Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.Cơ sở khoa học của đề tài 1.1 Cơ sở khoa học nghiên cứu về giống Cây hoa đồng tiền đang được trồng ở nước ta những năm gần đây với rất nhiều giống đưa vào sản xuất chủ yếu là nhập nội từ Hà Lan, Trung Quốc. Tuy nhiên hầu hết các giống đưa vào sản xuất chưa được nghiên cứu khảo nghiệm tại các vùng sinh thái một cách hệ thống trước khi trồng, nên dẫn đến một số giống có năng suất, chất lượng hoa kém, sâu bệnh nhiều, mẫu mã xấu. nên hiệu quả kinh tế thấp gây khó khăn cho người sản xuất. Nghiên cứu giống sẽ giúpchúng ta nắm bắt được đặc điểm sinh trưởng, phát triển, khả năng thích ứngcủa chúng với điều kiện ngoại cảnh, từ đó có thể lựa chọn được những giống phù hợp với điều kiện của địa phương trước khi đưa vào sản xuất.
Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu phân bón lá. Cây trồng không chỉ hấp thụ dinh dưỡng qua rễ mà còn hấp thụ qua lá. Với ưu điểm cung cấp chất dinh dưỡng cho cây nhanh hơn, hiệu suất sử dụng dinh dưỡng cao hơn (tới 95%), chi phí thấp hơn, ít ảnh hưởng đến môi trường và đất trồng, phân bón qua lá ngày càng được nhiều người nông dân sử dụng trong sản xuất. Từ lâu các nhà khoa học đã chứng minh được rằng cây xanh hút các chất dinh dưỡng ở dạng khí như CO2,O2, SO2, NO2 và NH3 từ khí quyển qua lỗ khí khổng.
Ngoài bộ phận lá các bộ phận khác như thân, cành, hoa, quả đều có khả năng hấp thụ dinh dưỡng. Bằng nhiều thực nghiệm khác nhau các nhà khoa học đã chứng minh được rằng việc phun các chất dinh dưỡng hòa tan vào lá, chúng xâm nhập vào cây xanh qua lỗ khí khổng cả ngày lẫn đêm. Tổng diện tích bề mặt lá tiếp xúc với phân bón thường cao hơn 8 -10 lần diện tích tán cây che phủ, các chất được vận chuyển tự do theo chiều từ trên xuống e 5 dưới với vận tốc 30cm/h. Do đó, năng lực hấp thụ dinh dưỡng qua lá cũng cao hơn gấp 8 – 10 lần qua rễ.
Ở Việt Nam từ những năm 80 của thế kỷ XX, viện hóa công nghiệp đã tiến hành tách chiết acid Humix từ than bùn để điều chế một số loại Humat dùng làm chất kích thích sinh trưởng phun cho cây trồng và đã được thị trường chấp nhận ( Nguyễn Huy Phiêu và cộng sự, 1993) [9]. Tác giả Đường Hồng Dật (2003) [1] cho biết: khi bón qua lá, phân phát huy hiệu lực nhanh, hiệu suất sử dụng dinh dưỡng qua lá của cây đạt từ 90 - 95%, trong khi phân bón qua đất chỉ sử dụng 40 – 50%. Hiện nay, trung tâm sinh học thực nghiệm (Viện ứng dụng công nghệ - Bộ khoa học và công nghệ) đã và đang phối hợp với công ty Hunnia – Zholdinh, Hungary thực hiện dự án “ Nghiên Cứu Sản Xuất Và Sử Dụng Phân Bón Lá Bio – Hunnia có thành phần chiết xuất từ thực vật”. Năm 2007 dự án được triển khai trên cây dưa hấu, cây cà chua, súp lơ.
Kết quả cho thấy, việc sử dụng phân bón lá Bio – Hunnia đã rút ngắn thời gian sinh trưởng, tăng khả năng chống chịu sâu bệnh và làm tăng năng suất phẩm chất của cây rõ rệt. riêng đối với cây dưa hấu năng suất quả tăng từ 26.3 -30%, độ brix cũng cao hơn so với đối chứng. Phân vi lượng cho cây đậu tương và lạc trên đất mai sơn – Hòa Bình ở các giai đoạn 3,5,7 lá đã có tác dụng tốt đến quá trình sinh trưởng, phát triển của cây ( làm tăng hàm lượng diệp lục trong lá, tăng chiều cao cây, tăng năng suất và chất lượng hạt ( năng xuất tăng từ 13.2%, protein, lipit tăng so với đối chứng)). Đối với hoa cây cảnh, việc nghiên cứu sử dụng phân bón lá trong những năm gần đây đã trở thành phổ biến và cho hiệu quả rõ rệt.
khi khảo nghiệm phân bón lá Agriconik trên hoa hồng và hoa thược dược ở Hà Nội cho kết quả: số lượng và đường kính hoa đều tăng so với đối chứng phun nước sạch, phun phân bón lá Komix-Fl cho hoa cây cảnh làm tăng số hoa, đường kính hoa, giữ cho hoa lâu tàn ( Vũ Cao Thái, 2000) [12]. e 6 Xử lý phân bón lá SNG, Antonik cho cây hoa cúc đã tác động mạnh đến giai đoạn sinh trưởng sinh thực của cây, làm tăng tỉ lệ hoa hữu hiệu ( 11% so với đối chứng không phun), tăng năng suất, chất lượng, kéo dài tuổi thọ của hoa, còn sử lý SNG và BPF, nồng độ 10ml/l cho cây hoa cúc lúc bắt đầu nên 6 nụ, đã làm tăng đường kính hoa lên đáng kể, màu sắc hoa tươi hơn, thân lá xanh đậm, cuống hoa to cứng hơn. Theo Nguyễn Thị Kim Lý (2001) [8], xử lý phân bón lá “Thiên Nông”, GA3 Thiên Nông, Kích phát tố hoa trái Thiên Nông cho cây hoa cúc CN97 trong hai vụ Đông Xuân 1999 và 2000 tại Hà Nội, trong đó phân bón lá GA3 phun liên tục 7 ngày/lần từ sau trồng 15 ngày đến khi cây chớm phân hóa mầm hoa. Kích phát tố hoa trái xử lý khi cây bắt đầu phân hóa mầm hoa đến khi nụ nứt cánh.
Kết quả: các loại chế phẩm trên đều ảnh hưởng tốt đến sinh trưởng phát triển của cây, cho hiệu quả kinh tế gấp 1,23 lần so với đối chứng. tác giả kết luận: GA3 tác dụng mạnh ở giai đoạn sinh trưởng sinh dưỡng, Kích phát tố hoa trái Thiên Nông có hiệu quả ở giai đoạn sinh trưởng sinh thực, phân bón lá tác dụng điều hòa cả hai quá trình này. Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón lá phức hữu cơ Pomior trên các cây hoa cúc, hoa đồng tiền và hoa hồng, Hoàng Ngọc Thuận (2005) [13] cho thấy: Khi sử dụng phân bón lá Pomior 0,3% cho cây hoa cúc trong vườn ươm nhân giống nuôi cấy mô tế bào, tỉ lệ sống khi ra ngôi cây non trong ống nghiệm tăng 35% so với đối chứng phun nước sạch, cây con mập, sau 10 ngày ra ngôi, tốc độ tăng trưởng chiều cao tăng nhanh gấp 1,45 lần. Thí nghiệm sử dụng phân bón lá Pomior 0,4% cho cây hoa cúc vàng hè Đà Lạt, kết quả năng suất, chất lượng, độ bền hoa cắt, khả năng chống chịu sâu bệnh đều cao hơn đối chứng.
đặc biệt có thể sử dụng phân bón la Pomior để bón thúc cho cây hoa cúc mà không phải bón thêm loại phân khoáng nào khác. Trên cây hoa đồng tiền, thí nghiệm bón thúc phân bón lá Pomior ở các nồng độ: 0,2%, 0,3%, 0,4%, 0,5% đều cho khả năng sinh trưởng và năng suất e 7 cao hơn, ở nồng độ 0,4% cho hiệu quả cao nhất, đường kính hoa tăng gấp 1,14 lần so với đối chứng. Giới thiệu chung về cây hoa đồng tiền 1. Nguồn gốc Hoa Đồng tiền có tên khoa học là Gerbera jamesonii, Hoa Đồng tiền gồm nhiều loại thuộc chi Gerbera, chi này có khoảng 30-100 loài sống hoang dã, phân bố ở Nam Mỹ, Châu Phi đại lục, Madagascar và vùng nhiệt đới châu Á.
Chi Gerbera rất phổ biến và được trồng tại vườn chủ yếu là các giống lai giữa Gerbera jamesonii và một loài khác ở Nam Phi là Gerbera hybrida. Hiện nay tồn tại hàng trăm giống khác nhau. Phân loại Giới: Plantae Ngành: Magnoliophyta Lớp: Magnoligopsida Bộ: Asteraceae Phân họ: Mutisioideae Chi: Gerbera 1. Đặc điểm: Hoa Đồng tiền thuộc loại hoa lưu niên ra hoa quanh năm, độ bền hoa cắt cao, được coi là một loài hoa đẹp trong thế giới hoa.
Dựa vào hình thái hoa, người ta chia thành ba nhóm: hoa đơn, hoa kép và hoa đơn nhị kép - Nhóm 1- Hoa đơn: Hoa chỉ có một hoặc hai tầng cánh, xếp xen kẽ nhau tạo thành vòng tròn. Hoa mỏng và yếu hơn hoa kép, màu sắc hoa ít hơn, điển hình là màu trắng, đỏ, tím, hồng. - Nhóm 2 - Hoa kép: cành hoa to, gồm hơn hai tầng cánh, bông to, đường kính hoa có thể đạt tới 12-15cm, cánh hoa tụ lại thành bông nằm ở đầu trục chính, cuống dài 40-60cm. Màu sắc đa dạng như màu trắng, đỏ, vàng, hồng, màu gạch cua.
e 8 - Nhóm 3- hoa đơn nhị kép: bên ngoài cùng cánh đơn, bên trong cánh kép dày đặc, thường màu trắng trong lớp cánh kép màu cánh sen nhưng nhóm này không đẹp bằng hoa kép. Trong ba loại trên, Đồng tiền kép là nhóm có giá trị kinh tế cao, được ưa chuộng hơn cả và cũng là đối tượng của nuôi cấy mô tế bào thực vật. Theo Nguyễn Văn Hồng (2009) [6]: Rễ Rễ đồng tiền thuộc loại rễ chùm, rễ hình ống, ăn ngang, có nhiệm vụ hút chất dinh dưỡng và nước cho cây, đồng thời giúp cho cây vững chắc. Rễ cũng có khi nổi lên trên mặt luống và vươn dài tương ứng với diện tích lá tỏa ra.
Các rễ được phát sinh ra chủ yếu từ thân chính của cây mẹ để hình thành nên các nhánh mới. Thân, lá Đồng tiền là cây thân ngầm, không phân cành mà chỉ đẻ nhánh. Lá và hoa được phát triển từ thân. Kích thước của lá to hay nhỏ còn tùy thuộc vào giống.
Những giống nhập nội thường có lá to và mập. Lá thường giòn và mọc chếch 15-45o so với mặt đất. Lá đơn, hình lông chim xẻ thùy, gân lá hình mạng, mặt lưng của lá có một lớp lông nhung. Thông thường chiều cao cây thường đạt 25-45cm, màu sắc lá xanh đậm hay nhạt còn tùy thuộc vào giống.
Trong một chu kỳ sinh trưởng, tùy từng giống mà cây đồng tiền có số lượng lá khác nhau. Các lá khi già thường tỉa thưa đi để tạo độ thông thoáng cho cây và giảm sâu bệnh hại trên cây. Những cây có lá màu xanh đậm, mập và cứng là biểu hiện của cây sinh trưởng khỏe và có sức chống chịu cao. Hoa và quả Hoa đồng tiền do hai loại hoa nhỏ hình lưỡi và hình ống tạo thành, là loại hoa tự đơn hình đan.
Hoa hình lưỡi tương đối lớn, mọc phía ngoài nên được gọi là tâm hoa hoặc mắt hoa. Trong quá trình hoa nở, hoa hình lưỡi nở trước, hoa hình ống nở theo thứ tự từ ngoài vào trong theo từng vòng một. e 9 thường thì hoa đồng tiền có hai loại: hoa đơn có cánh to và thưa, còn hoa kép có cánh nhỏ, mỏng hơn, xếp sít vào nhau. Màu sắc của hoa đồng tiền cũng rất khác nhau.
Mỗi giống có một màu đặc trưng riêng của giống đó và có tất cả các màu của tự nhiên như đỏ, vàng, da cam, thậm chí cả hoa màu tím và đen. Đường kính bông hoa phụ thuộc vào từng giống. Hoa to có đường kính 9- 10cm. Loại nhỏ hơn từ 6-8cm.
Khi nhị chín, bao phấn nở tung ra ngoài.