LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong những năm gần đây, việc thực hiện chính sách mở cửa và hội nhập với nền kinh tế của các nƣớc trong khu vực và trên thế giới đã làm cho nền kinh tế Việt Nam phát triển và đạt đƣợc những thành tựu đáng kể. Sự phát triển đó của nền kinh tế đã có ảnh hƣởng trực tiếp tích cực đến đời sống của ngƣời dân. Đời sống của nhân dân từng bƣớc đƣợc cải thiện và nâng cao rõ rệt.
Cũng nhƣ những nhu cầu tự nhiên nhƣ ăn, mặc, ở thì một nhu cầu khác không thể thiếu đƣợc đối với con ngƣời trong cuộc sống hiện nay đó là phƣơng tiện đi lại hay còn gọi là phƣơng tiện giao thông. Chính vì vậy, một loạt các phƣơng tiện giao thông đã đƣợc nghiên cứu, sản xuất và đƣa vào sử dụng. Để đáp ứng nhu cầu trên, thị trƣờng xe gắn máy Việt Nam trong những năm gần đây đã có những chuyển biến rõ rệt, thị trƣờng xe tay ga đã có nhiều nhà cung cấp với những sản phẩm phong phú, đa dạng và hợp thời trang. Theo số liệu tập hợp từ 5 thành viên của VAMM gồm Honda Việt Nam, Piaggio Việt Nam, Suzuki Việt Nam, SYM Việt Nam và Yamaha Motor Việt Nam, trong năm 2016, số lƣợng xe máy bán ra trên thị trƣờng là hơn 3,1 triệu chiếc, tăng 9.
Trong đó, Honda vẫn đang dẫn đầu thị trƣờng xe máy trong nƣớc với hơn 70% thị phần, Yamaha Việt Nam đứng vị trí thứ 2, chiếm 26,9% thị phần. Đặc biệt, xu hƣớng đổi từ xe số sang xe tay ga đang tăng nhanh, tỷ lệ xe tay ga tiêu thụ chiếm khoản 55%, trong khi xe số chỉ chiếm 45%. Các DN nhƣ Honda, Yamaha Việt Nam,. đều có tỷ lệ xe tay ga bán ra cao hơn xe số.
Những chiếc xe tay ga có kiểu dáng đẹp, trang bị nhiều công nghệ mới, ngày càng có sức hút trên thị trƣờng. Đến 2017, thu nhập của ngƣời dân Việt Nam sẽ tăng lên 2.600 USD/ngƣời/năm, nhu cầu về xe máy cao cấp sẽ còn tăng trƣởng mạnh. Nhu cầu của ngƣời tiêu dùng Việt 2 Nam về một chiếc xe máy ngày càng sang trọng và xa xỉ hơn. Chính vì vậy, phân khúc xe tay ga đang ngày càng trở nên sôi động với nhiều sản phẩm mới.
Điều này bắt buộc các hãng sản xuất và các đại lý phân phối phải tìm hiểu đƣợc các yếu tố ảnh hƣởng đến quyết định mua xe tay ga của ngƣời tiêu dùng để hoạch định các chiến lƣợc để thu hút khách hàng. Việc tìm hiểu hành vi mua sắm của khách hàng giúp doanh nghiệp duy trì đƣợc khách hàng hiện tại, thu hút và lôi kéo đƣợc khách hàng tiềm năng. Do đó nghiên cứu các yếu tố ảnh hƣởng đến hành vi mua sắm của khách hàng là điều kiện để doanh nghiệp có thể hoạch định đƣợc cơ chế tác động tích cực đến khách hàng , trên cơ sở thỏa mãn nhu cầu của khách hàng. Hiện nay, thị trƣờng xe tay ga tại thành phố Đà Nẵng cũng rất sôi động với lƣợng ngƣời tiêu dùng khá lớn, tại đây có rất nhiều đơn vị phân phối xe tay ga nhƣng lại chƣa có nghiên cứu nhiều về thị trƣờng này.
Vì thế tôi quyết định “Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng tới quyết định mua xe tay ga của người tiêu dùng tại thành phố Đà Nẵng” với mong muốn giúp các nhà sản xuất và phân phối xe thấy đƣợc các nhân tố ảnh hƣởng tới sự lựa chọn xe tay ga và đƣa ra sản phẩm phù hợp với nhu cầu của ngƣời tiêu dùng. Mục tiêu nghiên cứu Từ việc nghiên cứu các nhân tố ảnh hƣởng tới quyết định mua xe tay ga, đề tài nghiên cứu nhằm các mục tiêu sau: - Mô tả, phân tích các nhân tố ảnh hƣởng đến quyết định mua sắm của ngƣời tiêu dùng, đƣa ra các mô hình nghiên cứu gần đây về vấn đề này. - Xây dựng mô hình và xác định các yếu tố ảnh hƣởng tới quyết định mua xe tay ga của ngƣời tiêu dùng tại thành phố Đà Nẵng, từ đó đánh giá tầm quan trọng của từng yếu tố tới quyết định mua sắm của ngƣời tiêu dùng. 3 - Đề xuất và kiến nghị nhằm nâng cao khả năng thu hút khách hàng cho các nhà sản xuất và phân phối xe máy tay ga tại thị trƣờng thành phố Đà Nẵng.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu Các nhân tố ảnh hƣởng đến quyết định lựa chọn sản phẩm xe tay ga của ngƣời tiêu dùng. Phạm vi nghiên cứu Thời gian: Đề tài sẽ nghiên cứu trong khoảng thời gian từ tháng 7/2016 đến tháng 1/2017. Không gian: Địa bàn thành phố Đà Nẵng. Phƣơng pháp nghiên cứu Nghiên cứu đƣợc thực hiện thông qua 2 giai đoạn chính là nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lƣợng: Nghiên cứu định tính: Tiến hành thảo luận nhóm với khách hàng đang sử dụng xe tay ga ở thành phố Đà Nẵng nhằm khám phá, điều chỉnh, bổ sung các nhân tố ảnh hƣởng tới quyết định mua xe tay ga để phát triển thang đo các nhân tố này.
Nghiên cứu định lƣợng: Tiến hành phỏng vấn trực tiếp ngƣời tiêu dùng thông qua bản câu hỏi chi tiết. Dữ liệu sau khi thu thập đƣợc sẽ đƣợc xử lý qua phần mềm thống kê SPSS. Bố cục đề tài Nội dung đề tài gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận Chƣơng 2: Thiết kế nghiên cứu Chƣơng 3: Kết quả nghiên cứu Chƣơng 4: Kết luận và hàm ý chính sách 4 6. Tổng quan tài liệu - Báo cáo phân tích thị trƣờng xe ga năm 2016 từ Datasection Việt Nam.
Bài báo cáo đã cung cấp các thông tin tổng quan về thị trƣờng xe tay ga ở Việt Nam trong năm 2016. Trong đó cung cấp chi tiết các thông tin nhƣ: Động cơ thúc đẩy nhu cầu mua xe tay ga gồm: Phục vụ nhu cầu đi làm, làm phƣơng tiện đi chơi, muốn đổi xe mới tiện ích hơn, cần di chuyển nhiều…; những chủ đề quan tâm về xe tay ga gồm: Hỏi kinh nghiệm chung, định giá- chọn xe, so sánh xe, hỏi kinh nghiệm thanh toán và tìm nhà phân phối; những tiêu chí đƣợc quan tâm khi mua xe tay ga bao gồm giá cả, thƣơng hiệu, ngoại hình, độ bền, tiết kiệm nhiên liệu, loại động cơ, chi phí bảo dƣỡng và nhà phân phối. Bài nghiên cứu đƣa ra các tiêu chí khá chi tiết về hành vi mua của khách hàng đối với mặt hàng xe tay ga và đƣa ra một số tiêu chí để ngƣời tiêu dùng lựa chọn xe máy, tác giả sử dụng những thông tin trên để tham khảo cho bảng câu hỏi của luận văn. - Luận văn thạc sĩ của Đinh Nhật Phƣơng Thảo, 2014, “Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng tới quyết định lựa chọn sản phẩm xe gắn máy của người tiêu dùng- Trường hợp thị trường xe gắn máy thành phố Huế”.
Bằng phƣơng pháp nghiên cứu định tính và định lƣợng thông qua bảng câu hỏi khảo sát 200 ngƣời tiêu dùng tại thành phố Huế. Tác giả xây dựng mô hình nghiên cứu dựa trên mô hình phong cách quyết định của Sproles& Kendall (1986). Kết quả nghiên cứu cho thấy có 9 nhân tố ảnh hƣởng tới quyết định mua của ngƣời tiêu dùng bao gồm: (1) Ý thức thời trang và hấp dẫn, (2) Ý thức giải trí và mua sắm, (3) Ý thức giá cao/ chất lƣợng cao, (4) Bối rối bởi nhiều lựa chọn, (5) Thói quen, nhãn hiệu trung thành, (6) Bốc đồng, bất cẩn, (7) Ý thức thƣơng hiệu, (8) Ý thức hoàn hảo/chất lƣợng cao, (9) Ý thức xu hƣớng mới lạ. Đây là cơ sở để tác giả nghiên cứu thêm các nhân tố ảnh hƣởng tới quyết định mua của ngƣời tiêu dùng theo Sproles & Kendall.
Tuy nhiên, những nghiên 5 cứu của mô hình này đã đƣợc xây dựng khá lâu và việc nghiên cứu ban đầu chỉ tập trung vào các sản phẩm tiêu dùng cá nhân thông thƣờng. Tác giả chỉ tham khảo cho bài luận văn của mình. - Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Lƣu Nhƣ Thụy, 2012, “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng tới quyết định mua xe tay ga của người dân thành phố Hồ Chí Minh”. Tác giả nghiên cứu trên 220 đối tƣợng từ ngƣời thân, bạn bè và đồng nghiệp… Bằng nghiên cứu định tính và định lƣợng, kết quả nghiên cứu đã xác định đƣợc các yếu tố ảnh hƣởng tới quyết định mua xe máy tay ga của ngƣời tiêu dùng, đánh giá cƣờng độ tác động của từng yếu tố ảnh hƣởng đến quyết định mua sắm của khách hàng đối với mặt hàng xe máy tay ga; kiểm định sự khác biệt của các nhân tố ảnh hƣởng đến quyết định mua sắm giữa những nhóm khách hàng có đặc điểm cá nhân khác nhau.
Ở nghiên cứu này, tác giả đƣa ra mô hình dựa trên nghiên cứu của Sanchez et al (2006). Sau khi phân tích đƣa ra kết quả cho thấy yếu tố giá trị xã hội, giá trị tính theo giá cả, giá trị chất lƣợng, giá trị cảm xúc tác động cùng chiều đến quyết định mua sắm của khách hàng, hai yếu tố giá trị nhân sự và không gian phân phối không phải là những yếu tố có tác động đến quyết định mua sắm vì các yếu tố còn lại đã giải thích cho hai yếu tố này trong mô hình. Trong đó giá trị xã hội có tác động mạnh nhất và giá trị chất lƣợng tác động thấp nhất đến quyết định mua sắm của khách hàng. Luận văn này là cơ sở để tác giả so sánh kết quả tuy nhiên bài nghiên cứu thực hiện đối với ngƣời tiêu dùng là ngƣời dân thành phố Hồ Chí Minh, có những khác biệt về cách sống và văn hóa so với ngƣời dân Đà Nẵng, điều này sẽ đƣợc làm rõ hơn trong luận văn này.
- Nghiên cứu của Rashid Saeed “Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua hàng tiêu dùng trong Quần áo công nghiệp tại Sahival, Pakitstan”, nghiên cứu này tích hợp các hình ảnh thƣơng hiệu, tập tin đính kèm thƣơng hiệu và tác động môi trƣờng và tác động của quyết định mua hàng của ngƣời 6 tiêu dùng. Môi trƣờng có tác động đến việc đƣa ra quyết định mua không, hay ngƣời tiêu dùng không bận tâm về tất cả điều này. Hoặc ngƣời tiêu dùng muốn trung thành và gắn bó với thƣơng hiệu hoặc họ không muốn gắn bó với một thƣơng hiệu? Kết quả phân tích và hình ảnh thƣơng hiệu và tác động môi trƣờng không có một mối quan hệ tích cực với quyết định mua hàng, thông tin đính kèm thƣơng hiệu có một mối quan hệ tích cực vừa phải với quyết định mua hàng.