Giới thiệu dự án

Hệ thống chiếu sáng công cộng tại các đô thị và trung tâm hành chính cấp huyện ở Việt Nam đóng vai trò sống còn trong việc đảm bảo an toàn giao thông, an ninh trật tự và kiến tạo cảnh quan kiến trúc ban đêm. Theo thống kê của Viện Năng lượng, chiếu sáng công cộng tiêu tốn từ 30% đến 35% tổng lượng điện năng tiêu thụ cho hoạt động chiếu sáng đô thị toàn quốc. Tuy nhiên, phần lớn các dự án hạ tầng truyền thống vẫn áp dụng phương pháp thiết kế thủ công (phương pháp hệ số sử dụng quang thông) kết hợp với đèn Sodium cao áp (HPS) hoặc Metal Halide tiêu hao nhiều năng lượng, tuổi thọ ngắn (8.000 – 16.000 giờ) và chỉ số hoàn màu kém ($CRI < 30$).

Vấn đề cốt lõi đặt ra là: Các giải pháp tính toán truyền thống không phản ánh chính xác phân bố độ rọi thực tế trên các hình học đường phức tạp, dẫn đến tình trạng dư thừa quang thông cục bộ gây lãng phí điện năng, hoặc thiếu hụt ánh sáng tại các dải phân cách và làn đi bộ, đồng thời chỉ số chói lóa tăng cao ($TI > 15%$) đe dọa trực tiếp đến thị giác người lái xe. Đề tài "Tìm hiểu phần mềm DIALux Evo 10.1 và ứng dụng thiết kế chiếu sáng cho TTHC Phú Riềng, Bình Phước" do sinh viên Nguyễn Anh Duy thực hiện dưới sự hướng dẫn của ThS. Trần Nguyễn Nhật Phương tại Khoa Điện – Điện Tử, Trường Đại học Bình Dương, giải quyết trực tiếp bài toán quy chuẩn hóa quy trình thiết kế chiếu sáng đường bộ theo tiêu chuẩn quốc tế.

Mục tiêu cụ thể của dự án:

  1. Nghiên cứu toàn diện cấu trúc thuật toán, giao diện và engine mô phỏng trắc quang của phần mềm chuyên dụng DIALux Evo phiên bản 10.1.
  2. Xây dựng mô hình hình học 3D chi tiết cho mạng lưới giao thông Trung tâm Hành chính (TTHC) huyện Phú Riềng, tỉnh Bình Phước (bao gồm lòng đường 7m, vỉa hè 2m và dải cây xanh 3m).
  3. Áp dụng hệ thống tiêu chuẩn chiếu sáng đường giao thông EN 13201:2015 (Cấp M3 cho làn xe cơ giới và Cấp P4 cho làn người đi bộ) cùng TCVN 259:2001.
  4. Lựa chọn bộ đèn LED hiệu suất cao, tối ưu hóa thông số lắp đặt (chiều cao cột 8m, khoảng cách cột, độ vươn cần đèn 2m, góc nghiêng 9°).
  5. Tính toán đồng bộ hệ thống cung cấp điện hạ áp: chọn tiết diện dây dẫn, bảo vệ đóng cắt và hệ thống nối đất an toàn.
+-----------------------------------------------------------------------+
| Phạm vi nghiên cứu (Scope):                                          |
| - Địa bàn: Trục giao thông chính TTHC Phú Riềng, Bình Phước          |
| - Đối tượng: Chiếu sáng đường đô thị + Vỉa hè đi bộ                  |
| - Tiêu chuẩn áp dụng: EN 13201:2015, CIE 115-2010, TCVN 259:2001      |
| Giới hạn (Limitations):                                               |
| - Không mô phỏng điều khiển động theo thời gian thực (Smart Dimming)  |
| - Không tính toán trạm biến áp trung áp chuyên dùng                   |
+-----------------------------------------------------------------------+

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Trước khi DIALux Evo trở thành tiêu chuẩn trong kỹ thuật chiếu sáng, các kỹ sư thường sử dụng phương pháp giải tích trên giấy kết hợp bảng tra hoặc các công cụ 2D thế hệ cũ.

Tiêu chí phân tích Phương pháp thủ công (Lumen Method) DIALux 4.13 Classic AGi32 v20.4 DIALux Evo 10.1 (Giải pháp chọn)
Mô hình hóa không gian 2D phẳng, đơn giản 2D / 3D độc lập từng đường 3D CAD hoàn chỉnh 3D phức hợp (Đường + Cảnh quan + Nhà)
Engine tính toán Công thức giải tích điểm Radiosity cơ bản Ray-tracing + Radiosity Radiosity tối ưu hóa đa lõi CPU
Chuẩn áp dụng TCVN cũ, nội suy EN 13201:2004 IESNA RP-8 EN 13201:2015, CIE 115-2010, ROVL
Tối ưu hóa vị trí đèn Thủ công (thử - sai) Bán tự động Thủ công qua Parametric Tự động hóa hoàn toàn (Auto-Optimization)
Độ chính xác mặt đường Không xét phản xạ $Q_0$ Bảng R cơ bản Đầy đủ bảng r CIE Đầy đủ bảng R1 - R4, CIE R3 ($Q_0 = 0.07$)
Chi phí bản quyền Không Miễn phí Rất cao (~$1.500/license) Hoàn toàn miễn phí từ DIAL GmbH

Phân tích yêu cầu theo mô hình MoSCoW:

  • Must have (Bắt buộc): Mô phỏng cấu hình mặt cắt đường đa phần tử (Làn xe + Vỉa hè + Dải cây xanh); Nhập tệp trắc quang tiêu chuẩn (.IES, .LDT); Kiểm tra đạt chuẩn EN 13201:2015 cho độ chói trung bình $L_{avg} \ge 1.0\ cd/m^2$, độ đồng đều chung $U_0 \ge 0.40$, độ đồng đều dọc $U_l \ge 0.60$, độ gia tăng ngưỡng chói $TI \le 15%$.
  • Should have (Nên có): Tự động tính toán phương án bố trí cột (Đơn bên, song song, so le); Đo lường chỉ số tiêu thụ năng lượng SLEEC-L.
  • Could have (Có thể có): Chèn tệp bản vẽ CAD DWG/DXF làm layout nền; Kết xuất hình ảnh kết xuất 3D phối cảnh ban đêm phục vụ thẩm định thẩm mỹ.
  • Won't have (Không làm đợt này): Lập trình hệ thống giao tiếp cảm biến IoT DALI/Zigbee.

Thiết kế hệ thống

Kiến trúc quy trình thiết kế chiếu sáng và tính toán điện kỹ thuật được chuẩn hóa qua sơ đồ sau:

[Bản vẽ quy hoạch CAD DWG]
[Khởi tạo Module Street Lighting - DIALux Evo 10.1]
[Thuật toán Tối ưu hóa phân bố (Optimization Engine)]
[Kiểm tra chuẩn trắc quang EN 13201:2015]

Cơ sở thuật toán tính toán độ rọi và độ chói:

  1. Độ rọi tại một điểm ($E_P$): Dựa trên định luật nghịch đảo bình phương khoảng cách: $$E_P = \frac{I(\alpha, \gamma) \cdot \cos^3(\alpha)}{H^2} \cdot MF$$ Trong đó: $I(\alpha, \gamma)$ là cường độ sáng phát ra từ bộ đèn theo góc nghiêng $\alpha$ và góc phương vị $\gamma$; $H$ là chiều cao treo đèn (8m); $MF$ là hệ số suy giảm quang thông do bụi bẩn và lão hóa (chọn $MF = 0.80$).

  2. Độ chói mặt đường ($L_P$): Biểu diễn qua bảng hệ số phản xạ suy giảm $r(\beta, \gamma)$ của bề mặt nhựa đường CIE R3: $$L_P = \frac{q(\beta, \gamma) \cdot I(\alpha, \gamma) \cdot \cos^3(\alpha)}{H^2}$$ Định luật Lambert mô tả quan hệ tổng quát: $\rho \cdot L = E \Rightarrow L = \frac{\rho \cdot E}{\pi}$.

# Thuật toán mô phỏng kiểm tra độ rọi điểm và độ chói quy đổi
import math

def calculate_point_illuminance(intensity_cd, alpha_rad, height_m, maintenance_factor=0.8):
    """
    Tính độ rọi điểm Ep (Lux) từ nguồn sáng điểm trên cao
    """
    cos_alpha = math.cos(alpha_rad)
    illuminance = (intensity_cd * (cos_alpha ** 3)) / (height_m ** 2)
    return illuminance * maintenance_factor

def verify_road_standards(l_avg, u0, ul, ti):
    """
    Kiểm tra nghiệm theo chuẩn EN 13201 Class M3
    """
    checks = {
        "L_avg >= 1.0 cd/m2": l_avg >= 1.0,
        "U0 (Lmin/Lavg) >= 0.40": u0 >= 0.40,
        "Ul (Lmin/Lmax) >= 0.60": ul >= 0.60,
        "TI (Threshold Increment) <= 15%": ti <= 15.0
    }
    is_valid = all(checks.values())
    return is_valid, checks

# Thử nghiệm thông số thiết kế TTHC Phú Riềng
valid, results = verify_road_standards(l_avg=1.18, u0=0.44, ul=0.65, ti=9.8)
print(f"Ket qua tham dinh thiet ke: {'DAT CHUAN' if valid else 'KHONG DAT'}")

Methodology

Dự án triển khai theo mô hình kỹ thuật tuần tự có phản hồi (V-Model Engineering Process) kéo dài trong 8 tuần (từ 18/07/2022 đến 10/10/2022):

Tuần 1-2: Khảo sát thực địa, thu thập bình đồ TTHC Phú Riềng & Nghiên cứu UI/UX DIALux Evo 10.1
Tuần 3: Dựng hình học tuyến đường 3D, gán vật liệu và tiêu chuẩn trắc quang EN 13201
Tuần 4: Thiết lập thư viện đèn LED Philips BRP 80W, chạy bài toán tối ưu hóa vị trí
Tuần 5: Kiểm tra kết quả mô phỏng (Isolux curves, False color rendering) & Tinh chỉnh góc ngẩng
Tuần 6: Tính toán hệ thống phụ trợ điện: Cáp ngầm Cu/XLPE 0.6/1kV, Tủ điều khiển chiếu sáng, Nối đất
Tuần 7-8: Đánh giá kinh tế kỹ thuật, viết thuyết minh đồ án và xuất bản vẽ thi công

Quản trị rủi ro kỹ thuật:

  • Rủi ro sụt áp cuối nguồn: Do tuyến đường TTHC kéo dài > 1km, giải pháp là nâng tiết diện cáp trục từ $16mm^2$ lên $25mm^2$ đồng thời phân pha cân bằng tải đối xứng giữa các pha A, B, C.
  • Rủi ro chói lóa vượt mức: Khi sử dụng đèn LED góc chiếu rộng, chỉ số $TI$ có thể bị đẩy lên cao. Giải pháp: chọn bộ đèn có chóa phân bố bán rộng ($I_{max}$ nằm trong dải $650 - 750\ cd/1000lm$) và giới hạn góc ngẩng cần đèn $\le 9^\circ$.

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình mô hình hóa và triển khai thiết kế trên DIALux Evo 10.1 được thực hiện qua các bước thực nghiệm chuẩn hóa:

  1. Thiết lập Road Profile (Mặt cắt đường):

    • Carriageway (Làn xe cơ giới): Chiều rộng $W_r = 7.0m$, gồm 2 làn xe ngược chiều ($2 \times 3.5m$). Bề mặt: Nhựa đường chuẩn CIE R3, hệ số chói trung bình $Q_0 = 0.07$. Lớp tính toán: Class M3.
    • Footpath (Làn người đi bộ/Vỉa hè): Chiều rộng $W_f = 2.0m$, độ cao $H_f = 0.15m$. Lớp tính toán: Class P4 (Yêu cầu $E_{avg} \ge 5.0\ lx, E_{min} \ge 1.0\ lx$).
    • Grass strip (Dải cây xanh): Chiều rộng $W_g = 3.0m$, độ cao $0.15m$.

  2. Lựa chọn thiết bị chiếu sáng từ LUMsearch:

    • Mã sản phẩm: Philips Road Flair BRP392 LED66/NW 80W.
    • Công suất hệ thống: $80W$ (Hệ số công suất $\cos\varphi \ge 0.95$).
    • Quang thông phát ra: $6.600\ lm$ (Hiệu suất phát quang $\eta = 82.5\ lm/W$).
    • Nhiệt độ màu ($CCT$): $4000K$ (Ánh sáng trung tính, tối ưu tầm nhìn sương mù nhẹ tại Bình Phước).
    • Cấp bảo vệ: $IP66$ chống nước/bụi, cấp chống va đập $IK08$.

  3. Cấu hình bố trí hình học cột đèn:

    • Kiểu bố trí: Bố trí một bên đường (Single-sided bottom).
    • Chiều cao tâm sáng ($Light\ centre\ height$): $8.0m$.
    • Khoảng cách bước cột ($Pole\ distance$): $30.0m$.
    • Độ vươn cần đèn ($Boom\ length$): $2.0m$.
    • Góc nghiêng cần đèn ($Boom\ angle$): $9.0^\circ$.
    • Khoảng cách chân cột đến mép đường ($Pole\ setback$): $1.81m$ (nằm an toàn trên dải phân cách/vỉa hè).
Mặt cắt hình học bố trí cột đèn tại TTHC Phú Riềng:
     [Bộ đèn LED 80W]
          \  (Góc nghiêng 9 độ, Vươn 2m)
           \
            | (Cột thép bát giác H = 8m)
            |
            |
  ==========+==============+=======================+============
   Vỉa hè   |  Cây xanh    |     Mặt đường xe      |  Vỉa hè
    2.0m    |    3.0m      |         7.0m          |   2.0m
  (Class P4)| (Setback 1.8m|      (Class M3)       | (Class P4)

Testing và validation

Engine tính toán Radiosity của DIALux Evo 10.1 thực hiện lưới chia điểm trắc quang theo tiêu chuẩn EN 13201-3 ($10 \times 3$ điểm trên mỗi khoảng cột trên làn xe).

Thông số trắc quang kiểm tra Tiêu chuẩn EN 13201 (Class M3) Kết quả mô phỏng DIALux Evo Trạng thái thẩm định
Độ chói trung bình mặt đường ($L_{avg}$) $\ge 1.00\ cd/m^2$ $1.18\ cd/m^2$ ĐẠT (Vượt 18%)
Độ đồng đều chung ($U_0 = L_{min}/L_{avg}$) $\ge 0.40$ $0.44$ ĐẠT (Vượt 10%)
Độ đồng đều dọc ($U_l = L_{min}/L_{max}$) $\ge 0.60$ $0.65$ ĐẠT (Vượt 8.3%)
Chỉ số gia tăng ngưỡng chói ($TI$) $\le 15%$ $9.8%$ ĐẠT (Giảm chói tốt)
Tỷ số rọi vùng biên ($EIR$) $\ge 0.30$ $0.42$ ĐẠT
Độ rọi trung bình vỉa hè ($E_{avg, P4}$) $\ge 5.00\ lx$ $6.20\ lx$ ĐẠT (Vượt 24%)
Độ rọi tối thiểu vỉa hè ($E_{min, P4}$) $\ge 1.00\ lx$ $1.85\ lx$ ĐẠT

Kết quả đạt được

Hệ thống tính toán điện hạ thế đi kèm đảm bảo vận hành ổn định cho toàn tuyến gồm 34 vị trí cột (Tổng chiều dài tuyến $1.020m$):

  • Tổng công suất tính toán: $P_{tt} = 34 \times 80W \times 1.05 = 2.856\ kW$.
  • Dòng điện tính toán cực đại: $I_{tt} = \frac{P_{tt}}{\sqrt{3} \cdot U_{dm} \cdot \cos\varphi} = \frac{2856}{\sqrt{3} \times 380 \times 0.95} \approx 4.57\ A$.
  • Lựa chọn cáp điện: Cáp ngầm 4 lõi đồng hạ thế $Cu/XLPE/PVC/DSTA/PVC\ (4 \times 16mm^2)$ luồn ống nhựa xoắn HDPE $\Phi 50/40$, độ sụt áp cuối tuyến $\Delta U% = 1.82% < 5%$ (Thỏa mãn TCVN 7447-5-52).
  • Thiết bị đóng cắt: Aptomat khối MCCB 3P-30A tại tủ điều khiển trung tâm; mỗi chân cột bố trí cầu chì cắt nhanh $6A$ và aptomat nhánh MCB 1P-6A.

Đổi mới và đóng góp

  1. Ứng dụng công nghệ mô phỏng 3D tương tác thời gian thực: So với phiên bản DIALux 4.13 trước đây vốn quản lý từng đoạn đường riêng lẻ trong môi trường giao diện rời rạc, DIALux Evo 10.1 cho phép tạo dựng một hệ tọa độ tổng thể duy nhất kết nối liền mạch giữa đường xe chạy, lề bộ hành và dải cây xanh cảnh quan của TTHC Phú Riềng.
  2. Quy trình tối ưu hóa đa biến tự động (Variant Auto-Optimization): Thiết lập thuật toán quét tự động các tham số hình học (khoảng cách cột $S$ từ $25m$ đến $35m$, chiều cao treo $H$ từ $7m$ đến $9m$). Giảm thiểu 90% thời gian tính toán lặp thử nghiệm so với phương pháp thủ công.
  3. Tiêu chuẩn hóa thiết kế theo EN 13201:2015: Khác với các đồ án cũ chỉ kiểm tra đơn thuần giá trị độ rọi $E$ (Lux), nghiên cứu này đặt trọng tâm vào chất lượng trường độ chói $L$ ($cd/m^2$) và chỉ số chói lóa thích nghi $TI$ (%) – tiêu chí quan trọng nhất quyết định an toàn giao thông ban đêm theo khuyến nghị của Ủy ban Chiếu sáng Quốc tế (CIE).
Biểu đồ cải thiện hiệu suất vận hành (So sánh LED 80W vs HPS 150W truyền thống):
Điện năng tiêu thụ (W):   [████████ 80W] vs [███████████████ 150W] (-46.7%)
Tuổi thọ bóng (Giờ):      [████████████████████ 50.000h] vs [████ 12.000h] (+316%)
Chỉ số hoàn màu CRI:      [██████████████ 70] vs [████ 25] (+180%)
Thời gian bật sáng lại:   [Tức thì: 0s] vs [Chờ nguội: 5-10 phút]

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản vận hành thực tế

Mô hình thiết kế được lập trình để áp dụng trực tiếp cho các tuyến giao thông nội khu TTHC huyện Phú Riềng, tỉnh Bình Phước:

  • Chế độ 1 (18h00 – 22h00 - Giờ cao điểm): Bật 100% số lượng đèn, đảm bảo $L_{avg} = 1.18\ cd/m^2$ phục vụ các hoạt động hành chính, giao thương và người dân đi dạo.
  • Chế độ 2 (22h00 – 05h00 sáng hôm sau - Tiết kiệm điện): Tích hợp rơle điều khiển thời gian thực (Astronomical Timer) hoặc Dimming giảm công suất về 50% ($40W/đèn$), giảm 45% lượng điện tiêu thụ trong khi vẫn giữ $L_{avg} \ge 0.6\ cd/m^2$ đạt cấp an ninh đêm khuya.

Đánh giá hiệu quả kinh tế (Cost-Benefit Analysis)

Tính toán trên quy mô tuyến đường 34 bộ đèn chiếu sáng trong vòng đời 10 năm ($4.000\ giờ\ vận\ hành/năm$):

Hạng mục chi phí / Vận hành Phương án bóng HPS 150W (Cũ) Phương án bóng LED 80W (Đề tài) Chênh lệch / Tiết kiệm
Chi phí đầu tư ban đầu (CAPEX) 102.000.000 VNĐ 170.000.000 VNĐ +68.000.000 VNĐ (LED cao hơn)
Công suất tiêu thụ toàn tuyến (kèm chấn lưu) $34 \times 175W = 5.95\ kW$ $34 \times 80W = 2.72\ kW$ Tiết kiệm 3.23 kW (54.3%)
Điện năng tiêu thụ hàng năm ($4.000h$) $23.800\ kWh$ $10.880\ kWh$ Tiết kiệm $12.920\ kWh/năm$
Tiền điện hàng năm (Đơn giá 2.000đ/kWh) 47.600.000 VNĐ 21.760.000 VNĐ Tiết kiệm 25.840.000 VNĐ/năm
Chi phí bảo trì & thay bóng (10 năm) 40.800.000 VNĐ (Thay 3 lần) 6.800.000 VNĐ (Không cần thay) Tiết kiệm 34.000.000 VNĐ
Tổng chi phí vòng đời 10 năm (LCC) 618.800.000 VNĐ 394.400.000 VNĐ TIẾT KIỆM RÒNG 224.400.000 VNĐ

$$\text{Thời gian hoàn vốn đầu tư bổ sung (Payback Period)} = \frac{\Delta \text{CAPEX}}{\text{Tiết kiệm OPEX/năm}} = \frac{68.000.000}{25.840.000 + 3.400.000} \approx 2.32\ \text{năm}$$

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

  1. Tệp dữ liệu bề mặt đường CIE R3 trong DIALux Evo là dữ liệu trắc quang chuẩn hóa quốc tế; trên thực tế, độ nhám và độ ẩm của mặt đường bê tông nhựa tại Bình Phước vào mùa mưa có thể làm thay đổi nhẹ hệ số chói $Q_0$.
  2. Đồ án tập trung vào tính toán chiếu sáng tĩnh ở trạng thái định mức, chưa lập trình kịch bản tích hợp mạng lưới cảm biến giám sát mật độ giao thông theo thời gian thực (Dynamic Adaptive Lighting).

Hướng phát triển mở rộng

  • Tích hợp điều khiển thông minh IoT: Mở rộng kết nối các bộ đèn qua chuẩn truyền thông không dây LoRaWAN / Zigbee 3.0 với phần mềm quản lý chiếu sáng trung tâm Smart City CMS.
  • Khai thác năng lượng tái tạo: Tích hợp tấm pin năng lượng mặt trời Mono-PERC công suất $150Wp$ cùng pin lưu trữ Lithium $LiFePO_4$ tại đỉnh cột để xây dựng mạng lưới chiếu sáng độc lập không phụ thuộc lưới điện vào ban đêm.
  • Xuất nhập dữ liệu BIM/IFC: Khai thác tính năng OpenBIM của DIALux Evo để chuyển dữ liệu thiết kế chiếu sáng sang Autodesk Revit, phục vụ việc quản lý tài sản hạ tầng đô thị số đồng bộ.

Đối tượng hưởng lợi

  • Sinh viên ngành Kỹ thuật Điện / Chiếu sáng đô thị: Được cung cấp tài liệu tham khảo hoàn chỉnh về phương pháp sử dụng DIALux Evo 10.1, từ bước nhập tệp IES/LDT đến quy trình tối ưu hóa thông số quang học.
  • Kỹ sư tư vấn thiết kế M&E: Nắm vững quy trình kiểm tra chỉ tiêu trắc quang theo chuẩn EN 13201:2015 thay vì chỉ dừng lại ở các phép tính độ rọi đơn giản, nâng cao độ chính xác hồ sơ thiết kế lên 95%.
  • Ban Quản lý Dự án & UBND Huyện Phú Riềng: Sở hữu phương án chiếu sáng tối ưu về mặt kinh tế, tiết kiệm hơn 54% chi phí điện năng vận hành hàng tháng và đảm bảo tính thẩm mỹ hiện đại cho trung tâm hành chính.
  • Cộng đồng người dân: Trải nghiệm không gian giao thông an toàn, giảm thiểu rủi ro tai nạn giao thông ban đêm nhờ hệ thống ánh sáng đồng đều ($U_0 = 0.44$), không chói lóa ($TI < 10%$) và chỉ số màu tự nhiên ($CRI \ge 70$).

Câu hỏi thường gặp

1. Cấu hình máy tính cần thiết để cài đặt và chạy mượt mà phần mềm DIALux Evo 10.1?

DIALux Evo 10.1 yêu cầu hệ thống phần cứng tối thiểu: CPU Intel Core i5 thế hệ 8 hoặc AMD Ryzen 5, RAM tối thiểu 8GB (khuyến nghị 16GB), Card đồ họa rời hỗ trợ OpenGL 3.2 trở lên (như NVIDIA GeForce GTX 1050 / AMD Radeon RX 560 trở lên với VRAM tối thiểu 2GB) và hệ điều hành Windows 10/11 64-bit.

2. Sự khác biệt căn bản giữa tiêu chuẩn độ rọi ($E$ - Lux) và độ chói ($L$ - $cd/m^2$) trong thiết kế đường là gì?

Độ rọi ($E$, đơn vị Lux) là mật độ quang thông chiếu xuống bề mặt đường; tuy nhiên, mắt người lái xe không nhìn trực tiếp độ rọi mà cảm nhận ánh sáng phản xạ từ mặt đường vào mắt, gọi là độ chói ($L$, đơn vị $cd/m^2$). Do đó, tiêu chuẩn EN 13201 bắt buộc dùng độ chói $L$ và hệ số phản xạ mặt đường ($Q_0$) làm thước đo chất lượng chính cho làn xe chạy.

3. Làm thế nào để nhập dữ liệu đèn của các hãng khác nhau vào phần mềm DIALux Evo?

Người dùng có thể tải tệp trắc quang định dạng tiêu chuẩn .IES (Bắc Mỹ) hoặc .LDT (Châu Âu / EULUMDAT) từ trang web của nhà sản xuất (như Philips, Rạng Đông, Paragon, Schreder), sau đó vào menu File -> Import -> Luminaire file hoặc tìm kiếm trực tiếp qua cổng dữ liệu trực tuyến LUMsearch tích hợp sẵn trong DIALux Evo.

4. Tại sao hệ số duy trì ($Maintenance\ Factor - MF$) lại được chọn bằng 0.80?

Hệ số $MF = 0.80$ phản ánh sự suy giảm quang thông của bộ đèn sau thời gian vận hành do bụi bẩn bám trên thấu kính quang học và sự suy thoái nhiệt của chip LED. Chọn $MF = 0.80$ đảm bảo sau 3 – 5 năm sử dụng, mức độ rọi và độ chói của công trình vẫn đạt ngưỡng quy định tối thiểu của tiêu chuẩn mà không cần thay đèn sớm.

5. Việc giảm góc nghiêng cần đèn ($Boom\ angle$) từ $15^\circ$ xuống $9^\circ$ mang lại lợi ích gì?

Góc nghiêng cần đèn càng lớn thì ánh sáng càng chiếu xa nhưng đồng thời làm gia tăng lượng quang thông chiếu trực tiếp vào mắt người lái xe, khiến chỉ số chói lóa ($TI$) tăng cao. Việc giảm góc nghiêng xuống $9^\circ$ tập trung ánh sáng thẳng xuống mặt đường, hạ $TI$ xuống mức $9.8% \le 15%$, triệt tiêu hiện tượng lóa mắt nguy hiểm.

Kết luận

Đồ án tốt nghiệp "Tìm hiểu phần mềm DIALux Evo 10.1 và ứng dụng thiết kế chiếu sáng cho TTHC Phú Riềng, Bình Phước" của tác giả Nguyễn Anh Duy đã giải quyết thành công bài toán chuyển đổi số trong lĩnh vực thiết kế hệ thống cơ điện hạ tầng đô thị. Bằng việc làm chủ công cụ mô phỏng 3D hiện đại và ứng dụng nghiêm ngặt các tiêu chuẩn quốc tế EN 13201:2015 cùng TCVN 259:2001, nghiên cứu đã đưa ra giải pháp chiếu sáng LED 80W tối ưu vượt trội: đạt độ chói $1.18\ cd/m^2$, độ đồng đều $0.44$, giảm chói lóa $TI$ xuống $9.8%$, đồng thời cắt giảm hơn 54% điện năng tiêu thụ so với công nghệ truyền thống. Kết quả nghiên cứu không chỉ mang giá trị học thuật xuất sắc cho sinh viên khối ngành Điện – Điện tử mà còn cung cấp một hồ sơ kỹ thuật có tính ứng dụng thực tiễn cao, sẵn sàng triển khai thi công xây dựng cho các công trình hạ tầng đô thị hiện đại.