Đặt vấn đề Lan Hồ Điệp (Phalaenopsis sp.) với vẻ đẹp tinh tế, kiêu sa, tươi lâu nên ngày càng được người tiêu dùng biết đến và đem lại hiệu quả kinh tế cao cho người sản xuất, kinh doanh. Những năm qua, hoa Lan Hồ Điệp được tiêu thụ rất mạnh ở Việt Nam. Năm 2017 cả nước đã sản xuất và tiêu thụ khoảng 9 triệu cây, trong đó nhập khẩu chiếm 80%, giá trị nhập khẩu khoảng 520 tỷ đồng. Riêng tại thị trường miền Bắc, số lượng Lan Hồ Điệp được tiêu thụ trên 3 triệu cây và con số này vẫn còn tiếp tục tăng ở các năm tiếp theo.
Lan Hồ Điệp dù không quá rực rỡ như hoa hồng, tỏa sáng như hóa hướng dương mà Lan hồ điệp mang một vể đẹp quý phát sang trọng. Theo phong thủy phương Đông, Lan Hồ Điệp có ý nghĩa đại diện cho sự may mắn, tài lộc, sang trọng và sung túc. Còn đối với các nước Châu Âu, Lan Hồ Điệp được xem là biểu tượng của tình yêu mãnh liệt. Ngoài ra, Lan Hồ Điệp còn đại diện cho sắc đẹp của người phụ nữ, hướng đến sự hoàn hảo và quyến rũ.
Không những thế, hãy để một chậu Lan Hồ Điệp trong nhà vì loài hoa này còn tượng trưng cho sự sinh sản. Chính vì thế mà hoa Lan Hồ Điệp luôn được lựa chọn để làm hoa chưng mỗi khi Xuân về. Từng loài hoa Lan Hồ Điệp có màu sắc khau nhua mang đến ý nghĩa khác nhau. Phương pháp nhân giống Lan Hồ Điệp đơn giản gồm có: nhân giống Lan Hồ Điệp theo phương pháp cơ học, nhân giống Lan Hồ Điệp theo phương pháp kích tố và nhân giống Lan Hồ Điệp theo phương pháp tạo chồi từ cành hòa.
Ưu điểm của 3 phương pháp trên là đơn giản, rễ tiến hành và không đòi hỏi các kỹ thuật chuyên sâu. Nhưng nhược điểm là hệ số nhân không cao, kiểu hình không đồng đều và khó giữ được kiểu gen mong muốn. Nhưng hiện nay lan Hồ Điệp tự nhiên giá thành rất cao. Nhưng biện pháp nuôi cấy in vitro sẽ giúp lan Hồ Điệp giảm giá thành sản phẩm.
Giúp nhiều người có kinh tế không cao có thể sở hữu lan Hồ Điệp. 1 Hiện nay phương pháp nuôi cấy in vitro vừa giữ được kiểu hình mong muốn, giúp cây trưởng thành nhanh hơn, có kiểu hình đồng đều và sản xuất được ở dưới quy mô lớn. Với mục đích là sản xuất lan dưới quy mô lớn, bảo tồn và lưu dữ nguồn giống để cho sự phát triển của tương lai. Phương pháp nuôi cấy in vitro không chỉ mang lại hệ số nhân cao, có tính ổn định di truyền, bao tồn lữu giống mà còn có tiềm năng to lớn trong việc công nghiệp hóa, có thể sản xuất quanh năm với số lượng lớn Lan Hồ Điệp.
Nhưng nhân giống in vitro lại có một hạn chế đó là sự nhiễm khuẩn có thể xảy ra và xâm chiếm vào mô, tồn tại trong mô cấy gây tổn hại khi tế bào bắt đầu phân chia. Hiện nay, người ta thường sử dụng một số chất khử trùng như: hypocholorite, sodium hypochlorite, HgCl2. Các chất này gây độc hại cho người hoặc có thể gây tử vong. Ngoài ra, các hóa chất trên có hiệu quả chưa cao mà còn làm giảm đi hệ số nhân chồi cao và làm mô cây phát triển trậm lại.
Ngày nay, công nghệ nano là một lĩnh cực mới nhưng lại đem đến một tiềm năng vô cùng lớn trong rất nhiều lĩnh vực khác nhau. Chế phẩm nano được sửa dụng để khử trùng trong nuôi cấy mô tề bào thực vật có hiệu có cao. Hơn nữa nano bạc còn có tác dụng tích cực tới sự phát triển hình thái của cây in vitro (Đỗ Mạnh Cường và công sự, 2020;Trương Thị Bích Phượng và cộng sự, 2018; Đồng Huy Giới và Ngô Thị Ánh, 2017). Vì vậy, nghiên cứu này nhằm bước đầu sử dụng nano bạc để nâng hiệu quả nuôi cấy in vitro Lan Hồ Điệp.
Từ những lý do trên, tôi lựa chọn đề tài “Nghiên cứu ảnh hưởng của nano bạc đến nhân giống in vitro lan hồ điệp Tiểu Kiều Tím (Phalaenopsis sp)” 1. Mục đích thí nghiệm Xác định được nông độ nano bạc thích hợp nhất trong việc nhân giống in vitro Lan Hồ Điệp tím 1. Yêu cầu thí nghiệm - Xác định được nồng độ nano bạc thích hợp để khử trùng mẫu Lan Hồ Điệp hiệu quả tím 2 - Xác định thời gian khử trùng thích hợp của nano bạc đến mẫu Lan Hồ Điệp - Xác định được nồng độ nano bạc thích hợp trong môi trường nhân chồi Lan Hồ Điệp tím - Xác định được nồng độ nano bạc thích hợp trong môi trường ra rễ Lan Hồ Điệp tím 3 PHÂN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Giới thiệu chung về Lan Hồ Điệp 2.
Nguồn gốc và phân bố Lan hồ điệp Tiểu Kiều Tím có tên khoa học là Phalaenopsis wedding promenade, thuộc loài Phalaenops is spp, giống Phalaenopsis, họ Orchidaceae, bộ Orchidaceae, lớp Monocotyledoneae (lớp một lá mầm liliopsida), ngành thực vật hạt kính Magnoliophyta. Lan Hồ Điệp có xuất xứ là loại phong lan từ các nước Đông Nam Á, trên dãy núi Himalaya và các vùng núi thuộc Philippines. Hiện nay Lan Hồ Điệp đang được phát triển và lai tạo tại các phòng nuôi cấy mô nên càng ngày càng có nhiều màu sắc và kích thước khác nhau. Lan hồ điệp Tiểu Kiều Tím được khám phá vào năm 1750, đầu tiên được ông Rumphius xác định dướt tên là Angraecum album.
Năm 1753, line đổi lại là Epidenndrum amabillis vào năm 1825, được nhà thực vật Hà Lan định danh lần cuối là Phalaenopsis amabills BL và tên đó được dùng đến ngày nay. Phân loại Giống Lan Hồ Điệp có khoảng 70 loài trong đó có 44 chủng loại, mọc từ dãy Hymalaya một châu Á có hơn 20 loài lan ưa nóng có ở các nước Đông Nam Á như bán đảo Mã Lai, Indonesia, Philippine, đông Ấn Độ. Việt Nam có khoảng 5- 6 giống nguyên chủng, gồm Phalaenopsisi gibbosa Sweet, phalaenopsis manniiRchob.f, Phalaenopsis braceana(Hook.f) christenson, phalaenopsis fuscataRchob.f, Phalaenopsis lobbii (Rchob. Hầu hết đều có hoa nhỏ nhưng màu sắc sặc sỡ, hương thơm độc đáo.
Bởi vì chủng loài Lan Hồ Điệp quá nhiều nên phân chia Lan Hồ Điệp theo nguồn gốc xuất sứ thì có 2 loại Lan Hồ Điệp đó: + Lan Hồ điệp rừng Lan hồ điệp rừng hay còn gọi là tiểu hồ điệp được mọc tự nhiên ở rừng. Đặc điểm về thân cành lá không có gì đặc biệt hơn so với một cây hồ điệp bình thường. Tuy nhiên, thân, cành, lá của cây đều nhỏ hơn và màu sắc của hoa không đa dạng bằng. Dòng tiểu hồ điệp này tương đối dễ trồng và chăm sóc bạn chỉ cần 4 đảm bảo được ánh sáng nhiều, độ ẩm từ 50 – 70% là cây có thể phát triển một cách khỏe mạnh mà không cần chăm bón quá cầu kỳ cẩn thận.
+ Lan hồ điệp công nghiệp Khác với dòng lan hồ điệp rừng, lan hồ điệp công nghiệp là loại lan công nghiệp rất khó trồng và chăm sóc bởi bản thân nó được sinh ra trong phòng cấy mô, được đảm bảo rất nghiêm ngặt về môi trường, nhiệt độ và độ ẩm. Đặc điểm là cây đơn thân, lá to, hoa to, có nhiều màu sắc (tính đến nay đã có khoảng hơn 30 màu sắc khác nhau như: trắng v3, tím, vàng hoàng hậu, vàng công chúa, vàng kim cương, má hồng, trắng chấm tím, vàng táo……. Điểm đặc biệt của lan công nghiệp chính là lúc hoa nở rộ đúng vào dịp tết nguyên đán nên được rất nhiều người lựa chọn làm món quà độc đáo để trang trí hoặc biếu, tặng cho những người thân yêu 2. Đặc điểm hình thái của Lan Hồ Điệp Hoa lan hồ điệp là dòng lan thuộc chi hoàng thảo, có tên khoa học là Dendrobium anosmum.
Lan hồ điệp thường sống ở những nơi có độ cao từ 200 – 400cm, thân mọc hướng xuống dưới khi ra hoa tạo thành một dải giống hình thác nước. Hoa nở luôn phiên hết bông này rồi đến bông khác, thời kì nở hoa thay đổi theo từng loài và thường nở trong vài tháng. Số hoa trên cành biểu thị sức sống của cây. Số lượng hoa càng nhiều thì cây càng khỏe mạnh.
Riêng đặc tính phân nhành hoa lại tùy thuộc vào từng loại giống hoa. Rễ Hệ rễ của Lan Hồ Điệp có hình dạng to, mập và có nhánh hoặc không phân nhánh chứ không chia thành rễ chính, rễ phụ, rễ nhánh một cách rễ ràng. Rễ của Lan Hồ Điệp có màu trắng – xanh, đầu rễ màu vàng – xanh, vàng – trắng hoặc màu đỏ tối. Khi trồng trong chậu, rễ thường sex mọc lan ra bên ngoài thành chậu và buông xuống trong không khí.
Đây là đặc điểm có lợi cho sự sinh trưởng và phát triển của cây lan, bởi trong rễ có diệp lục nên có khả năng quan hợp, hút nước và chất dinh dưỡng. 5 Thân Lan Hồ Điệp có thân ngang và sinh trưởng chậm. Trong điều môi trường thuận lời, hàng năm, thân chính của hoa Lan Hồ Điệp sẽ mọc ra các lá mới theo chiều thẳng đứng, còn cành hoa sẽ mọc ở rìa thân hoặc nảy ra từ nách lá và lá mọc xếp thành hai hàng sen kẽ nhau. Bên cạnh đó, cây lan rất khó mọc ra trồi nhánh, nên không dùng biện pháp tác cây để nhân giống.
Ngoài ra, thân Hồ Điệp ngoài tác dụng giữ cho cây đứng thẳng, còn có chức năng giữ dinh dưỡng cho cây. Lá Lá của Lan Hồ Điệp khá ta bản, dầy và đầy đặn, mọc theo chiều đối xứng ôm lấy thân cây. Số lượng lá trên thây cây không nhiều, thường thì một cây lan trưởng thành sẽ có từ 4 lá trở lên. Màu sắc của lá bao gồm ba loại: Lá màu xanh, mặt trên và mặt dưới lá có màu đỏ, mặt trên của lá đốm và mặt dưới màu đỏ.
Dựa vào màu sắc của lá có thể giúp phân biệt được màu sắc của hoa. Nếu lá có màu xanh thường sẽ ra hoa màu trắng hoặc các màu nhạt, còn các lá có màu khác sẽ ra hoa màu đỏ. Để thích nghi với điều kiện sinh thái nguyên sinh, bề mặt trên của lá không có khí khổng. Một ưu điểm của loài lan này là khí khổng không mở ra vào ban ngày nên cây không bị mất nước cũng như thoát hơi nước.
Vì thế, sẽ rất có lợi khi cây không được cung cấp nước thường xuyên. Trong trường hợp điều kiện thời tiết khô hạn, thì khí khổng đóng lại, khi đó quá trình quang hợp chỉ diễn ra vừa đủ cho lượng CO2 tạo ra trong chu trình hô hấp. Cành hoa Cành hoa lan hồ điệp được mọc ra từ nách lá, và mọc ra từ lá thứ 3 hoặc thứ 4 nếu đếm từ trên xuống.