CHƯƠNG 1: TÌNH HÌNH TAI NẠN GIAO THÔNG TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM CŨNG NHƯ TẠI TỈNH ĐỒNG NAI 1. Tình hình tai nạn giao thông trên thế giới Hiện nay, trung bình mỗi ngày có hơn 3000 người chết trong các tai nạn giao thông (TNGT) trên khắp các lục địa, hầu hết nạn nhân trong độ tuổi từ 15 đến 44. Những “con đường an toàn nhất” được ghi nhận ở châu Âu, nơi có tỷ lệ người chết vì tai nạn giao thông (TNGT) là 11 người/100. Trong khi ở châu Phi và các quốc gia phía Đông Địa Trung Hải có tỷ lệ trung bình là 28,3 và 26,3 người/100.
WHO cho biết mỗi năm ở châu Mỹ có đến 134.000 người thiệt mạng vì TNGT, chiếm hơn 10% của cả thế giới, trong đó Mỹ đứng đầu với 44.000 người, tiếp đến là Brazil, Mexico và Venezuela. Sự phát triển kinh tế của các nước ASEAN, đặc biệt là sự tăng trưởng nhanh xe có động cơ đã dẫn đến tình trạng an toàn giao thông (ATGT) trong khu vực xấu đi nhiều. Xe máy chiếm tỷ lệ TNGT cao của châu Á, hiện nay nó chiếm một tỷ lệ lớn trong các loại xe ở nhiều nước (Việt Nam: 94,4%; Lào: 80%; Inđônexia: 75,2%; Campuchia: 75,2%; Thái Lan: 70,9%; Malaixia: 48,2%; Philippin: 37,7%; Myanma: 36,9%; Singapo: 19%; Bruney: 3%). Tỷ lệ này ở một số nước có thể còn cao hơn do chưa đánh giá hết số lượng xe.
Theo các nghiên cứu do Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) hỗ trợ, nghiên cứu các mẫu và kinh nghiệm quốc tế, cho thấy: tổng số vụ TNGT ở ASEAN năm 2003 đã làm cho 75.193 người chết và 4.578 người bị thương, nhiều nạn nhân bị mất khả năng lao động trầm trọng trong suốt cuộc đời còn lại. Thiệt hại về kinh tế hàng năm do TNGT ước tính khoảng 15 tỷ USD, bằng 2,2% tổng sản phẩm quốc nội của cả khu vực. Tình hình tai nạn giao thông ở Việt Nam, cũng như trên địa bàn Tỉnh Sự phát triển của nền kinh tế đã thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng quá trình cơ giới hóa ở một số khu vực thành thị lớn (dựa vào số lượng các loại xe cơ giới). Vấn đề nảy sinh trong bối cảnh này đó là tình hình số lượng TNGT tăng một cách báo động, nó đã kìm hãm sự phát triển kinh tế-xã hội.
Theo số liệu thống kê của Cục cảnh sát giao thông đường bộ-đường sắt về tai nạn giao thông đường bộ (do nhiều nguyên nhân khác nhau) trong thời gian qua: 4 Bảng 1.1: Thống kê các vụ tai nạn ở Việt Nam từ năm 2006 - 2013 Năm Số vụ tai nạn Chết Bị thương 2006 14.253 Theo số liệu thống kê của Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia, trong năm 2014 (tính từ ngày 16/12/2013 đến 15/12/2014) toàn quốc xảy ra 25.322 vụ, làm chết 8.996 người, bị thương 24. Mỗi năm nước ta đã phải chi lượng tiền tệ rất lớn, trung bình khoảng 2,45% GDP (885 triệu USD) ở thời điểm năm 2008 và đến năm 2013 đã tăng lên đến 2,89% GDP (2 tỷ USD) để khắc phục hậu quả do TNGT gây ra. Sơ lược về công tác xác định điểm đen trên mạng lưới đường bộ Việt Nam Từ năm 2005 trở về trước, công việc xác định các điểm đen trên các Quốc lộ do các đơn vị Quản lý Đường bộ đề xuất căn cứ vào tình hình tai nạn giao thông tại các vị trí thường xuyên xảy ra tai nạn. Đồng thời kết hợp với các đề cử của các ngành công an, chính quyền địa phương để lập danh sách đề xuất Bộ GTVT và Tổng Cục Đường Bộ Việt Nam cho xử lý.
Mặc dù vậy, công tác xác định các vị trí điểm đen và điểm tiềm ẩn nguy hiểm đều dựa trên kinh nghiệm nhiều năm khai thác và quản lý đường bộ của các đơn vị quản lý. Nhưng từ năm 2005 trở lại đây, công việc xử lý điểm đen sẽ căn cứ theo quyết định số 13/2005/QĐ-BGTVT được ban hành ngày 02/ 02/2005. Có thể tóm tắt nội dung của Quyết định này như sau: 5 Bảng 1.2: Tóm tắt nội dung cơ bản của quyết định 13/2005/QĐ-BGTVT về công tác xử lý điểm đen Mục Nội dung Điểm đen là điểm nguy hiểm tại đó thường xảy ra tai nạn giao Định nghĩa thông. “Điểm” ở đây được hiểu là một vị trí hoặc một đoạn đường trong khu vực nút giao Tiêu chí xác định điểm đenphải căn cứ vào tình hình tai nạn giao thông xảy ra trong một năm về số vụ, mức độ thiệt hại: Tiêu chí • 02 vụ tai nạn nghiêm trọng (chết người ) hoặc • 03 vụ tai nạn trở lên , trong đó có 1 vụ nghiêm trọng hoặc • 04 vụ tai nạn trở lên , nhưng chỉ có người bị thương •Cục đường bộ chịu trách nhiệm hướng dẫn xử lý điểm đen Thực hiện của •Đường quốc lộ: Cục đường bộ Việt Nam hay Sở GTVT cáccơ quan có (nếu được ủy quyền) thẩmquyền •Đường địa phương: Sở GTVT •Đường đang thi công: Chủ dự án, chủ đầu tư Trình tự xử lý điểm đen gồm 8 bước: 1- Xác định và sơ bộ xếp hạng ưu tiên 2- Thị sát hiện trường lần đầu 3- Thu thập thêm số liệu và tiến hành phân tích Trình tự xử lý 4- Phân tích hiện trường lần 2 để xác định nguyên nhân 5- Lựa chọn giải pháp khắc phục 6- Trách nhiệm của cơ quan xử lý điểm đen 7- Thực hiện xử lý điểm đen 8- Theo dõi đánh giá kết quả Theo quyết định này các đơn vị Quản lý đường bộ sẽ đối chiếu những tiêu chí đã nêu và trình tự thủ tục ghi trong quyết định để lập danh sách xử lý các điểm đen và điểm mất an toàn giao thông (xếp theo thứ tự ưu tiên); Sau đó, các báo cáo sẽ được chuyển về Bộ GTVT và Tổng Cục Đường Bộ Việt 6 Nam (DRVN1) để xin chủ trương xử lý; Thông qua báo cáo, Bộ GTVT xem xét, chấp thuận giao cho Tổng Cục Đường Bộđưa vào kế hoạch hàng năm để xử lý; Nguồn kinh phí xử lý điểm đen được lấy trong kinh phí bảo trì đường bộ mà NhàNước cấp cho Tổng Cục hàng năm.
Nếu thiếu nguồn vốn, Bộ GTVT sẽ tìm nguồn kinh phí khác thực hiện (như vay vốn Ngân hàng thế giới (World Bank), Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB); Hiện tại công tác xử lý các điểm mất An toàn giao thông (bao gồm: điểm đen và điểm tiềm ẩn nguy hiểm) được Bộ GTVT giao cho Tổng Cục Đường Bộ chủ động xử lý; Trong những năm qua Tổng Cục Đường Bộ đã cố gắng bố trí kinh phí để xử lý.Mặc dầu kinh phí bảo trì đường bộ hàng năm nhà nước cấp còn hạn hẹp, thế nhưng Tổng cục đã cứu chữa được rất nhiều điểm mất an toàn trên các Quốc lộ và làm giảm đáng kể tai nạn giao thông, tiến tới giảm thương vong. Xác định điểm đen của khu quản lý đường bộ trên địa bàn Tỉnh Đông Nai Trên địa bàn toàn tỉnh Đồng Nai nói chung và địa bàn các huyện nói riêng tình hình tai nạn giao thông hết sức phức tạp và khó kiểm soát. Theo Ban An toàn giao thông tỉnh Đồng Nai, trong năm 2015, trên địa bàn toàn tỉnh đã xảy ra 445 vụ tai nạn giao thông, làm chết 343 người, bị thương 311 người. Trong đó, tai nạn giao thông xảy ra ở địa bàn nông thôn chiếm tỷ lệ cao, với gần 300 vụ, chiếm 67,7%, khiến 224 người chết và 212 người bị thương.
Như vậy, mặc dù tai nạn giao thông trên địa bàn tỉnh Đồng Nai trong năm 2015 đã giảm cả 3 tiêu chí, cụ thể là giảm gần 8% số vụ tai nạn, gần 16% người chết và gần 8% người bị thương do tai nạn giao thông so với cùng kỳ năm trước, nhưng số vụ, số người chết và số người bị thương do tai nạn giao thông trên địa bàn nông thôn lại chiếm tỷ lệ cao với 67,7% số vụ tai nạn giao thông. Các địa phương xảy ra nhiều tai nạn giao thông như huyện Định Quán, Vĩnh Cửu.v…, tại huyện Vĩnh Cửu, dù không có quốc lộ đi qua nhưng địa bàn huyện có rất nhiều tuyến đường liên xã phức tạp về tình hình an toàn giao thông. Trong năm 2015, trên địa bàn huyện Vĩnh Cửu đã xảy ra nhiều vụ tai nạn giao thông, nhất là trên đường Đồng Khởi đoạn qua xã Thạnh Phú luôn trong tình trạng mật độ lưu thông đông 7 đúc. Tại đây có nhiều công ty hoạt động kinh doanh - sản xuất nên mật độ dân cư cũng tăng lên nhanh chóng, lượng phương tiện tham gia lưu thông qua đây khá lớn.
Đồng Nai hiện có hơn 1,8 triệu phương tiện cơ giới đường bộ, đứng thứ 3 cả nước, trong đó lượng xe máy chiếm hơn 90%. Cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội và nhu cầu đi lại, phương tiện đăng ký mới của người dân tăng khá nhanh, trung bình 7,7%/năm. Xe máy vẫn là phương tiện di chuyển chính nên nhiều tuyến giao thông quan trọng qua địa bàn tỉnh như Quốc lộ 1, Quốc lộ 51 và một số đường tỉnh luôn trong tình trạng mật độ lưu thông đông, phức tạp. Vì vậy, áp lực giao thông là rất lớn, trong khi cơ sở hạ tầng, đường sá tuy có đầu tư, sửa chữa và nâng cấp, nhưng chưa đáp ứng được nhu cầu.
TNGT xảy ra nhiều nhất trên QL1A chiếm bình quân 65% tổng số vụ hàng năm do đây là tuyến giao thông huyết mạch có mật độ người và phương tiện tham gia giao thông rất lớn; tuyến kéo dài, đi qua nhiều địa phương, nhiều trung tâm huyện lỵ và khu dân cư. Thời gian xảy ra TNGT nhiều là từ 12h đến 24h chiếm khoảng 40% số vụ, đặc biệt là khoảng 18h đến 24h, thời điểm này người và phương tiện tham gia giao thông cao, đây là khoảng thời gian tan tầm; 1 bộ phận người điều khiển phương tiện sử dụng bia rượu sau một ngày làm việc, ban đêm một số vị trí tầm nhìn quan sát hạn chế. Phương tiện gây tai nạn chủ yếu là môtô chiếm 85%, ôtô và các phương tiện khác thì ít hơn. Thời gian qua, công tác tổ chức quản lý, bảo vệ công trình, hành lang an toàn giao thông, ngăn chặn việc mở đường nhánh trái phép, xử lý kịp thời các “điểm đen” về tai nạn giao thông trên địa bàn tỉnh Đồng Nai được chú trọng giải quyết.
Tỉnh cũng đã chi gần 100 tỷ đồng để xử lý 91 “điểm đen” thường xảy ra tai nạn và những vị trí tiềm ẩn nguy cơ tai nạn. Tổ chức kiểm tra chất lượng của 152 công trình giao thông, lắp đặt thêm 24 hệ thống đèn tín hiệu và sơn vạch kẻ đường trên 7 tuyến đường của tỉnh với mục đích tạo thuận lợi cho việc lưu thông của người đi đường. Công tác đảm bảo trật tự an toàn giao thông luôn được địa phương thực hiện quyết liệt.