Chương 1: QÚA TRÌNH TRUYỀN THÔNG + Các vấn dé chính sẽ được dé cập: > Qua trình truyền thông > Mô hình công nghệ của sự truyền thông Quá trình day hoc là một quá trình truyền thông bao gồm sự lựa chọn, sắp xếp và phân phối thông tin trong một môi trường sư phạm thích hợp: sự tương tác giữa người học và các thông tin. Trong bất kỳ tình huống dạy học nào cũng có môt thông điệp được truyền đi. Thông điệp đó thường là nội dung của chủ để được dạy, có thể là các câu hỏi về nội dung của người hoc, các phản hồi từ người dạy đến người học về nhận xét, đánh giá các câu trả lời hay các thông tin khác. Quá trình day học được minh họa như trên hình 1.
Thông điệp từ thay giáo, tuỳ theo phương pháp dạy học, được các phương tiện chuyển đến học sinh. SVTH: Vũ Quốc Ding Trang 12 Luận van Tốt nghiệp GVHD: Thạc sỹ Nguyễn Anh Tuấn 1. Quá trình tru Su truyền thông ( Communication có nguồn gốc từ chữ Latinh là * Communis” nghĩa là ” Cái chung”) là sự thiếp lip” cái chung” giữa những người liên quan trong quá trình thực hiện hay nói rõ hơn là tạo sự déng cảm giữa người phát và người thu thông qua một hay nhiều thông điệp được truyền di. Một thông điệp được tạo ra từ một nguồn và được truyền đến người thu tại địa điểm nhận thông qua môi! số phương tiện.
Ngoài thông điệp chính ( tín hiệu chính cẩn truyền), nhiều thông tin ngoại lai và nhiễu cũng được truyền đi và được thu lại tại nơi nhân. Người ta gọi chúng là * tiếng ồn” trong hệ thống truyền thông. Mục tiêu của sự truyền thông có hiệu quả là đảm bảo cho” tỉ số tín hiệu trên tiếng ồn" đạt mức lớn nhất để cho người thu nhận được tín hiệu chính một cách tập trung không bị phân tán bởi "tiếng dn”. Nguần tin: Tạo ra thông điệp hay một dãy thông điệp 11.
Người phát: Mã hóa thông điệp thành tín hiệu để có thể truyền đi trên kênh thông tin 11. Kênh: Theo quan điểm kỹ thuật, là phương tiện truyền tín hiệu đi xa 11. Tiếng ồn: Tất cả các thông điệp ngoại lai và nhiễu có thể chuyển thành tín hiệu và được truyền đi trong kênh truyền thông. SVTH: Vũ Quốc Diing Trang 13 Luận văn Tốt nghiệp GVHD: Thạc sỹ Nguyễn Anh Tuấn ILS.
Người thu: Đóng vai trò quan trọng như người phát nhưng theo chiéu ngược lại. Người thu giải mã thông điệp. nói cách khác, người thu nhận tín hiệu từ người phát, giữ lại và chuyển thành thông điệp để hiểu, thông thường có dang giống như nguyên mẫu HH6. Nơi nhận: Là nơi thông điệp được thu và giải mã.
Mô hình công nghệ của sự truyền thông giống như kỹ thuật truyền tin trong điện thoại. Khi người ta gọi điện thoại: vW.iv Người gọi là người phát. Người gọi truyền thông điệp( lời nói) vào Telephone ( bộ truyền). Hệ thống Telephone chuyển thông điệp ( các tín hiệu âm được tạo nên bởi lời nói) thành các xung điện.
Các xung điện là các tín hiệu truyền. Y Tín hiệu này được đưa vào đường cáp điện thoại để truyền đi gọi là kênh thông tin. > Trong đường cáp điện thoại, có các tín hiệu khác cũng được lưu thông, trộn lẫn vào tín hiệu truyền, tạo ra "tiếng ổn”. > Các xung điện được truyền đến nơi thu, có người nghe.
Telephone tại nơi nhận chuyển xung điện thành lời nói tương ứng, giống như thông điệp gốc được truyền đi. > Như vậy, thông điệp đã đến nơi nhận. SVTH: Va Quốc Ding Trang l4 Luận văn Tốt nghiệp GVHD: Thạc sỹ Nguyễn Anh Tuấn Chương 2: CÔNG NGHỆ DẠY HỌC _ Các vin để chính sẽ được dé cập: Bản chất công nghệ trong dạy học ( CNDH) VY Su phát triển của công nghệ dạy học và vai trò của phương tiện dạy học Công nghệ dạy học trong kỷ nguyên thông tin Day học không có thầy giáo Dạy học từ xa SVTH: Vũ Quốc Đăng Trang 15 Luận văn Tốt nghiệp GVHD: Thạc sỹ Nguyễn Anh Tuấn công nghệ tron h Khái niệm công nghệ dạy học thường được hiểu nhdm với ứng dụng máy vi tính hoặc các thiết bị điện tử khác nhau trong giảng dạy. Thật ra công nghệ chỉ có nghĩa đơn giản là kỹ thuật, hoặc công cụ, và những phương pháp có thể áp dụng được để giải quyết các vấn để cụ thể hoặc thực hiên một mục tiêu xác định.
Như thế, ngay cả ngôn ngữ và sách vở cũng là những dạng công nghệ đã được sử dụng từ rất lâu trong lịch sử phát triển giáo dục của nhân loại. Các phát minh trong thế ky XX có ảnh hưởng sâu sắc đến xã hội. Máy vi tính, Video và thông tin viễn thông các loại đang có những tác động mạnh lên mọi mặt của đời sống xã hội: làm việc. nghỉ ngơi, giải trí và công việc trong gia đình.
Các phát minh này cũng đang biến đổi cách chúng ta tiếp cận tri thức và các nguồn tài nguyên chuyên ngành. Ngày nay, người ta chẳng cẩn phải đọc để biết một sự kiện nào đó; mà có thể thấy sự kiện đó dién ra trước mắt qua các phương tiện truyền hình và từ đó có cách hiểu riêng của mình. Hệ quả là khả năng thu nhận và hiểu biết thông tin một cách nhanh chóng và chính xác trở nên quan trọng hơn nhiều so với trước đây. Qua đó cũng thay đổi những tiêu chí cẩn thiết của con người trong xã hội thông tin: ngày nay, khả năng ghi nhớ thông tin không còn quan trọng bằng khả năng tìm kiếm, thu nhận và xử lý thông tín để đạt đến một kết quả sau cùng.
Sự phát triển của công nghệ day học và vai trò của phương tiện day học Công nghệ dạy học là một lĩnh vực nghiên cứu rất mới. CNDH đã trải qua một quá trình phát triển rất dài và từng bước một. Xem lại lịch sử phát triển của giáo dục thì công nghệ dạy học có nguồn gốc xa xôi kể từ khi con người phát minh ra giấy viết ( 2000 năm trước Công nguyên tại Trung Quốc và năm 750 sau Công nguyên tại Châu Au), chữ viết và ngành in. Công nghệ day học thực sự phát triển mạnh mẽ từ những sự thử nghiệm giáo dục trên cơ sở thị giác của những năm 1920; tiếp theo, CNDH đã dựa vào các lý thuyết về truyền thông và dạy học; các trào lưu tâm lý học giáo duc của SVTH: Vũ Quốc Dũng Trang 16 Luận văn Tốt nghiệp GVHD: Thạc sỹ Nguyễn Anh Tuấn những năm 1950; cuối cùng CNDH áp dụng những khái niệm về sự quản lý và các hệ thống truyền thông cho các chức nảng sư phạm của những năm 1960.
Trong mối quan hệ giữa các thành phần tham gia quá trình dạy học. phương tiện chuyển tải thông điệp đi tùy theo một phương pháp day học nào đó. Phương tiện có thể đóng nhiều vai trò trong quá trình dạy học. Các phương tiện dạy học thay thế cho những sự vật, hiện tượng và các quá trình xảy ra trong thực tiễn mà giáo viên và học sinh không thể tiếp cân trực tiếp được.
Chúng thu hút, lối cuốn giúp cho thầy giáo phát huy tất cả các giác quan của học sinh trong quá trình truyền thụ kiến thức, do đó giúp cho học sinh nhận biết được quan hệ giữa các hiện tượng và tái hiện được những khái niệm. quy luật là cơ sở cho việc đúc kết kinh nghiệm. áp dụng kiến thức đã học vào thực tế sản xuất. * Thực tiễn sư phạm cho thấy, phương tiện day học có các đặc trưng chủ yếu như sau: > Có thể cung cấp cho học sinh các kiến thức một cách chắc chắn và chính xác, như vậy nguồn tin họ thu nhận được trở nên đáng tin cậy và được nhớ lâu bén hơn.
> Làm cho việc giảng dạy trở nên cụ thể hơn, vì vậy tăng thêm khả năng tiếp thu của học sinh vé những sự vật, hiện tượng và các quá trình phức tạp mà bình thường học sinh khó nắm vững được. > Rút ngắn thời gian giảng dạy mà việc lĩnh hội kiến thức của học sinh lại nhanh hơn. `4 Giải phóng người thdy khỏi một khối lượng lớn các công việc tay chân, do đó làm tăng khả năng nâng cao chất lượng dạy học. Dé dang gây được cảm tình và sự chú ý của học sinh.
VY Bằng việc sử dụng phương tiện dạy hoc, giáo viên có thể kiểm tra một cách khách quan khả năng tiếp thu kiến thức cũng như sự hình thành kỹ năng, kỳ xdo của học sinh. “> Phương pháp dạy học có thể chia ra làm hai loại: > Dạy học phụ thuộc vào sự trình bày của giáo viên hay hướng dẫn viên; Day học có thầy giáo. > Dạy học không phụ thuộc vào sự trình bày của thầy giáo như phương pháp day học chương trình hóa; Day học không có thdy giáo hay còn gọi SVTH: Vũ Quốc Ding Trang 17 Luận văn Tốt nghiệp GVHD: Thạc sỹ Nguyễn Anh Tuấn là" tự hoc”. Tất nhiên có những giai đoạn cũng cân có sự hướng dẫn ban đầu hay tổng kết của giáo viên, hướng dẫn viên.
Cả hai loại trên, phương tiện dạy học đều có những tác động đặc biệt quan trọng đến kết quả cuối cùng của quá trình day học. IIL, Công nghệ day học trong kỷ nguyên thông tín Trong quá trình phát triển dạy học chương trình hóa, các nhà giáo dục đã đưa ra một quá trình phân tích nhiệm vụ đạy học, chia chúng ra thành các nhiệm vụ chính và phụ, rồi lại chia từng nhiệm vụ ra các bước nhỏ cần thiết để dẫn dắt người học đạt được các mục tiêu học tập đặc biệt. Việc thực hiện quá trình dạy học như vậy cũng giống như một quá trình sin xuất công nghiệp nên các nhà giáo duc đã ding một thuật ngữ mới gọi là ” công nghệ dạy học”. Chúng ta có thể định nghĩa" công nghệ day hoc” là một sự sắp xếp các công việc dạy và học theo một hệ thống đặc biệt được thiết kế nhằm cung cấp kiến thức cho người học theo một kết quả đã được dự đoán trước; điểu hành quá trình day học một cách có hiệu quả để đưa người học đạt đến các mục tiêu học tập đặc biệt.
Định nghĩa chính thức được AECT( Hiệp hội Thông tin và Công nghệ Giáo duc: Association for Educational Communications and Technology) thông qua năm 1977 dài đến mười sấu trang và được tóm tất như sau: Công nghệ giáo dục là một quy trình phức tạp, tích hợp bao gdm con người, thủ tục, ý tưởng, phương tiện và tổ chức để phân tích các vấn dé về dé xuất, thực hiện, đánh giá và điều hành cách giải quyết các vấn dé gồm mọi phương tiện của sự học.