nắn phân bố N/D đối với rừng tự nhiên. Nguyễn Văn Trương (1983) [23] đã mô tả cấu trúc rừng hỗn loài nhiệt đới ở Việt Nam bằng những hàm phân bố xác suất khác nhau. Nguyễn Hải Tuất (1982)[24] đã sử dụng phân bố khoảng cách để mô tả phân bố N/D và phân bố N/H đối với rừng tự nhiên phục hồi sau khai thác.

Phân tích đa dạng loài cây gỗ Hiện nay đa dạng sinh vật là mối quan tâm lớn đối với mỗi quốc gia (Magurran, 2004 [27]). Nguyên nhân là vì đa dạng sinh vật có ý nghĩa lớn đối với quy hoạch rừng, bảo tồn đa dạng sinh vật, đời sống cộng đồng và kinh tế. Đa dạng sinh vật trong một cảnh quan hay một khu vực địa lý nhất định là đa dạng gamma 4 (γ). Đa dạng gamma bao gồm đa dạng alpha (α) và đa dạng beta (β).

Đa dạng alpha là đa dạng sinh vật trong một vi môi trường sống nhất định hoặc một ô mẫu nhất định. Đa dạng alpha được xác định bằng những chỉ số đa dạng loài bình quân trong một quần xã sinh vật nhất định. Đa dạng beta là đa dạng loài của nhiều quần xã sinh vật trong những môi trường khác nhau. Đa dạng beta được xác định bằng cách gộp chung nhiều quần xã trong những môi trường khác nhau.

Đa dạng sinh vật phụ thuộc vào vị trí địa lý (vĩ độ, kinh độ), độ cao địa hình, khí hậu, thời gian hình thành môi trường, những rối loạn trong môi trường, cấu trúc và diễn thế của quần xã … Đa dạng sinh vật của một khu vực nào đó được xác định thông qua ba số đo: sự giàu có về loài, đa dạng loài và phân bố độ phong phú hay độ ưu thế của loài (Kimmins, 1998 [26]; Magurran, 2004 [27]). Sự giàu có về loài của quần xã được biểu thị bằng số loài bắt gặp và có thể được đo bằng chỉ số của Margalef và chỉ số Menhinick. Đa dạng loài thường được đo bằng các chỉ số của Simpson (1949), Shannon-Weiner (1948, 1949), McIntosh (1967), Berger-Parker (1970), Hill (1973) và Brillouin (Magurran, 2004 [27]). Chỉ số ưu thế Simpson được sử dụng để xác định đa dạng sinh vật của những quần xã sinh vật ở một môi trường nhất định (đa dạng Alpha).

Chỉ số đa dạng Shannon – Weiner được sử dụng để so sánh đa dạng giữa những môi trường sống khác nhau (đa dạng Beta). Phân bố độ phong phú của các loài trong quần xã (chỉ số đồng đều) có thể được đo đạc bằng các chỉ số Shannon-Weiner (1948), Simpson (1949), Pielou (1969), Hill (1973) và Heip (1974); trong đó hai chỉ số thông dụng nhất là Shannon-Weiner và Pielou. Những chỉ số này đã được sử dụng rộng rãi trong sinh thái học và cũng đã được xây dựng thành phần mềm tính toán trong các gói thống kê (Magurran, 2004 [27]). Phương pháp thu mẫu trong nghiên cứu lâm học Đặc trưng lâm học của QXTV được báo cáo tùy thuộc vào phương pháp thu mẫu (Nguyễn Văn Thêm, 2010 [20]).

Ở Việt Nam, khi nghiên cứu đặc điểm lâm học của rừng tự nhiên hỗn loài, nhiều nhà lâm học (Thái Văn Trừng (1999)[22]; Nguyễn Văn Trương (1983)[23]; Vũ Tiến Hinh, 1991 [9]; Nguyễn Văn Thêm, 1992[18]) đã sử dụng kích thước ô mẫu thay đổi từ 0,1 – 1,0 ha để phân tích đặc 5 trưng lâm học của các QXTV rừng. Ô mẫu thường có dạng hình chữ nhật. Phương pháp bố trí ô mẫu thường là phương pháp điển hình hay hệ thống (Thái Văn Trừng, 1999 [22]; Nguyễn Văn Thêm, 2010 [20]). Mặc khác, cùng một đối tượng nghiên cứu nhưng kết quả nghiên cứu có thể được báo cáo khác nhau.

Điều đó có liên quan đến phương pháp thu mẫu và phương pháp phân tích số liệu (Thái Văn Trừng, 1999 [22]; Nguyễn Văn Thêm, 2010 [20]). Vì thế, khi phân tích QXTV, nhà nghiên cứu cần phải có những quy ước rõ ràng về kích thước ô mẫu và phương pháp bố trí ô mẫu; về những tài liệu dùng để nhận biết thành phần cây gỗ, kiểu rừng; về cây trưởng thànhvà cây tái sinh; vềvị trí đo đường kính trên thân (D, cm) và D min bắt đầu đo đối với cây lớn; về phân cấp chiều cao (H, m) cây lớn và cây cây tái sinh; về đơn vị đo đếm và độ chính xác của các chỉ tiêu đo đếm… 1. Một số nghiên cứu về rừng ở miền Đông Nam Bộ Rừng kín thường xanh ẩm nhiệt đới ở miền Đông Nam Bộ đã thu hút sự chú ý của nhiều nhà lâm học (Thái Văn Trừng (1985)[21]; Vũ Xuân Đề, 1985, 1989 [5, 6]; Nguyễn Minh Đường (1985)[7]; Nguyễn Lương Duyên, 1985[8]; Lê văn Mính, 1985 – 1986[13, 14, 15]; Lâm Xuân Sanh (1985)[17]; Nguyễn Văn Thêm, 1992[18]). Theo Thái Văn Trừng (1999) [22], kiểu rừng kín thường xanh hơi ẩm nhiệt đới ở miền Đông Nam Bộ có thể được phân chia thành nhiều kiểu phụ; trong đó có kiểu phụ miền thực vật thân thuộc với khu hệ thực vật Malaysia – Indonesia, ưu hợp ưu thế cây họ Sao – Dầu.

Nguyễn Lương Duyên (1985)[8] và Vũ Xuân Đề (1989)[6] đã thử nghiệm trồng rừng hỗn giao giữa Dầu rái, Sao đen và Dầu song nàng với Đậu chàm và Muồng đen theo mô hình đề xuất của P. Thảo luận Rừng tự nhiên bao gồm nhiều đặc trưng khác nhau. Tuy vậy, phần lớn những nghiên cứu về các QXTV rừng đều tập trung làm rõ điều kiện hình thành (khí hậu- thủy văn, địa hình – đất, khu hệ thực vật…), kết cấu loài cây gỗ, cấu trúc, diễn thế và tình trạng tái sinh của rừng (Thái Văn Trừng, 1999[22]; Phùng Ngọc Lan (1986)[10]; Nguyễn Ngọc Lung, 1989[12]). Do những giới hạn về điều kiện nghiên cứu, nghiên cứu này chi đi sâu xem xét kết cấu loài cây gỗ, cấu trúc quần thụ, đa 6 dạng loài cây gỗ và tình trạng tái sinh tự nhiên đối với 2 trạng thái rừng IIA và IIB theo phân chia trạng thái rừng của Loeschau (1966) [11].

Những thông tin này là cơ sở khoa học cho việc xây dựng những phương thức lâm sinh và quản lý rừng. Trong lâm học, kết cấu loài cây gỗ (IVI%) có thể được xác định theo nhiều chỉ tiêu khác nhau. Trong nghiên cứu này, chỉ số IVI% của mỗi loài cây gỗ được xác định theo phương pháp của Thái Văn Trừng (1999)[22]. Những cây gỗ trưởng thành (cây gỗ lớn) có D ≥ 6 cm, còn cây tái sinh có H = 10 cm đến D < 6 cm.

Đa dạng loài cây gỗ được xác định thông qua ba thành phần: sự giàu có về loài, đa dạng loài và mức độ đồng đều về độ phong phú của các loài. Sự giàu có về loài được xác định theo chỉ số Margalef. Đa dạng loài cây gỗ được xác định theo chỉ số ưu thế Simpson và chỉ số đa dạng Shannon-Weiner. Chỉ số đồng đều được đo bằng chỉ số Pielou.

Sự tương đồng giữa thành phần cây mẹ và cây tái sinh được đánh giá theo hệ số tương đồng của Sorensen (CS). 7 Chương 2 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN KHU VỰC NGHIÊN CỨU 2. Vị trí địa lý Rừng kín thường xanh hơi ẩm nhiệt đới (Rkx) ở khu vực núi Minh Đạm nằm trong địa giới hành chính của các xã Long Mỹ và thị trấn Phước Hải thuộc huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu. Huyện Đất Đỏ là huyện nằm ở phía Đông của tỉnh, có các trục giao thông chính là Quốc lộ 55, Tỉnh lộ 52 và đường ven biển.

Có vị trí thuận lợi trong quan hệ kinh tế với các huyện trong tỉnh và tỉnh khác trong vùng.