MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Tăng dân số toàn cầu và tình trạng mất diện tích đất nông nghiệp đồng nghĩa với nhu cầu lương thực sẽ ngày càng tăng lên trong tương lai. Để khắc phục tình trạng trên, công nghệ trồng cây không cần đất đang được mở rộng nhanh chóng xuyên suốt các quốc gia trên thế giới. Trồng cây không cần đất cho phép kiểm soát các yếu tố sinh trưởng, phát triển.
Ứng dụng trong sản xuất rau sạch, giảm bớt và rút ngắn thời gian xử lý nông sản sau thu hoạch. Hiện nay xơ dừa, bã dong riềng, vỏ trấu là những phụ phẩm nông nghiệp chưa được tận dụng triệt để, đang có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường từ việc đốt, bỏ bừa bãi. Để tận thu hiệu quả nguồn nguyên liệu dư thừa trong sản xuất nông nghiệp, một giải pháp hiệu quả được đề ra là sử dụng chúng tạo giá thể trồng cây. Cà chua là loại cây ăn quả có giá trị dinh dưỡng cao, nhiều chất dinh dưỡng có lợi cho cơ thể như carotene, lycopene, vitamin A, B, C, E trong đó có khoảng 95%-99% là vitamin A, 60%-70% là Vitamin B2 và gần 100% Vitamin C…và nhiều khoáng chất có trong quả cà chua như: Ca, Fe, P, S, K, Mg, Na…Theo Đỗ Tất Lợi (1990) [9], cà chua có thể bảo vệ những người nghiện thuốc lá khỏi nguy cơ bị bệnh phổi, lycopen trong cà chua có tác động mạnh đến việc giảm sự phát triển nhiều loại ung thư như tiền liệt tuyến, ung thư ruột kết, ung thư trực tràng, nhồi máu cơ tim… Ngoài những giá trị về dinh dưỡng, xét về mặt kinh tế cà chua là cây rau ăn quả quan trọng của nhiều vùng chuyên canh, cho hiệu quả kinh tế năng suất cao, sinh trưởng nhanh, bảo quản được tương đối dài hơn so với các loại rau khác, quả có thể vận chuyển đi xa thuận lợi.
Tuy nhiên để đảm bảo cho cà chua sinh trưởng tốt, cho trái nhiều thì cần Luan van 2 kết hợp rất nhiều yếu tố lại với nhau, xong ảnh hưởng của giá thể đóng vai trò rất quan trọng. Giá thể phải đảm bảo các yếu tố như giá rẻ, có sẵn ở địa phương, ổn định, khả năng giữ nước và thoát nước tốt, ít nhiễm sâu bệnh. Chính vì vậy, đề tài “Nghiên cứu ảnh hưởng của một số giá thể đến sinh trưởng, phát triển của Cà chua tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên’’ được thực thiện nhằm xác định tỷ lệ phối trộn giá thể thích hợp cho sinh trưởng, phát triển của cà chua. Mục đích nghiên cứu đề tài Xác định được loại giá thể hữu cơ phù hợp nhất cho sinh trưởng, năng suất và chất lượng của cà chua trong nhà màng tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.
Yêu cầu của đề tài - Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển của cây cà chua trên các nền giá thể khác nhau. - Đánh giá được khả năng cho năng suất của cà chua trên các nền giá thể khác nhau. - Xác định một số chỉ tiêu về chất lượng quả cà chua. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 1.1 Ý nghĩa khoa học - Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ cung cấp các dẫn liệu khoa học về ảnh hưởng của một số loại giá thể đến khả năng sinh trưởng, năng suất và chất lượng của cà chua tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.2 Ý nghĩa thực tiễn - Kết luận của đề tài là cơ sở khoa học cho định hướng sử dụng các loại giá thể nhằm phát triển sản xuất cà chua.
Xác định được loại giá thể thích hợp cho cây cà chua góp phần làm hoàn thiện quy trình kỹ thuật trồng cà chua trên nền giá thể phù hợp nhất. Luan van 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cơ sở lý luận của đề tài Giá thể là cách gọi chung cho tất cả các hỗn hợp, vật liệu giúp tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển của cây trồng.
Có khả năng giữ nước, tạo độ thoáng cho sự phát triển của cây, hỗn hợp này được dùng đơn lẻ hoặc trộn lại để tận dụng ưu điểm từng loại. Giá thể thường được trộn từ các vật liệu khác nhau như phân hữu cơ, vỏ cây, chất thải xanh, xơ dừa, than bùn hoặc các thành phần khoáng chất như đất sét, đá bọt và đá trân châu (Theo nguồn tin báo điện tử thegioinhanong.vn) [17] Theo Roe và cộng sự (1993) việc ứng dụng sản xuất giá thể đặt nền tảng cho việc phòng trừ cỏ dại sinh trưởng giữa các hàng rau ở các thời vụ. Chất thải hữu cơ là tiền đề làm tăng giá trị thương mại của các loại giá thể. Nhờ vào kỹ thuật, công nghệ mà làm tăng chất lượng cây và giảm thời gian sản xuất.
Cho thấy lợi nhuận của việc sử dụng giá thể trên vùng đất nghèo dinh dưỡng làm tăng độ màu mỡ của đất, tăng thêm lượng đạm trong đất và làm tăng năng suất chất lượng rau. Theo Lê Thị Hảo (2013) [6], sử dụng giá thể trồng cà chua làm giảm sự ảnh hưởng của sâu bệnh hại và làm tăng năng suất chất lượng quả. Cơ sở thực tiễn của đề tài Hiện nay, cà chua đang được trồng nhiều ở trang trại, mô hình và các khu nhà ở tuy nhiên diện tích còn hạn chế do thiếu đất. Năng suất, chất lượng sản phẩm chưa tốt do đất chưa đáp ứng đủ điều kiện cho cây trồng.
Từ đó, các loại vật liệu có hàm lượng dinh dưỡng cao đã được phối trộn với nhau tạo thành giá thể, đựng trong túi bầu để trồng cà chua là giải pháp cho vấn đề thiếu đất và đất nghèo dinh dưỡng hiện nay. Nguồn gốc, phân loại và phân bố cà chua 2. Nguồn gốc Tomato là tên gọi của Nam Mỹ cho cây cà chua, từ này có nguồn gốc từ xitomate hoặc zitotomate và mexican tomati. Cây cà chua có nguồn gốc ở Peru, Bolivia và Ecuador.
Trước khi Cờ-rít-tốp-cô-lông tìm ra Châu Mỹ thì cà chua đã được trồng ở Peru và Mehico. Những loại cà chua hoang dại gần gũi với cà chua trồng ngày nay vẫn được tìm thấy dọc theo núi Andes(Peru), Ecuado, Bolivia, Chile. Vào năm 1554, cà chua được nhà nghiên cứu thực vật Pier Andrea Mattioli giới thiệu những giống cà chua từ Mehico có màu vàng đỏ nhạt, năm 1650 ở Bắc Âu thời gian đầu cà chua chỉ dùng để trang trí để thỏa tính tò mò. Năm 1710 Thomas jeffeson đã trồng cà chua trong vườn nhưng không tìm được kết quả mong muốn trong việc cải tiến giống cà chua.
Năm 1750 cà chua được trồng ở Anh để làm thực phẩm, nhưng phải mãi đến thế kỷ 19 (1830) cà chua mới thực sự trở thành loại thực phẩm cho bữa ăn hàng ngày của con người. Đến thế kỷ 20 được di thực vào nước ta sau đó được trồng trên diện rộng. Cà chua là cây rau quan trọng được trồng và sử dụng khắp nơi trên thế giới. Vào năm 1863 có 23 giống cà chua được giới thiệu, sau đó 2 thập kỷ, số lượng đã tăng nhanh chóng lên tới 200 giống.
Cho đến nay số lượng và chủng loại cà chua rất phong phú, đa dạng, phần nào đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng khắp nơi trên thế giới (Nguyễn Thúy Hà 2010) [3]. Phân loại Cây cà chua thuộc họ cà (Sonalaceoe), có tên khoa học là Lycopersicon esculentum Mill, dạng thân thảo hàng năm hoặc thân thảo lưu niên thuộc chi lycopersicon chi này thường được chia làm 2 chi phụ dực vào màu sắc quả: - Chi phụ Eulycopersicon ( red fruited ): Quả của chi này có màu đỏ hoặc vàng, hoa to là cây hàng năm. Chi này gồm 2 loại: Luan van 5 + L. Esculentum: Cà chua thông thường + L.
Pimpineliolium: Cà chua nhỏ - Chi phụ Eriopersicon: Quả của chi này có màu xanh, có sọc tía, có lông, hạt nhỏ Chi này gồm 5 loại: + L. Cheesmanii: Hoang dại + L. Chilense: Hoang dại + L. Glandulosum: Hoang dại + L.
Hirsutum: Hoang dại + L. Peruvianum: Hoang dại - Những biến đổi chủng thực vật: + L. Esculentum là loại cà chua trồng trọt, có bốn chủng sau đây: + L. Co mmune: Cà giống cà chua thông thường, hầu hết các giống cà chua thông thường đều thuộc chủng này.
Validum: Cà chua anh đào, thuộc loại hình sinh sản hữu hạn, cây đứng, mập lùn. Grandfolium: Lá to, giống lá khoai tây, mặt lá rộng và láng bóng, số lá trên cây từ ít đến trung bình. Pyirforme: Cà chua dạng hình quả lê 2. Phân bố cà chua trên thế giới Đầu thế kỷ 16, cà chua được đưa vào Italia.
Năm 1570 các nước Đức, Anh, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha cũng đã biết giống cà chua có hình quả nhỏ. Năm 1596, ở Anh cà chua trồng dùng làm cây cảnh gọi là love apple. Sang thế kỷ 17, cà chua được trồng rộng rãi khắp lục địa Châu Âu, nhưng cũng chỉ được xem như một loại cây cảnh và bị quan niệm sai lệch cho là loại quả độc. Đến thế kỷ 18, cà chua mới được chấp nhận là cây thực phẩm ở Châu Âu, đầu tiên là Italia và ở Tây Ban Nha.
Ở Châu Á, cà chua suốt hiện vào thế kỷ 18, Luan van 6 đầu tiên ở Philippin, Inđôlnêxia và Malayxia thông qua các lái buôn từ Châu Âu và thực dân Hà Lan, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha. Từ đó cà chua được phổ biến ở Châu Á. Ở Châu Bắc Mỹ lần đầu tiên người ta nói đến cà chua vào năm 1710, nhưng mới đầu chưa được chấp nhận do quan niệm rằng cà chua chứa độc, gây hại cho sức khỏe. Tới năm 1830 cây cà chua mới được coi là cây thực phẩm cần thiết như ngày nay.
Đến tận nửa đầu thế kỷ 20 cà chua mới trở thành cây trồng phổ biến trên toàn thế giới (Nguyễn Thúy Hà 2010) [3]. Giá trị dinh dưỡng và ý nghĩa kinh tế 2. Giá trị dinh dưỡng Cây cà chua là loại cây ăn quả có giá trị dinh dưỡng cao, trong quả chín có nhiều đường chủ yếu là đường glucoza, có nhiều vitamin B1, B2, C, axit amin và nhiều khoáng quan trọng Ca, P, Fe… Theo Edward C.