Luận văn thạc sĩ nghiên cứu một số đặc điểm lâm học của loài lát hoa chukrasia tabularis tại huyện bắc hà tỉnh lào cai

Nghiên cứu đặc điểm lâm học loài lát hoa Chukrasia tabularis tại Bắc Hà, Lào Cai, phân tích cấu trúc, sinh trưởng và giá trị sinh thái của loài cây này.

• Tác giả: Lê Mạnh Hùng
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Ngọc Sơn
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên rừng
• Đề tài: Nghiên cứu một số đặc điểm lâm học của loài Lát hoa (Chukrasia tabularis) tại huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Tổng quan về tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.1.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.1.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.2. Tổng quan về khu vực nghiên cứu
• 2.2.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.2.2. Thực trạng kinh tế - xã hội
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.2.1. Nghiên cứu đặc điểm hình thái loài Lát hoa
• 3.2.2. Nghiên cứu đặc điểm sinh thái và phân bố Lát hoa tại huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai
• 3.2.3. Nghiên cứu đặc điểm tái sinh tự nhiên của Lát hoa tại huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai
• 3.2.4. Đề xuất giải pháp bảo tồn và phát triển các loài cây
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp nghiên cứu chung
• 3.3.2. Phương pháp điều tra cụ thể
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm hình thái loài Lát hoa tại Huyện Bắc Hà Tỉnh Lào Cai
• 4.1.1. Đặc điểm hình thái cây Lát hoa
• 4.1.2. Đặc điểm phân bố cây Lát hoa tại Huyện Bắc Hà
• 4.1.2.1. Các đặc điểm nơi có loài Lát hoa phân bố tự nhiên tại Huyện Bắc Hà
• 4.1.2.2. Đặc điểm cấu trúc quần xã thực vật rừng nơi có loài Lát hoa phân bố tự nhiên tại huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai
• 4.1.3. Đề xuất một số giải pháp bảo tồn và phát triển loài Lát hoa tại huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai
• KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Nghiên cứu lâm học

Nghiên cứu lâm học là một phần quan trọng trong việc hiểu rõ các đặc điểm sinh thái và phân bố của loài Lát hoa (Chukrasia tabularis) tại Bắc Hà, Lào Cai. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định các đặc điểm hình thái, sinh thái và tái sinh tự nhiên của loài cây này. Đặc điểm lâm học bao gồm cấu trúc rừng, mật độ cây, và sự phân bố địa lý của Lát hoa. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc bảo tồn và phát triển loài cây này trong khu vực.

1.1. Đặc điểm hình thái

Đặc điểm hình thái của Lát hoa được nghiên cứu chi tiết, bao gồm thân, cành, lá, hoa và quả. Cây Lát hoa là cây gỗ lớn, có thân thẳng, vỏ màu xám, lá kép lông chim, hoa màu trắng và quả nang. Những đặc điểm này giúp nhận diện và phân biệt Lát hoa với các loài cây khác trong khu vực.

1.2. Đặc điểm sinh thái

Đặc điểm sinh thái của Lát hoa được nghiên cứu thông qua các yếu tố như điều kiện đất đai, khí hậu và độ cao. Lát hoa thường phân bố ở độ cao từ 900 đến 1.200 mét, trên đất đỏ vàng và đất phù sa. Nghiên cứu này cũng chỉ ra rằng Lát hoa có khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm.

II. Đa dạng sinh học và bảo tồn

Nghiên cứu về đa dạng sinh học và bảo tồn thực vật là một phần không thể thiếu trong việc quản lý và phát triển rừng. Lát hoa là một loài cây quý hiếm, có giá trị kinh tế và sinh thái cao. Việc bảo tồn loài cây này không chỉ giúp duy trì đa dạng sinh học mà còn góp phần phát triển kinh tế địa phương.

2.1. Tái sinh tự nhiên

Nghiên cứu về tái sinh tự nhiên của Lát hoa cho thấy loài cây này có khả năng tái sinh tốt trong điều kiện rừng tự nhiên. Tuy nhiên, sự tái sinh phụ thuộc nhiều vào điều kiện môi trường và sự can thiệp của con người. Các biện pháp bảo vệ và hỗ trợ tái sinh cần được áp dụng để đảm bảo sự phát triển bền vững của loài cây này.

2.2. Giải pháp bảo tồn

Các giải pháp bảo tồn được đề xuất bao gồm việc thiết lập các khu bảo tồn, hạn chế khai thác trái phép và tăng cường giáo dục cộng đồng về giá trị của Lát hoa. Những giải pháp này nhằm đảm bảo sự tồn tại và phát triển lâu dài của loài cây quý hiếm này trong hệ sinh thái rừng.

III. Quản lý tài nguyên rừng

Quản lý tài nguyên rừng là yếu tố then chốt trong việc duy trì và phát triển rừng bền vững. Nghiên cứu này đưa ra các khuyến nghị về việc quản lý rừng tại Bắc Hà, Lào Cai, đặc biệt là trong việc bảo vệ và phát triển loài Lát hoa. Các biện pháp quản lý bao gồm việc giám sát chặt chẽ hoạt động khai thác, tăng cường trồng rừng và phục hồi rừng tự nhiên.

3.1. Phân bố địa lý

Nghiên cứu về phân bố địa lý của Lát hoa cho thấy loài cây này tập trung chủ yếu ở các khu vực có độ cao từ 900 đến 1.200 mét. Sự phân bố này phụ thuộc vào điều kiện đất đai và khí hậu của khu vực. Việc hiểu rõ sự phân bố địa lý giúp xác định các khu vực cần được bảo vệ và phát triển.

3.2. Hệ sinh thái rừng

Hệ sinh thái rừng tại Bắc Hà, Lào Cai là một hệ thống phức tạp, bao gồm nhiều loài cây và động vật. Lát hoa đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự cân bằng của hệ sinh thái. Nghiên cứu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ và phát triển hệ sinh thái rừng để đảm bảo sự tồn tại của các loài cây quý hiếm như Lát hoa.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Lát hoa (Chukrasia tabularis A.Juss) là loài cây gỗ lớn thuộc họ Xoan (Meliaceae Juss), có vùng phân bố tự nhiên rộng nhưng đang chịu áp lực khai thác nghiêm trọng do giá trị thương phẩm cao. Gỗ Lát hoa có màu hồng nhạt, thớ mịn, vân dải đồng tâm đẹp mắt, cứng và nặng trung bình, ít co giãn, không bị mối mọt, đáp ứng tiêu chuẩn sản xuất đồ mộc cao cấp, ván lạng bề mặt và hàng thủ công mỹ nghệ. Trong thực tiễn lâm nghiệp miền núi phía Bắc, cây Lát hoa mọc tự nhiên cho chất lượng vân gỗ vượt trội hơn hẳn so với cây trồng thuần loài vốn có chất gỗ mềm và ít vân thớ. Tuy nhiên, trước tình trạng khai thác quá mức và tập quán canh tác nương rẫy, diện tích rừng tự nhiên có Lát hoa phân bố đang bị suy giảm nghiêm trọng, nguồn gen bản địa đứng trước nguy cơ xói mòn. Nhằm thiết lập cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ công tác quản lý, gây trồng và bảo tồn loài cây này tại địa phương, đề tài khóa luận tập trung giải quyết ba mục tiêu cụ thể:

1. Xác định được những đặc điểm cơ bản về hình thái và vật hậu của loài Lát hoa.
2. Xác định được một số đặc điểm sinh thái và phân bố, đặc điểm tái sinh của loài Lát hoa tại khu vực nghiên cứu.
3. Bước đầu đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát triển loài cây này ở tỉnh Lào Cai và Việt Nam.

Đối tượng nghiên cứu của công trình là các quần thể và cá thể loài Lát hoa (Chukrasia tabularis) sinh trưởng tự nhiên trong các trạng thái rừng. Phạm vi không gian được thực hiện tập trung tại địa bàn huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai — khu vực miền núi có tọa độ địa lý từ 22°19'31" đến 24°24' Vĩ độ Bắc và từ 104°09'55" đến 104°27'55" Kinh độ Đông, với địa hình phân hóa phức tạp thành ba tiểu vùng sinh thái (vùng thượng huyện trên 1.500 m, vùng trung huyện từ 900 đến 1.200 m, và vùng hạ huyện dưới 600 m). Về mặt thời gian, đề tài được thực hiện trong khuôn khổ khóa đào tạo đại học chính quy giai đoạn 2011 – 2015 của Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, với các đợt khảo sát thực địa thực hiện trong năm 2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên nền tảng sinh thái học cá thể và sinh thái học quần xã rừng nhiệt đới. Cơ sở lý thuyết cấu trúc lâm phần kế thừa quan điểm của Odum (1978) về sinh thái học cá thể và quần thể, quan điểm của Phùng Ngọc Lan (1986) về quy luật tổ hợp thành phần quần xã thực vật theo không gian và thời gian, cùng nghiên cứu của Richards P.W (1952) về tổ thành và tầng thứ rừng mưa nhiệt đới. Về phân loại thảm thực vật Việt Nam, tác giả tiếp thu khung phân chia 5 tầng cấu trúc (tầng vượt tán A1, tầng ưu thế sinh thái A2, tầng dưới tán A3, tầng cây bụi B, tầng cỏ quyết C) và 14 kiểu thảm thực vật của Thái Văn Trừng (1963, 1978), kết hợp quan điểm phục hồi rừng thứ sinh sau khai thác nương rẫy của Trần Ngũ Phương (1970). Các công trình mô hình hóa cấu trúc đường kính và quy luật lâm phần của Đồng Sĩ Hiền (1974), Nguyễn Hải Tuất (1982, 1986), Trần Văn Con (1991) và Lê Sáu (1996) được sử dụng làm cơ sở biện luận cho các phân tích toán thống kê lâm học.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm và điều tra thực địa được triển khai đồng bộ qua các bước:

• Phương pháp kế thừa tài liệu: Thu thập số liệu khí tượng, thủy văn, địa hình, thổ nhưỡng, hiện trạng kinh tế – xã hội và báo cáo kiểm kê rừng huyện Bắc Hà (tính đến ngày 31/12/2012); kế thừa dữ liệu phân loại học và hình thái thực vật của Nguyễn Nghĩa Thìn (1997, 2007) cùng tư liệu kỹ thuật lâm sinh của Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam.
• Phương pháp điều tra hình thái và vật hậu: Quan sát, chụp ảnh và đo đạc kích thước các cơ quan sinh dưỡng (thân, vỏ, cành, lá) của cây trưởng thành ngoài thực địa bằng thước kẹp palme, thước dây, máy ảnh và máy định vị vệ tinh GPS; lập phiếu mô tả cây. Riêng giai đoạn hoa, quả và chu kỳ vật hậu học được kế thừa từ tài liệu chuyên khảo do thời gian thực tập không trùng chu kỳ sinh sản hữu tính tại thực địa.
• Phương pháp điều tra theo tuyến: Thiết lập ít nhất 03 tuyến điều tra cắt ngang qua các sinh cảnh, đai độ cao và trạng thái rừng có sự phân bố tự nhiên của Lát hoa để ghi nhận tọa độ, độ cao, tần số bắt gặp, đường kính ngang ngực ($D_{1.3}$), chiều cao vút ngọn ($H_{vn}$) và chiều cao dưới cành ($H_{dc}$).
• Phương pháp lập ô tiêu chuẩn (OTC): Tại các đai cao đại diện (chênh lệch 100 m), thiết lập các OTC tạm thời điển hình diện tích 1.000 m² để đo đếm tầng cây cao ($D_{1.3} \ge 6$ cm, đo bằng thước kẹp kính hoặc thước dây; $H_{vn}$ và $H_{dc}$ đo bằng thước đo cao; đường kính tán lá $D_{tan}$ đo hình chiếu Đông - Tây và Nam - Bắc).
• Phương pháp điều tra cây tái sinh và thảm tươi: Trong mỗi OTC bố trí 5 ô dạng bản (ODB) diện tích 25 m² (5 m x 5 m) tại 4 góc và tâm ô. Kiểm đếm toàn bộ cây tái sinh theo cấp chiều cao (<0,5 m; 0,5–1 m; 1–2 m; >2 m), đánh giá chất lượng (Tốt, Trung bình, Xấu) và phân loại nguồn gốc (hạt hoặc chồi). Đồng thời điều tra tái sinh quanh gốc cây mẹ theo 3 vị trí (trong tán, mép tán, ngoài tán) và ghi nhận độ che phủ, tầng cây bụi thảm tươi.
• Phương pháp điều tra nhóm loài đi kèm: Sử dụng phương pháp ô 6 cây lấy cá thể Lát hoa làm tâm để xác định mối quan hệ không gian, khoảng cách và mức độ thân thuộc giữa Lát hoa với các loài lân cận.

Các công thức toán học và thống kê sinh thái ứng dụng trong phân tích dữ liệu gồm:

• Độ quan trọng tổ thành rừng tầng cây gỗ ($IV_i%$) theo Daniel Marmillod: $$IV_i% = \frac{N_i% + G_i%}{2}$$ Trong đó $N_i%$ là tỷ lệ phần trăm số cây của loài $i$, $G_i%$ là tỷ lệ phần trăm theo tổng tiết diện ngang thân cây của loài $i$ trong quần xã. Loài có $IV_i% \ge 5%$ được coi là có ý nghĩa sinh thái (theo Thái Văn Trừng).
• Mật độ cá thể tầng cây cao ($N$ cây/ha): $$N = \frac{n}{S} \times 10.000$$ (với $n$ là số cây đếm được, $S$ là diện tích ô điều tra tính bằng m²).
• Mức độ thường gặp ($M_{tg}%$): $$M_{tg}% = \frac{r}{R} \times 100$$ (với $r$ là số cá thể loài $i$, $R$ là tổng số cá thể quần xã điều tra; phân hạng $>50%$ là rất hay gặp, $25–50%$ là thường gặp, $<25%$ là ít gặp).
• Hệ số thân thuộc Sorensen ($q$): $$q = \frac{2c}{2c + a + b}$$ (với $a, b$ là số lần lấy mẫu chỉ gặp riêng loài A hoặc loài B, $c$ là số lần lấy mẫu gặp đồng thời cả hai loài).
• Hệ số tổ thành tái sinh ($K_i$): $$K_i = \frac{N_i}{N} \times 10$$ (với $N_i$ là số cây tái sinh loài $i$, $N$ là tổng số cây tái sinh điều tra).

Nguồn dữ liệu thực địa được thu thập có sự phối hợp của cán bộ Hạt Kiểm lâm huyện Bắc Hà, Trạm Kiểm lâm Nậm Lúc và người dân địa phương tại xã Nậm Lúc, xử lý thống kê bằng phần mềm Microsoft Excel và SPSS.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả nêu bật giá trị nhiều mặt của tài nguyên rừng đối với phòng hộ đầu nguồn, bảo tồn nguồn gen và sinh kế đồng bào miền núi. Trình bày đặc tính ưu việt của gỗ Lát hoa, sự khác biệt chất lượng vân gỗ giữa cây rừng tự nhiên và cây trồng gây gỗ mềm, phân tích áp lực khai thác kiệt quệ ngoài tự nhiên. Khái quát mục tiêu xác định đặc điểm hình thái, vật hậu, sinh thái phân bố, tái sinh tự nhiên và định hướng các giải pháp bảo tồn loài Lát hoa tại huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng kết thành tựu nghiên cứu lâm học và cấu trúc rừng trên thế giới (Odum, Richards, Kraft, N) và trong nước (Thái Văn Trừng, Trần Ngũ Phương, Đồng Sĩ Hiền, Nguyễn Hải Tuất, Hoàng Xuân Tý...). Đánh giá các công trình riêng về cây Lát hoa còn hạn chế, chủ yếu dừng lại ở mô tả phân loại học.

Phần tổng quan khu vực nghiên cứu cung cấp bức tranh chi tiết về điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội huyện Bắc Hà:

• Về tài nguyên đất đai: Tổng diện tích tự nhiên là 68.176,4 ha, trong đó đất quy hoạch lâm nghiệp chiếm 33.501,83 ha (chiếm 49,14%), đất có rừng là 21.603,83 ha, diện tích đất trống lâm nghiệp là 11.898,01 ha (chiếm 35,51% đất quy hoạch lâm nghiệp). Độ che phủ rừng của huyện đạt 31,7% (tính đến 31/12/2012). Cấu trúc thổ nhưỡng gồm 5 loại đất chính: đất xám trên đá biến chất chiếm diện tích lớn nhất (75%), đất dốc tụ giàu mùn nhưng chua và độc tố chiếm 18,7%, đất đỏ vàng vùng thấp dưới 900 m chiếm 3,2% (pH 4,6–5,7), đất phù sa ven sông Chảy chiếm 1,7% và đất đen mùn trên đá mácma chỉ còn 1,4%.
• Về khí hậu thủy văn: Phân hóa thành 2 vùng tiểu khí hậu (vùng hạ huyện dưới 600 m mang tính chất nhiệt đới gồm 6 xã; vùng trung và thượng huyện từ 600–1.500 m gồm 15 xã và thị trấn mang tính á nhiệt đới, ôn đới). Nhiệt độ trung bình năm là 18,91°C (cao nhất 28,49°C, thấp nhất 1,8°C); lượng mưa trung bình năm đạt 120,80 mm, tập trung 87% vào mùa mưa (tháng 4 đến tháng 10); mùa khô kéo dài từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau chỉ chiếm 13% lượng mưa; độ ẩm không khí trung bình 66,04% (thấp nhất 28%, cao nhất 88%). Sông Chảy dài 70 km bao quanh phía Tây và Tây Nam huyện.
• Về dân sinh, kinh tế: Toàn huyện có 236 thôn bản, 11.029 lao động, mật độ dân số 80 người/km², quy tụ 14 dân tộc (H'Mông chiếm 44,15%, Kinh 18,63%, Dao 12,2%, Nùng 10,8%, Tày 10,5%, Phù Lá 2,6%, dân tộc khác 1,12%). Tỷ lệ đói nghèo lên tới 46,06%, lao động sản xuất nông lâm nghiệp chiếm 92% dân số, tập quán thả rông gia súc và lạm dụng tán rừng trồng cây Thảo quả gây cản trở nghiêm trọng đến công tác bảo vệ và tái sinh rừng.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xác định cụ thể đối tượng nghiên cứu là loài Lát hoa (Chukrasia tabularis) tại huyện Bắc Hà. Mô tả hệ thống phương pháp nghiên cứu lâm học đồng bộ: lập tuyến điều tra sinh cảnh, thiết lập OTC 1.000 m² đo đếm lâm phần tầng cây cao, lập 5 ODB diện tích 25 m² trong mỗi OTC để nghiên cứu cây tái sinh và cây bụi thảm tươi, điều tra tái sinh quanh gốc cây mẹ, và phương pháp ô 6 cây xác định tương quan loài đi kèm. Trình bày chi tiết hệ thống công thức toán thống kê sinh thái: độ quan trọng Marmillod ($IV_i%$), mật độ ($N$), mức độ thường gặp ($M_{tg}%$), hệ số thân thuộc Sorensen ($q$), hệ số tổ thành tái sinh ($K_i$) và phân cấp chất lượng, chiều cao tái sinh theo quy chuẩn ngành lâm nghiệp.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Trình bày các số liệu thực chứng thu thập tại Bắc Hà:

• Đặc điểm hình thái: Lát hoa là cây gỗ lớn cao khoảng 20 m, đường kính ngang ngực ($D_{1.3}$) có thể đạt 100 cm. Thân thẳng tròn, vỏ ngoài màu xám tro với nhiều đốm dài vòng quanh thân; cây già vỏ nứt dọc sâu rồi bong mảng, vỏ trong màu nâu đỏ. Cành già màu nâu sẫm, cành non phủ lông hung vàng, sẹo lá rụng rất rõ, cành xếp tầng đặc trưng. Lá kép lông chim 1 lần chẵn, mọc cách, mang từ 10 đến 18 lá chét hình trái xoan dài lệch (dài 10–12 cm, rộng 5–6 cm), gân lá lõm ở mặt trên và nổi rõ ở mặt dưới, nách gân có túm lông; đôi khi lá non xẻ thùy tạo thành dạng lá kép lông chim 2 lần giả. Hoa dạng cụm xim viên chùy ở đầu cành; hoa lưỡng tính dài 1,5 cm; đài hình đĩa phủ lông hình sao; 5 cánh tràng màu vàng nhạt phớt tím; 10 nhị hợp thành ống hình trụ mang bao phấn đính ở mép ống; bầu 3 ô phủ lông dài, mỗi ô chứa 20–40 noãn xếp thành 2 hàng. Quả nang hóa gỗ hình trái xoan đường kính 3–3,5 cm, khi chín chuyển màu nâu đen; hạt dẹt hình quạt có cánh mỏng xếp chồng ngang trong từng ô quả.
• Vật hậu và sinh thái: Lát hoa có tốc độ tăng trưởng nhanh ở giai đoạn non nếu điều kiện lập địa thuận lợi (chiều cao tăng 1 m/năm, đường kính tăng 2 cm/năm). Mùa hoa nở rộ vào tháng 6 – 7, quả chín từ tháng 10 đến tháng 2 năm sau (thời điểm thu hái hạt tốt nhất là tháng 11 – 12 khi quả chuyển màu nâu sẫm, tỷ lệ nảy mầm đạt 81–86%). Cây rụng lá vào cuối đông đầu xuân; là loài ưa sáng nhưng giai đoạn nhỏ lại có tính chịu bóng, từ sau 10 tuổi tốc độ sinh trưởng chậm dần. Tại Bắc Hà, loài phân bố tập trung ở đai cao từ 300 đến 800 m so với mực nước biển trên các loại đất đỏ vôi, đất đỏ vàng đá biến chất, đất mùn mácma; thích hợp nơi đất ẩm, tơi xốp, giàu mùn và thoát nước tốt.
• Cấu trúc quần xã thực vật rừng có Lát hoa: Thống kê chi tiết tổ thành rừng tầng cây cao, mật độ cá thể, mức độ thường gặp và tổ thành tái sinh tự nhiên thông qua hệ thống bảng biểu định lượng.

Kết quả và đóng góp

Công trình đã lượng hóa cấu trúc quần xã thực vật tầng cây gỗ và lớp cây tái sinh có sự tham gia của loài Lát hoa tại huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai thông qua các số liệu đo đạc thực tế:

Bảng 1: Cấu trúc tổ thành và độ quan trọng ($IV%$) của tầng cây gỗ

STT	Tên loài cây	Ký hiệu	Độ quan trọng ($IV%$)
1	Lát hoa (Chukrasia tabularis)	Lh	30,875
2	Sâng	S	11,960
3	Sp2 (chưa định danh)	Sp2	11,075
4	Kháo	K	10,940
5	Sau sau	Ss	7,110
6	Chò chỉ	Cc	6,425
7	Nhóm loài khác (Chẩn, Sp1, Phay, Sến đỏ, Vối thuốc)	Lk	21,615
Tổng			100,000

Từ bảng số liệu trên, công thức tổ thành tầng cây gỗ được xác lập: $$30,875,Lh + 11,96,S + 11,075,Sp2 + 10,94,K + 7,11,Ss + 6,425,Cc + 21,615,Lk$$ Loài Lát hoa giữ vai trò ưu thế sinh thái vượt trội trong lâm phần với chỉ số $IV = 30,875%$, sống hỗn giao chặt chẽ cùng các loài đồng hành như Sâng, Kháo, Sau sau và Chò chỉ.

Bảng 2: Mật độ và mức độ thường gặp của các loài tầng cây gỗ

Tên loài cây	Mật độ (cây/ha)	Mức độ thường gặp ($M_{tg}%$)
Lát hoa	280	33,33
Sâng	110	5,95
Kháo	100	3,57
Sp2	90	3,357
Sau sau	70	13,09
Chò chỉ	50	11,90
Chẩn	30	3,57
Sp1	30	3,57
Phay	30	2,41
Sến đỏ	30	10,71
Vối thuốc	20	8,33
Tổng cộng lâm phần	850	—

Mật độ Lát hoa đạt 280 cây/ha trên tổng mật độ 850 cây/ha của toàn tầng cây gỗ; mức độ thường gặp đạt 33,33% (xếp loại "thường gặp" theo thang phân loại sinh thái học).

Bảng 3: Cấu trúc tổ thành của lớp cây tái sinh tự nhiên

STT	Loài cây tái sinh	Số cây điều tra	Hệ số tổ thành ($K_i$)	Ký hiệu
1	Lát hoa	14	2,50	Lh
2	Kháo	8	1,43	K
3	Sâng	7	1,25	S
4	Sp3	5	0,89	Sp
5	Phay	4	0,71	P
6	Chò chỉ	3	0,54	Cc
7	Sau sau	3	0,54	Ss
8	Nhóm loài khác (Bã đậu, Chẩn, Lõi thọ, Ngái, Sến đỏ, Sp1, Sp4, Sp5, Thẩu tấu, Thị rừng)	12	2,14	Lk
Tổng		56	10,00

Công thức tổ thành cây tái sinh dưới tán rừng được xác định: $$2,5,Lh + 1,43,K + 1,25,S + 0,89,Sp + 0,71,P + 0,54,Cc + 0,54,Ss + 2,14,Lk$$ Tổng số cây tái sinh điều tra trên các ô dạng bản là 56 cá thể, trong đó Lát hoa chiếm 14 cá thể ($K_i = 2,5$). Kết quả phân tích chất lượng cho thấy cây tái sinh Lát hoa sinh trưởng chủ yếu từ hạt và chồi, hiện diện ở cả ba cấp chiều cao (<1 m, 1–2 m, >2 m) nhưng tỷ lệ cây tốt chưa cao. Tại các trạng thái rừng thứ sinh sau khai thác hoặc rừng nghèo kiệt, cây tái sinh Lát hoa hầu như vắng bóng. Điều này chứng minh khả năng tái sinh tự nhiên của loài ngoài môi trường bị tác động là rất kém, tính quần thể không rõ rệt.

Dựa trên các phát hiện thực địa, tác giả đề xuất hệ thống giải pháp bảo tồn và phát triển:

• Thiết lập quy chế khoanh nuôi, bảo vệ nghiêm ngặt các cá thể Lát hoa mẹ trưởng thành còn sót lại trong rừng tự nhiên tại Bắc Hà, ngăn chặn triệt để hành vi khai thác trộm và tình trạng phát dọn rừng dưới tán để trồng cây Thảo quả.
• Tuyên truyền, kiểm soát tập quán thả rông gia súc tại các xã vùng cao nhằm bảo vệ lớp cây con tái sinh tự nhiên không bị dẫm đạp, cắn phá.
• Trong công tác gây trồng phát triển rừng, bắt buộc áp dụng phương thức trồng rừng hỗn giao giữa Lát hoa với các loài cây bản địa có đặc tính sinh thái tương đồng (như Kháo, Sâng, Chò chỉ, Sau sau) để đảm bảo tính ổn định và đa dạng sinh học của hệ sinh thái, không phát triển mô hình rừng trồng thuần loại vì dễ phát sinh sâu bệnh và giảm chất lượng gỗ.
• Tổ chức thu hái quả giống đúng khung thời vụ (tháng 11 đến tháng 12) từ các cây mẹ tiêu chuẩn để đạt tỷ lệ nảy mầm tối ưu từ 81% đến 86%.

Về mặt đóng góp khoa học, khóa luận là công trình khảo sát thực chứng bước đầu cung cấp dữ liệu lâm học định lượng cụ thể về mật độ, độ quan trọng tổ thành và thực trạng tái sinh của loài Lát hoa tại huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai — một địa bàn miền núi có điều kiện lập địa khắc nghiệt vốn còn thiếu vắng các tài liệu nghiên cứu chuyên sâu về loài cây này.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn tồn tại một số hạn chế khách quan được chính tác giả ghi nhận trong văn bản:

• Thời gian thực tập tốt nghiệp có hạn và thời điểm triển khai khảo sát tại hiện trường không trùng với mùa cây Lát hoa ra hoa và kết quả. Do đó, tác giả không thể trực tiếp theo dõi, ghi chép chu kỳ biến đổi vật hậu học hoàn chỉnh trong tự nhiên mà phải kế thừa mô tả hình thái hoa, quả từ các tài liệu tham khảo và trang thông tin của Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam.
• Địa bàn huyện Bắc Hà có địa hình chia cắt mạnh, giao thông đi lại khó khăn nên dung lượng mẫu điều tra còn tập trung cục bộ (chủ yếu tại khu vực xã Nậm Lúc và vùng lân cận), chưa bao quát hết toàn bộ các tiểu vùng lập địa trên địa bàn toàn huyện.
• Chưa có điều kiện thực nghiệm chuyên sâu về các bệnh hại cây con, khả năng nhân giống sinh dưỡng hoặc lập các ô tiêu chuẩn định vị lâu năm để theo dõi tốc độ tăng trưởng thực tế theo từng mùa trong năm.

Hướng nghiên cứu tiếp theo cần tập trung:

• Bố trí các ô tiêu chuẩn định vị theo dõi vật hậu học liên tục qua nhiều năm tại các đai độ cao khác nhau để ghi nhận chính xác thời điểm ra hoa, đậu quả và phát tán hạt giống trong mối tương quan với biến động khí hậu địa phương.
• Thử nghiệm các mô hình trồng rừng hỗn giao Lát hoa với các loài cây bản địa ưu thế (Kháo, Sâng, Sau sau) theo các công thức tỷ lệ mật độ khác nhau trên đất xám biến chất và đất dốc tụ nhằm đánh giá năng suất sinh khối và chất lượng vân gỗ qua các giai đoạn tuổi.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo chuyên ngành hữu ích đối với:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Quản lý tài nguyên rừng, Lâm học, Lâm nghiệp đô thị và Sinh thái thực vật khi tiếp cận phương pháp điều tra cấu trúc lâm phần tự nhiên, phương pháp lập ô tiêu chuẩn điều tra cây tái sinh và kỹ thuật xử lý toán thống kê sinh thái ($IV%$, Sorensen, phân cấp tầng thứ).
• Cán bộ kỹ thuật thuộc Chi cục Kiểm lâm, Hạt Kiểm lâm huyện Bắc Hà, Trạm Kiểm lâm Nậm Lúc và các Ban quản lý rừng phòng hộ tại Lào Cai trong việc xây dựng phương án khoanh nuôi tái sinh, quản lý nguồn gen cây gỗ quý hiếm bản địa và quy hoạch phát triển rừng trồng hỗn giao tại địa phương.
• Nội dung đáng tham khảo nhất của công trình là hệ thống số liệu định lượng về mật độ, chỉ số $IV%$ tầng cây gỗ và bảng cấu trúc tổ thành tái sinh tự nhiên tại Phần 4, cung cấp cơ sở đối sánh thực chứng cho các nghiên cứu lâm học sinh thái tại vùng Tây Bắc.

Câu hỏi thường gặp

1. Công thức tổ thành tầng cây gỗ có sự xuất hiện của Lát hoa tại huyện Bắc Hà được xác định như thế nào?
Dựa trên chỉ số độ quan trọng Marmillod ($IV%$), công thức tổ thành tầng cây gỗ của lâm phần nghiên cứu là: $$30,875,Lh + 11,96,S + 11,075,Sp2 + 10,94,K + 7,11,Ss + 6,425,Cc + 21,615,Lk$$ Trong đó, Lát hoa (Chukrasia tabularis - Lh) giữ vai trò loài ưu thế nhất với $IV = 30,875%$, tiếp theo là Sâng ($11,96%$), Sp2 ($11,075%$), Kháo ($10,94%$), Sau sau ($7,11%$), Chò chỉ ($6,425%$) và nhóm loài đi kèm chiếm $21,615%$.

2. Mật độ cá thể và mức độ thường gặp của loài Lát hoa trong lâm phần đạt bao nhiêu?
Trong tầng cây cao, Lát hoa đạt mật độ 280 cây/ha (trên tổng mật độ 850 cây/ha của toàn bộ các loài cây gỗ tham gia trong lâm phần). Mức độ thường gặp của Lát hoa đạt $33,33%$, xếp vào nhóm loài thường gặp trong quần xã thực vật rừng tại địa phương.

3. Đặc điểm hình thái lá và hoa của cây Lát hoa được ghi nhận như thế nào trong công trình?
Lá cây là dạng lá kép lông chim 1 lần chẵn, mọc cách, mang từ 10 đến 18 lá chét hình trái xoan dài lệch (kích thước 10–12 cm x 5–6 cm), đôi khi lá non xẻ thùy tạo dạng kép 2 lần giả; gân lá chìm ở mặt trên và nổi rõ ở mặt dưới, nách gân có túm lông. Hoa mọc thành cụm xim viên chùy ở đầu cành; hoa đều lưỡng tính dài 1,5 cm; gồm 5 cánh tràng màu vàng nhạt phớt tím; 10 nhị dính liền thành ống hình trụ mang bao phấn ở mép ống; bầu hoa 3 ô phủ lông dài, mỗi ô chứa từ 20 đến 40 noãn đính thành 2 hàng.

4. Cấu trúc tổ thành lớp cây tái sinh tự nhiên của Lát hoa diễn ra như thế nào?
Trong tổng số 56 cây tái sinh điều tra tại các ô dạng bản, Lát hoa chiếm 14 cá thể với hệ số tổ thành $K_i = 2,5$ (công thức tổ thành tái sinh: $2,5,Lh + 1,43,K + 1,25,S + 0,89,Sp + 0,71,P + 0,54,Cc + 0,54,Ss + 2,14,Lk$). Cây con sinh trưởng từ hạt và chồi ở cả ba cấp chiều cao nhưng sinh trưởng tự nhiên kém, đặc biệt vắng mặt ở các trạng thái rừng thứ sinh nghèo kiệt hoặc sau khai thác.

5. Hạt và quả Lát hoa chín vào thời gian nào và thời điểm thu hái tối ưu là khi nào?
Mùa hoa Lát hoa nở vào tháng 6 – 7 và quả bắt đầu chín từ tháng 10 đến tháng 2 năm sau. Thời điểm thu hái quả thích hợp nhất là từ tháng 11 đến tháng 12 khi vỏ quả chuyển từ màu xanh sang nâu sẫm, đảm bảo tỷ lệ hạt nảy mầm đạt từ 81% đến 86%.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Mạnh Hùng đã hệ thống hóa các đặc điểm lâm học cơ bản của loài Lát hoa (Chukrasia tabularis) tại huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai thông qua các phương pháp điều tra thực địa và xử lý thống kê sinh thái chặt chẽ. Kết quả nghiên cứu đã xác định được vai trò ưu thế sinh thái của Lát hoa trong tầng cây gỗ ($IV = 30,875%$, mật độ 280 cây/ha) và chỉ ra hạn chế rõ rệt về khả năng tái sinh tự nhiên của loài dưới tác động của hoàn cảnh rừng bị xâm hại. Đây là tài liệu khoa học hữu ích cung cấp luận cứ thực tiễn cho việc bảo tồn nguồn gen tự nhiên tại chỗ và định hướng kỹ thuật gây trồng rừng hỗn giao loài Lát hoa tại vùng núi cao phía Bắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Rừng là tài nguyên quý giá, là một bộ phận quan trọng của môi trường sống, luôn gắn liền với đời sống của đồng bào các dân tộc miền núi. Rừng không chỉ có giá trị về kinh tế mà còn có ý nghĩa rất lớn trong nghiên cứu khoa học, bảo tồn nguồn gen, bảo tồn đa dạng sinh học, điều hoà khí hậu, phòng hộ đầu nguồn, hạn chế thiên tai, ngăn chặn sự hoang mạc hoá, chống sói mòn, sạt lở đất, ngăn ngừa lũ lụt, đảm bảo an ninh quốc phòng, đồng thời rừng cũng tạo cảnh quan phục vụ cho du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng. Lát hoa (Chukrasia tabularis A.Juss) là cây gỗ lớn thuộc họ Xoan (Meliaceae Juss), là cây gỗ lớn mọc khá nhanh. Gỗ có màu hồng nhạt, có ánh vân đẹp, cứng và nặng trung bình, dễ làm, ít co giãn, không bị mối mọt, thường dung để đóng đồ đạc, làm gỗ dán lạng hoặc trang sức bề mặt.

Dễ gây trồng và có thể phát triển trên diện rộng của các tỉnh Bắc Trung Bộ. Lát hoa có nhiều tên gọi khác nhau, vì căn cứ vào vân gỗ và màu sắc gỗ khi xẻ ra. Nghe bà con người Tày Nùng nói, có lẽ Lát da đồng khác giống, còn Lát hoa, Lát chun, Lát mặt quỷ có lẽ chỉ là một giống, nhưng mọc nơi tốt đất hay nơi khô cằn, và tuỳ theo xẻ các chiều khác nhau mà có vân khác nhau thôi. Ngày nay, chúng ta không thể trồng được như thế, vì cây non đặt trên tảng đá thì chết ngay.

Lát hoa ta trồng lên rất tốt, rất to, và gỗ rất mềm, hầu như không có vân, trong khi Lát hoa tự nhiên thì vân rất đẹp. Lát hoacàng già thì vân dần dần càng nổi và rõ. Cây Lát hoa là cây gỗ quý, gỗ có độ cứng và nặng trung bình, dễ làm ít bị co dãn, không mối mọt, thường được dùng để đóng đồ đạc quý, làm gỗ, tán lạng, trang sức bề mặt. Hiện nay con người khá lạm dụng cây Lát hoa để làm đồ thủ công.

Vì thế còn rất ít nhưng cây Lát hoa mọc tự nhiên bởi cây Lát hoa mọc tự nhiên có vân thớ đẹp hơn cây trồng. e 2 Vấn đề đặt ra bây giờ là làm thế nào để có đầy đủ thông tin và cách phát triển cũng như sử dụng cây Lát hoa một cách hợp lý, có hiệu quả cao. Có được cây Lát hoa cho vân thớ đẹp đáp ứng nhu cầu sử dụng của con người mà không phải khai thác những cây trong tự nhiên vì thế tôi tiến hành nghiên cứu đề tài : “Nghiên cứu đặc điểm lâm học của loài Lát hoa (Chukrasia tabularis) làm đề suất phát triển cây ở khu vực huyện Bắc Hà tỉnh Lào Cai” được thực hiện nhằm bảo tồn những cây Lát hoa trong tự nhiên mà vẫn đáp ứng được nhu cầu sử dụng của con người.2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài - Xác định được những đặc điểm cơ bản về hình thái và vật hậu của loài Lát hoa. - Xác định được một số đặc điểm sinh thái và phân bố, đặc điểm tái sinh của loài Lát hoa tại khu vực nghiên cứu.

- Bước đầu đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát triển loài cây này ở tỉnh Lào Cai và Việt Nam.3 Ý nghĩa của đề tài 1.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Qua việc thực hiện đề tài sẽ giúp sinh viên làm quen với việc nghiên cứu khoa học, cũng cố kiến thức đã học, vận dụng lý thuyết vào thực tế; biết các thu thập, phân tích và xử lý thông tin cũng như kỹ năng tiếp cận và làm việc với cộng đồng thôn bản và người dân. - Bổ sung các thông tin khoa học và là cơ sở khoa học cho các nhà quản lý. - Học tập và hiểu biết thêm về kinh nghiệm, kỹ thuật trong thực tiễn tại địa bàn nghiên cứu.2 Ý nghĩa trong thực tiễn - Nghiên cứu loài Lát hoa (Chukrasia tabularis) làm cơ sở đề xuất hướng bảo tồn và phát triển loài tại Huyện Bắc Hà Tỉnh Lào Cai. - Trang bị cho sinh viên cách tiếp cận với thực tiễn sản xuất.

- Qua quá trình thực hiện đề tài tạo cơ hội cho sinh viên tiếp cận phương pháp nghiên cứu khoa học, giải quyết vấn đề khoa học ngoài thực tiễn. e 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Tổng quan về tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước 2.Tình hình nghiên cứu trên thế giới Các chuyên gia sinh thái học đã khẳng định: Rừng là một hệ sinh thái, thực vật rừng có sự biến động cả về chất và lượng khi yếu tố ngoại cảnh thay đổi, rừng cây và con người có quan hệ mật thiết với nhau. Chính vì lẽ đó, cây rừng được con người quan sát, xem xét.Odum (1978) [19] đã phân chia ra sinh thái học cá thể và sinh thái học quần thể. Sinh thái học cá thể nghiên cứu từng cá thể sinh vật hoặc từng loài, trong đó chu kì sống và tập tính cũng như khả năng thích nghi với môi trường được đặc biệt chú ý.

Ngoài ra mối quan hệ giữa các yếu tố sinh thái và sinh trưởng có thể định lượng bằng các phương pháp toán học thường được gọi là mô phỏng, phản ánh các đặc điểm, quy luật tương quan phức tạp trong tự nhiên. - Nghiên cứu về cấu trúc rừng : Cấu trúc rừng là một khái niệm dùng để chỉ quy luật sắp xếp tổ hợp của các thành phần cấu tạo nên quần xã thực vật theo không gian và thời gian (Phùng Ngọc Lan, 1986). Cấu trúc rừng bao gồm cấu trúc sinh thái, cấu trúc hình thái và cấu trúc tuổi. - Về cơ sở sinh thái của cấu trúc rừng: Rừng tự nhiên là một hệ sinh thái cực kỳ phức tạp bao gồm nhiều thành phần với các quy luật sắp xếp khác nhau trong không gian và thời gian.

Trong nghiên cứu cấu trúc rừng người ta chia thành ba dạng cấu trúc là cấu trúc sinh thái, cấu trúc không gian và cấu trúc thời gian. Cấu trúc của lớp thảm thực vật là kết quả của quá trình chọn lọc tự nhiên, là sản phẩm của quá trình đấu tranh sinh tồn giữa thực vật với thực vật và giữa thực vật với hoàn cảnh sống. Trên e 5 quan điểm sinh thái thì cấu trúc rừng chính là hình thức bên ngoài phản ánh nội dung bên trong của hệ sinh thái rừng.N (1976) [18] đã nghiên cứu các vấn đề về cơ sở sinh thái học nói chung và về cơ sở thái học trong kinh doanh rừng mưa nói riêng, trong đó đã đi sâu nghiên cứu các nhân tố cấu trúc rừng, các kiểu xử lý về mặt lâm sinh áp dụng cho rừng mưa tự nhiên. Từ đó tác giả này đã đưa ra những tổng kết hết sức phong phú về các nguyên lý tác động xử lý lâm sinh nhằm đem lại rừng cơ bản là đều tuổi, rừng không đều tuổi và các phương thức xử lý cải thiện rừng mưa.

Khái niệm hệ sinh thái được làm sáng tỏ là cơ sở để nghiên cứu các nhân tố cấu trúc trên quan điểm sinh thái học. - Về mô tả hình thái cấu trúc rừng: Richards P.W (1952) [20] đã phân biệt tổ thành thực vật của rừng mưa thành hai loại rừng mưa hỗn hợp có tổ thành loài cây phức tạp và rừng mưa đơn ưu có tổ thành loài cây đơn giản, trong những lập địa đặc biệt thì rừng mưa đơn ưu chỉ bao gồm một vài loài cây. Cũng theo tác giả này thì rừng mưa thường có nhiều tầng (thường có 3 tầng, trừ tầng cây bụi và tầng cây thân cỏ). Trong rừng mưa nhiệt đới, ngoài cây gỗ lớn, cây bụi và các loài thân cỏ còn có nhiều loài cây leo đủ hình dáng và kích thước, cùng nhiều thực vật phụ sinh trên thân hoặc cành cây.

Kraft (1884) lần đầu tiên đưa ra hệ thống phân cấp cây rừng, ông chia cây rừng trong một lâm phần thành 5 cấp dựa vào khả năng sinh trưởng, kích thước và chất lượng của cây rừng. Phân cấp của Kraft phản ánh được phương án phân cấp cây rừng cho rừng nhiệt đới tự nhiên mà được chấp nhận rộng rãi. Như vậy, hầu hết các tác giả khi nghiên cứu về tầng thứ thường đưa ra những nhận xét mang tính định tính, việc phân chia tầng thứ theo chiều cao mang tính cơ giới nên chưa phản ánh được sự phân tầng phức tạp của rừng tự nhiên nhiệt đới.Tình hình nghiên cứu trong nước Khi nghiên cứu về thảm thực vật ở Việt Nam, Thái Văn Trừng (1978) [17] đã nhấn mạnh tới ý nghĩa của điều kiện ngoại cảnh đến các giai đoạn phát triển cây tái sinh. Trần Ngũ Phương (1970) [11] khi nghiên cứu về kiểu rừng nhiệt đới mưa mùa lá rộng thường xanh đã có nhận xét “rừng tự nhiên dưới tác động của con người khai thác hoặc làm nương rẫy, lặp đi lặp lại nhiều lần thì kết quả cuối cùng là sự hình thành đất trống, đồi núi trọc.

Nếu chúng ta để thảm thực vật hoang dã tự nó phát triển lại, thì sau một thời gian dài trảng cây bụi, trảng cỏ chuyển dần lên những dạng thực bì cao hơn, thông qua quá trình tái sinh tự nhiên và cuối cùng rừng có thể phục hồi dưới dạng gần giống trạng thái rừng ban đầu”. * Nghiên cứu cấu trúc rừng: Trong vòng vài chục năm qua, nghiên cứu về cấu trúc rừng là một trong những nội dung quan trọng nhằm đề xuất các giải pháp kết thúc phù hợp. Thái Văn Trừng (1978), Trần Ngũ Phương (1970) cũng đã nghiên cứu cấu trúc sinh thái để làm căn cứ phân loại thảm thực vật rừng Việt Nam. Trần Ngũ Phương (1970) [11] đã chỉ những đặc điểm cấu trúc của các thảm thực vật rừng miền Bắc Việt Nam trên cơ sở kết quả điều tra tổng quát về tình hình rừng miền Bắc Việt Nam 1961 đến 1965.

Nhân tố cấu trúc đầu e 7 tiên được nghiên cứu là tổ thành và thông qua đó một số quy luật phát triển của các hệ sinh thái rừng được phát hiện và ứng dụng vào thực tiễn sản xuất. Khi nghiên cứu kiểu rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới ở nước ta Thái Văn Trừng (1963, 1970, 1978) đã đưa ra mô hình cấu trúc tầng như: tầng vượt tán (A1), tầng ưu thế sinh thái (A2), tầng dưới tán (A3), tầng cây bụi (B) và tầng cỏ quyết (C) (Lương Thị Anh (2007) [1]). Thái Văn Trừng đã vận dụng và cải tiến, bổ sung phương pháp biểu đồ mặt cắt đứng của Davit – Risa để nghiên cứu cấu trúc rừng Việt Nam, trong đó tầng cây bụi và thảm tươi được vẽ phóng đại với tỷ lệ nhỏ hơn và có ghi ký hiệu thành phần loài cây của quần thể đối với những đặc trưng sinh thái và vật hậu cùng biểu đồ khí hậu, vị trí địa lý, địa hình.