Luận văn nghiên cứu chức năng môi trường hồ chứa Quan Sơn nhằm sử dụng hợp lý cho phát triển bền vững

Luận văn thạc sĩ môi trường phân tích hus nghiên cứu chức năng môi trường hồ chứa quan sơn nhằm sử dụng hợp lý cho phát triển bền vững, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Vũ Văn Cương
• Người hướng dẫn: PGS.TS Hoàng Xuân Cơ
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên, Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa Học Môi Trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Chức Năng Môi Trường Hồ Chứa Quan Sơn Nhằm Sử Dụng Hợp Lý Cho Phát Triển Bền Vững
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ Khoa Học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan về chức năng môi trường
• 1.2. Tổng quan các công trình nghiên cứu hồ chứa Quan Sơn
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nội dung nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đánh giá khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội và hiện trạng môi trường về hồ chứa Quan Sơn
• 3.2. Điều kiện tự nhiên khu vực hồ chứa Quan Sơn
• 3.3. Điều kiện về kinh tế - xã hội khu vực hồ chứa Quan Sơn
• 3.4. Hiện trạng môi trường khu vực hồ chứa Quan Sơn
• 3.5. Nghiên cứu, đánh giá chức năng môi trường của hồ chứa Quan Sơn
• 3.6. Chức năng hỗ trợ, cung cấp không gian sống và giảm thiểu rủi ro từ các sự cố môi trường (lũ lụt, úng ngập)
• 3.7. Chức năng cung cấp tài nguyên
• 3.8. Chức năng chứa và đồng hòa chất thải
• 3.9. Định hướng sử dụng, khai thác hợp lý hồ chứa Quan Sơn cho phát triển bền vững. Các biện pháp giảm thiểu tác động đến môi trường
• 3.10. Định hướng sử dụng, khai thác hợp lý hồ chứa cho phát triển bền vững
• MỞ ĐẦU
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• A. Kiến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về chức năng môi trường hồ chứa Quan Sơn

Hồ chứa Quan Sơn không chỉ là một nguồn nước quan trọng cho nông nghiệp mà còn đóng vai trò thiết yếu trong việc bảo tồn bảo tồn môi trường và phát triển bền vững. Với diện tích mặt nước khoảng 959ha, hồ chứa này nằm giữa những ngọn núi đá và thảm thực vật phong phú, tạo nên một hệ sinh thái đa dạng. Nghiên cứu chức năng môi trường của hồ chứa Quan Sơn giúp hiểu rõ hơn về vai trò của nó trong việc duy trì sinh thái học và phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Khái niệm về chức năng môi trường hồ chứa

Chức năng môi trường của hồ chứa bao gồm việc cung cấp nước, bảo vệ đa dạng sinh học và hỗ trợ các hoạt động kinh tế. Hồ chứa không chỉ là nơi cung cấp nước tưới cho nông nghiệp mà còn là không gian sống cho nhiều loài động thực vật. Việc đánh giá chức năng này là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững cho khu vực.

1.2. Vai trò của hồ chứa trong phát triển bền vững

Hồ chứa Quan Sơn đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển bền vững thông qua việc cung cấp nước cho sản xuất nông nghiệp và du lịch. Sự kết hợp giữa bảo tồn biodiversity conservation và phát triển kinh tế là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển lâu dài cho khu vực này.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý hồ chứa Quan Sơn

Mặc dù hồ chứa Quan Sơn mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý và bảo vệ môi trường. Các vấn đề như ô nhiễm nước, suy giảm chất lượng môi trường và áp lực từ phát triển kinh tế đang đặt ra nhiều thách thức cho việc duy trì chức năng của hồ chứa.

2.1. Ô nhiễm môi trường và tác động đến hồ chứa

Ô nhiễm từ các hoạt động nông nghiệp và công nghiệp xung quanh hồ chứa đang làm giảm chất lượng nước. Việc kiểm soát ô nhiễm là cần thiết để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

2.2. Áp lực từ phát triển kinh tế

Sự gia tăng dân số và nhu cầu phát triển kinh tế đang tạo ra áp lực lớn lên hồ chứa. Cần có các biện pháp quản lý hợp lý để cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.

III. Phương pháp nghiên cứu chức năng môi trường hồ chứa Quan Sơn

Để đánh giá chức năng môi trường của hồ chứa Quan Sơn, nhiều phương pháp nghiên cứu đã được áp dụng. Các phương pháp này bao gồm khảo sát hiện trạng môi trường, phân tích chất lượng nước và đánh giá tác động của các hoạt động kinh tế đến hồ chứa.

3.1. Khảo sát hiện trạng môi trường

Khảo sát hiện trạng môi trường giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng nước và sinh thái của hồ chứa. Việc thu thập dữ liệu từ các mẫu nước và đất là rất quan trọng để đưa ra các giải pháp bảo vệ môi trường.

3.2. Phân tích chất lượng nước

Phân tích chất lượng nước là một phần quan trọng trong nghiên cứu chức năng môi trường. Các chỉ tiêu như BOD, COD và nồng độ các chất ô nhiễm sẽ được đánh giá để xác định mức độ ô nhiễm và đưa ra các biện pháp khắc phục.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu chức năng môi trường hồ chứa

Nghiên cứu chức năng môi trường của hồ chứa Quan Sơn không chỉ mang lại giá trị lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn. Các kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong việc xây dựng các chính sách quản lý và bảo vệ môi trường hiệu quả.

4.1. Đề xuất các biện pháp bảo vệ môi trường

Các biện pháp bảo vệ môi trường cần được đề xuất dựa trên kết quả nghiên cứu. Việc áp dụng các công nghệ mới và phương pháp quản lý bền vững sẽ giúp cải thiện chất lượng môi trường hồ chứa.

4.2. Tăng cường nhận thức cộng đồng

Tăng cường nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của hồ chứa và các chức năng môi trường của nó là rất cần thiết. Các chương trình giáo dục và tuyên truyền sẽ giúp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho hồ chứa Quan Sơn

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy hồ chứa Quan Sơn có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc quản lý bền vững và bảo tồn tài nguyên nước.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Định hướng phát triển bền vững cho hồ chứa Quan Sơn cần bao gồm các chính sách bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế đồng bộ. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để đạt được mục tiêu này.

5.2. Tầm nhìn cho tương lai

Tầm nhìn cho tương lai của hồ chứa Quan Sơn là trở thành một mô hình điển hình cho việc quản lý và bảo vệ môi trường. Việc áp dụng các công nghệ tiên tiến và phương pháp quản lý bền vững sẽ giúp duy trì chức năng của hồ chứa trong thời gian dài.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hồ chứa Quan Sơn nằm trên địa bàn huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội, là hệ thống hồ liên hoàn với diện tích mặt nước rộng khoảng 959 ha và lưu vực hứng nước đạt 92,2 km². Khu vực lòng hồ ôm trọn gần 100 ngọn núi đá vôi có cảnh quan đặc sắc, được mệnh danh là danh thắng du lịch nổi bật của địa phương. Trong hệ thống phân phối thủy lợi, hồ đảm nhận vai trò cung cấp nguồn nước tưới trực tiếp cho hơn 3.528 ha đất canh tác nông nghiệp của các xã khu vực phía Bắc huyện Mỹ Đức, đồng thời điều tiết dòng chảy và ngăn chặn lũ rừng ngang từ phía tỉnh Hòa Bình đổ về vùng đồng bằng trũng thấp.

Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh chóng của các hoạt động nhân sinh, bao gồm phát triển dịch vụ du lịch, nuôi trồng thủy sản và nước thải sinh hoạt nông thôn, đang đặt ra nhiều thách thức đối với việc bảo toàn các chức năng sinh thái. Đề tài tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Làm thế nào để định lượng chính xác các chức năng môi trường của hồ chứa Quan Sơn, từ đó xây dựng định hướng khai thác tài nguyên hợp lý mà không làm suy thoái môi trường tự nhiên.

Mục tiêu cụ thể của công trình bao gồm việc đánh giá hiện trạng chất lượng môi trường đất, nước, không khí; phân tích hệ thống 4 nhóm chức năng môi trường cơ bản của hồ; và đề xuất hệ thống giải pháp quản lý tích hợp. Phạm vi nghiên cứu bao quát không gian địa lý thuộc 4 xã Hợp Tiến, Hồng Sơn, Tuy Lai, Thượng Lâm với chuỗi số liệu khí tượng thủy văn giai đoạn 1968 - 2011 kết hợp khảo sát thực địa chuyên sâu năm 2013 - 2014. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp địa phương (vốn đạt mức bình quân 59 triệu đồng/ha/năm) và bảo vệ an toàn đời sống cho hơn 176.428 cư dân toàn huyện.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp chặt chẽ giữa hai hệ thống lý thuyết nền tảng trong khoa học môi trường hiện đại:

1. Lý thuyết về chức năng môi trường: Dựa trên các nguyên lý sinh thái học của Vũ Trung Tạng (2000) và định nghĩa mở rộng của UNESCO (1981), môi trường được xác định gồm 4 nhóm chức năng cơ bản:
   • Chức năng cung cấp không gian sống: Đảm bảo mặt bằng cư trú, sản xuất nông - lâm - thủy sản và xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn với tính tự cân bằng sinh thái.
   • Chức năng cung cấp tài nguyên thiên nhiên: Khai thác nguồn nước mặt phục vụ tưới tiêu thủy lợi, thủy sản và cảnh quan nghỉ dưỡng.
   • Chức năng chứa đựng và đồng hóa chất thải: Năng lực đệm tiếp nhận, tự làm sạch thông qua các quá trình lý - hóa, sinh hóa và sinh học đối với chất thải hữu cơ và kim loại.
   • Chức năng lưu trữ và cung cấp thông tin: Gìn giữ nguồn gen, đa dạng sinh học thủy vực và giá trị cảnh quan thẩm mỹ.
2. Khung lý thuyết phát triển bền vững: Ứng dụng quan điểm từ Báo cáo Brundtland (1987) về sự dung hòa giữa ba trụ cột Kinh tế - Xã hội - Môi trường và bộ chỉ thị phát triển bền vững của Ủy ban Phát triển Bền vững Liên Hợp Quốc (UN CSD 2001) với 58 chỉ tiêu cốt lõi để đánh giá tính bền vững trong khai thác tài nguyên nước.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng hệ thống phương pháp luận liên ngành, đảm bảo độ chuẩn xác và tin cậy cao:

• Thiết kế cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Thiết lập mạng lưới quan trắc gồm 05 điểm lấy mẫu môi trường đồng bộ, ký hiệu từ MĐ1/NM1/MK1 đến MĐ5/NM5/MK5, phân bố dọc theo chiều dài tuyến công trình trên 13 km từ Bắc xuống Nam. Cỡ mẫu này được lựa chọn có chủ đích nhằm đại diện cho các vùng vi sinh thái đặc trưng: trạm bơm Đồi Mo - hồ Tuy Lai (vùng đầu nguồn), đập tràn Vĩnh An (vùng chuyển tiếp), hồ Quan Sơn gần khu nhà nghỉ (vùng hoạt động du lịch), hồ Giang Nội (vùng thủy sản - bến thuyền) và đập tràn Quan Sơn (vùng hạ lưu thoát nước).
• Phương pháp thu thập và phân tích thực nghiệm: Việc lấy mẫu nước mặt, đất và không khí được thực hiện theo đúng các tiêu chuẩn TCVN 5996-2005, TCVN 6000-2005 và TCVN 4046-2005. Quá trình phân tích trong phòng thí nghiệm do Viện Công nghệ mới thuộc Viện Khoa học và Công nghệ quân sự thực hiện:
  • Chất lượng nước mặt: Phân tích COD bằng phương pháp Bicromat Kali trên thiết bị COD Reactor HACH; BOD5 bằng phương pháp đo oxy hòa tan sau 5 ngày trên tủ ấm Lovibond; các chỉ tiêu NH4+, NO3-, PO43- bằng máy quang phổ khả kiến DR/2000 HACH; tổng chất rắn lơ lửng (TSS) bằng phương pháp chuẩn; và kim loại nặng trên máy quang phổ hấp thụ nguyên tử AAS-320 PERKIN ELMER.
  • Chất lượng không khí và tiếng ồn: Đo tiếng ồn bằng thiết bị Integrating Sound Level Meter Type 6226 theo TCVN 5964-2005; nồng độ bụi TSP bằng máy Epam-5000; các khí SO2, NOx, CO được hấp thụ định lượng và phân tích bằng phương pháp trắc quang.
  • Chất lượng đất: Đo pH bằng pH meter theo TCVN 4401:2004; hàm lượng kim loại nặng (Cr, Cd, Pb, Zn) bằng máy AAS theo TCVN 6496:2004.
• Phương pháp đánh giá nhanh và tham vấn: Ứng dụng hệ số ô nhiễm của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO 1993) để dự báo tải lượng chất thải chăn nuôi và sinh hoạt, kết hợp điều tra phỏng vấn cộng đồng dân cư và xin ý kiến chuyên gia đầu ngành. Timeline nghiên cứu và xử lý dữ liệu được hoàn tất vào tháng 01/2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng chất lượng môi trường nền đạt chuẩn an toàn cao:
   • Môi trường nước mặt tại cả 5 vị trí quan trắc đều đạt quy chuẩn QCVN 08:2008/BTNMT (cột B). Hàm lượng COD dao động từ 9,51 đến 11,32 mg/l (thấp hơn giới hạn cho phép 30 mg/l từ 2,65 đến 3,15 lần); BOD5 dao động từ 4,02 đến 6,86 mg/l (thấp hơn quy chuẩn 15 mg/l từ 2,18 đến 3,73 lần); nồng độ oxy hòa tan DO duy trì ở mức cao từ 5,07 đến 5,82 mg/l; tổng chất rắn lơ lửng SS chỉ từ 14,30 đến 23,20 mg/l.
   • Môi trường không khí xung quanh rất trong lành: Nồng độ bụi tổng số TSP chỉ từ 0,01 đến 0,03 mg/m³ (quy chuẩn QCVN 05:2009/BTNMT là 0,3 mg/m³); các khí độc hại SO2 (0,013 - 0,024 mg/m³) và NOx (0,010 - 0,017 mg/m³) đều thấp hơn ngưỡng cho phép hàng chục lần; độ ồn dao động 60 - 64 dBA, nằm dưới giới hạn tối đa 70 dBA của QCVN 26:2010/BTNMT.
   • Môi trường đất có độ mùn khá (1,39 - 4,36%), hàm lượng kim loại nặng cực thấp (chì Pb từ 0,31 - 0,57 mg/kg so với giới hạn 100 mg/kg; kẽm Zn từ 33,34 - 102,28 mg/kg so với giới hạn 200 mg/kg theo QCVN 03:2008/BTNMT).
2. Khẳng định năng lực cấp nước thủy lợi và phòng chống thiên tai vượt trội: Hồ chứa Quan Sơn đóng vai trò là xương sống thủy lợi của huyện với 7 hệ thống công trình đầu mối dẫn nước chính. Năng lực tưới thực tế phục vụ 3.528 ha đất nông nghiệp, phân bổ qua kênh Cầu Dậm (1.238 ha), kênh Bình Lạng (886 ha), kênh hồ 2 (665 ha), kênh hồ 1 (337 ha), trạm bơm Đồi Mo (305 ha), kênh Đồng Bưởi (137 ha) và kênh Núi Mối (77 ha). Tuyến đập đất dài 13,424 km kết hợp đập tràn chính dài 369 m đảm bảo an toàn cắt giảm đỉnh lũ sông Mỹ Hà và bảo vệ an toàn sản xuất cho khu vực hạ du.
3. Phát hiện dấu hiệu gia tăng tải lượng ô nhiễm cục bộ tại vùng hạ lưu: Dù chất lượng tổng thể còn tốt, sự phân bố ô nhiễm không đồng đều. Khu vực hồ Giang Nội và đập Quan Sơn ghi nhận nồng độ Coliform, COD và BOD5 cao hơn rõ rệt so với hồ Tuy Lai ở thượng nguồn.

Thảo luận kết quả

Khi trực quan hóa dữ liệu qua biểu đồ so sánh không gian, các thông số COD, BOD5 và SS thể hiện xu hướng tăng dần một cách liên tục từ phía Bắc xuống phía Nam (từ hồ Tuy Lai qua đập Vĩnh An đến đập Quan Sơn). Cụ thể, hàm lượng COD tăng từ 9,51 mg/l lên 11,32 mg/l (tăng 19,03%), BOD5 tăng từ 4,02 mg/l lên 6,86 mg/l (tăng 70,64%) và SS tăng từ 14,30 mg/l lên 23,20 mg/l (tăng 62,24%).

Nguyên nhân chính xuất phát từ mật độ dân cư và cường độ hoạt động kinh tế. Xã Hợp Tiến ở phía Nam có mật độ dân số cao nhất (847 người/km²), đồng thời tập trung bến đò trung tâm, nhà khách và khu nuôi cá lồng thương phẩm. Tải lượng nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý cùng phân gia cầm, thủy cầm từ hàng chục nghìn con nuôi thả trực tiếp trên mặt nước đang gây sức ép lớn lên khả năng tự làm sạch của thủy vực. So sánh với các nghiên cứu thủy sinh cùng giai đoạn, tính đa dạng của các loài cá và thực vật thủy sinh (sen, súng, ấu) cũng có xu hướng suy giảm tại những vùng nước có tải lượng chất hữu cơ cao. Nếu không có các giải pháp can thiệp kịp thời, hiện tượng phú dưỡng hóa cục bộ vào mùa khô kiệt (khi lượng bốc hơi lên tới 113 mm/tháng) sẽ trở thành nguy cơ hiện hữu.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm bảo vệ chức năng môi trường và khai thác bền vững hồ chứa Quan Sơn, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược:

1. Kiên cố hóa và hiện đại hóa hệ thống hạ tầng thủy lợi: UBND huyện Mỹ Đức phối hợp với Công ty Thủy lợi Sông Đáy triển khai kiên cố hóa 100% hệ thống kênh mương chính (nhất là kênh hồ 2 dài 6.930 m và kênh Cầu Dậm dài 8.238 m) trong giai đoạn 2014 - 2018. Mục tiêu giảm tỷ lệ thất thoát nước tưới từ mức ước tính 25% xuống dưới 10%, đảm bảo cấp đủ nước cho 3.528 ha đất lúa trong mọi điều kiện hạn hán.
2. Xây dựng công trình kiểm soát và xử lý nước thải du lịch - dịch vụ: Công ty Cổ phần Thủy sản và Du lịch Quan Sơn chủ trì lắp đặt toàn diện hệ thống bể tự hoại 3 ngăn cải tiến và trạm xử lý nước thải tập trung công suất 150 m³/ngày đêm tại các khu đón tiếp khách du lịch trước năm 2016. Đảm bảo 100% nước thải phát sinh từ hoạt động dịch vụ đạt quy chuẩn QCVN 14:2008/BTNMT trước khi xả ra môi trường tiếp nhận.
3. Quy hoạch phân vùng sinh thái và chuyển đổi mô hình chăn nuôi: Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội cùng chính quyền 4 xã ven hồ thiết lập hành lang bảo vệ nguồn nước tối thiểu 200 m tính từ mép nước hồ chứa. Tổ chức di dời các trang trại gia cầm quy mô lớn ra khỏi lòng hồ, chuyển đổi sang mô hình đệm lót sinh học nhằm cắt giảm 40% tải lượng hữu cơ phát thải vào năm 2020.
4. Thiết lập mạng lưới quan trắc môi trường định kỳ và cảnh báo sớm: Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Mỹ Đức tổ chức quan trắc chất lượng nước và không khí định kỳ 4 lần/năm tại 5 điểm trọng yếu (NM1 - NM5), ứng dụng phần mềm quản lý dữ liệu số hóa để theo dõi dung tích đón lũ và cảnh báo nguy cơ ô nhiễm nguồn nước mặt từ năm 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý Nhà nước về Môi trường và Thủy lợi: Nắm bắt phương pháp luận đánh giá chức năng môi trường toàn diện của hệ thống hồ chứa bán sơn địa, phục vụ trực tiếp cho công tác quy hoạch lưu vực, cấp phép khai thác tài nguyên nước và phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường.
• Doanh nghiệp kinh doanh du lịch sinh thái và thủy sản: Khai thác dữ liệu phân vùng cảnh quan, áp dụng quy trình nuôi trồng thủy sản an toàn sinh học kết hợp dịch vụ du lịch trải nghiệm mà không xâm hại đến cảnh quan tự nhiên.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Khoa học Môi trường: Sử dụng công trình như một tài liệu tham khảo chuẩn mực về quy trình lấy mẫu thực địa theo TCVN, phương pháp ứng dụng hệ số phát thải WHO và mô hình phân tích chức năng môi trường.
• Chính quyền địa phương các cấp tại huyện Mỹ Đức: Sử dụng hệ thống chỉ tiêu và số liệu thực địa để xây dựng quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ an ninh nguồn nước nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới bền vững.

Câu hỏi thường gặp

• Chất lượng nước mặt hồ chứa Quan Sơn hiện nay đáp ứng những mục đích sử dụng nào?
  Số liệu thực nghiệm tại 5 điểm quan trắc cho thấy các chỉ tiêu pH (7,00 - 7,10), DO (5,07 - 5,82 mg/l), COD (9,51 - 11,32 mg/l) và BOD5 (4,02 - 6,86 mg/l) đều nằm trong ngưỡng an toàn của QCVN 08:2008/BTNMT cột B. Nguồn nước đáp ứng tốt cho mục đích tưới tiêu nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản nước ngọt và phục vụ giao thông thủy nội địa cho du lịch.

• Hồ chứa Quan Sơn giữ vai trò gì trong cấu trúc kinh tế nông nghiệp huyện Mỹ Đức?
  Hồ là nguồn cung cấp nước tưới trọng yếu cho 3.528 ha lúa và hoa màu thuộc các xã phía Bắc qua 7 trục kênh chính. Nguồn nước tự chảy từ hồ giúp giảm áp lực vận hành và tiết kiệm chi phí điện năng lớn từ các trạm bơm ven sông Đáy trong mùa khô hạn.

• Những nguy cơ ô nhiễm môi trường tiềm tàng lớn nhất đối với lòng hồ là gì?
  Nguy cơ lớn nhất đến từ nước thải sinh hoạt của hơn 35.000 dân cư vùng đệm chưa qua xử lý và phân thải từ hoạt động chăn thả gia cầm, thủy cầm ven hồ. Các nguồn thải này làm gia tăng hàm lượng chất hữu cơ và vi sinh vật, biểu hiện qua chỉ số BOD5 tăng lên 6,86 mg/l tại khu vực đập chính.

• Luận văn đã sử dụng phương pháp nào để tính toán và dự báo tải lượng ô nhiễm?
  Nghiên cứu kết hợp phương pháp phân tích hóa lý hiện trường với phương pháp đánh giá nhanh của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO 1993). Phương pháp này giúp tính toán chính xác tải lượng BOD, COD, chất rắn lơ lửng phát sinh từ dân số và số lượng vật nuôi quanh lưu vực.

• Giải pháp nào được ưu tiên hàng đầu để phát triển bền vững hồ chứa Quan Sơn?
  Ưu tiên hàng đầu là kiên cố hóa hệ thống kênh mương để giảm thất thoát nước dưới 10%, kết hợp quy hoạch hành lang bảo vệ lòng hồ và kiểm soát 100% nguồn nước thải từ các hoạt động dịch vụ du lịch bằng công nghệ bể tự hoại chuẩn trước khi xả ra môi trường.

Kết luận

• Luận văn đã đánh giá toàn diện 4 chức năng môi trường cốt lõi của hồ chứa Quan Sơn (quy mô 959 ha mặt nước, dung tích 12 triệu m³), khẳng định vai trò là trung tâm sinh thái - thủy lợi của vùng phía Nam Hà Nội.
• Dữ liệu thực nghiệm xác nhận chất lượng môi trường đất, nước, không khí đều đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, trong đó chỉ số COD nước mặt thấp hơn giới hạn cho phép 2,7 lần.
• Làm rõ năng lực phục vụ tưới tiêu thực tế cho 3.528 ha đất nông nghiệp và hiệu quả cắt giảm lũ rừng ngang của tuyến đập dài 13,424 km.
• Nhận diện xu hướng suy giảm nhẹ chất lượng nước từ thượng lưu về hạ lưu do áp lực từ chăn nuôi gia cầm và nước thải dịch vụ du lịch tại xã Hợp Tiến.
• Xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp kỹ thuật và quản lý đồng bộ với lộ trình thực hiện cụ thể nhằm đạt mục tiêu phát triển bền vững.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp cơ sở khoa học định lượng đầu tiên về chức năng môi trường hồ Quan Sơn, mở đường cho việc xây dựng cơ chế quản lý tích hợp lưu vực trong giai đoạn tiếp theo. Các cơ quan quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn bộ số liệu và mô hình phân tích của luận văn để ứng dụng hiệu quả vào công tác bảo vệ môi trường thực tế tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu Chương 3: Kết quả nghiên cứu và thảo luận Kết luận và kiến nghị Tài liệu tham khảo và phụ lục 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan về chức năng môi trƣờng 1. Khái niệm chung về chức năng môi trường 1. Khái niệm chung về môi trường - Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo có quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên (Điều 1, Luật Bảo Vệ Môi Trường của Việt Nam, 1993).

- Môi trường là một phần của ngoại cảnh, bao gồm các hiện tượng và các thực thể của tự nhiên.mà ở đó, cá thể, quần thể, loài. có quan hệ trực tiếp hoặc gián tiếp bằng các phản ứng thích nghi của mình (Vũ Trung Tạng, 2000). Từ định nghĩa này ta có thể phân biệt được đâu là môi trường của loài này mà không phải là môi trường của loài khác. Chẳng hạn như mặt biển là môi trường của sinh vật màng nước (Pleiston và Neiston), song không phải là môi trường của những loài sống ở đáy sâu hàng ngàn mét và ngược lại.

- Đối với con người, môi trường chứa đựng nội dung rộng hơn. Theo định nghĩa của UNESCO (1981) thì môi trường của con người bao gồm toàn bộ các hệ thống tự nhiên và các hệ thống do con người tạo ra, những cái hữu hình (đô thị, hồ chứa.) và những cái vô hình (tập quán, niềm tin, nghệ thuật.), trong đó con người sống bằng lao động của mình, họ khai thác các tài nguyên thiên nhiên và nhân tạo nhằm thoả mãn những nhu cầu của mình. Như vậy, môi trường sống đối với con người không chỉ là nơi tồn tại, sinh trưởng và phát triển cho một thực thể sinh vật là con người mà còn là “khung cảnh của cuộc sống, của lao động và sự nghỉ ngơi của con người”. - Thuật ngữ Trung Quốc gọi môi trường là “hoàn cảnh” đó là từ chính xác chỉ điều kiện sống của cá thể hoặc quần thể sinh vật.

Sinh vật và con người không thể tách rời khỏi môi trường của mình. Môi trường nhân văn (Human environment - môi trường sống của con người) bao gồm các yếu tố vật lý, hóa học 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] của đất, nước, không khí, các yếu tố sinh học và điều kiện kinh tế - xã hội tác động hàng ngày đến sự sống của con người. Khái niệm chung về chức năng môi trường Đối với sinh vật nói chung và con người nói riêng thì môi trường sống có các chức năng cơ bản sau: i). Môi trường là không gian sống cho con người và thế giới sinh vật - Trong cuộc sống hàng ngày, mỗi một người đều cần một không gian nhất định để phục vụ cho các hoạt động sống như: nhà ở, nơi nghỉ, nơi để sản xuất.Như vậy chức năng này đòi hỏi môi trường phải có một phạm vi không gian thích hợp cho mỗi con người.

Không gian này lại đòi hỏi phải đạt đủ những tiêu chuẩn nhất định về các yếu tố vật lý, hoá học, sinh học, cảnh quan và xã hội. - Yêu cầu về không gian sống của con người thay đổi tuỳ theo trình độ khoa học và công nghệ. Tuy nhiên, trong việc sử dụng không gian sống và quan hệ với thế giới tự nhiên, có 2 tính chất mà con người cần chú ý là tính chất tự cân bằng (homestasis), nghĩa là khả năng của các hệ sinh thái có thể gánh chịu trong điều kiện khó khăn nhất và tính bền vững của hệ sinh thái.