Luận Văn Thạc Sĩ: Nghiên Cứu Biện Pháp Kỹ Thuật Cho Giống Cà Chua TN386 Tại Thái Nguyên

Khám phá các biện pháp kỹ thuật nâng cao năng suất giống cà chua TN386 tại Thái Nguyên trong luận văn thạc sĩ nghiên cứu chuyên sâu.

• Tác giả: Triệu Thị Hoa
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Mão
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên Cứu Một Số Biện Pháp Kỹ Thuật Đối Với Giống Cà Chua TN386 Tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học
• 1.2. Nhu cầu về dinh dưỡng cho cây cà chua
• 1.2.1. Nhu cầu sử dụng dinh dưỡng đa lượng của cây cà chua
• 1.2.1.1. Nhu cầu sử dụng đạm
• 1.2.1.2. Nhu cầu sử dụng lân
• 1.2.1.3. Nhu cầu sử dụng kali
• 1.3. Tình hình nghiên cứu và sản xuất cà chua trên thế giới
• 1.3.1. Sơ lược tình hình sản xuất cà chua trên thế giới
• 1.3.2. Tình hình nghiên cứu cà chua trên thế giới
• 1.3.3. Tình hình nghiên cứu và sản xuất cà chua ở Việt Nam
• 1.3.3.1. Sơ lược tình hình sản xuất cà chua ở Việt Nam
• 1.3.3.2. Tình hình nghiên cứu cà chua ở Việt Nam
• 1.3.3.2.1. Nghiên cứu về giống
• 1.3.3.2.2. Nghiên cứu về biện pháp bảo vệ thực vật cho cây cà chua
• 1.3.3.2.3. Những hạn chế và giải pháp phát triển cà chua ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Thời gian nghiên cứu
• 2.3.2. Bố trí thí nghiệm
• 2.3.3. Các biện pháp kỹ thuật
• 2.3.4. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 2.3.4.1. Giai đoạn sinh trưởng, phát triển
• 2.3.4.2. Các chỉ tiêu sinh trưởng
• 2.3.4.3. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất quả
• 2.3.4.4. Các chỉ tiêu chất lượng quả
• 2.3.4.5. Tình hình sâu, bệnh hại ngoài đồng ruộng
• 2.3.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Các kết quả nghiên cứu lựa chọn lượng đạm bón thích hợp trong tổ hợp phân bón cho giống cà chua TN386 tại Thái Nguyên
• 3.1.1. Nghiên cứu ảnh hưởng của các mức đạm bón đến các giai đoạn sinh trưởng và phát triển của giống cà chua TN386 vụ Đông Xuân 2013 - 2014 tại Thái Nguyên
• 3.1.1.1. Giai đoạn vườn ươm
• 3.1.1.2. Thời gian từ gieo tới mọc
• 3.1.1.3. Các giai đoạn sinh trưởng, phát triển của giống cà chua TN386 ngoài ruộng sản xuất
• 3.1.1.4. Ảnh hưởng của các mức đạm bón đến động thái tăng trưởng chiều cao cây của giống cà chua TN386
• 3.1.1.5. Ảnh hưởng của các mức đạm bón khác nhau đến động thái ra lá trên thân chính của giống cà chua TN386
• 3.1.1.6. Ảnh hưởng các mức đạm bón đến tình hình sâu bệnh của giống cà chua TN386
• 3.1.1.7. Ảnh hưởng của các mức đạm bón đến năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của giống cà chua TN386
• 3.1.1.8. Ảnh hưởng của các mức đạm bón đến hiệu quả kinh tế của giống cà chua TN386
• 3.2. Các kết quả nghiên cứu lựa chọn biện pháp bảo vệ thực vật tốt nhất cho giống cà chua TN386 vụ Xuân Hè 2014 tại Thái Nguyên
• 3.2.1. Ảnh hưởng của biện pháp BVTV khác nhau đến các thời kỳ sinh trưởng và phát triển của giống cà chua TN386 trong vụ Xuân Hè 2014
• 3.2.2. Ảnh hưởng của biện pháp BVTV khác nhau đến động thái tăng trưởng chiều cao của giống TN386 trong vụ xuân hè 2014
• 3.2.3. Ảnh hưởng của biện pháp BVTV khác nhau đến khả năng ra lá trên thân chính của giống cà chua TN386
• 3.2.4. Đánh giá tình hình nhiễm sâu hại của giống cà chua TN386 ở các công thức BVTV khác nhau
• 3.2.5. Đánh giá tình hình nhiễm bệnh hại của giống cà chua TN386 ở các công thức BVTV khác nhau
• 3.2.6. Ảnh hưởng của biện pháp BVTV đến năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất
• 3.2.7. Sơ bộ hạch toán kinh tế
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về giống cà chua TN386

Giống cà chua TN386 là một trong những giống cà chua triển vọng được trồng tại Thái Nguyên. Giống này có đặc điểm sinh trưởng vô hạn, kháng bệnh tốt, và cho năng suất cao. Quả cà chua TN386 có hình dạng tròn vuông, thịt dày, chín đỏ đẹp, phù hợp cho vận chuyển xa. Nghiên cứu này tập trung vào việc tìm hiểu các biện pháp kỹ thuật canh tác phù hợp để tối ưu hóa năng suất và chất lượng của giống cà chua này trong điều kiện địa phương.

1.1. Đặc điểm sinh trưởng của giống cà chua TN386

Giống cà chua TN386 có khả năng sinh trưởng mạnh, đặc biệt trong điều kiện khí hậu và đất đai tại Thái Nguyên. Nghiên cứu chỉ ra rằng giống này có thể đạt năng suất từ 4-5 kg quả/cây khi được canh tác đúng kỹ thuật. Đây là giống cà chua phù hợp để trồng quanh năm, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người nông dân.

1.2. Tầm quan trọng của việc cải tiến giống cà chua

Việc cải tiến giống cà chua như TN386 không chỉ giúp tăng năng suất mà còn cải thiện chất lượng quả, đáp ứng nhu cầu thị trường. Nghiên cứu này góp phần vào việc phát triển các giống cà chua mới, phù hợp với điều kiện canh tác tại Thái Nguyên và các vùng có điều kiện tương tự.

II. Kỹ thuật trồng cà chua TN386

Kỹ thuật trồng cà chua đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo năng suất và chất lượng của giống cà chua TN386. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định các yếu tố kỹ thuật như lượng đạm bón, biện pháp bảo vệ thực vật, và quản lý dinh dưỡng để tối ưu hóa quá trình canh tác.

2.1. Ảnh hưởng của lượng đạm bón đến sinh trưởng

Nghiên cứu chỉ ra rằng lượng đạm bón có ảnh hưởng đáng kể đến sự sinh trưởng và phát triển của giống cà chua TN386. Việc bón đạm hợp lý giúp cây phát triển mạnh, tăng khả năng ra hoa và đậu quả. Tuy nhiên, bón quá nhiều đạm có thể dẫn đến tình trạng dư thừa, gây ra sâu bệnh và giảm chất lượng quả.

2.2. Biện pháp bảo vệ thực vật hiệu quả

Việc áp dụng các biện pháp bảo vệ thực vật phù hợp giúp giảm thiểu sâu bệnh hại, đảm bảo năng suất và chất lượng quả cà chua. Nghiên cứu này đề xuất sử dụng các chế phẩm sinh học và thuốc thảo mộc thay thế cho hóa chất độc hại, góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe con người.

III. Kết quả và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu đã đưa ra các kết quả cụ thể về kỹ thuật canh tác và biện pháp kỹ thuật phù hợp cho giống cà chua TN386 tại Thái Nguyên. Những kết quả này không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mang lại giá trị thực tiễn cao, giúp người nông dân nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

3.1. Hiệu quả kinh tế của giống cà chua TN386

Việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật phù hợp giúp tăng năng suất và chất lượng quả cà chua TN386, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người nông dân. Nghiên cứu chỉ ra rằng, với quy trình canh tác tối ưu, giống cà chua này có thể đạt năng suất lên đến 5 kg quả/cây, góp phần tăng thu nhập cho người sản xuất.

3.2. Ứng dụng trong phát triển nông nghiệp bền vững

Nghiên cứu này góp phần vào việc phát triển nông nghiệp bền vững tại Thái Nguyên bằng cách cung cấp các giải pháp kỹ thuật hiệu quả, giảm thiểu sử dụng hóa chất độc hại, và bảo vệ môi trường. Đây là cơ sở quan trọng để nhân rộng mô hình canh tác cà chua an toàn và hiệu quả tại các vùng khác.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây cà chua (Lycopersicon esculentum Mill) là một trong những loại rau ăn quả có giá trị dinh dưỡng và kinh tế cao trên thế giới và tại Việt Nam. Theo số liệu của FAO năm 2008, diện tích trồng cà chua toàn cầu đạt khoảng 4,7 triệu ha với năng suất trung bình 35,5 tấn/ha, sản lượng đạt gần 159 triệu tấn. Tại Việt Nam, diện tích trồng cà chua năm 2008 là khoảng 24.850 ha, năng suất trung bình đạt 21,6 tấn/ha, sản lượng khoảng 535 nghìn tấn, tập trung chủ yếu ở các vùng đồng bằng và trung du phía Bắc, trong đó Thái Nguyên là vùng có tiềm năng phát triển sản xuất cà chua lớn nhờ điều kiện đất đai và khí hậu thuận lợi.

Tuy nhiên, sản xuất cà chua tại Thái Nguyên và nhiều vùng khác còn gặp nhiều khó khăn do thiếu các biện pháp kỹ thuật đồng bộ, đặc biệt là trong việc cân đối dinh dưỡng và phòng trừ sâu bệnh. Việc sử dụng phân bón chưa hợp lý, đặc biệt là lượng đạm bón, cùng với việc lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học đã gây ra nhiều hệ lụy như sâu bệnh phát sinh mạnh, ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Do đó, nghiên cứu nhằm xác định tổ hợp phân bón và biện pháp bảo vệ thực vật tối ưu cho giống cà chua TN386 tại Thái Nguyên là cần thiết để nâng cao năng suất, chất lượng và đảm bảo an toàn sản phẩm.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá ảnh hưởng của các mức đạm bón khác nhau và một số biện pháp bảo vệ thực vật sinh học đến sinh trưởng, phát triển, năng suất, chất lượng quả và hiệu quả kinh tế của giống cà chua TN386 tại Thái Nguyên trong các vụ Đông Xuân 2013-2014 và Xuân Hè 2014. Nghiên cứu có phạm vi thực hiện tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, với các thí nghiệm được bố trí theo kiểu khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh, nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng quy trình kỹ thuật canh tác cà chua bền vững, an toàn và hiệu quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về dinh dưỡng cây trồng, quản lý dịch hại tổng hợp (Integrated Pest Management - IPM) và sinh trưởng phát triển cây cà chua. Các khái niệm chính bao gồm:

• Nhu cầu dinh dưỡng đa lượng và vi lượng của cây cà chua: Đạm (N), lân (P), kali (K), canxi (Ca), magiê (Mg), và các nguyên tố vi lượng như Bo, Mn, Zn đóng vai trò quan trọng trong sinh trưởng, phát triển và chất lượng quả cà chua.
• Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM): Kết hợp sử dụng giống kháng bệnh, biện pháp sinh học, hóa học và kỹ thuật canh tác nhằm kiểm soát sâu bệnh hiệu quả, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe con người.
• Mô hình sinh trưởng cây cà chua: Phân chia giai đoạn sinh trưởng thành vườn ươm và ngoài ruộng, theo dõi các chỉ tiêu như chiều cao cây, số lá, tỷ lệ đậu quả, thời gian sinh trưởng và phát triển.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thu thập từ các thí nghiệm thực địa tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên trong vụ Đông Xuân 2013-2014 và vụ Xuân Hè 2014.
• Thiết kế thí nghiệm:
  • Thí nghiệm 1: 4 công thức bón phân với các mức đạm khác nhau (0, 60, 90, 120 kg N/ha) kết hợp với nền phân hữu cơ sinh học NTT, lân và kali.
  • Thí nghiệm 2: 4 công thức bảo vệ thực vật gồm thuốc hóa học, thuốc sinh học và trồng xen canh hành lá với cà chua.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Mỗi công thức được bố trí theo kiểu khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) với 3 lần nhắc lại, diện tích mỗi ô thí nghiệm 10 m², chọn ngẫu nhiên 5 cây mẫu để theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng và năng suất.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm SAS 8 để phân tích phương sai (ANOVA), kiểm định sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa (LSD) với mức ý nghĩa 5%. Dữ liệu được trình bày dưới dạng bảng và đồ thị minh họa động thái tăng trưởng, năng suất và hiệu quả kinh tế.
• Timeline nghiên cứu:
  • Nội dung 1 (đạm bón): Tháng 7/2013 - 1/2014.
  • Nội dung 2 (bảo vệ thực vật): Tháng 2/2014 - 6/2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của lượng đạm bón đến giai đoạn sinh trưởng và phát triển

   • Thời gian từ trồng đến ra hoa dao động từ 28-30 ngày, trong đó công thức bón 90 kg N/ha và 120 kg N/ha cho thời gian ra hoa sớm nhất (28 ngày).
   • Thời gian kết thúc thu hoạch ngắn nhất là 140 ngày ở công thức 120 kg N/ha, dài nhất 143 ngày ở đối chứng (0 kg N/ha).
   • Chiều cao cây sau 91 ngày đạt từ 148,5 cm (0 kg N/ha) đến 165,6 cm (90 kg N/ha), trong đó công thức 90 kg N/ha và 60 kg N/ha có chiều cao cây cao hơn đáng kể so với đối chứng.

2. Ảnh hưởng của lượng đạm bón đến năng suất và các yếu tố cấu thành

   • Năng suất lý thuyết và thực thu tăng rõ rệt khi bón đạm 90 kg N/ha so với đối chứng, đạt khoảng 4,5-5 tấn/ha.
   • Tỷ lệ đậu quả và khối lượng trung bình quả cũng cao hơn ở các mức đạm bón hợp lý.
   • Lượng đạm 120 kg N/ha không làm tăng năng suất đáng kể so với 90 kg N/ha, thậm chí có dấu hiệu giảm nhẹ do sâu bệnh phát sinh nhiều hơn.

3. Ảnh hưởng của biện pháp bảo vệ thực vật đến sinh trưởng và năng suất

   • Sử dụng thuốc BVTV sinh học kết hợp với trồng xen canh hành lá giúp giảm tỷ lệ sâu bệnh hại đáng kể so với sử dụng thuốc hóa học đơn thuần.
   • Năng suất cà chua ở các công thức sinh học và xen canh đạt trên 4,8 tấn/ha, cao hơn khoảng 10% so với công thức hóa học.
   • Hiệu quả kinh tế của các biện pháp sinh học và xen canh cũng cao hơn do giảm chi phí thuốc hóa học và tăng chất lượng sản phẩm.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy lượng đạm bón 90 kg N/ha kết hợp với nền phân hữu cơ sinh học NTT, lân và kali là mức tối ưu cho giống cà chua TN386 tại Thái Nguyên, giúp cây sinh trưởng tốt, ra hoa sớm, năng suất cao và chất lượng quả đảm bảo. Việc bón đạm quá nhiều (120 kg N/ha) không mang lại hiệu quả kinh tế cao do làm tăng nguy cơ sâu bệnh phát sinh, phù hợp với nhận định của nhiều nghiên cứu trước đây về tác động tiêu cực của thừa đạm.

Biện pháp bảo vệ thực vật sinh học và trồng xen canh hành lá không chỉ giảm thiểu sâu bệnh mà còn góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sản phẩm, phù hợp với xu hướng sản xuất nông nghiệp bền vững và an toàn thực phẩm. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả này khẳng định hiệu quả của việc áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) và cân đối dinh dưỡng trong sản xuất cà chua.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ động thái tăng trưởng chiều cao cây, tốc độ ra lá, tỷ lệ sâu bệnh và năng suất quả để minh họa rõ ràng sự khác biệt giữa các công thức thí nghiệm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng tổ hợp phân bón với lượng đạm 90 kg N/ha kết hợp phân hữu cơ sinh học NTT, lân và kali nhằm tối ưu hóa sinh trưởng, năng suất và chất lượng quả cà chua TN386 tại Thái Nguyên. Thời gian áp dụng: ngay trong vụ Đông Xuân và các vụ tiếp theo. Chủ thể thực hiện: người nông dân, cán bộ kỹ thuật nông nghiệp.

2. Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học kết hợp với biện pháp trồng xen canh hành lá để phòng trừ sâu bệnh hại, giảm thiểu sử dụng thuốc hóa học, bảo vệ môi trường và sức khỏe người tiêu dùng. Thời gian áp dụng: vụ Xuân Hè và các vụ tiếp theo. Chủ thể thực hiện: người sản xuất, các tổ chức khuyến nông.

3. Tăng cường tập huấn, chuyển giao kỹ thuật cho nông dân về cân đối dinh dưỡng và quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng sản xuất cà chua an toàn, hiệu quả. Thời gian: liên tục hàng năm. Chủ thể thực hiện: các cơ quan quản lý nông nghiệp, trường đại học, trung tâm khuyến nông.

4. Xây dựng mô hình sản xuất cà chua TN386 theo hướng bền vững, an toàn thực phẩm tại các vùng có điều kiện tương tự Thái Nguyên để nhân rộng mô hình, góp phần nâng cao giá trị kinh tế và phát triển thị trường tiêu thụ. Thời gian: 2-3 năm tiếp theo. Chủ thể thực hiện: các tổ chức nghiên cứu, doanh nghiệp giống, hợp tác xã nông nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nông dân và nhà sản xuất cà chua: Áp dụng các biện pháp kỹ thuật tối ưu về phân bón và bảo vệ thực vật để nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế trong sản xuất cà chua TN386.

2. Các cán bộ kỹ thuật, khuyến nông viên: Sử dụng kết quả nghiên cứu làm tài liệu hướng dẫn, chuyển giao công nghệ, hỗ trợ nông dân áp dụng quy trình canh tác bền vững, an toàn.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành khoa học cây trồng, nông học: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả và phân tích để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo về dinh dưỡng và quản lý dịch hại cây trồng.

4. Doanh nghiệp giống và chế biến nông sản: Áp dụng kết quả nghiên cứu để lựa chọn giống, xây dựng quy trình sản xuất cà chua chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu.

Câu hỏi thường gặp

1. Lượng đạm bón tối ưu cho giống cà chua TN386 là bao nhiêu?
   Lượng đạm bón tối ưu là khoảng 90 kg N/ha kết hợp với phân hữu cơ sinh học và các nguyên tố đa lượng khác, giúp cây sinh trưởng tốt, năng suất cao và hạn chế sâu bệnh phát sinh.

2. Biện pháp bảo vệ thực vật nào hiệu quả nhất cho cà chua TN386?
   Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học kết hợp với trồng xen canh hành lá là biện pháp hiệu quả, giảm sâu bệnh, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng quả.

3. Tại sao không nên bón quá nhiều đạm cho cà chua?
   Bón quá nhiều đạm làm cây sinh trưởng quá mạnh về thân lá, tạo điều kiện cho sâu bệnh phát sinh, giảm chất lượng quả và hiệu quả kinh tế không cao.

4. Thời gian sinh trưởng trung bình của cà chua TN386 là bao lâu?
   Tổng thời gian sinh trưởng từ gieo hạt đến kết thúc thu hoạch dao động khoảng 140-143 ngày, tùy theo mức phân bón và điều kiện chăm sóc.

5. Làm thế nào để giảm thiểu sử dụng thuốc hóa học trong sản xuất cà chua?
   Áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) với việc sử dụng thuốc sinh học, trồng xen canh, chọn giống kháng bệnh và theo dõi sâu bệnh thường xuyên để phun thuốc đúng lúc, đúng liều.

Kết luận

• Lượng đạm bón 90 kg N/ha kết hợp phân hữu cơ sinh học NTT, lân và kali là mức tối ưu cho giống cà chua TN386 tại Thái Nguyên, giúp tăng năng suất và chất lượng quả.
• Biện pháp bảo vệ thực vật sinh học kết hợp trồng xen canh hành lá hiệu quả trong kiểm soát sâu bệnh, giảm thiểu thuốc hóa học và bảo vệ môi trường.
• Thời gian sinh trưởng trung bình của cà chua TN386 khoảng 140 ngày, phù hợp với điều kiện khí hậu Thái Nguyên.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng quy trình kỹ thuật canh tác cà chua bền vững, an toàn và hiệu quả kinh tế.
• Khuyến nghị áp dụng rộng rãi các biện pháp kỹ thuật này trong sản xuất cà chua tại Thái Nguyên và các vùng có điều kiện tương tự nhằm nâng cao giá trị sản phẩm và thu nhập cho người nông dân.

Khuyến khích các cơ quan quản lý, tổ chức nghiên cứu và người sản xuất phối hợp triển khai áp dụng quy trình kỹ thuật đã được nghiên cứu, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá và hoàn thiện để phát triển bền vững ngành cà chua Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học Cà chua là cây có giá trị dinh dưỡng và giá trị kinh tế cao là cây trồng có thể trồng trên vùng rau chuyên canh hoặc có thể trồng trong cơ cấu cây vụ đông trên đất lúa mà không ảnh hưởng đến 2 vụ lúa. Trên cơ sở yêu cầu sinh thái của cây cà chua, với điều kiện đất đai và khí hậu của tỉnh Thái Nguyên, những giống cà chua mới có thể sinh trưởng phát triển tốt và cho năng suất cao. Hiện nay một số giống cà chua mới cho năng suất chất lượng cao đã được công nhận giống quốc gia đang được trồng trên một số vùng chuyên canh ở nước ta như:.

Công ty Hoa Sen có giống VL 2910, VL 2922, VL 2000, VL 2004, GS 1200. Viện nghiên cứu rau quả TW có giống PT18, Lai số 4, Lai số 9, Lai số 1, B 2M4, R5- 18. Viện cây lương thực có giống C95, C155, VT3, Hồng lan. Trường ĐHNN I có giống HT7, HT9.

Công ty Trang Nông có giống TN129, TN386, TN148, TN 52, TN54Trong đó giống TN129, TN386, TN148 được kết luận là giống triển vọng đã được khảo nghiệm tại Thái Nguyên. Giống cà chua TN386 là dạng cây sinh trưởng vô hạn, kháng bệnh tốt, trồng quanh năm. Trái tròn vuông, thịt dày cứng, chín đỏ đẹp, chắc, thích hợp cho vận chuyển xa. Năng suất có thể đạt 4 – 5 kg trái/cây.

Ở nước ta việc phát triển trồng cà chua cũng có ý nghĩa quan trọng về mặt luân canh, tăng vụ và tăng năng suất trên đơn vị diện tích, do đó cà chua là loại rau được khuyến khích phát triển. Tuy nhiên, việc trồng cà chua chưa được phát triển mạnh theo mong muốn vì cà chua trồng trong điều kiện nóng ẩm ở nước ta dễ mắc nhiều sâu bệnh hại, đáng kể như sâu ăn lá, sâu đục quả, bệnh héo xanh vi khuẩn, bệnh xoăn lá do virus khó phòng trừ. Phòng trừ sâu bệnh hại cây trồng bằng biện pháp hóa học không phải lúc nào cũng có kết quả hữu hiệu. Mặt khác, biện pháp này không những làm ô nhiễm môi trường sống để lại dư lượng độc tố trong quả, ảnh hưởng không ít đến sức khỏe của n 5 con người, gia súc gia cầm và các loại sinh vật khác, mà còn tăng chi phí đầu vào và tăng tính chống thuốc của dịch hại.

Xen canh cây trồng là biện pháp có thể đồng thời sử dụng tối ưu các điều kiện đất, nước và ánh sáng góp phần làm tăng thu nhập trên đơn vị diện tích cho nhà nông. Biện pháp BVTV đã được áp dụng nhằm hạn chế việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học như các chế phẩm sinh học, thuốc thảo mộc và các loại cây trồng xen có khả năng xua đuổi côn trùng hại cà chua. Nhu cầu về dinh dưỡng cho cây cà chua Trong sản xuất nông nghiệp, mục tiêu quan trọng hàng đầu là năng suất, năng suất có cao hay không còn phụ thuộc và rất nhiều yếu tố. Cà chua là cây trồng nông nghiệp bộ phận sử dụng là quả.

Muốn quả cà chua to, nhiều, chất lượng tốt thì phụ thuộc vào giống, điều kiện canh tác, mức độ đầu tư và tình hình sau bệnh hại. Dinh dưỡng khoáng có mối quan hệ với sự sinh trưởng, phát triển của cây cà chua. Vì vậy việc cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cho cây cà chua là yếu tố có tính chất quyết định năng suất và chất lượng quả cà chua. Cây cà chua mẫn cảm với phân hữu cơ, phân khoáng, sử dụng phân bón thích hợp sẽ nâng cao sản lượng và chất lượng quả.

Trong các nguyên tố dinh dưỡng đa lượng, cà chua cần nhiều kali hơn cả sau đó là đạm thứ đến là phân lân. Ngoài ra các nguyên tố dinh dưỡng vi lượng cũng cần thiết để cây cà chua sinh trưởng, phát triển tốt. Theo Nguyễn Thanh Minh, 2004 [24], cây cà chua cần ít nhất 12 nguyên tố dinh dưỡng là đạm, lân, kali, canxi, lưu huỳnh, magie, sắt, mangan, đồng, kẽm và molipden. Theo nghiên cứu của Trần Khắc Thi và cs thì trong điều kiện Việt Nam lượng phân bón cho 1ha cà chua là 25 tấn phân chuồng, 150 kg N, 90 kg P2O5, 150 kg K2O.

Theo Kuo et al, 1998 [45] đối với giống cà chua thuộc loại hình vô thời hạn nên bón với mức 180 kg N, 80 kg P2O5 và 180 kg K2O, còn đối với giống cà chua thuộc loại hình sinh trưởng hữu hạn nên bón với mức 120 kg N, 80 P2O5 và 150 kg K2O Tuỳ theo mức tăng năng suất khác nhau mà nhu cầu dinh dưỡng cung cấp cho cây cũng khác nhau, nhiều tác giả đã thấy rằng: để đạt năng suất cao cần bón các mức dinh dưỡng tương xứng, thể hiện qua bảng 2.1: Nhu cầu hấp thu dinh dưỡng của cà chua ở các mức năng suất khác nhau Nguyên tố dinh dưỡng Năng suất (Kg/ha) (tấn/ha) N P K Mg Ca 5 14,5 2,0 2,0 20,0 11,75 10 29,0 4,0 4,40 4,50 23,50 25 72,5 10,0 100,0 11,25 58,75 100 290,0 40,0 40,00 45,00 235,00 200 580,0 80,0 90,00 90,00 470,00 Nguồn: Robert Cowell, 1979 Ở các nước nhiệt đới, nếu bón quá nhiều (đặc biệt là N) trong một số trường hợp xuất hiện các nhân tố khác có thể làm giảm năng suất. Nhu cầu sử dụng dinh dưỡng đa lượng của cây cà chua 1. Nhu cầu sử dụng đạm Đạm ảnh hưởng đến sinh trưởng và cho năng suất của cây. Đạm chiếm 2,5 - 4,8% trọng lượng khô của cây.

Là thành phần chủ yếu của các axit amin, protein, chlorophyl ankaloit, amid và các chất khoáng trong cây. Đạm thúc đẩy tăng trưởng, ra hoa, đậu quả. Thiếu đạm hoa cà chua dễ bị rụng, quả nhỏ trong điều kiện nhiệt độ cao. Nếu thừa đạm thì cỡ quả, thời gian bảo quản, màu sắc và mùi vị quả sẽ bị giảm.

Thừa đạm dễ làm rối loạn quá trình chín của quả do cây bị khô mạch dẫn, làm giảm lượng vật chất khô trong dịch quả và tăng nồng độ axit. Khi sử dụng lượng đạm hợp lý tạo điều kiện thuận lợi cho việc tăng sản lượng. Giai đoạn đầu cây cà chua hút rất ít đạm. Nhưng sau khi và thời kỳ cây ra hoa kết quả thì cây cà chua yêu cầu lượng đạm lớn nhất.

Khi cây hút 80 - 100 kg N cây cà chua có thể cho 25 tấn quả, trong tháng đầu cây chỉ hút 3,4 - 4,5 kg N. Tháng thứ hai hút chừng 23 – 28 kg N, cho nên khi bón cho cà chua người ta không bón một lần mà bón thành nhiều lần, tuỳ thuộc vào từng giai đoạn sinh trưởng nhất định của cây. n 7 Đối với cà chua trong nhiều trường hợp đạm nitrate phù hợp hơn đạm amon. Pill và Lambeth đã phát hiện thấy dạng đạm amon làm giảm sự tập trung lượng Ca, Mg, K, P và NO3 ở mầm của rễ.trong trường hợp quá ít hoặc quá nhiều canxi đều có khả năng tạo ra độc tố cuỉa dạng đạm amon.

Một số nghiên cứu ở Đài Loan cho thấy, trong số nhiều loại đạm giải phóng chậm thì đạm dạng ure là cho kết quả tốt nhất. Nhu cần sử dụng lân Lân có vai trò then chốt trong việc cung cấp năng lượng cho sự trao đổi chất và cần cho sự phát triển của hệ rễ, nhất là ở giai đoạn cây con. Thời kỳ đầu sinh trưởng, cây cà chua rất mẫn cảm khi thiếu lân ở trong đất. Do vậy, ở giai đoạn đầu ta bón lân ở dạng dễ tiêu để xúc tiến việc ra rễ đồng thời tăng khả năng hút nước và chất dinh dưỡng.

Bón đủ lân cây sẽ nở hoa và chín sớm hơn, chất lượng quả tốt hơn vì lân tăng cường hoạt động của Cytokinin. Tác dụng tốt nhất của lân là xúc tiến sự hình thành chùm hoa sớm, hoa nở sớm, quả lớn nhanh (khi cung cấp đạm đầy đủ) và chín sớm, rút ngắn thời gian sinh trưởng., (1974) [50], nếu bón đầy đủ đạm, kali và lân giúp tăng trưởng quả, làm tăng chất lượng quả đặc biệt là hàm lượng vật chất khô, đường Saccaroza, quả cứng, thịt dày, nhiều Vitamin C và có màu đẹp. Nếu thiếu lân, cây đồng hoá đạm kém nên khi trồng cà chua cần chú ý bón đầy đủ lân dễ tiêu để hiệu lực của lân tốt khi bón đạm đầy đủ. Đối với cà chua nên hoà lân tưới cho cây vì cây cà chua có thời gian sinh trưởng ngắn, mẫn cảm với pH thấp.

Trong các loại lân thì lân nitrophosphate và superphosphate là nhữnh dạng lân tốt nhất cho cà chua (Kuo et al, 1998) [45]. Nhu cầu sử dụng kali Kali cần thiết cho quá trình đồng hoá CO2 trong không khí để tạo thành Gluxit, là yếu tố quan trọng trong quá trình tổng hợp Protein, các axit hữu cơ và làm hoạt động của các men. Kali có tác dụng tốt với hình thái quả, đất bón đủ kali quả nhẵn, bóng, thịt quả chắc. Ngoài ra kali còn ảnh hưởng tốt đến chất lượng quả, làm tăng hàm lượng đường tổng số, hàm lượng chất hòa tan và vitamin C.

Theo Trudel và Ozbun (1970) thì kali đóng vai trò quan trọng trong hình thành sắc tố ở cà n 8 chua, kali làm tăng caroten, lycopen và thúc đẩy sự thành lập sắc tố trong quả chín. Đặc biệt là sắc tố đỏ (lycopen) và hương vị của cà chua. Bón kali hợp lý sẽ làm giảm sự rối loạn qúa trình chín của quả, thúc đẩy mạnh quá trình chuyển hoá axit trong quả (axit citric và malic). Quả của cây được cung cấp đủ kali có tổng số chất khô, đường, axit, caroten, lycopen cao hơn và duy trì chất lượng quả lâu hơn.

Còn quả của cây thiếu kali có xu hướng chín ép, hương vị kém. Nhu cầu sử dụng dinh dưỡng trung lượng đối với cà chua - Canxi là thành phần của màng tế bào giúp tế bào duy trì thấm, điều hoà độ bazơ tạo điều kiện để cây trồng hấp thu các nguyên tố khác. Cây thiếu canxi sẽ bị héo, đỉnh sinh trưởng bị chết, lá có các đốm màu vàng xám sau đó héo vàng và rụng. Nếu nhiều canxi thì lá có màu vàng và quả nhỏ.

- Magiê (Mg) có trong thành phần của diệp lục, nếu thiếu Magiê sẽ ảnh hưởng đến quá trình quang hợp. Theo Nguyễn Văn Thắng và cs (1996) [26] bệnh khô mạch dẫn có liên quan đến thiếu Mg, đặc biệt trong trường hợp sử dụng đạm amon. Nhu cầu sử dụng dinh dưỡng vi lượng đối với cà chua Ngoài các nguyên tố dinh dưỡng đa lượng thì các nguyên tố dinh dưỡng vi lượng cũng ảnh hưởng đến sinh trưởng phát triển của cây cà chua như: Bo, Mn, Cu, Zn,…trong đó Bo, Mn và Zn là các nguyên tố quan trọng, đặc biệt Bo có vai trò lớn trong việc hạn chế rụng hoa, rụng quả.