Luận văn thạc sĩ ueh nghiên cứu các nhân tố tác động đến nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp trên ttck việt nam

Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong luận văn thạc sĩ UEH.

• Tác giả: Đỗ Thị Trúc Phương
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Thị Lanh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Nghiên Cứu Các Nhân Tố Tác Động Đến Nắm Giữ Tiền Mặt Của Doanh Nghiệp Trên Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: Lý do chọn đề tài
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Kết cấu bài nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Cơ sở lý thuyết
• 2.1.1. Thuyết đánh đổi (Trade-off theory)
• 2.1.2. Lợi ích của việc nắm giữ tiền mặt
• 2.1.3. Chi phí của việc nắm giữ tiền mặt
• 2.1.4. Thuyết trật tự phân hạng (Pecking order theory)
• 2.1.5. Thuyết dòng tiền tự do (Free cash flow theory)
• 2.2. Nghiên cứu thực nghiệm về các nhân tố tác động đến nắm giữ tiền mặt
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Lựa chọn mô hình
• 3.2. Mô tả biến nghiên cứu
• 3.2.1. Biến phụ thuộc
• 3.2.2. Biến giải thích
• 3.2.3. Biến công cụ
• 3.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp kỹ thuật
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Phân tích tương quan giữa các biến nghiên cứu
• 4.2.1. Phân tích tương quan giữa các biến trong mô hình tổng thể nền kinh tế
• 4.2.2. Phân tích tương quan giữa các biến trong mô hình đơn ngành
• 4.3. Kiểm định phương sai thay đổi
• 4.4. Kiểm định tính nội sinh của mô hình
• 4.5. Kết quả hồi quy mô hình nghiên cứu các nhân tố tác động đến tỷ lệ nắm giữ tiền của doanh nghiệp
• 4.5.1. Phân tích tác động của các nhân tố đến nắm giữ tiền mặt trên tổng thể nền kinh tế (nghiên cứu mô hình 1)
• 4.5.2. Phân tích đơn ngành về các nhân tố tác động đến nắm giữ tiền mặt (nghiên cứu mô hình 2)
• 4.5.3. Nghiên cứu sự khác biệt trong việc nắm giữ tiền mặt giữa các ngành kinh tế (nghiên cứu mô hình 3)
• 4.6. Hạn chế của bài nghiên cứu
• 4.7. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến nắm giữ tiền mặt

Nghiên cứu này nhằm xác định và phân tích các yếu tố tác động đến việc nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Việc nắm giữ tiền mặt không chỉ là một chiến lược tài chính quan trọng mà còn phản ánh tình hình tài chính của doanh nghiệp. Các yếu tố như hệ số nợ, khả năng sinh lợi và quy mô công ty đều có thể ảnh hưởng đến quyết định này.

1.1. Các lý do doanh nghiệp cần nắm giữ tiền mặt

Doanh nghiệp cần nắm giữ tiền mặt để đảm bảo khả năng thanh toán và phòng ngừa rủi ro tài chính. Việc có sẵn tiền mặt giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong việc đầu tư và ứng phó với các tình huống khẩn cấp.

1.2. Tình hình nắm giữ tiền mặt trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang chứng kiến sự gia tăng trong việc nắm giữ tiền mặt của các doanh nghiệp. Điều này phản ánh sự thận trọng trong quản lý tài chính trong bối cảnh kinh tế không ổn định.

II. Vấn đề và thách thức trong việc nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp

Việc nắm giữ tiền mặt không chỉ đơn thuần là một quyết định tài chính mà còn liên quan đến nhiều thách thức. Doanh nghiệp phải cân nhắc giữa lợi ích và chi phí của việc giữ tiền mặt. Sự thiếu hụt tiền mặt có thể dẫn đến tình trạng mất khả năng thanh toán, trong khi việc giữ quá nhiều tiền mặt có thể gây lãng phí cơ hội đầu tư.

2.1. Rủi ro tài chính khi thiếu tiền mặt

Thiếu tiền mặt có thể khiến doanh nghiệp không thể thanh toán các khoản nợ đến hạn, dẫn đến tình trạng phá sản. Điều này đặc biệt nghiêm trọng trong bối cảnh kinh tế khó khăn.

2.2. Chi phí cơ hội của việc nắm giữ tiền mặt

Khi doanh nghiệp giữ quá nhiều tiền mặt, họ có thể bỏ lỡ cơ hội đầu tư sinh lời. Chi phí cơ hội này cần được xem xét kỹ lưỡng để tối ưu hóa lợi nhuận.

III. Phương pháp nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến nắm giữ tiền mặt

Nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy GMM để phân tích các yếu tố tác động đến nắm giữ tiền mặt. Mô hình này giúp kiểm soát các vấn đề nội sinh và cung cấp kết quả chính xác hơn về mối quan hệ giữa các biến.

3.1. Mô hình hồi quy GMM trong nghiên cứu

Mô hình GMM cho phép kiểm soát các yếu tố nội sinh, giúp xác định rõ ràng hơn các yếu tố tác động đến nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp.

3.2. Dữ liệu và phương pháp thu thập

Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính của 115 công ty phi tài chính niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2007-2014.

IV. Kết quả nghiên cứu về các yếu tố tác động đến nắm giữ tiền mặt

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng hệ số nợ, khả năng sinh lợi và tài sản thanh khoản thay thế tiền mặt đều có tác động đáng kể đến tỷ lệ nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp. Các yếu tố này cần được xem xét kỹ lưỡng trong quản lý tài chính.

4.1. Tác động của hệ số nợ đến nắm giữ tiền mặt

Hệ số nợ cao có thể dẫn đến việc doanh nghiệp giữ ít tiền mặt hơn, do áp lực tài chính từ các khoản nợ phải trả.

4.2. Khả năng sinh lợi và nắm giữ tiền mặt

Khả năng sinh lợi cao thường đi kèm với tỷ lệ nắm giữ tiền mặt cao, cho thấy doanh nghiệp có khả năng tạo ra lợi nhuận tốt từ các khoản đầu tư.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu tiếp theo về nắm giữ tiền mặt

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán Việt Nam chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố tài chính. Các nhà quản lý cần chú ý đến những yếu tố này để tối ưu hóa chiến lược tài chính của mình.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cung cấp cái nhìn sâu sắc về các yếu tố ảnh hưởng đến nắm giữ tiền mặt, từ đó giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định tài chính hợp lý.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần có thêm nhiều nghiên cứu để khám phá sâu hơn về các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến nắm giữ tiền mặt, cũng như sự khác biệt giữa các ngành kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn suy giảm tăng trưởng kinh tế từ năm 2008 đến năm 2014, hàng trăm nghìn doanh nghiệp tại Việt Nam đã rơi vào tình trạng kiệt quệ tài chính, thậm chí đối mặt với nguy cơ phá sản kỹ thuật khi thiếu hụt thanh khoản ngắn hạn dù giá trị tài sản ròng vẫn dương. Vấn đề kiểm soát và quản trị tiền mặt trở thành trọng tâm hàng đầu trong chiến lược tài chính doanh nghiệp nhằm cân bằng giữa chi phí cơ hội và khả năng thanh toán nợ đến hạn. Đề tài luận văn thạc sĩ kinh tế chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng tập trung nghiên cứu, nhận diện và đo lường chiều hướng tác động của các nhân tố tài chính đến tỷ lệ nắm giữ tiền mặt của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Mục tiêu cụ thể của công trình là xác định mức độ tác động của cấu trúc vốn, chính sách cổ tức, khả năng sinh lời, tài sản thanh khoản thay thế và quy mô công ty đến tỷ lệ dự trữ tiền mặt trên phạm vi toàn bộ nền kinh tế lẫn từng ngành kinh tế riêng biệt. Phạm vi dữ liệu được thu thập gồm 115 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên hai sở giao dịch HSX và HNX trong chuỗi thời gian 8 năm từ năm 2007 đến năm 2014, tạo thành bộ dữ liệu bảng cân đối gồm 920 quan sát thuộc 5 nhóm ngành chính: công nghiệp, dịch vụ, hàng tiêu dùng, vật liệu cơ bản và nhóm ngành khác. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi chỉ ra tỷ lệ nắm giữ tiền mặt trung bình của doanh nghiệp Việt Nam đạt mức 12.40% tổng tài sản, trong khi tỷ trọng nợ bình quân chiếm tới 44.69%, qua đó cung cấp cơ sở khoa học giúp nhà quản trị thiết lập tỷ lệ tiền mặt mục tiêu tối ưu, hạn chế rủi ro thanh khoản và nâng cao giá trị doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên ba trụ cột lý thuyết tài chính doanh nghiệp kinh điển:

1. Thuyết đánh đổi (Trade-off Theory): Theo mô hình của Miller và Orr năm 1966 cùng các nghiên cứu mở rộng của Kim và cộng sự năm 1998, Opler và cộng sự năm 1999, doanh nghiệp xác định mức tiền mặt tối ưu bằng cách cân bằng giữa chi phí biên và lợi ích biên. Lợi ích của việc nắm giữ tiền mặt xuất phát từ động cơ giao dịch và động cơ phòng ngừa theo quan điểm của Keynes năm 1936, giúp doanh nghiệp tránh chi phí huy động vốn bên ngoài đắt đỏ và giảm thiểu rủi ro khủng hoảng tài chính. Ngược lại, chi phí của tiền mặt là chi phí cơ hội từ việc không đầu tư vào các dự án sinh lợi có tỷ suất cao hơn mức lãi suất tiền gửi không kỳ hạn vốn chỉ dao động dưới 7%/năm hoặc thấp hơn chi phí sử dụng vốn bình quân WACC.
2. Thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory): Khởi xướng bởi Donaldson năm 1961 và hoàn thiện bởi Myers và Majluf năm 1984, lý thuyết này nhấn mạnh sự bất cân xứng thông tin trên thị trường vốn. Doanh nghiệp ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ trước tiên, tiếp đến là phát hành nợ vay và cuối cùng mới phát hành cổ phiếu. Lượng tiền mặt tích trữ là kết quả tích lũy thuần túy từ thặng dư hoạt động kinh doanh thay vì một mục tiêu cố định.
3. Thuyết dòng tiền tự do và chi phí đại diện (Free Cash Flow Theory): Được Jensen phát triển năm 1986, lý thuyết chỉ ra động cơ đại diện của các nhà điều hành muốn tích lũy nhiều tiền mặt để gia tăng quyền tự quyết, giảm áp lực giám sát từ thị trường và né tránh kỷ luật thanh toán nợ vay.

Mô hình nghiên cứu chuẩn hóa các khái niệm cốt lõi bao gồm: Tỷ lệ nắm giữ tiền mặt (CASH), Hệ số nợ (LEV), Tỷ lệ chi trả cổ tức (DPO), Khả năng sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE), Tài sản thanh khoản thay thế tiền mặt (LIQ) và Quy mô doanh nghiệp (SIZE).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu sơ cấp được trích xuất trực tiếp từ báo cáo tài chính kiểm toán giai đoạn 2007-2014 của 115 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên hai sàn HSX và HNX, tạo nên bộ dữ liệu bảng cân đối gồm 920 quan sát. Phương pháp chọn mẫu áp dụng theo chuẩn phân ngành quốc tế ICB (Industry Classification Benchmark) nhằm đảm bảo tính đại diện cao cho 5 nhóm ngành kinh tế.

Về phương pháp phân tích, nghiên cứu lựa chọn kỹ thuật hồi quy GMM hệ thống (System Generalized Method of Moments). Lý do cốt lõi của việc chọn System GMM thay vì hồi quy OLS gộp, mô hình tác động cố định (FEM) hay tác động ngẫu nhiên (REM) là vì dữ liệu tài chính thực tế vi phạm giả định phương sai không đổi với kiểm định Breusch-Pagan cho giá trị p bằng 0.0000, đồng thời xuất hiện mối quan hệ nội sinh nghiêm trọng giữa hệ số nợ, chính sách cổ tức và lượng tiền mặt nắm giữ được xác nhận qua kiểm định Durbin-Wu-Hausman với chi-square đạt 16.82 cùng giá trị p bằng 0.00023. Nghiên cứu sử dụng hai biến công cụ phù hợp là biến tài sản hữu hình (TANGI) cho biến nội sinh LEV và biến dòng tiền (CFLOW) cho biến nội sinh DPO. Các kiểm định chẩn đoán gồm kiểm định Hansen xác nhận biến công cụ không tương quan với phần dư và kiểm định Arellano-Bond khẳng định mô hình không bị hiện tượng tự tương quan chuỗi bậc hai AR(2). Hệ số nhân tử phóng đại phương sai trung bình VIF đạt 1.12 nhỏ hơn 10, chứng minh mô hình hoàn toàn không xảy ra hiện tượng đa cộng tuyến.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu mang lại những phát hiện thực nghiệm quan trọng về hành vi dự trữ thanh khoản của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam:

• Tỷ lệ dự trữ tiền mặt bình quân ở mức cao: Tỷ lệ CASH trung bình của mẫu tổng thể đạt 12.40% tổng tài sản. Mức dự trữ này cao hơn đáng kể so với mức ghi nhận tại nhiều quốc gia phát triển như Tây Ban Nha với 6.50%, Anh với 9.90% hay Canada với 3.18%, phản ánh thực tế thị trường vốn Việt Nam có mức độ bất cân xứng thông tin cao và chi phí giao dịch còn lớn.
• Hệ số nợ tác động tiêu cực mạnh mẽ đến tỷ lệ nắm giữ tiền mặt: Biến LEV với mức nợ trung bình 44.69% có mối tương quan âm có ý nghĩa thống kê ở mức 1% với tỷ lệ tiền mặt, hệ số hồi quy ước lượng đạt khoảng -0.222. Kết quả này ủng hộ quan điểm thuyết trật tự phân hạng khi nợ vay được xem là công cụ thay thế cho tiền mặt nhằm giảm thiểu chi phí nắm giữ thanh khoản nhàn rỗi.
• Khả năng sinh lời tác động tích cực đến mức dự trữ tiền: Biến ROE với mức trung bình 16.02% có hệ số hồi quy dương khoảng +0.089 có ý nghĩa thống kê ở mức 1%. Các doanh nghiệp có tỷ suất sinh lời cao tạo ra dòng tiền tích lũy dồi dào, từ đó gia tăng lượng tiền mặt giữ lại để tái đầu tư.
• Tài sản thanh khoản thay thế có tương quan nghịch biến cao: Biến LIQ đạt tỷ trọng trung bình từ 45.10% đến 52.40% tổng tài sản mang hệ số hồi quy âm khoảng -0.235 với độ tin cậy 99%, khẳng định vai trò của tài sản ngắn hạn khác trong việc thay thế tiền mặt theo đúng dự báo của thuyết đánh đổi.

Thảo luận kết quả

Khi mô tả qua đồ thị biến thiên theo chuỗi thời gian 2007-2014, tỷ lệ nắm giữ tiền mặt ghi nhận đáy sâu nhất vào năm 2008 ở mức 10.09% do ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu khiến thanh khoản bị suy giảm, nhưng ngay sau đó đã bật tăng vọt lên 14.90% vào năm 2009 và duy trì ổn định quanh mức 12-13% ở các năm tiếp theo. Điều này phản ánh rõ nét phản ứng phòng vệ của doanh nghiệp Việt Nam khi chủ động tăng dự trữ tiền để đối phó với các cú sốc vĩ mô bất ngờ.

Bảng so sánh cơ cấu tài chính giữa các ngành cho thấy sự phân hóa sâu sắc. Ngành dịch vụ ghi nhận tỷ lệ nắm giữ tiền mặt bình quân cao nhất ở mức 14.60% song hành cùng mức sử dụng nợ cao nhất đạt 46.20% và tỷ lệ cổ tức bình quân 44.00%. Trái lại, ngành hàng tiêu dùng có tỷ lệ tiền mặt thấp nhất ở mức 10.02% nhưng lại sở hữu tỷ lệ tài sản thanh khoản thay thế cao nhất đạt 52.40% cùng tỷ suất sinh lời ROE vượt trội 17.60%. Ngành vật liệu cơ bản duy trì mức tiền mặt 13.90% và mức sinh lời 17.60%. Kết quả này tương đồng với các phát hiện quốc tế của Basil Al-Najjar năm 2013 và Ferreira cùng Vilela năm 2004, chứng minh rằng đặc trưng công nghệ, chu kỳ kinh doanh và cấu trúc tài sản của từng ngành chi phối trực tiếp đến chính sách thanh khoản của doanh nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực nghiệm, bốn nhóm giải pháp quản trị tài chính được đề xuất cụ thể như sau:

1. Tái cấu trúc tỷ lệ nợ vay về ngưỡng an toàn: Hội đồng Quản trị và Giám đốc Tài chính (CFO) cần rà soát lại cơ cấu nguồn vốn, chủ động hạ tỷ trọng đòn bẩy tài chính từ mức bình quân trên 44.69% xuống ngưỡng kiểm soát 35-40% trong lộ trình 12-24 tháng. Việc kiểm soát nợ giúp doanh nghiệp giải phóng áp lực trả lãi ngắn hạn, từ đó giảm áp lực phải duy trì đệm tiền mặt quá lớn để dự phòng rủi ro phá sản kỹ thuật.
2. Tối ưu hóa vòng quay tài sản thanh khoản thay thế: Phòng Tài chính – Kế toán cần thiết lập hệ thống quản trị hàng tồn kho và các khoản phải thu chặt chẽ nhằm duy trì tỷ lệ LIQ linh hoạt quanh mức 45-50% tổng tài sản, phấn đấu rút ngắn chu chuyển tiền mặt trong vòng 6-12 tháng. Việc quản trị tốt các tài sản ngắn hạn có tính thanh khoản cao cho phép doanh nghiệp cắt giảm lượng tiền mặt nhàn rỗi hưởng lãi suất thấp xuống mức tối ưu 10-12%.
3. Trích lập quỹ dự phòng thanh khoản từ nguồn lợi nhuận giữ lại: Ban Điều hành doanh nghiệp cần xây dựng quy chế phân phối lợi nhuận rõ ràng, giữ lại từ 15% đến 20% lợi nhuận sau thuế từ mức sinh lời ROE hàng năm để bổ sung trực tiếp vào nguồn vốn lưu động nội bộ thay vì phụ thuộc vào các gói tín dụng ngắn hạn đắt đỏ từ ngân hàng.
4. Phân bổ hạn mức tiền mặt theo đặc thù từng nhóm ngành: Khối Quản trị Chiến lược cần xây dựng chính sách tiền mặt chuyên biệt theo từng lĩnh vực. Doanh nghiệp ngành dịch vụ cần duy trì đệm tiền mặt từ 14% đến 15% để bảo đảm an toàn chi phí vận hành, trong khi doanh nghiệp ngành hàng tiêu dùng nên đẩy mạnh khai thác tài sản thay thế để hạ tỷ lệ tiền mặt xuống dưới 10%, tiến hành rà soát định kỳ hàng quý.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu cung cấp giá trị tham khảo chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Ban Lãnh đạo doanh nghiệp và Giám đốc Tài chính (CFO): Sử dụng các mô hình định lượng và hệ số hồi quy trong bài viết để hoạch định chính sách dự trữ tiền mặt tối ưu quanh mức chuẩn 12.40%, cân đối hài hòa giữa mục tiêu sinh lời và an toàn thanh khoản theo từng chu kỳ kinh doanh.
• Chuyên viên phân tích tài chính và Nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán: Áp dụng khung phân tích tương quan giữa hệ số nợ 44.69%, tỷ suất ROE 16.02% và lượng tiền mặt nắm giữ để đánh giá chất lượng quản trị, mức độ lành mạnh tài chính và khả năng chống chịu rủi ro của các cổ phiếu niêm yết trên sàn HSX và HNX.
• Cơ quan Quản lý Nhà nước và Sở Giao dịch Chứng khoán: Tham khảo luận cứ về sự bất cân xứng thông tin trên thị trường mới nổi để hoàn thiện các quy định về công bố thông tin minh bạch, giúp hạ thấp chi phí giao dịch và chi phí huy động vốn của toàn nền kinh tế.
• Học viên cao học, Nghiên cứu sinh ngành Tài chính – Ngân hàng: Vận dụng phương pháp kinh tế lượng tiên tiến System GMM xử lý trọn vẹn hiện tượng nội sinh và phương sai thay đổi trên bộ dữ liệu bảng 920 quan sát làm tài liệu tham khảo cho các công trình nghiên cứu học thuật liên quan.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao tỷ lệ nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp Việt Nam (12.40%) lại cao hơn đáng kể so với các nước phát triển?
Do thị trường tài chính Việt Nam là thị trường mới nổi, mức độ bất cân xứng thông tin và chi phí giao dịch còn ở mức cao. Các doanh nghiệp gặp nhiều rào cản khi tiếp cận nguồn vốn vay ngân hàng nhanh chóng, buộc phải chủ động dự trữ lượng tiền mặt cao gấp đôi các nước phát triển như Tây Ban Nha (6.50%) hay Canada (3.18%) để thực hiện động cơ phòng ngừa rủi ro.

Vấn đề nội sinh trong mô hình nghiên cứu nắm giữ tiền mặt được phát hiện và xử lý như thế nào?
Vấn đề nội sinh xuất hiện do sự tương tác đồng thời giữa cấu trúc vốn (LEV), cổ tức (DPO) và tiền mặt (CASH). Nghiên cứu dùng kiểm định Durbin-Wu-Hausman cho kết quả bác bỏ giả thuyết ngoại sinh với giá trị p bằng 0.00023. Mô hình đã sử dụng phương pháp System GMM kết hợp biến công cụ TANGI và CFLOW để loại bỏ triệt để sai số thiên lệch.

Mối quan hệ ngược chiều giữa hệ số nợ và tỷ lệ nắm giữ tiền mặt phản ánh điều gì?
Hệ số hồi quy âm (-0.222) giữa biến LEV và CASH phản ánh rằng doanh nghiệp có xu hướng sử dụng nợ vay như một công cụ thay thế cho tiền mặt. Doanh nghiệp vay nợ nhiều sẽ chịu áp lực trả nợ lớn nên không thể duy trì lượng tiền mặt nhàn rỗi quá cao, đồng thời chịu sự giám sát chặt chẽ từ phía chủ nợ.

Các ngành kinh tế tại Việt Nam có sự khác biệt như thế nào về tỷ lệ nắm giữ tiền mặt?
Ngành dịch vụ nắm giữ lượng tiền mặt cao nhất với mức 14.60% tổng tài sản do nhu cầu vốn lưu động tức thời lớn. Ngược lại, ngành hàng tiêu dùng chỉ giữ 10.02% tiền mặt nhờ sở hữu tỷ lệ tài sản thanh khoản thay thế cao vượt trội lên tới 52.40%, cho phép chuyển đổi nhanh thành tiền khi có nhu cầu.

Khả năng sinh lời tác động như thế nào đến quyết định tích lũy tiền mặt của doanh nghiệp?
Biến ROE mang hệ số dương (+0.089) có ý nghĩa thống kê ở mức 1%, chứng minh mối quan hệ đồng biến chặt chẽ. Doanh nghiệp kinh doanh hiệu quả tạo ra thặng dư dòng tiền nội bộ lớn, theo thuyết trật tự phân hạng sẽ ưu tiên giữ lại nguồn tiền mặt này để chủ động tài trợ cho các cơ hội đầu tư tương lai.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích thành công bộ dữ liệu bảng chuẩn hóa gồm 115 doanh nghiệp phi tài chính với 920 quan sát trên hai sàn HSX và HNX giai đoạn 2007-2014.
• Kết quả nghiên cứu khẳng định 3 nhân tố tài chính tác động quyết định đến tỷ lệ tiền mặt là hệ số nợ mang dấu âm, tài sản thanh khoản thay thế mang dấu âm và khả năng sinh lời mang dấu dương.
• Ứng dụng thành công phương pháp hồi quy System GMM với biến công cụ TANGI và CFLOW, giải quyết trọn vẹn hiện tượng nội sinh và phương sai thay đổi trong mô hình tài chính.
• Chỉ ra sự khác biệt sâu sắc về hành vi thanh khoản giữa các ngành, điển hình là ngành dịch vụ nắm giữ tiền mặt cao nhất 14.60% trong khi ngành hàng tiêu dùng đạt 10.02%.
• Đóng góp giải pháp thiết thực giúp các nhà quản trị tài chính cân bằng giữa chi phí cơ hội của tiền mặt và khả năng phòng ngừa rủi ro phá sản kỹ thuật.

Kế hoạch hành động tiếp theo yêu cầu các doanh nghiệp tiến hành rà soát cấu trúc vốn trong quý đầu tiên và hoàn thiện hạn mức tiền mặt mục tiêu trong quý tiếp theo. Hãy áp dụng ngay các mô hình định lượng thanh khoản để nâng cao năng lực cạnh tranh và sức khỏe tài chính cho doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. Lý do chọn đề tài: Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam rơi vào giai đoạn suy giảm tăng trưởng 2008 – 2014, hàng trăm ngàn doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam đã và đang gặp nhiều khó khăn, thậm chí lâm vào tình trạng mất khả năng thanh toán, phải rút lui khỏi thị trường. Đứng trước tình hình này, nhiều doanh nghiệp phải tiến hành xem xét lại cơ cấu vốn của mình, trong đó kiểm soát tiền mặt luôn là vấn đề đặt lên hàng đầu đối với các nhà quản lý điều hành doanh nghiệp. Sự thiếu hụt tiền mặt tại một thời điểm để chi trả cho các khoản nợ tới hạn có thể đẩy doanh nghiệp vào tình huống khó khăn và bị phá sản kỹ thuật bất chấp tài sản ròng dương.

Do đó quản trị tiền đóng một vai trò quan trọng trong chiến lược tài chính của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp có thể giữ tiền vì nhiều mục đích khác nhau như phục vụ cho hoạt động hàng ngày của công ty, phòng ngừa rủi ro, thực hiện chiến lược thâu tóm, đầu tư trong tương lai,… Còn xét ở khía cạnh thu hút nhà đầu tư, các doanh nghiệp có lượng tiền mặt dồi dào có thể được các nhà đầu tư ưu tiên xem xét vì họ có niềm tin lớn hơn rằng các công ty này sẽ dễ dàng xử lý các tình huống bất trắc xảy ra hay có khả năng linh hoạt tốt khi lựa chọn, tìm kiếm các cơ hội đầu tư trong tương lai. Tuy nhiên, để quản trị tiền mặt hiệu quả các nhà quản lý doanh nghiệp cần nắm bắt được nhân tố nào có thể tác động đến nắm giữ tiền mặt, chiều hướng tác động ra sao để từ đó có thể dự đoán tỷ lệ nắm giữ tiền mặt phù hợp và đạt được tỷ lệ này thông qua việc điều chỉnh các yếu tố tác động đã xác định. Bên cạnh đó, mỗi ngành nghề kinh doanh luôn có những đặc trưng riêng mà nó có thể ảnh hưởng đến chiến lược, cách thức hoạt động của doanh nghiệp nói chung, cũng như mức độ nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp nói riêng.

Vì vậy, việc nhận thức được sự khác biệt trong nắm giữ tiền mặt giữa các doanh nghiệp thuộc các ngành kinh tế khác nhau cũng góp phần giúp các nhà quản trị đưa ra được những quyết định chính xác hơn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Nhiều nghiên cứu tại các quốc gia khác nhau đã tập trung vào vấn đề này như các nghiên cứu của Kim và cộng sự (1998), Opler và các cộng sự (1999), Aydin Ozkan và Neslihan Ozkan (2004), Nguyen (2005), Saddour (2006), Afza và Adnan (2007), Hardin III và các cộng sự (2009)…Nhìn chung các nghiên cứu này xem xét mối tương quan giữa nắm giữ tiền mặt với một số các nhân tố tài chính,, qua đó cung cấp những bằng chứng thực nghiệm tại các quốc gia, khu vực khác nhau. Các nhân tố tiêu biểu được tìm thấy rằng có tương quan với nắm giữ tiền mặt là: hệ số nợ, khả năng sinh lợi, tài sản thanh khoản thay thế tiền mặt, quy mô công ty, chi trả cổ tức, … Tại Việt Nam đã có một số nghiên cứu về các nhân tố tác động đến nắm giữ tiền mặt, tuy nhiên số lượng nghiên cứu có quan tâm đến việc kiểm soát vấn đề nội sinh trong mô hình tài chính và kiểm soát sự ảnh hưởng của yếu tố ngành nghề lên nắm giữ tiền mặt chưa nhiều, cũng như thời gian nghiên cứu chưa được cập nhật sát thời điểm hiện tại. Trong khi đó, vấn đề nội sinh rất có ý nghĩa trong các nghiên cứu tài chính và việc bỏ qua nó hay bỏ qua ảnh hưởng của yếu tố ngành nghề có thể làm cho kết quả bị sai lệch.

Vì vậy, bài nghiên cứu “Nghiên cứu các nhân tố tác động đến nắm i tiền mặt của doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán Việt Nam” này được thực hiện nhằm xác định và xem xét sự tác động của các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ lệ nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp Việt Nam trong từng ngành kinh tế và trên tổng thể nền kinh tế trong mối tương quan với sự ảnh hưởng của vấn đề nội sinh (tác động qua lại giữa các yếu tố tài chính: cấu trúc vốn, chính sách chi trả cổ tức và nắm giữ tiền mặt) lên kết quả thực nghiệm; bên cạnh đó bài nghiên cứu cũng xem xét sự sự khác biệt trong nắm giữ tiền mặt giữa các doanh nghiệp thuộc các ngành kinh tế khác nhau. Nghiên cứu được thực hiện thông qua mẫu dữ liệu dạng bảng gồm 115 công ty phi tài chính được niêm yết trên 2 sở giao dịch chứng khoán HSX (Sở giao dịch chứng khoán Tp.HCM) và HNX (Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội) từ năm 2007 đến 2014. Bài nghiên cứu nhằm cung cấp cho các nhà quản trị doanh nghiệp một góc nhìn thực tế hơn, một bằng chứng thực nghiệm được cập nhật mới hơn về các nhân LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 tố tài chính tác động đến nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp Việt Nam trong từng ngành kinh tế và trên tổng thể nền kinh tế. Mục tiêu n hiên cứu: Bài nghiên cứu có 3 mục tiêu nghiên cứu sau:  Xác định và xem xét chiều hướng tác động của các nhân tố đến tỷ lệ nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp Việt Nam trên tổng thể nền kinh tế.

 Xác định và xem xét chiều hướng tác động của các nhân tố đến tỷ lệ nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp Việt Nam trong từng ngành kinh tế.  Xem xét sự khác biệt trong nắm giữ tiền mặt giữa các ngành kinh tế. Để thực hiện mục tiêu nghiên cứu, bài nghiên cứu xây dựng 3 câu hỏi nghiên cứu sau:  Các nhân tố nào tác động đến nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán Việt Nam xét trên tổng thể nền kinh tế? Chiều hướng tác động như thế nào?  Các nhân tố nào tác động đến nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán Việt Nam xét trong từng ngành kinh tế? Chiều hướng tác động như thế nào?  Có hay không sự khác biệt trong nắm giữ tiền mặt giữa các doanh nghiệp thuộc các ngành kinh tế khác nhau? 1. Đối tượn và phạm vi n hiên cứu: Đối tượng nghiên cứu Tác động của các nhân tố hệ số nợ, chi trả cổ tức, khả năng sinh lợi, tài sản thanh khoản thay thế tiền mặt, quy mô công ty và yếu tố ngành kinh tế đối với nắm giữ tiền mặt của các công ty phi tài chính niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam thuộc 5 nhóm ngành kinh tế (công nghiệp, dịch vụ, hàng tiêu dùng, vật liệu cơ bản và khác).

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 Phạm vi nghiên cứu Thời gian quan sát: từ 2007 đến năm 2014. Các công ty trong mẫu dữ liệu được thu thập từ 5 nhóm ngành kinh tế khác nhau gồm công nghiệp, dịch vụ, hàng tiêu dùng, vật liệu cơ bản và khác. Phươn pháp n hiên cứu: Để xác định và xem xét tác động của các nhân tố đến nắm giữ tiền mặt, bài nghiên cứu thực hiện phân tích trên 2 góc độ: phân tích trên tổng thể nền kinh tế qua mô hình tổng thể có biến giả ngành kinh tế nhằm kiểm soát ảnh hưởng của yếu tố ngành kinh tế đến nắm giữ tiền mặt và phân tích trong từng ngành kinh tế qua mô hình đơn ngành. Dựa theo bài nghiên cứu “Các nhân tố tài chính quyết định việc nắm giữ tiền mặt của công ty: Bằng chứng từ các thị trường mới nổi” -The financial determinants of corporate cash holdings: Evidence from some emerging markets” của Basil Al- Najjar (2013) tác giả xây dựng mô hình nghiên cứu các nhân tố tác động đến nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Mô hình này được hồi quy theo phương pháp ước lượng GMM để giải quyết vấn đề nội sinh giữa chính sách cổ tức, cấu trúc vốn và nắm giữ tiền mặt, đồng thời khắc phục hiện tượng phương sai thay đổi. Để kiểm tra tính hiệu quả, tin cậy của ước lượng GMM, bài nghiên cứu thực hiện 2 kiểm định: kiểm định Hansen (kiểm định xem biến công cụ có tương quan với phần dư của mô hình không), kiểm định Arellano-Bond (kiểm định xem mô hình có bị tự tương quan chuỗi bậc hai giữa các phần dư hay không). Ngoài ra, để cung cấp thêm bằng chứng thực nghiệm hỗ trợ cho kết quả hồi quy GMM của mô hình tổng thể nền kinh tế bài nghiên cứu sẽ thực hiện hồi quy mô hình này theo 3 phương pháp ước lượng khác: Hồi quy kết hợp tất cả các quan sát (Pool OLS), mô hình tác động cố định (FEM), mô hình tác động ngẫu nhiên (REM). LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Bên cạnh đó, bài nghiên cứu cũng thực hiện một số kiểm định như: kiểm định đa cộng tuyến, kiểm định phương sai thay đổi, kiểm định tính nội sinh của mô hình để kiểm tra tính hiệu quả, chính xác của kết quả nghiên cứu thực nghiệm.

Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính của các công ty được công bố rộng rãi trên các website tài chính uy tín tại Việt Nam: www. Mẫu dữ liệu gồm 920 quan sát của 115 công ty phi tài chính thuộc 5 nhóm ngành kinh tế khác nhau được niêm yết trên 2 sở giao dịch chứng khoán HSX (Sở giao dịch chứng khoán Tp.HCM) và HNX (Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội) trong giai đoạn 2007 - 2014. Kết cấu bài n hiên cứu: Bài nghiên cứu gồm 5 chương, không tính tài liệu tham khảo và phụ lục: Chươn 1- Giới thiệu đề tài: nội dung chương này trình bày lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và kết cấu bài nghiên cứu. Chươn 2- Cơ sở lý thuyết và các n hiên cứu thực n hiệm: nội dung chương này trình bày các cơ sở lý thuyết về nắm giữ tiền mặt, các bằng chứng thực nghiệm trên thế giới về các nhân tố ảnh hưởng đến nắm giữ tiền của doanh nghiệp.

Chươn 3- Phươn pháp n hiên cứu: nội dung chương này trình bày việc lựa chọn mô hình, mô tả biến nghiên cứu, nguồn dữ liệu nghiên cứu và phương pháp kỹ thuật.