Thực Trạng Năng Lực Lãnh Đạo Của Sinh Viên Ở Một Số Trường Đại Học Tại TP. HCM

Bài viết phân tích thực trạng năng lực lãnh đạo của sinh viên tại một số trường đại học ở thành phố Hồ Chí Minh, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Lê Minh Trâm
• Người hướng dẫn: TS. Dương Minh Quang
• Trường học: Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Thực Trạng Năng Lực Lãnh Đạo Của Sinh Viên Ở Một Số Trường Đại Học Tại TP. HCM
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Năng Lực Lãnh Đạo Sinh Viên Tại TP

Năng lực lãnh đạo (NLLĐ) của sinh viên (SV) là một chủ đề ngày càng được quan tâm trong giáo dục đại học. Trên thế giới, việc trang bị NLLĐ cho SV được xem là nhiệm vụ quan trọng. Các trường đại học đào tạo những cá nhân có kỹ năng chỉ đạo các tổ chức. Kinh nghiệm lãnh đạo sớm có giá trị, giúp SV có mức lương cao hơn. Các chương trình can thiệp cải thiện khả năng lãnh đạo có thể góp phần vào sự phát triển của tuổi trẻ. Các trường đại học có chương trình đào tạo riêng cho nhà lãnh đạo SV. Nghiên cứu về NLLĐ của SV được thực hiện rộng rãi, khẳng định tầm quan trọng của việc trang bị NLLĐ. NLLĐ của SV là một trong những kết quả quan trọng trong giáo dục đại học và được đánh giá cao trong cả các trường đại học và nhà tuyển dụng lao động. Tuy nhiên, tại Việt Nam, NLLĐ của SV vẫn còn là một khái niệm khá mới mẻ. Các nghiên cứu về NLLĐ cho SV chưa được phát triển nhiều.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Kỹ Năng Lãnh Đạo Sinh Viên

Việc trang bị kỹ năng lãnh đạo sinh viên không chỉ giúp các em phát triển bản thân mà còn đóng góp vào sự phát triển của xã hội. Theo Astin (2000), một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của giáo dục đại học là đào tạo những cá nhân có kỹ năng nhất định mà họ có thể chỉ đạo các tổ chức khác nhau trong tương lai. Kinh nghiệm lãnh đạo sớm có thể rất có giá trị, giúp sinh viên có mức lương cao hơn so với những người không có kinh nghiệm.

1.2. Thực Trạng Nghiên Cứu Về Năng Lực Lãnh Đạo Trẻ Tại Việt Nam

Tại Việt Nam, các công trình nghiên cứu đánh giá năng lực lãnh đạo trẻ cho SV trong các cơ sở giáo dục hiện nay vẫn còn là một chủ đề rất mới và chưa có nhiều. Phần lớn các nghiên cứu tập trung vào NLLĐ nói chung như NLLĐ cho doanh nhân, doanh nghiệp, lãnh đạo khu vực hành chính công, NLLĐ của Hiệu trưởng, NLLĐ cá nhân, NLLĐ của phụ nữ…

II. Thách Thức Trong Phát Triển Năng Lực Lãnh Đạo SV TP

Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc phát triển năng lực lãnh đạo cho SV tại các trường đại học ở TP.HCM vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các chương trình đào tạo hiện tại có thể chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của SV và thị trường lao động. Sự thiếu hụt về nguồn lực, cơ sở vật chất và đội ngũ giảng viên có kinh nghiệm cũng là một trở ngại lớn. Bên cạnh đó, nhận thức của SV về tầm quan trọng của NLLĐ còn hạn chế, dẫn đến sự thiếu chủ động trong việc tham gia các hoạt động phát triển kỹ năng. Cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả để vượt qua những thách thức này.

2.1. Hạn Chế Về Chương Trình Đào Tạo Lãnh Đạo Sinh Viên

Các chương trình đào tạo lãnh đạo sinh viên hiện tại có thể chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của SV và thị trường lao động. Cần có sự đổi mới về nội dung, phương pháp giảng dạy và hình thức đánh giá để nâng cao hiệu quả đào tạo. Theo Dugan & Komives (2007), việc trang bị NLLĐ cho SV làm cho hiệu quả của công tác giảng dạy đại học cho SV tại các trường đại học được nhấn mạnh và trách nhiệm học tập được tăng lên.

2.2. Thiếu Hụt Nguồn Lực Cho Phát Triển Kỹ Năng Lãnh Đạo

Sự thiếu hụt về nguồn lực, cơ sở vật chất và đội ngũ giảng viên có kinh nghiệm cũng là một trở ngại lớn trong việc phát triển kỹ năng lãnh đạo cho SV. Cần có sự đầu tư mạnh mẽ hơn từ các trường đại học và các tổ chức liên quan để cải thiện tình hình này.

2.3. Nhận Thức Hạn Chế Về Vai Trò Của Lãnh Đạo Sinh Viên

Nhận thức của SV về tầm quan trọng của vai trò của lãnh đạo sinh viên còn hạn chế, dẫn đến sự thiếu chủ động trong việc tham gia các hoạt động phát triển kỹ năng. Cần có các chương trình truyền thông, giáo dục để nâng cao nhận thức của SV về vấn đề này.

III. Phương Pháp Phát Triển Năng Lực Lãnh Đạo Trong Sinh Viên

Để phát triển năng lực lãnh đạo trong sinh viên, cần có một hệ thống các phương pháp và công cụ hiệu quả. Các trường đại học có thể tổ chức các khóa học, hội thảo, chương trình huấn luyện về kỹ năng lãnh đạo. Bên cạnh đó, việc tạo ra các sân chơi, hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ, đội nhóm cũng là một cách tốt để SV có cơ hội thực hành và rèn luyện kỹ năng lãnh đạo. Quan trọng hơn, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội để tạo ra một môi trường hỗ trợ tốt nhất cho sự phát triển của SV.

3.1. Tổ Chức Các Hoạt Động Phát Triển Tố Chất Lãnh Đạo Sinh Viên

Việc tổ chức các hoạt động phát triển tố chất lãnh đạo sinh viên như hội thảo, khóa học, chương trình huấn luyện là rất quan trọng. Các hoạt động này cần được thiết kế một cách khoa học, phù hợp với đặc điểm của SV và nhu cầu của thị trường lao động.

3.2. Tạo Sân Chơi Cho Sinh Viên Thực Hành Kỹ Năng Quản Lý Sinh Viên

Việc tạo ra các sân chơi, hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ, đội nhóm là một cách tốt để SV có cơ hội thực hành và rèn luyện kỹ năng quản lý sinh viên. Các hoạt động này cần được tổ chức một cách đa dạng, phong phú để thu hút sự tham gia của SV.

3.3. Phối Hợp Giữa Nhà Trường Gia Đình Và Xã Hội

Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội để tạo ra một môi trường hỗ trợ tốt nhất cho sự phát triển của SV. Gia đình cần tạo điều kiện cho SV tham gia các hoạt động phát triển kỹ năng. Xã hội cần tạo ra những cơ hội để SV thể hiện khả năng lãnh đạo của mình.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Hoạt Động Phát Triển Lãnh Đạo Tại TP

Tại TP.HCM, nhiều trường đại học đã triển khai các hoạt động phát triển lãnh đạo cho SV. Các hoạt động này bao gồm các khóa học kỹ năng mềm, các chương trình huấn luyện lãnh đạo, các cuộc thi tài năng, các hoạt động tình nguyện, các dự án cộng đồng. Tuy nhiên, hiệu quả của các hoạt động này còn chưa cao, cần có sự đánh giá và cải thiện để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của SV. Cần có sự đầu tư mạnh mẽ hơn từ các trường đại học và các tổ chức liên quan để nâng cao chất lượng các hoạt động phát triển lãnh đạo.

4.1. Các Chương Trình Phát Triển Năng Lực Lãnh Đạo Hiện Có

Các chương trình phát triển năng lực lãnh đạo hiện có tại các trường đại học ở TP.HCM bao gồm các khóa học kỹ năng mềm, các chương trình huấn luyện lãnh đạo, các cuộc thi tài năng, các hoạt động tình nguyện, các dự án cộng đồng. Cần có sự đánh giá và cải thiện để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của SV.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Của Các Chương Trình Phát Triển Lãnh Đạo

Hiệu quả của các chương trình phát triển lãnh đạo hiện có còn chưa cao. Cần có sự đánh giá một cách khách quan, khoa học để xác định những điểm mạnh, điểm yếu và đề xuất các giải pháp cải thiện.

4.3. Đề Xuất Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Đào Tạo Lãnh Đạo

Cần có sự đầu tư mạnh mẽ hơn từ các trường đại học và các tổ chức liên quan để nâng cao chất lượng các hoạt động phát triển lãnh đạo. Cần có sự đổi mới về nội dung, phương pháp giảng dạy và hình thức đánh giá.

V. Kết Luận Tương Lai Của Lãnh Đạo Sinh Viên TP

Phát triển lãnh đạo sinh viên TP.HCM là một quá trình lâu dài và liên tục. Với sự quan tâm và đầu tư đúng mức, SV TP.HCM sẽ có cơ hội phát triển toàn diện, trở thành những nhà lãnh đạo tài năng, đóng góp vào sự phát triển của đất nước. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội để tạo ra một môi trường hỗ trợ tốt nhất cho sự phát triển của SV. Tương lai của lãnh đạo sinh viên TP.HCM nằm trong tay của chính các em.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Đầu Tư Vào Lãnh Đạo Tương Lai

Việc đầu tư vào lãnh đạo tương lai là một sự đầu tư chiến lược, mang lại lợi ích lâu dài cho xã hội. Cần có sự quan tâm và đầu tư đúng mức từ các trường đại học và các tổ chức liên quan.

5.2. Vai Trò Của Sinh Viên Trong Việc Phát Triển Bản Thân

Sinh viên đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển bản thân. Các em cần chủ động tham gia các hoạt động phát triển kỹ năng, tích cực học hỏi và rèn luyện để trở thành những nhà lãnh đạo tài năng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận – kiến nghị, tài liệu tham khảo, và phụ lục, đề tài đƣợc chia thành 02 chƣơng, cụ thể: - Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về năng lực lãnh đạo của sinh viên - Chƣơng 2: Đánh giá NLLĐ của SV ở một số các trƣờng đại học tại TP. HCM 11 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC LÃNH ĐẠO CỦA SINH VIÊN 1. Sơ lƣợc tình hình nghiên cứu về năng lực lãnh đạo của sinh viên 1. Tình hình nghiên cứu ở nƣớc ngoài Từ đầu những năm 1990, trên thế giới ngày càng có nhiều các nghiên cứu về NLLĐ của SV và các trƣờng đại học đã có nhiều nỗ lực để tập trung vào nâng cao NLLĐ của SV.

Từ những hiệu quả mang lại của việc trang bị NLLĐ cho SV làm cho xu hƣớng nghiên cứu về lĩnh vực này trở nên phong phú, đa dạng, tuy nhiên vấn đề này chỉ thực sự đạt đƣợc những dấu ấn quan trọng khi việc trang bị NLLĐ cho SV làm cho hiệu quả của công tác giảng dạy đại học cho SV tại các trƣờng đại học đƣợc nhấn mạnh và trách nhiệm học tập đƣợc tăng lên (Dugan & Komives, 2007). Vấn đề kiểm tra hiệu quả của một chƣơng trình giáo dục kỹ năng lãnh đạo cho SV tại bậc giáo dục đại học đã đƣợc thực hiện trong nghiên cứu của Cansoy, (2017). Kết quả của nghiên cứu đề xuất để tiến hành các chƣơng trình cung cấp kỹ năng lãnh đạo tại các trƣờng đại học. Một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của giáo dục đại học là đào tạo thanh thiếu niên với kỹ năng lãnh đạo để họ có thể thích ứng với cuộc sống sau khi tốt nghiệp, Autin (2000), các chƣơng trình này có thể đƣợc giải quyết tốt trong bối cảnh nếu các chƣơng trình đào tạo kỹ năng lãnh đạo đƣợc cấu trúc một cách tốt hơn trong quá trình giảng dạy ở bậc đại học, hơn thế nữa 65% chƣơng trình đào tạo cung cấp kỹ năng lãnh đạo đƣợc thảo luận ở cấp độ giáo dục đại học cho thấy rằng vấn đề hoạch định chính sách để đƣa các chƣơng trình giáo dục lãnh đạo vào chƣơng trình làm lý thuyết hoặc các khóa học đƣợc áp dụng trong các chƣơng trình giáo dục đại học là rất cần thiết (Komives, 2011).

Phát triển lãnh đạo đã đƣợc xác định là một trong những mục tiêu của các chƣơng trình đào tạo bậc đại học về nông nghiệp trên toàn nƣớc Mỹ (Love & Yoder, 1989). Những nghiên cứu từ các hội nghị lớn của Mỹ và Canada cho thấy, NLLĐ là năng lực số 12 một mà các doanh nghiệp và các tổ chức tìm kiếm (Hackett, 1997; McIntyre, 1997). Nhiều trƣờng đại học trên thế giới đã lồng ghép kỹ năng lãnh đạo nhƣ là một yêu cầu số một cho tổ chức của họ. Một số lƣợng lớn các trƣờng Đại học Creighton, Đại học Arizona State và Highland Community College ở Illinois hiện đang cung cấp đào tạo lãnh đạo và các cơ hội cho SV của họ.

Một số trƣờng đại học và cao đẳng, nhƣ Gonzaga và Đại học Thành phố Seattle, đã phát triển các chƣơng trình bằng cấp về lãnh đạo, và nhiều chƣơng trình khác đang đƣợc lên kế hoạch (Greenwald, 2010). Theo Abazov (2007) cho rằng SV có thể nghe nhiều về lãnh đạo trong những học tại trƣờng đại học, tuy nhiên, kỹ năng lãnh đạo vẫn là một trong những kỹ năng mềm mà ngƣời ta không thể nhận đƣợc từ sách giáo khoa. Những kỹ năng này cần đƣợc phát triển và thực hành. Đây là cách để xây dựng kỹ năng lãnh đạo cho bạn cùng với những ngƣời bạn học của mình.

Nghiên cứu của Maxwell (2007) lãnh đạo không phải là khái niệm dành riêng cho những ngƣời sinh ra để làm lãnh đạo. Những phẩm chất để trở thành lãnh đạo có thể lĩnh hội và trau dồi. Kết hợp với niềm đam mê cháy bỏng thì không có gì có thể cản trở bạn trở thành một nhà lãnh đạo – kỹ năng lãnh đạo có thể học đƣợc. Boston Consulting Group (2002) tập đoàn tƣ vấn quản trị hàng đầu thế giới đã đƣa ra bộ 16 kỹ năng thiết yếu rất quan trọng dành cho thế kỷ 21 mà mỗi ngƣời cần học tập và rèn luyện trong suốt cuộc đời, kỹ năng lãnh đạo đƣợc xếp trong nhóm “Các phẩm chất cần có trong môi trƣờng thay đổi thƣờng xuyên ở thế kỷ 21”.

Theo các nghiên cứu, giáo dục và phát triển SV nhƣ các nhà lãnh đạo từ lâu đã đƣợc thực hiện với mục tiêu nhƣ là một nhiệm vụ trung tâm cho các tổ chức giáo dục đại học, các khẳng định này không chỉ đƣợc thể hiện trong các tuyên bố sứ mệnh mà nó còn hiện diện trong cả hai chƣơng trình phát triển lãnh đạo ngoại khóa và ngoại khóa (Astin & Astin, 2000; Zimamerman-Oster & Burkhardt, 1999). Ngoài ra, nghiên cứu chỉ ra rằng SV có thể tăng khả năng lãnh đạo trong những năm đại học (Pascarella & Terenzini, 13 2005) và tăng cƣờng phát triển lãnh đạo nhằm tăng cƣờng tính tự chủ, sự tham gia của ngƣời dân, thành tích học tập và phát triển cá nhân của các SV (Benson & Saito, 2001; Fertman & Van Linden, 1999; Komives, Owen, Longerbeam, Mainella, & Osteen, 2005; Scales & Leffort, 1999; Sipe, Ma, & Gambone, 1998; Van Linden & Fertman, 1998). Điều này cho thấy sự phát triển có mục đích của các năng lực này có thể giúp giảm thiểu những nhà sáng tạo (Ehrlich, 1999; Korten, 1998; Lappe & DuBois, 1994) đã xác định là thiếu khả năng lãnh đạo và khủng hoảng lãnh đạo mới nổi trong xã hội Mỹ. Khái quát các nghiên cứu của nhiều tác giả, nhà nghiên cứu ở trên cho thấy sự quan tâm đặc biệt của các trƣờng đại học, các tổ chức, các nhà nghiên cứu trên thế giới đối với NLLĐ cho SV và đề cao việc đào tạo năng lực này trong công tác giảng dạy cho SV tại các trƣờng đại học, các nghiên cứu của họ tạo nền tảng cơ sở lý luận góp phần giải quyết nghi ngờ làm thành các rào cản trở ngại khi đƣa NLLĐ vào chƣơng trình đào tạo cho SV gặp phải đó là: - Khoảng cách đáng kể giữa lý thuyết và thực hành NLLĐ của SV.

- Một bức tranh không rõ ràng về nhu cầu phát triển lãnh đạo của trƣờng đại học và sự không chắc chắn về ảnh hƣởng của môi trƣờng đại học đối với việc phát triển NLLĐ cho SV. Tình hình nghiên cứu trong nƣớc Tại Việt Nam, cho đến nay vẫn không có nhiều công trình nghiên cứu về NLLĐ cho SV. Phần lớn các nghiên cứu tập trung vào NLLĐ nói chung nhƣ NLLĐ cho doanh nhân, doanh nghiệp, lãnh đạo khu vực hành chính công, NLLĐ của Hiệu trƣởng, NLLĐ cá nhân, NLLĐ của phụ nữ…các đề tài nghiên cứu về NLLĐ có thể kể đến nhƣ nghiên cứu Để nâng cao NLLĐ, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng Trần Thị Hoa (2015), Nghiên cứu của NCS Trần Thị Phƣơng Hiền (2014), thực hiện nghiên cứu về NLLĐ của đội ngũ CEO Việt Nam, hay nổi bật có thể kể đến Công bố kết quả nghiên cứu 'Năng lực của các lãnh đạo doanh nghiệp Việt Nam’ của Viện Quản trị NLLĐ – Singapore (2017), nghiên cứu đã chỉ ra phƣơng thức giúp các nhà lãnh đạo VN biết đƣợc các phƣơng thức 14 làm sao để tiến lên trong giai đoạn hội nhập kinh tế toàn cầu, Nghiên cứu NLLĐ của giám đốc các doanh nghiệp nhỏ và vừa khu vực Bắc miền Trung của Lê Thị Phƣơng Thảo (2016), Nâng cao NLLĐ toàn diện ở Việt Nam – phƣơng pháp hiệu quả nhằm tăng tỷ lệ đại diện nữ của Tôn Nữ Thị Ninh (2012)… Bên cạnh đó các bài viết, đề tài nghiên cứu về thực trạng, giải pháp để hoàn thiện kỹ năng mềm cho SV cũng khá đa dạng với nhiều bài viết, công trình nghiên cứu của nhiều tác giả, có thể kể đến nhƣ: một số nghiên cứu về kỹ năng mềm (Phan Tuệ Châu, 2014), kỹ năng làm việc nhóm (Phan Thị Hồng Hà, 2017), năng lực tƣ duy (Nguyễn Thị Tuyết Mai, 2015), năng lực giao tiếp (Lê Ngọc Vân, Nguyễn Thị Thùy Dƣơng, & Nguyễn Thị Nhƣ Ý, 2016), năng lực nghiên cƣu khoa học của SV (Chu Thị Hƣơng Nga, 2017). Qua các nghiên cứu trên cho thấy các công trình nghiên cứu đánh giá NLLĐ cho SV trong các cơ sở giáo dục hiện nay tại Việt Nam vẫn còn là một chủ đề rất mới và chƣa có nhiều nghiên cứu về nó.

Mặt dù không có các công trình nghiên cứu về phát triển NLLĐ cho SV tại bậc giáo dục đại học nhƣng những năm gần đây, các trƣờng đại học đã có những sự quan tâm nhất định đối với việc đẩy mạnh phát triển loại năng lực này dƣới các hình thức nhƣ: hội thi, hội thảo chuyên đề, chƣơng trình sinh hoạt kỹ năng…các chƣơng trình thiên về hƣớng tìm kiếm các cá nhân nổi bậc trong biểu hiện NLLĐ để bồi dƣỡng và phát triển, có thể kể đến các chƣơng trình của một số các cơ sở giáo dục đại học, các tổ chức kinh tế, các tổ chức nƣớc ngoài tại Việt Nam nhƣ: Chƣơng Trình Phát Triển Tài Năng Lãnh Đạo U-Lead 2017 tại Unilever Vietnam của đại học RMIT; Chƣơng trình LEAD với các yếu tố Lãnh đạo, Chủ động, Cầu tiến và Phát triển giúp SV thể hiện tối đa tiềm năng, cũng nhƣ hoàn thiện kỹ năng lãnh đạo qua các buổi học, hƣớng dẫn chuyên đề có định hƣớng, các dự án cộng đồng và tự đánh giá cá nhân. Ngoài ra, với các chƣơng trình Generation Impact Challenge và Emerging Leaders Program, SV học đƣợc cách xác định các vấn đề xã hội cũng nhƣ trở ngại trong làm việc nhóm, bổ sung nguồn lực và cá nhân có năng lực tại trƣờng. Ngoài Đại Học RMIT, đại 15 học FPT cũng triển khai chƣơng trình Leadership Challenge, đây là chƣơng trình ngoại khóa thƣờng niên tại Đại học FPT dành cho thủ lĩnh tƣơng lai – những ngƣời muốn trở thành những ngƣời tạo ra sự thay đổi cho bản thân mình và cho cộng đồng xung quanh mình, tập trung phát triển các kỹ năng lãnh đạo thông qua việc hành động và thực hành. Đƣợc thiết kế và điều phối bởi các chuyên gia quốc tế, chƣơng trình đã mang đến nhiều trải nghiệm để thách thức tầm nhìn và bản lĩnh của những ngƣời tham dự, trang bị cho các SV FPT những kiến thức và bộ kỹ năng thực hành cần thiết cho vị trí lãnh đạo.

Các khóa học trƣớc đó của Leadership Challenge do Phòng Phát triển cá nhân tổ chức thu hút sự quan tâm của đông đảo các bạn SV và học sinh THPT.