Đề tài nghiên cứu: Bình đẳng giới của sinh viên Học viện Hành chính Quốc gia

Tài liệu nghiên cứu đầy đủ về bình đẳng giới của sinh viên Học viện Hành chính Quốc gia, gồm cơ sở lý luận, thực trạng và các giải pháp thiết thực.

• Tác giả: Phùng Anh Thơ
• Người hướng dẫn: ThS. Cao Thị Phương Thúy
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Khoa học Liên ngành
• Đề tài: Nghiên cứu về bình đẳng giới của sinh viên Học viện Hành chính Quốc gia
• Loại tài liệu: Đề tài nghiên cứu khoa học
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và ý nghĩa của bình đẳng giới

Bình đẳng giới là một trong những vấn đề quan trọng được các tổ chức quốc tế và các quốc gia trên thế giới ưu tiên thực hiện. Tại Học viện Hành chính Quốc gia, nghiên cứu bình đẳng giới sinh viên giúp chúng ta hiểu rõ hơn về nhận thức và hành động của thế hệ trẻ đối với vấn đề này. Bình đẳng giới không chỉ đơn thuần là quyền bình đẳng giữa nam và nữ, mà còn là sự công bằng trong cơ hội tiếp cập giáo dục, công việc, và quyết định xã hội. Đây là nền tảng để xây dựng một xã hội phát triển bền vững. Sinh viên Học viện Hành chính Quốc gia, với vai trò là những cán bộ quản lý nhà nước tương lai, cần có nhận thức sâu sắc về bình đẳng giới để áp dụng vào công tác quản lý và xây dựng chính sách.

1.1. Định nghĩa bình đẳng giới

Bình đẳng giới được định nghĩa là tình trạng mà trong đó tất cả mọi người, bất kể giới tính của họ, được hưởng cơ hội và quyền lợi như nhau. Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, bình đẳng giới là một phần không thể tách rời khỏi quyền con người cơ bản. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam cũng nhấn mạnh rằng thực hiện bình đẳng giới là nhiệm vụ chính trị quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.

1.2. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu bình đẳng giới sinh viên tại Học viện Hành chính Quốc gia có ý nghĩa thực tiễn quan trọng. Nó giúp phát hiện những nhận thức, thái độ của sinh viên đối với bình đẳng giới trong các lĩnh vực khác nhau như giáo dục, công tác, gia đình. Từ đó, có thể đề xuất những giải pháp nâng cao nhận thức về bình đẳng giới phù hợp với bối cảnh xã hội Việt Nam hiện nay.

II. Thực trạng nhận thức của sinh viên Học viện Hành chính Quốc gia

Nghiên cứu thực trạng nhận thức bình đẳng giới của sinh viên Học viện Hành chính Quốc gia cho thấy những kết quả đáng chú ý. Sinh viên nói chung có nhận thức về tầm quan trọng của bình đẳng giới, đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục và công tác. Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số hạn chế trong nhận thức về bình đẳng giới, đặc biệt là trong các lĩnh vực gia đình và xã hội. Một số sinh viên vẫn còn những định kiến truyền thống về vai trò của nam và nữ. Nhận thức bình đẳng giới ở các sinh viên khác nhau tùy thuộc vào nền tảng gia đình, trình độ học vấn và kinh nghiệm sống. Điều này cho thấy cần có những nỗ lực liên tục để nâng cao nhận thức về bình đẳng giới trong cộng đồng sinh viên.

2.1. Nhận thức về tầm quan trọng của bình đẳng giới

Hầu hết sinh viên Học viện Hành chính Quốc gia công nhận tầm quan trọng của bình đẳng giới trong xã hội hiện đại. Họ hiểu rằng bình đẳng giới là điều kiện cần thiết cho phát triển kinh tế-xã hội và là vấn đề được các tổ chức quốc tế như Liên Hợp Quốc ưu tiên thúc đẩy. Sinh viên nhận thức được rằng thực hiện bình đẳng giới sẽ giúp tận dụng tối đa nguồn nhân lực của đất nước.

2.2. Những hạn chế trong nhận thức

Bên cạnh những kết quả tích cực, nghiên cứu cũng phát hiện những hạn chế trong nhận thức bình đẳng giới của sinh viên. Một số sinh viên, đặc biệt là nam sinh viên, vẫn giữ những quan điểm truyền thống về vai trò giới. Nhận thức bình đẳng giới trong các lĩnh vực gia đình, hôn nhân còn hạn chế. Cần có những hoạt động giáo dục, tập huấn để cải thiện nhận thức về bình đẳng giới một cách toàn diện.

III. Nguyên nhân ảnh hưởng đến nhận thức bình đẳng giới

Nhận thức bình đẳng giới của sinh viên Học viện Hành chính Quốc gia chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố khác nhau. Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về bình đẳng giới tạo nền tảng tư tưởng quan trọng. Tuy nhiên, các yếu tố ảnh hưởng đến bình đẳng giới còn bao gồm: nền tảng gia đình, cơ sở hạ tầng xã hội, chính sách giáo dục, và môi trường xã hội rộng lớn. Thực hiện pháp luật về bình đẳng giới còn gặp những thách thức trong thực tế. Pháp luật của Nhà nước về bình đẳng giới đã có những quy định rõ ràng, nhưng sự tuân thủ và nhận thức của xã hội vẫn còn cần được cải thiện. Gia đình, nhà trường, và xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức bình đẳng giới.

3.1. Vai trò của gia đình và giáo dục

Gia đình là nguồn gốc của nhận thức bình đẳng giới ban đầu ở mỗi người. Những giá trị gia đình, cách bố mẹ đối xử với con gái và con trai sẽ ảnh hưởng đến nhận thức về bình đẳng giới của sinh viên. Giáo dục là công cụ mạnh mẽ để thay đổi nhận thức bình đẳng giới, nhất là giáo dục ở những tuổi trẻ trong nhà trường.

3.2. Ảnh hưởng của chính sách và pháp luật

Pháp luật về bình đẳng giới của Nhà nước cung cấp khung pháp lý để bảo vệ bình đẳng giới. Tuy nhiên, thực hiện pháp luật phụ thuộc vào nhận thức và trách nhiệm của từng cá nhân và tổ chức. Các chính sách công bằng trong tiếp cập giáo dục bình đẳng sẽ giúp nâng cao nhận thức bình đẳng giới ở cộng đồng sinh viên và xã hội.

IV. Giải pháp nâng cao nhận thức bình đẳng giới

Để nâng cao nhận thức bình đẳng giới của sinh viên Học viện Hành chính Quốc gia, cần có những giải pháp toàn diện từ nhiều phía. Từ phía sinh viên, cần tự nâng cao kiến thức về bình đẳng giới thông qua đọc sách, tham gia các hoạt động học tập. Từ phía nhà trường, cần tích hợp nội dung bình đẳng giới vào chương trình giảng dạy, tổ chức các hoạt động ngoại khóa, hội thảo để phổ biến kiến thức về bình đẳng giới. Giảng viên hướng dẫn cần có nhận thức sâu sắc về bình đẳng giới để có thể truyền đạt hiệu quả. Từ phía gia đình và xã hội, cần thay đổi những định kiến truyền thống và tạo môi trường thuận lợi để thực hiện bình đẳng giới trong thực tế. Các tổ chức xã hội dân sự cũng nên tham gia vào quá trình nâng cao nhận thức bình đẳng giới một cách tích cực.

4.1. Giải pháp từ phía Học viện và giảng viên

Học viện Hành chính Quốc gia cần tích hợp nội dung bình đẳng giới vào các môn học, đặc biệt là các môn liên quan đến quản lý nhà nước và phát triển xã hội. Cần tổ chức các hội thảo, seminar về bình đẳng giới với sự tham gia của các chuyên gia và nhà nghiên cứu. Giảng viên cần có những buổi tập huấn về bình đẳng giới để nâng cao nhận thức của chính họ trước khi truyền đạt cho sinh viên.

4.2. Giải pháp từ phía gia đình và xã hội

Gia đình cần thay đổi những định kiến truyền thống về vai trò giới và tạo môi trường bình đẳng cho tất cả con cái. Xã hội cần tuyên truyền, phổ biến kiến thức về bình đẳng giới qua các phương tiện truyền thông đại chúng. Các tổ chức xã hội dân sự nên chủ động thực hiện các chương trình nâng cao nhận thức bình đẳng giới trong cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu bản Tuyên ngôn Độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh tuyên bố: “Tất cả mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”[22]. Cho thấy Việt Nam đã quan đặc biệt với vấn đề bình đẳng giữa nhân dân và bình đẳng giới, mục đích tạo ra một môi trường công bằng cho nam và nữ, đảm bảo quyền lợi và cơ hội cho tất cả mọi người, không phân biệt giới tính. Hiến pháp 1946 là bản Hiến pháp đầu tiên của nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã ghi nhận quyền bình đẳng giới tại Điều 1: “Tất cả quyền binh trong nước là của toàn thể nhân dân Việt Nam, không phân biệt nòi giống, gái trai, giàu nghèo, giai cấp, tôn giáo”[13] và Điều 9 “Đàn bà ngang quyền với đàn ông về mọi phương diện”[13].

Đồng thời, trong quá trình tổ chức thực hiện Hiến pháp 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn nhấn mạnh: “Đảng và Chính phủ ta cần phải có kế hoạch thiết thực để bồi dưỡng, cân nhắc và giúp đỡ để phụ nữ phụ trách ngày thêm nhiều mọi công việc kể cả công việc lãnh đạo”[13]. 17 Hiến pháp 1992 đã có sự kế thừa của các bản Hiến pháp trước, khẳng định vấn đề bình đẳng giới trong mọi lĩnh vực của cuộc sống quy định rõ tại Điều 63: “Công dân nam nữ có quyền ngang nhau về mọi mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và gia đình. Nghiêm cấm mọi hành vi phân biệt đối xử với phụ nữ, xúc phạm nhân phẩm phụ nữ”[16]. Hiến pháp năm 2013 tiếp tục kế thừa các quy định của Hiến pháp năm 1992.

Hiến pháp 2013 quy định các vấn đề chung, có tính nguyên tắc liên quan đến gia đình tại Điều 16:“Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật; không ai bị phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội”[18] và Điều 26: “Công dân nam nữ bình đẳng về mọi mặt; Nhà nước có chính sách bảo đảm quyền và cơ hội bình đẳng giới; Nhà nước, xã hội và gia đình tạo điều kiện để phụ nữ phát triển toàn diện, phát huy vai trò của mình trong xã hội”[18]. Các quy về hôn nhân, gia đình được Hiến định tại Điều 36: “Nam nữ có quyền kết hôn, ly hôn; hôn nhân theo nguyên tắc tự nguyện, tiến bộ, một vợ, một chồng, vợ chồng bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau; Nhà nước bảo hộ hôn nhân và gia đình, bảo hộ quyền lợi của người mẹ và trẻ em”[18]. Điều 60 quy định: “Nhà nước, xã hội tạo môi trường xây dựng gia đình Việt Nam ấm no, tiến bộ, hạnh phúc.”[18] Bên cạnh đó, một số nội dung liên quan đến gia đình, bình đẳng giới cũng đã được Hiến định trong một số điều, khoản của các Chương II Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân và Chương III Kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ và môi trường. Có thể thấy, Hiến pháp năm 2013 đã quy định sự bình đẳng nam - nữ một cách toàn diện hơn, tổng quát hơn và tiến bộ hơn.

Quy định nam - nữ bình đẳng về mọi mặt trong tất cả các lĩnh vực. Đây không chỉ là bình đẳng về quyền lợi mà còn là bình đẳng về trách nhiệm, nghĩa vụ trong mọi lĩnh vực. So với Hiến pháp năm 1992, nội dung không phân biệt đối xử chuyển từ không phân biệt đối xử với phụ nữ đã mở rộng sang không phân biệt đối xử về giới. Các quy định này đã bảo đảm được các nguyên tắc của Công ước loại bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ (CEDAW) và một lần nữa các văn bản pháp luật của Nhà nước lại tiếp 18 tục được ban hành nhằm đảm bảo quyền của phụ nữ trong xã hội và thực hiện bình đẳng giới như Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Bình đẳng giới,… 1.

Đặc điểm và vai trò của bình đẳng giới 1. Đặc điểm của bình đẳng giới Bình đẳng giới là nguyên tắc căn bản trong xã hội, thể hiện sự công nhận và tôn trọng vai trò, vị trí của nam và nữ như nhau trong mọi lĩnh vực và mối quan hệ xã hội, vì vậy bình đẳng giới có các đặc điểm như sau: Thứ nhất, về tính ngang quyền, việc tạo điều kiện và cơ hội ngang bằng cho phụ nữ và nam giới trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội là rất quan trọng để đạt được bình đẳng giới. Điều này đòi hỏi sự thúc đẩy và thực thi các quy định pháp luật bình đẳng giới để đảm bảo rằng các quyền và nghĩa vụ của nam và nữ được công nhận và áp dụng một cách công bằng và đồng đều. Ví dụ, cả nam và nữ đều cần được đảm bảo quyền lợi và cơ hội bầu cử và ứng cử vào các cơ quan quản lý và chính trị, không phân biệt đối xử dựa trên giới tính hay cả nam và nữ đều có quyền tự do kinh doanh theo quy định của pháp luật, không gặp phải các hạn chế do giới tính… Thứ hai, về tính ưu đãi, để đạt được bình đẳng giới, việc xem xét và áp dụng các biện pháp ưu đãi và khuyến khích đặc biệt đối với phụ nữ là rất quan trọng.

Bởi vì phụ nữ mang trách nhiệm tái sản xuất và chăm sóc gia đình, họ thường đối diện với những thách thức và trách nhiệm riêng biệt mà nam giới thường không phải đối mặt. Do đó, các biện pháp ưu đãi và hỗ trợ đặc biệt đối với phụ nữ là cần thiết để đảm bảo rằng họ có cơ hội bình đẳng và công bằng trong đời sống xã hội và kinh doanh. Ví dụ, Phụ nữ được quyền nghỉ thai sản trong một khoảng thời gian nhất định trước và sau khi sinh con, và vẫn được hưởng mức lương đầy đủ trong thời gian này. Ngoài lương hưởng, phụ nữ thường cũng được hưởng các khoản trợ cấp thai sản để giúp đỡ trong việc chi trả các chi phí liên quan đến việc sinh con và chăm sóc trẻ sơ sinh.

Thứ ba, về tính linh hoạt, Sự đối xử ưu đãi với phụ nữ cần được điều chỉnh linh hoạt trong từng hoàn cảnh lịch sử cụ thể, không mang tính bất biến, được xem xét 19 dựa trên các đặc điểm về cơ học, yếu tố sức khỏe, yếu tố tâm lý để có những chính sách ưu tiên thích hợp trong lao động đối với phụ nữ, đặc biệt là những công việc mang tính chất nặng nhọc, trong môi trường độc hại. Thứ tư, về tính phân loại, Bình đẳng giới không chỉ đề cập đến sự công bằng giữa nam và nữ mà còn đề cập đến sự công bằng và đồng đều giữa các nhóm phụ nữ thuộc các tầng lớp và thành phần xã hội khác nhau, không chỉ ở cấp độ quốc gia mà còn ở cấp độ toàn cầu. Vai trò của bình đẳng giới Bình đẳng giới không chỉ là một tiêu chí quan trọng mà còn là một trong những mục tiêu cốt lõi của sự phát triển bền vững của một xã hội. Điều này phản ánh sự nhận thức rằng việc đảm bảo bình đẳng giới không chỉ là vấn đề về công bằng và nhân quyền mà còn là một yếu tố chủ chốt trong việc xây dựng một xã hội mạnh mẽ và phát triển.

Bởi lẽ này, bình đẳng giới đóng vai trò quan trọng trong đời sống xã hội. Thứ nhất, bình đẳng giới chính là trung tâm và mục tiêu của quá trình phát triển của mỗi quốc gia. Bởi vì bình đẳng giới không chỉ là vấn đề về công bằng và nhân quyền mà còn là một yếu tố chủ chốt để thúc đẩy sự phát triển bền vững và nâng cao khả năng tăng cường quốc gia. Bình đẳng giới giúp giảm bớt bất công và phân biệt đối xử, mở ra cơ hội kinh doanh và tiếp cận tài nguyên cho tất cả mọi người.

Bình đẳng giới cũng là yếu tố quan trọng để xây dựng và duy trì một chính phủ và hệ thống quản lý hiệu quả Thứ hai, bình đẳng giới không chỉ giúp giảm bớt sự chênh lệch giữa nam và nữ trong gia đình và xã hội mà còn đảm bảo sự phát triển của từng cá nhân mà không có sự phân biệt về giới. Thứ ba, bình đẳng giới chính là một yếu tố quan trọng trong việc đảm bảo công bằng xã hội và giải phóng phụ nữ khỏi những suy nghĩ và tư tưởng lạc hậu, trọng nam khinh nữ. Bình đẳng giới tạo điều kiện cho phụ nữ tham gia vào các hoạt động chính trị, kinh tế và văn hóa xã hội một cách công bằng và không phân biệt đối xử giữa nam và nữ, giúp phụ nữ có cơ hội phát triển khả năng và tiềm 20 năng của mình mà không bị hạn chế về giới, từ đó tạo điều kiện cho họ tham gia vào các hoạt động và quyết định quan trọng hơn, đóng góp vào sự phát triển bền vững của xã hội. Nội dung các lĩnh vực cơ bản trong thực hiện bình đẳng giới 1.

Bình đẳng giới trong lĩnh vực chính trị Căn cứ theo Điều 11 Luật Bình đẳng giới 2006 quy định về bình đẳng giới trong lĩnh vực chính trị như sau: “1. Nam, nữ bình đẳng trong tham gia quản lý nhà nước, tham gia hoạt động xã hội. Nam, nữ bình đẳng trong tham gia xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước của cộng đồng hoặc quy định, quy chế của cơ quan, tổ chức. Nam, nữ bình đẳng trong việc tự ứng cử và được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân; tự ứng cử và được giới thiệu ứng cử vào cơ quan lãnh đạo của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp.

Nam, nữ bình đẳng về tiêu chuẩn chuyên môn, độ tuổi khi được đề bạt, bổ nhiệm vào cùng vị trí quản lý, lãnh đạo của cơ quan, tổ chức”[17]. Bình đẳng giới trong lĩnh vực kinh tế Căn cứ theo khoản 1 Điều 12 Luật Bình đẳng giới 2006 quy định về bình đẳng giới trong lĩnh vực kinh tế như sau: “Nam, nữ bình đẳng trong việc thành lập doanh nghiệp, tiến hành hoạt động sản xuất, kinh doanh, quản lý doanh nghiệp, bình đẳng trong việc tiếp cận thông tin, nguồn vốn, thị trường và nguồn lao động”[17]. Bình đẳng giới trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo Căn cứ theo các khoản 1, 2, 3 và khoản 4 Điều 14 Luật Bình đẳng giới 2006 quy định về bình đẳng giới trong lĩnh vực kinh tế như sau: “1. Nam, nữ bình đẳng về độ tuổi đi học, đào tạo, bồi dưỡng.