mở đầu bằng lời giới thiệu, nhạc hiệu, kết thúc bằng lời chào tạm biệt, đáp ứng yêu cầu tuyên truyền của cơ quan báo chí truyền hình nhằm mang lại hiệu qua cao nhất cho khán gia. I 13] GS-TS Tạ Ngọc Tan trong cuốn Truyén thông đại chúng [25, tr.76] cho rằng, thuật ngữ chương trình truyền hình được sử dụng trong hai trường hợp: Trường hợp thứ nhất, người ta dùng chương trình truyền hình dé chỉ toàn bộ nội dung thông tin phát đi trong ngày, trong tuần, trong tháng của một kênh truyền hình hay của cả một dai truyền hình. Trường hop thứ hai, chương trình truyền hình dùng dé chỉ một hay nhiều tác phẩm hoàn chỉnh, hoặc kết hợp với một số thông tin tài liệu khác được tổ chức theo một chủ dé cụ thé với hình thức tương đối nhất quán, thời lượng 6n định và được phát theo định kỳ. Như vậy có thể thấy các tin, bài, bảng biểu, tư liệu, hình ảnh, âm thanh chính là những thành to tạo ra những cấu trúc truyền hình phức tạp hơn đó chính là các chương trình truyền hình.
Chúng ta có thé nhận biết dễ dàng qua các chương trình truyén hình như: Chương trình thời sự, chương trình trò chơi âm nhac hay chương trình thể thao. 13 So với các loại hình báo chí khác, một tác phẩm truyền hình, một chương trình truyền hình có sự khác biệt về nội dung, hình thức cũng như phương thức sản xuất. Một chương trình truyền hình được thai nghén và hình thành, sau đó hoàn chỉnh để phát sóng là sản phâm của một tập thé, là một sản phẩm báo chí hoàn chỉnh, thống nhất về hình thức và nội dung thể hiện, được sắp xếp xâu chuỗi với nhau một cách logic, hợp lý. Ngày nay, trong bối cảnh truyền thông đại chúng ngày càng phát triển, truyền hình cũng bắt kịp xu thế với sự xuất hiện của nhiều loại hình truyền hình, từ kỹ thuật số, truyền hình HD công nghệ cao, đi kèm với đó là sự nở rộ không ngừng của các kênh truyền hình.
Điều này mang đến một sự cạnh tranh không khoan nhượng giữa các đài truyền hình, giữa các kênh truyền hình. Do đó, dé thu hút công chúng, điều đầu tiên đòi hỏi các nha đài, hay các kênh sóng phải chú trọng đến đổi mới nâng cao chất lượng các chương trình truyền hình. Đặc biệt là đối với các đài truyền hình địa phương, do diện phủ sóng còn khiêm tốn, các phương tiện, nhân lực khá nghèo nàn, nên việc đổi mới hoàn thiện chương trình trở thành một áp lực đẻ nặng trong từng ngày, từng gid. Chương trình thời sự truyền hình.
Từ điển Tiếng Việt của Viện Ngôn Ngữ học, Nhà xuất bản Đà Nẵng -2001 định nghĩa: - Chương trình là: “ Toàn bộ nói chung những dự kiến hoạt động theo một trình tự nhất định và trong một thời gian nhất định. 193] - Thời sự là: “ tong thể nói chung những sự việc ít nhiễu quan trọng trong một lĩnh vực nào đó, thường là xã hội, chính trị, xáy ra trong thời gian gan nhất và dang được nhiều người quan tâm” [29, tr. 956] Trong cuốn Báo chí truyền hình của nhóm tác giả G. Iurốpxki, quan niệm: “ Nhiều khi người ta còn gọi bản tin thời sự là bản tin ngắn.
Bản tin Thời sự ghi lại những sự kiện lịch sử theo trình tự thời gian. Trong báo chí, thê loại thời sự là thông tin ngắn về sự việc. Vậy nên, bản tin ngắn và ban tin Thời sự trở nên đồng nghĩa. Trong truyền hình, thé loại ấy gồm ban tin được phát sóng bang lời và bản tin ngắn bằng hình ảnh.Đối với những người làm 14 truyền hình thì họ thường sử dụng tên gọi là “bản tin” ( khi nói đến mọi tin tức thời sự, kế cả bản tin được phát bằng lời) [38, tr.
21-22] Theo tác giả Dương Xuân Sơn nhận định, bản tin thời sự truyền hình hàm chứa những đặc điểm nỗi bật: - Thông tin thời sự được cập nhật liên tục, cung cấp cho người xem những tin tức mới nhất về sự kiện đang diễn ra, có khả năng đưa tin nhanh nhất bằng truyền hình trực tiếp. Các bản tin được sản xuất liên tục theo chu kỳ thời gian, có thé là 1 tiếng, 3 tiếng, 6 tiếng, 12 tiếng.Chu kỳ bản tin càng ngắn thì tốc độ làm việc của ban biên tập và các ê-kíp sản xuất càng cao. - Đảm bảo cơ cấu thông tin các lĩnh vực: kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội, thé thao.nhờ đó mà nhu cầu thông tin của nhiều đối tượng khán giả được đáp ứng. - Đảm bảo thông tin các vùng miền: mỗi đài truyền hình đều xác định đối tượng khán giả trong một không gian địa lý, việc xây dựng kết cau bản tin và đưa tin tức đều khắp các khu vực là cần thiết, nó đảm bảo công băng trong tiếp nhận tin tức của công chúng [ 24, tr.
185-186] Về cơ bản, thuật ngữ “bản tin Thời sự” hay “chương trình Thời sự” không có sự khác biệt. Bởi vậy, ở nhiều đài địa phương người ta gọi chương trình Thời sự là Bản tin, như Bản tin trưa, bản tin chào buổi sáng hay bản tin tối. Như vậy, chương trình thời sự truyền hình ( bản tin Thời sự truyền hình) là một chương trình truyền hình, trong đó chuyển tải các thông tin về sự kiện, hiện tượng trong cuộc sống xã hội một cách nhanh chóng, kịp thời đến công chúng, đáp ứng được yêu cau nhiệm vụ tuyên truyén và nhu câu thông tin cua công chúng, được phát sóng định kỳ, có thời lượng ôn định. Một chương trình thời sự truyền hình được kết cấu, xây dựng bởi các thể loại: Tin, phóng sự, ghỉ nhanh, phỏng van.
Truyền hình địa phương - Địa phương: Trong cuốn Dia phương học của Nhà xuất bản Văn hóa: “ Địa phương là một đơn vị lãnh thổ xác định về mặt không gian, một bộ phận của một quốc gia thong nhat” 15 Còn trong cuốn Tir điển Tiếng Việt của Viện ngôn ngữ Việt Nam( NXB Đà Nẵng, 2001): “địa phương là khu vực, trong quan hệ với những vùng, khu vực khác nhau. Hay cũng có thể hiểu là vùng, khu vực trong quan hệ với Trung ương, với cả nước “[33, tr. 315] Hiện nay ở lĩnh vực phát thanh, truyền hình, Việt Nam có 67 đài phát thanh, truyền hình quốc gia và địa phương, hơn 300 kênh truyền hình phát sóng hàng ngày. Trong con số không lồ đó, Đài PT-TH địa phương hiện dừng ở con số 64.
Nghĩa là mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có một đài phát thanh và truyền hình. Trong suốt chặng đường hình thành và phát triển, đài PT-TH địa phương đã đóng góp to lớn vào sự nghiệp báo chí cách mạng. Ngày nay, đài PT-TH địa phương lại tiếp tục đặt dấu ấn trong sự nghiệp đôi mới, góp phần thúc đây phát triển kinh tế xã hội. Ở các địa phương, Báo đảng do Tỉnh ủy trực tiếp quản lý, còn các Đài Phát thanh và Truyền hình do UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quản lý.
Vừa thực hiện sứ mệnh là cơ quan ngôn luận của Tỉnh vừa là diễn đàn của nhân dân. Truyền hình địa phương có vai trò quan trọng bậc nhất đó là một bộ phận quan trọng của báo chí địa phương. Cùng với Báo in, phát thanh và truyền hình là những cơ quan ngôn luận chính thống trong hệ thống báo chí địa phương. Như vậy, Chương trình truyền hình địa phương là một chương trình truyén hình được sản xuất bởi đài truyền hình địa phương ( là tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương), phát sóng chủ yếu trên địa bàn địa phương đó.
Chương trình truyền hình địa phương có chức năng trước hết phục vụ cho việc tuyên truyén, chủ trương chỉnh sách của địa phương, các chương trình được xây dựng phù hợp với điều kiện kinh tế, văn hóa xã hội, tâm lý tiếp nhận thông tin của moi địa phương. Vị trí, vai trò của Thời sự truyền hình trong tổng thể chương trình truyền hình của đài địa phương. Một nhà báo, nhà quản lý kỳ cựu ở đài phát thanh truyền hình địa phương từng nói: Chương trình Thời sự là trang nhất của tờ báo hình. Trong Cuốn thời sự 16 truyền hình của tác giả Victoria Mc Cullough Carroll đã khang định: “Tin tức truyền hình đó là một cuộc cạnh tranh theo đúng nghĩa.Người ta vẫn nói rằng những người làm việc trong chương trình thời sự lúc nào cũng “ngửi thấy” mùi cạnh tranh nhưng điều đó giúp họ giữ vững được vị trí của mình” [52, tr.
Nói như vậy, để khẳng định vi trí hàng đầu của chương trình Thời sự, với những ưu thé vượt trội so với các chương trình khác của Đài. Trong tong thé khung chương trình của Đài PT-TH địa phương, chương trình Thời sự đang chiếm ngôi vị số một ở bất kỳ một đài địa phương nào, thông qua một số trò nồi bật: Một là, kênh thông tin những vấn đề sự kiện diễn ra hàng ngày hàng giờ trên địa bàn tỉnh một cách nhanh nhất, chính xác nhất. Hai là, Chương trình Thời sự truyền hình địa phương là đơn vị chủ công trong việc tuyên truyền, vận động nhân dân địa phương thực hiện chủ trương đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước và đặc biệt là của Tỉnh. Có khả năng định hướng dư luận, tác động đến tư tưởng cũng như hành động đến công chúng trong tỉnh.
Ba là, kênh thông tin có vai trò đặc biệt quan trọng dé động viên cô vũ tinh thần thi đua lao động, sản xuất, làm việc, học tập trong các tầng lớp nhân dân; cổ vũ những nhân tố mới, những điển hình tiên tiến, góp phan tích cực trong việc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị ở địa phương; đem đến cho công chúng địa phương những thông tin bồ ích, thiết thực, gắn với cuộc sông hang ngày của họ. Bốn là, vai trò cực kỳ to lớn trong việc phát hiện, vạch trần tiêu cực, gióng lên những tiếng chuông cảnh tỉnh trước những tiêu cực nảy sinh, cản trở sự tiến bộ xã hội, bằng những phóng sự, những chương trình có tính chiến đấu cao. Đây là lợi thế đặc biệt của chương trình Thời sự, bởi đây là chương trình hội đủ nhiều thể loại nhất, trong đó có nhiều thể loại là ưu thế trong việc khai thác các đề tài có vấn đề, đặc biệt là phóng sự ngăn, phóng sự điều tra. Đó là những linh kiện quan trọng trong vận hành cỗ máy của một chương trình Thời sự.
Năm là, Chương trình Thời sự truyền hình địa phương giữ vai trò quan trọng trong việc giữ vững sự ôn định chính trị, thúc đây công cuộc đôi mới trên mọi 17 phương diện, nhất là phát triển kinh tế, xã hội, góp phần nâng cao dân trí và dân chủ hóa mọi mặt đời sống xã hội ở địa phương.