phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 04 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lí luận về năng lực cạnh tranh của ngân hàng thƣơng mại Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu và thiết kế luận văn Chƣơng 3: Thực trạng năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thái Bình Chƣơng 4: Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thái Bình. 3 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài Nghiên cứu của Cameli & Tishler (2004) về mối quan hệ của các yếu tố vô hình với kết quả kinh doanh của tổ chức hành chính tại Israel.
Nghiên cứu đã dựa trên trƣờng phái nguồn lực và quản trị chiến lƣợc nhằm đánh giá sự tác động của các yếu tố nguồn lực vô hình đến kết quả hoạt động của tổ chức. Nghiên cứu này đã xây dựng mô hình của 6 yếu tố: Khả năng quản trị; Nguồn lực con ngƣời; Cảm nhận danh tiếng của tổ chức; Kiểm soát nội bộ; Quan hệ lao động và Văn hóa tổ chức có tác động tích cực đến kết quả hoạt động của tổ chức. Nghiên cứu của Aziz & ctg (2006) về cạnh tranh nguồn lực của các nhà đầu tƣ phát triển nhà tƣ nhân tại Malaysia đã xếp hạng các nguồn lực để tạo ra năng lực cạnh tranh của các nhà đầu tƣ phát triển địa ốc của Malaysia. Trong đó tập trung vào 3 nhóm là: quản trị, tổ chức và mạng lƣới tạo ra năng lực cạnh tranh của các nhà phát triển tƣ nhân tại Malaysia.
Nghiên cứu của Thompson, Strickland & Gamble (2007) đã đề xuất các yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh tổng thể của một doanh nghiệp dựa trên 10 yếu tố: hình ảnh/uy tín, công nghệ, mạng lƣới phân phối, khả năng phát triển và đổi mới sản phẩm, chi phí sản xuất, dịch vụ khách hàng, nguồn nhân lực, tình hình tài chính và trình độ quảng cáo, khả năng quản lý thay đổi. Tuy nhiên nghiên cứu này mới chỉ đƣa ra các yếu tố cấu thành của năng lực cạnh tranh trong doanh nghiệp và đánh giá dựa trên phƣơng pháp cho điểm nhằm so sánh năng lực giữa các doanh nghiệp mà chƣa xác định đƣợc mức độ ảnh hƣởng của từng yếu tố này đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Nghiên cứu của Aboagya – Debrah (2007) về tình hình cạnh tranh, tăng trƣởng và hiệu quả của ngân hàng tại Ghana đi phân tích các yếu tố cạnh tranh về thị phần cho vay và huy động vốn và mức độ tập trung thị trƣờng của các ngân hàng 4 thông qua mô hình 5 áp lực cạnh tranh của Michael Porter. Tác giả đã đánh giá kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng tại Ghana dựa trên các tiêu chí CAMEL (Capital Adequacy: Mức độ an toàn vốn, Asset Quality: Chất lƣợng tài sản, Management competence: Trình độ Ban quản lý, Earnings strength: Lợi nhuận, Liquidity risk: Rủi ro thanh khoản).
Kết quả nghiên cứu cho thấy tốc độ gia tăng quy mô tài sản có tác động tới kết quả kinh doanh của ngân hàng. Tuy nhiên, hạn chế của nghiên cứu này mới đánh giá năng lực cạnh tranh và kết quả kinh doanh của các ngân hàng thƣơng mại tại Ghana dựa trên các tiêu chí tài chính mà chƣa đánh giá trên các nguồn lực khác của ngân hàng tạo nên năng lực cạnh tranh của ngân hàng thƣơng mại. Nghiên cứu của Ilihomovich (2009) đã phân tích sự ảnh hƣởng của các yếu tố đến kết quả kinh doanh của các ngân hàng tại Malaysia trong giai đoạn 2004 – 2008 đã sử dụng các yếu tố CAMEL tác động tới kết quả kinh doanh (ROE; ROA). Tuy nhiên, nghiên cứu này chỉ đánh giá kết quả kinh doanh của ngân hàng thƣơng mại trên khía cạnh tài chính mà chƣa đánh giá các khía cạnh khác tạo ra năng lực cạnh tranh và hiệu quả tổng thể của ngân hàng thƣơng mại.
Các nghiên cứu về năng lực cạnh tranh và kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trên thế giới để đề xuất một số yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh. Riêng trong lĩnh vực ngân hàng thì các nghiên cứu tập trung vào đánh giá năng lực cạnh tranh chỉ dựa trên góc độ tài chính thông qua các chỉ tiêu CAMEL mà chƣa đánh giá các yếu tố nhƣ nhân lực, quản trị, nghiên cứu và phát triển sản phẩm và quản trị rủi ro. Tình hình nghiên cứu ở trong nước Có nhiều bài báo, bài viết, luận văn khi bàn về vấn đề nâng cao NLCT của NHTM đã cung cấp đƣợc những lý luận cơ bản về cạnh tranh, NLCT của NHTM, cụ thể nhƣ sau: - Phạm Tấn Mến (2008) với luận văn thạc sỹ kinh tế chuyên ngành Ngân hàng, trƣờng Đại học kinh tế thành phố Hồ Chí Minh, đề tài “Giải pháp nâng cao NLCT của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam trong xu thế 5 hội nhập”. Luận văn phân tích NLCT của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế thông qua đánh giá khả năng cạnh tranh của Agribank bằng mô hình SWOT và phân tích khả năng cạnh tranh của Agribank với các đối thủ khác.
Từ đó, tác giả đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao NLCT của Agribank, tuy nhiên các giải pháp đƣa ra chỉ mang tính khái quát để hoàn thiện và nâng cao hơn nữa NLCT của Agribank trên cơ sở điểm mạnh, điểm yếu, thời cơ, thách thức, mối tƣơng quan giữa các ngân hàng trong nƣớc trong xu thế mới của hội nhập. - Trần Thị Út Hiền (2008) với luận văn thạc sỹ kinh tế chuyên ngành Kính tế tài chính - Ngân hàng, trƣờng Đại học kinh tế thành phố Hồ Chí Minh, đề tài “NLCT của các Ngân hàng TMCP tại TP.HCM trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế”. Luận văn nghiên cứu NLCT của các Ngân hàng TMCP, vận dụng mô hình SWOT để xác định ƣu thế cạnh tranh, dự báo xu hƣớng phát triển của các Ngân hàng TMCP để đề xuất các giải pháp đối với các Ngân hàng TMCP. Các giải pháp dƣa ra mang tính chất gợi mở và tham khảo.
Với mỗi ngân hàng khác nhau phải tìm ra hƣớng đi hợp lý để nâng cao NLCT. - Nguyễn Thanh Phong (2010) với bài viết “NLCT của ngân hàng thƣơng mại Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế” trên website thongtinphapluatdansu.vn đã phân tích NLCT và đƣa ra hai giải pháp để nâng cao cạnh tranh, nhiều giải pháp chƣa đƣợc đề cập. - Nguyễn Thị Duyên, Nguyễn Thị Thƣơng, Phạm Văn Hùng (2013) đã có bài nghiên cứu “Nâng cao NLCT của hệ thống NHTM Việt Nam trong tiến trình hội nhập” trên website nckh.vn, đánh giá thực trạng NLCT của hệ thống NHTM Việt Nam hiện tại về năng lực tài chính, thị phần, chất lƣợng nguồn nhân lực, công nghệ, hệ thống kênh phân phối cũng nhƣ việc mở rộng phát triển dịch vụ và uy tín thƣơng hiệu, trên cơ sở chỉ ra điểm mạnh cũng nhƣ tồn tại hạn chế từ đó đƣa ra một số giải pháp nhằm nâng cao NLCT cho hệ thống. Nghên cứu chƣa đƣa ra cơ hội, thách thức trong quá trính hội nhập để cụ thể thêm một số giải pháp nâng cao NLCT của hệ thống trong xu thế hội nhập.
6 - Thạc sĩ Đƣờng Thị Thanh Hải (2015) với bài viết Nâng cao NLCT của các NHTM Việt Nam trên website tapchitaichinh. Bài viết chỉ ra thực trạng NLCT của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam, đƣa ra giải pháp nâng cao NLCT của hệ thống NHTM Việt Nam. Tuy nhiên số liệu của bài viết đƣa ra chƣa phong phú, các chỉ tiêu phân tích chƣa sâu và một số giải pháp đƣa ra mang tính chất chung cho các Ngân hàng. - Đỗ Văn Tính (2015) với bài viết “Định hƣớng nâng cao NLCT của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam” trên website kqtkd.vn đƣa ra các yếu tố quyết định NLCT và đƣa ra định hƣớng chung cho ngân hàng nâng cao NLCT.
- Hoàng Thị Khánh Hà (2016) với luận văn thạc sĩ, chuyên ngành: Tài chính Ngân hàng, Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Quốc Gia Hà Nội, đề tài “Đánh giá NLCT của Ngân hàng trách nhiệm hữu hạn Indovina trong xu thế hội nhập quốc tế”. Luận văn đƣa ra cơ sở lý luận về NLCT của NHTM, đánh giá thực trạng Ngân hàng Indovina để đề xuất giải pháp nhằm nâng cao NLCT của Ngân hàng Indovina - ngân hàng liên doanh, không phải NHTMCP nhà nƣớc theo mục đích đề tài nghiên cứu. - Lê Thị Kim Nhạn (2015) với bài nghiên cứu “Đánh giá NLCT của Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Đầu tƣ & Phát triển Việt Nam (BIDV)”. Nghiên cứu đánh giá NLCT của BIDV, khái quát điểm mạnh, lợi thế và điểm yếu, hạn chế của BIDV.
Tuy nhiên, nghiên cứu này mang tính chất chung cho hệ thống BIDV, cần phải căn cứ vào từng địa bàn, điều kiện, môi trƣờng hoạt động của mỗi Chi nhánh BIDV để có đánh giá phù hợp với từng Chi nhánh. - Bài viết “BIDV: Nâng cao NLCT, chủ động hội nhập” (2016) trên website baocongthuong.vn cho thấy hoạt động kinh doanh của BIDV so với kết quả chung của toàn ngành ngân hàng và tóm tắt các hoạt động của BIDV đã làm để chủ động hội nhập. - Trần Hoàng Ngân, Nguyễn Thị Hồng Nhung (2017) đã có bài viết nâng cao NLCT của dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại các NHTM Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế trên website sbv. Bài viết không đánh giá thực trạng, tiềm 7 năng, khó khăn phát triển của toàn bộ ngân hàng mà của một lĩnh vực hoạt động của ngân hàng - thị trƣờng dịch vụ ngân hàng bán lẻ và đƣa ra một số khuyến nghị cho NHTM Việt Nam.
Trên cơ sở kế thừa các nghiên cứu về vấn đề NLCT của NHTM, luận văn tập trung nghiên cứu vấn đề nâng cao NLCT của Chi nhánh một ngân hàng TMCP nhà nƣớc có quy mô lớn tại Việt Nam – BIDV Thái Bình 1. Cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh của ngân hàng thƣơng mại 1. Tổng quan về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh 1. Tổng quan về cạnh tranh a) Khái niệm cạnh tranh Cạnh tranh là sự đấu tranh, ganh đua, thi đua giữa các đối tƣợng cùng phẩm chất, cùng loại, đồng giá trị nhằm đạt đƣợc những ƣu thế, lợi thế, mục tiêu xác định.
Đối với nền kinh tế thị trƣờng, có rất nhiều quan điểm về cạnh tranh.