MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Sau 12 năm miệt mài đèn sách và kết thúc bằng 420 phút trong phòng thi, chúng ta sẽ không còn gắn trên mình cái mác của một cô cậu học sinh nữa mà thay vào đó là trở thành một tân sinh viên đầy triển vọng của nước nhà. Nhưng kéo theo đó, chúng ta sẽ phải đối mặt với rất nhiều quyết định mang tính trọng đại của cuộc đời và điển hình là việc chọn trường, chọn ngành - sự lựa chọn đầu tiên của cuộc đời sinh viên. Theo một số nghiên cứu trước đây và qua sự phản ánh của các phương tiện truyền thông đại chúng thì học sinh phổ thông chủ yếu chọn trường dựa vào các tiêu chí như: ngành đó đang “hot” trên thị trường lao động, tạo ra thu nhập ổn định khi đi làm mà ít quan tâm đến năng lực và trình độ thực tế của bản thân.
Một số khác lại chọn trường theo sự quyết định của người thân hoặc xu hướng chung của bạn bè để tìm đến các trường có danh tiếng. Hoặc có học sinh chỉ chọn trường dựa vào cảm tính của bản thân mà không có sự tìm hiểu và nắm bắt những thông tin cần thiết về trường thi tuyển để rồi đưa đến một số tình trạng như chán nản trong việc học, bỏ học giữa chừng, ra trường không có việc làm hoặc làm trái nghề, không đam mê nghề nghiệp. Đây chính là những ví dụ điển hình dẫn đến sự sai lệch trong việc chọn ngành tân sinh viên. Như vậy, có thể thấy, việc lựa chọn chuyên ngành bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố.
Để hiểu rõ hơn yếu tố nào ảnh hưởng nhiều nhất đến quyết định lựa chọn ngành học, nhóm 6 cùng nhau thảo luận và tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu các nhân tố quyết định đến lựa chọn chuyên ngành của sinh viên tại trường Đại học Thương mại”. Từ việc nghiên cứu, nhóm đã rút ra được những kết luận sâu sắc cũng như những hạn chế còn tồn tại trong việc lựa chọn chuyên ngành của sinh viên trường đại học Thương Mại. Đề tài nghiên cứu Đề tài: “Nghiên cứu các nhân tố quyết định đến lựa chọn chuyên ngành của sinh viên tại trường Đại học Thương mại” 1. Mục tiêu nghiên cứu 1.Mục tiêu nghiên cứu tổng quát: Nghiên cứu nhằm đưa ra và đánh giá các mức độ ảnh hưởng của những yếu tố khác nhau tác động đến sự lựa chọn chuyên ngành của sinh viên Trường Đại học Thương Mại nói riêng và môi trường đại học nói chung.
Qua đó, cung cấp những kết luận có cơ sở khoa học về nhận định lựa chọn ngành nghề của các sinh viên nhằm mang lại những giải pháp, định hướng để họ có thể lựa chọn 8 được một ngành học phù hợp với bản thân. Đồng thời đưa ra những kiến nghị góp phần cải tiến công tác tuyển sinh của nhà trường. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể: Xác định các nhân tố quyết định đến lựa chọn chuyên ngành của sinh viên tại trường Đại học Thương mại. Đánh giá mức độ và chiều tác động của từng nhân tố đến việc lựa chọn chuyên ngành của sinh viên tại trường Đại học Thương mại.
Tìm ra yếu tố nào tác động mạnh nhất đến quyết định lựa chọn chuyên ngành của sinh viên tại trường Đại học Thương mại, từ đó đưa ra các giải pháp, định hướng cho sinh viên có thể tìm được chuyên ngành một cách chính xác, phù hợp với bản thân và đúng nhu cầu mong muốn. Ngoài ra, điều này còn giúp cho nhà trường biết được các yếu tố thu hút hoặc cản trở sinh viên, từ đó có những biện pháp cải thiện để giảm bớt sự hoang mang, áp lực của sinh viên mới vào trường trong việc lựa chọn chuyên ngành. Đây chính là cơ hội để nâng cao sự uy tín của ban cán bộ lãnh đạo cũng như thu hút nhiều sinh viên chọn theo học ở trường hơn. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: lựa chọn chuyên ngành của sinh viên tại trường Đại học Thương mại.
Phạm vi nghiên cứu bao gồm: Không gian: tiến hành nghiên cứu ở trường Đại học Thương mại. Thời gian: từ 25/09/2022 đến /10/2022 Khách thể nghiên cứu: sinh viên trường Đại học Thương mại. Câu hỏi nghiên cứu Yếu tố bản thân có ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn chuyên ngành của sinh viên trường Đại học Thương mại? Yếu tố các cá nhân khác có ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn chuyên ngành của sinh viên trường Đại học Thương mại? Yếu tố cơ hội việc làm có ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn chuyên ngành của sinh viên trường Đại học Thương mại? Yếu tố trường học có ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn chuyên ngành của sinh viên trường Đại học Thương mại? 9 Yếu tố đặc điểm chuyên ngành có ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn chuyên ngành của sinh viên trường Đại học Thương mại? 1. Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu Đối với sinh viên: Góp phần giúp cho sinh viên có cái nhìn bao quát từ nhiều khía cạnh và nhận thức đúng đắn nhất về việc lựa chuyên ngành tại trường đại học Thương Mại nói riêng và môi trường Đại học nói chung.
Từ đó đưa ra các giải pháp, định hướng cho sinh viên để họ có thể tự tin lựa chọn một chuyên ngành phù hợp với sở thích, năng lực và tính cách của bản thân để không bỏ lỡ quãng thời gian đại học quý báu của mình. Đối với trường học: Giúp cho ban lãnh đạo nhà trường, đội ngũ thầy cô, giảng viên có cái nhìn sâu sắc hơn về những khó khăn, bất cập của sinh viên khi đứng trước bước ngoặt quan trọng nhất của đời học sinh để đưa ra lựa chọn về trường, về ngành học mà mình theo đuổi. Từ đó đưa ra những giải pháp, kế hoạch nhằm giảm bớt sự hoang mang và áp lực cho sinh viên như: phát triển trên các nền tảng phươn tiện truyền thông đại chúng, tổ chức các buổi tư vấn và giải đáp thắc mắc,. nhằm giúp cho sinh viên có sự lựa chọn đúng đắn và nâng cao sự uy tín cũng như trách nhiệm của ban cán bộ nhà trường.
Đối với thực tế: góp một phần công vào việc nâng cao, phát triển lĩnh vực nghiên cứu giáo dục. Biết được tình hình chung của sinh viên hiện nay từ đó định hướng và nâng cao kiến thức và sự hiểu biết về các ngành nghề đào tạo của các trường đáp ứng được tốc độ phát triển của giáo dục trên thế giới. 10 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở lý luận về đề tài nghiên cứu: 2.
Lựa chọn:5 Lựa chọn là hành động và hiệu quả của việc chọn một hoặc nhiều người hoặc những thứ khác. Cái được chọn, được tách ra khỏi phần còn lại theo sở thích của người chọn. Lựa chọn tức là thực hiện sự đánh đổi, tức là để nhận được một lợi ích nào đó buộc chúng ta phải đánh đổi hoặc bỏ qua một chi phí nhất định cho nó. Lý thuyết lựa chọn (Choice Theory) hay quyết định lựa chọn có thể được tiếp cận theo các quan điểm khác nhau.
Tùy theo quan điểm của các nhà kinh tế, xã hội học, hay tâm lý học mà có cách biện luận riêng, có thể tóm tắt ngắn gọn như sau: Một là, theo quan điểm của các nhà kinh tế, hành vi lựa chọn của con người nói chung bị ảnh hưởng bởi “động cơ đồng tiền” (Crossman, 2010) [1] điều này có nghĩa là họ luôn quan tâm đến các cơ hội để gia tăng lợi nhuận, luôn cân nhắc để so sánh chi phí và lợi ích trước mỗi quyết định lựa chọn.V nguồn lực là khan hiếm, do vậy con người cần sử dụng nguồn lực đó để sản xuất, phân phối và sử dụng những hàng hóa và dịch vụ thật hiệu quả.Theo lý thuyết này, mỗi cá nhân là nhà đầu tư. Họ đầu tư vào chuyên ngành học để tm kiếm, hy vọng được lợi ích cao hơn sau những năm học tập. Theo (Becker, 1993) [2] sự đầu tư vào con người bao gồm đào tạo phổ cập trong nhà trường và đào tạo chuyên môn trong quá trnh làm việc. Lý thuyết đầu tư vốn con người dựa trên lý thuyết mong đợi và lựa chọn hợp lý.
Mỗi cá nhân khi lựa chọn chuyên ngành học đều dựa trên những so sánh về lợi ích mong đợi. Hai là, theo quan điểm của các nhà xã hội học (Michael Hechter, Debra Friedman, 1988) [3] đã biện luận, các cá nhân khi quyết định đều có chủ ý và mục đích riêng, họ luôn cân nhắc để thu được lợi ích cao nhất. Hành vi ra quyết định lựa chọn của một cá nhân nàoa đó xảy ra khi họ quan tâm đến hai yếu tố là “chi phí” và “thưởng”. Giá 11 trị của giải thưởng đóng vai trò quan trọng trong việc có hay không thực hiện hành vi.
Nếu cá nhân cảm nhận được hành vi sẽ được khen thưởng, ủng hộ hoặc đồng hành th họ sẽ có xu hướng hành động. Ngược lại sự xử phạt không mang lại hiệu quả và có giá trị tác động tiêu cực. (Bourdieu, 1986) [4] đã đề cập đến khái niệm “vốn văn hóa” được hiểu là kiến thức, hành vi và nhân cách của một cá nhân, có thể được thừa kế từ bố mẹ hoặc thông qua học hỏi sau đó dần dần hnh thành đặc điểm riêng của mỗi người và phát triển hnh thành nên thói quen hay tập tính của mỗi người. Vốn xã hội là một “mạng lưới lâu bền bao gồm các mối liên hệ quen biết nhau và nhận ra nhau, ít nhiều đã được định chế hóa” và “khối lượng vốn xã hội của một tác nhân cụ thể nào đó phụ thuộc vào mức độ liên hệ rộng hay hẹp mà cá nhân có thể huy động được trong thực tế, và dựa vào khối lượng vốn của từng người mà cá nhân có tương tác”.
Ba là, theo quan điểm của các nhà tâm lý học. Những nhà nghiên cứu theo quan điểm này đã lập luận rằng con người dường như có những nhu cầu giống nhau, và mỗi cá nhân có nhiều cách khác nhau để thỏa mãn những nhu cầu đó. Ngay từ khi mới sinh ra đời, con người đã có những hoàn cảnh đặc biệt có thể là đau buồn hoặc hạnh phúc. Do có những khác biệt đó, nên họ phải tm cách để thỏa mãn các nhu cầu cá nhân.
V những khác biệt trong nhận thức và kinh nghiệm nên mỗi người lại có những ý tưởng và kiến thức, hành động khác nhau để thỏa mãn những nhu cầu đó của mnh.