MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đấu thầu là một phương thức vừa có tính khoa học vừa có tính pháp quy, khách quan mang lại hiệu quả cao, tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh và hợp pháp trên thị trường xây dựng. Đó là một điều kiện thiết yếu để đảm bảo sự thành công cho chủ đầu tư thông qua tính tích cực, hiệu quả mang lại là hạ giá thành công trình, tiết kiệm kinh phí đầu tư, sản phẩm xây dựng được đảm bảo về chất lượng và thời hạn xây dựng. Đấu thầu đã thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển, đẩy mạnh phát triển khoa học kỹ thuật trong xây dựng, đổi mới công nghệ thi công từ đó góp phần tích cực thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá nền kinh tế nhà nước.
Trước những bất cập của một số vấn đề hiện nay về công tác đấu thầu thì việc nghiên cứu và hoàn thiện công tác đấu thầu xây dựng ở nước ta là một vấn đề hết sức quan trọng. Ngày nay, đấu thầu được áp dụng trên nhiều lĩnh vực nhưng nhiều nhất vẫn là trong lĩnh vực xây dựng công trình. Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, phương thức đấu thầu trong lĩnh vực xây dựng cơ bản có vai trò to lớn đối với chủ đầu tư, nhà thầu và nhà nước. Đấu thầu trong xây dựng cơ bản là một hoạt động có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với sự phát triển bền vững của ngành xây dựng nói chung và doanh nghiệp xây dựng nói riêng.
Đối với doanh nghiệp, vì mục tiêu khi tham gia đấu thầu là phải giành được chiến thắng nên việc xây dựng năng lực cạnh tranh trong đấu thầu có ý nghĩa rất quan trọng. Chính mục tiêu này sẽ là động lực để doanh nghiệp phát huy được tính năng động, sáng tạo trong đấu thầu, tích cực tìm kiếm thông tin, xây dựng các mối quan hệ, tìm mọi cách nâng cao uy tín, thương hiệu trên thị trường. Mặt khác, việc thắng thầu sẽ giúp doanh nghiệp tạo được việc làm và thu nhập cho người lao động, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, ngược lại nếu trượt thầu thì sẽ không có việc làm, không tạo được thu nhập cho người lao động, hiệu quả kinh doanh giảm sút, nếu kéo dài thì sẽ dẫn đến thua lỗ, phá sản. Luận văn tốt nghiệp ngành Kinh tế 2 Công ty TNHH xây dựng Thành Vinh - Tỉnh Đắk Lắk là một đơn vị hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản trên địa bàn Tây Nguyên.
Với chức năng chính là: Xây dựng các công trình giao thông, thủy lợi, dân dụng và công nghiệp; Kinh doanh xăng dầu; Khai thác đá xây dựng; Vận tải hàng hóa; Khoan khai thác nước ngầm. Là một trong những doanh nghiệp tư nhân được thành lập sớm trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk, trải qua gần 15 năm hình thành và phát triển Công ty đã đạt được nhiều thành công đáng kể trong hoạt động sản xuất kinh doanh của mình. Trong những năm qua Công ty đã tham gia đấu thầu và trúng thầu những công trình lớn mang lại hiệu quả kinh tế cao, tạo ra nhiều công ăn việc làm cho người lao dộng. Tuy nhiên, trong bối cảnh nền kinh tế khó khăn như hiện nay và đầu tư xây dựng cơ bản giảm rỏ rệt trong khi đó Công ty đang phải chịu sức ép cạnh tranh khốc liệt từ các đối thủ khác trong khu vực.
Trong điều kiện hiện nay, Nhà nước đã ban hành và hoàn thiện một hệ thống pháp luật về đấu thầu rất chặt chẻ nhằm siết chặt quản lý công tác lựa chọn nhà thầu. Đặc biệt là Luật đấu thầu số 43/2013/QH13 mới được ban hành và có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2014, nhằm phản ánh quyết tâm chấn chỉnh hoạt động đấu thầu các công trình xây dựng cơ bản của Nhà nước. Trong hoàn cảnh đó, để tồn tại và phát triển để đáp ứng được những yêu cầu của thời đại, Công ty TNHH xây dựng Thành Vinh - Tỉnh Đắk Lắk phải có chiến lược, giải pháp để nâng cao khả năng cạnh tranh trong đấu thầu xây dựng. Với tư cách là cán bộ đang trực tiếp quản lý và điều hành công tác đấu thầu của Công ty TNHH xây dựng Thành Vinh - Tỉnh Đắk Lắk, tôi chọn đề tài “Năng lực đấu thầu xây dựng của công ty TNHH xây dựng Thành Vinh - Tỉnh Đắk Lắk” làm luận văn Thạc sỹ quản lý kinh tế và chính sách.
Tổng quan tình hình nghiên cứu Các công trình nghiên cứu đã thực hiện: - Đề tài nghiên cứu cấp bộ “Giải pháp nâng cao khả năng canh tranh trong đấu thầu của các doanh nghiệp xây dựng” do TS. Lê Công Hoa làm chủ nhiệm đề tài (2004) đã đi sâu phân tích các vấn đề cơ bản về cạnh tranh trong đấu thầu, hình thành luận cứ và phương pháp đánh giá khả năng cạnh tranh trong đấu thầu của Luận văn tốt nghiệp ngành Kinh tế 3 doanh nghiệp xây dựng, đánh giá đúng thực trạnh khả năng cạnh tranh trong đấu thầu và kiến nghị các giải pháp để nâng cao khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp xây dựng nói chung. - Luận án tiến sỹ: với chủ đề "Hoàn thiện chế độ đấu thầu trong xây dựng công trình giao thông đường bộ quốc gia ở Việt Nam". của tác giả Nguyễn Thị Tiếp được hoàn thành năm 1999.
Luận án đi sâu nghiện cứu về thực tại các qui định về chế độ đấu thầu xây dựng các công trình giao thông ở Việt Nam, so sánh với một số quốc gia trong khu vực và đề ra giải pháp hoàn thiện cơ chế đấu thầu. - Luận án tiến sỹ: với chủ đề "Một số giải pháp nâng cao khả năng cạnh tranh trong đấu thầu của tổng công ty xây dựng công trình giao thông” của tác giả Nguyễn Chí Thành hoàn thành năm 2003. Luận án nghiên cứu thực trang đấu thầu của tổng công ty xây dựng công trình giao thông và từ đó đề ra các giải pháp cụ thể để nâng cao năng lực canh tranh của tổng công ty công trình giao thông. - Luận án tiến sỹ: với chủ đề "Nâng cao chất lượng đấu thầu xây dựng các công trình giao thông ở Việt Nam" của tác giả Trần Văn Hùng hoàn thành năm 2006.
Luận án nghiên cứu sâu về chất lượng đấu thầu xây dựng công trình giao thông. - Luận văn thạc sỹ quản trị kinh doanh (Đại học KTQD): “Nâng cao năng lực cạnh tranh của Công ty cổ phần xây lắp Bưu điện Hà Nội”. Của tác giả Công Cao Cường hoàn thành năm 2011. Đề tài nghiên cứu về năng lực cạnh tranh vận dụng cụ thể vào điều kiện thực tế tại Công ty cổ phần xây lắp Bưu điện Hà Nội.
- Luận văn thạc sỹ quản trị kinh doanh (Đại học KTQD): “Nâng cao năng lực đấu thầu xây lắp của Công ty cổ phần đầu tư xây dựng Sông Lam”. Của tác giả Phùng Kim Sơn hoàn thành năm 2012. Đề tài nghiên cứu về cạnh tranh trong đấu thầu xây lắp vận dụng cụ thể vào điều kiện thực tế tại Công ty CP đầu tư XD Sông Lam. - Luận văn thạc sỹ quản trị kinh doanh (Đại học KTQD): “Nâng cao khả năng thắng thầu xây dựng của công ty Cổ phần đầu tư và phát triển đô thị VINACONEX Hoàng Thành”.
Của tác giả Nguyễn Văn Quyên hoàn thành năm 2012. Đề tài nghiên cứu về khả năng thắng thầu xây lắp vận dụng cụ thể vào điều kiện thực tế tại công ty Cổ phần đầu tư và phát triển đô thi VINACONEX Hoàng Thành. Luận văn tốt nghiệp ngành Kinh tế 4 - Các bài báo đăng tạp chí chuyên ngành: Báo “Đấu thầu” - Cơ quan bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng có nhiều bài viết về đấu thầu như: + Bài viết “Tham nhũng trong đấu thầu nhìn từ một cuộc khảo sát” (Số ra ngày 27/11/2012) của tác giả Bích Khánh. Bài viết đã khái quát được một cuộc khảo sát của Thanh tra Chính phủ, một lĩnh vực nằm ở lĩnh vực trung tâm của sự tương tác giữa doanh nghiệp và nhà nước, tiềm ẩn nhiều nguy cơ tham nhũng là đấu thầu mua săm hàng hóa và dịch vụ… + Bài viết “Sửa luật để nâng hiệu quả đấu thầu” (Số ra ngày 13/8/2012) của tác giả Hồng Sơn.
Bài viết đã đi sâu phân tích những hạn chế của luật đấu thầu cũ cần phải hoàn thiện cho phù hợp, từ đó tạo cơ chế để phát huy tói đa hiệu quả trong hoạt động đấu thầu trong thời gian tới. + Bài viết “Đơn giản thủ tục hành chính trong đấu thầu” (Số ra ngày 07/8/2012) của tác giả Tấn Cương. Bài viết đã đi sâu phân tích sự cần thiết phải đơn giản thủ tục hành chính trong đấu thầu và đề xuất xem xét đơn giản hóa thủ tục hành chính trong đấu thầu ở các bước như: trong quá trình lựa chon nhà thầu; kiến nghị phương thức đấu thầu mới mang tính cải cách, mới mẻ; thay đổi hình thức lựa chọn nhà thầu; tách riêng quy trình đấu thầu giữa các gói thầu thông thường và gói thầu cho cấp xã phường. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu - Xác định khung lý luận về năng lực đấu thầu của các nhà thầu xây dựng.
- Phân tích thực trạng năng lực đấu thầu của Công ty TNHH xây dựng Thành Vinh - Tỉnh Đắk Lắk. - Đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực đấu thầu của Công ty TNHH xây dựng Thành Vinh - Tỉnh Đắk Lắk. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Năng lực đấu thầu xây dựng của Công ty TNHH xây dựng Thành Vinh - Tỉnh Đắk Lắk. - Phạm vi nghiên cứu: + Về không gian: Công ty TNHH xây dựng Thành Vinh - Tỉnh Đắk Lắk.
Luận văn tốt nghiệp ngành Kinh tế 5 + Về thời gian: Nghiên cứu thực trạng giai đoạn 2010 - 2014, đề xuất giải pháp đến năm 2020. Phương pháp nghiên cứu 5. Khung lý thuyết Các yếu tố ảnh Năng lực đấu thầu: Mục tiêu đấu hưởng: thầu: - Kết quả đấu thầu; Yếu tố bên trong: - Giá dự thầu; - Số lượng công - Chất lượng công trình trúng thầu; trình; - Tỷ lệ trúng thầu; - Kinh nghiệm nhà thầu; - Giá trị trúng Yếu tố bên ngoài: - Tiến độ thi công; thầu. Phương pháp thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu - Về số liệu: Luận văn sử dụng các dữ liệu, số liệu thứ cấp, sơ cấp như báo cáo thống kê, kết quả nghiên cứu của Công ty, thu thập số liệu; - Về phương pháp phân tích; Phương pháp tổng hợp, thống kê, so sánh… 6.
Kết cấu của luận văn Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương: Chương 1: Cơ sở lý luận về năng lực đấu thầu của nhà thầu xây dựng.