PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Cùng với sự phát triển của nền kinh tế đất nƣớc qua các thời kỳ, hệ thống Ngân hàng Việt Nam đã có những bƣớc phát triển vƣợt bậc. Các ngân hàng ngày càng hoạt động hiệu quả và chứng tỏ đƣợc vai trò, vị trí huyết mạch của mình trong nền kinh tế. Không nằm ngoài xu thế đó, Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Quân Đội cũng đã từng bƣớc khẳng định vị thế quan trọng của mình trong hệ thống ngân hàng Việt Nam.
Với số lƣợng đông đảo trải rộng khắp các lĩnh vực, ngành nghề và địa bàn, DNNVV đang là nhóm khách hàng trọng tâm của rất nhiều ngân hàng thƣơng mại tại Việt Nam nói chung và MB nói riêng. Tuy vậy, thực tế cho thấy năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Quân Đội vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là trong hoạt động tín dụng DNNVV mà biểu hiện chủ yếu là các chỉ tiêu hiệu quả, thị phần thấp, công nghệ thiếu hiện đại, năng lực quản lý và chất lƣợng nhân sự còn hạn chế, chất lƣợng dịch vụ còn kém, sản phẩm chƣa linh hoạt, tinh gọn, khác biệt… so với nhiều đối thủ cạnh tranh. Trong điều kiện môi trƣờng kinh doanh không ngừng thay đổi cũng nhƣ sự cạnh tranh khốc liệt từ các đối thủ, sự phát triển bền vững của Ngân hàng TMCP Quân Đội sẽ có cơ sở vững chắc thông qua việc thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp nhằm không ngừng nâng cao năng lực cạnh tranh của mình. Để đánh giá đúng những khó khăn, thách thức mà Ngân hàng TMCP Quân Đội đang phải đối mặt, việc phân tích một cách toàn diện thực trạng năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Quân Đội trong tín dụng cho DNNVV để thấy rõ những hạn chế cũng nhƣ các nguyên nhân của chúng, từ đó đề xuất các giải pháp, kiến nghị có tính hiệu quả, khả thi, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Quân Đội đƣợc xem là hết sức cần thiết.
1 Xuất phát từ yêu cầu đó, tác giả mạnh dạn chọn đề tài “Năng lực cạnh tranh của Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Quân Đội trong tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại địa bàn Hà Nội” làm luận văn nghiên cứu của mình. Luận văn kỳ vọng đóng góp hoàn thiện các lý luận về năng lực cạnh tranh của NHTMCP Quân đội trong cấp tín dụng cho DNNVV tại địa bàn Hà Nội và thực tiễn cho việc vận dụng cho các ngân hàng khác tại các địa bàn. Câu hỏi nghiên cứu Câu hỏi đặt ra đối với tác giả trong việc quyết định chọn đề tài này làm luận văn thạc sĩ nhƣ sau: Thực trạng năng lực cạnh tranh của ngân hàng TMCP Quân Đội trong tín dụng DNNVV tại địa bàn Hà Nội hiện nay nhƣ thế nào? Giải pháp nào để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng TMCP Quân Đội trong tín dụng DNNVV tại địa bàn Hà Nội? 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích: Đề xuất các giải pháp, kiến nghị để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng TMCP Quân Đội trong tín dụng DNNVV tại địa bàn Hà Nội Xuất phát từ mục đích nghiên cứu, đề tài đặt ra các nhiệm vụ nghiên cứu sau: - Hệ thống hóa, làm rõ và phát triển các về đề lý luận về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh trong cấp tín dụng của NHTM, xác định tác động của việc đầu tƣ nâng cao năng lực cạnh tranh đến khả năng cạnh tranh, vị thê của ngân hàng trong kinh doanh.
- Phân tích, đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Quân Đội trong tín dụng DNNVV. - Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Quân Đội trong tín dụng DNNVV, cũng nhƣ xem xét áp dụng cho các ngân hàng khác trong điều kiện phù hợp. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu: Năng lực cạnh tranh trong tín dụng DNNVV của ngân hàng thƣơng mại cổ phần Quân đội. Phạm vi nghiên cứu: Tập trung phân tích, đánh giá năng lực cạnh tranh của ngân hàng TMCP Quân đội từ năm 2010-2018.
Đóng góp của đề tài Thứ nhất, luận văn đã hệ thống hóa có chọn lọc những lý luận về DNNVV, dành phần lớn cho nội dung lý luận tổng quan về tín dụng ngân hàng đối với DNNVV, cạnh tranh giữa các NHTM tại Việt Nam. Bằng sự kết hợp giữa lý luận và thực tế luận án đã đánh giá vai trò của DNNVV đối với các NHTM. Từ đó cho thấy đƣợc sự cần thiết phải nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTM trên địa bàn thành phố Hà Nội. Thứ hai, với nguồn số liệu đƣợc cập nhật phong phú, luận văn đã đi sâu phân tích đánh giá thực trạng hoạt động của các DNNVV và hoạt động tín dụng của các ngân hàng TMCP đối với DNNVV trên địa bàn thành phố Hà Nội từ năm 2012 đến nay.
Ngoài ra phân tích đƣợc những nhân tố ảnh hƣởng đến hoạt động tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại cổ phần đối với DNNVV. Từ đó luận văn đã rút ra những kết luận, những vấn đề hạn chế và những nguyên nhân khách quan và chủ quan trong năng lực cạnh tranh của các NHTM trong tín dụng DNNVV nói chung và NHTMCP Quân đội nói riêng. Thứ ba, xuất phát từ những vấn đề hạn chế và những nguyên nhân khách quan và chủ quan trong năng lực cạnh tranh của NHTMCP Quân Đội, cùng với tình hình kinh tế xã hội của thành phố Hà Nội từ năm 2012 đến nay, luận văn đã đề xuất các giải pháp có thể vận dụng trong thực tiễn đối với NHTMCP Quân đội nói riêng và các NHTM tại Việt Nam nói chung để nâng cao năng lực cạnh tranh trong tín dụng DNNVV tại địa bàn Hà Nội. Kết cấu của luận văn Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lí luận về năng lực cạnh tranh trong tín dụng DNNVV của ngân hàng thƣơng mại.
Chƣơng 2: Phƣơng pháp thiết kế và nghiên cứu. Chƣơng 3: Thực trạng năng lực cạnh tranh của ngân hàng TMCP Quân Đội trong tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại địa bàn Hà Nội. Chƣơng 4: Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng TMCP Quân đội trong tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại địa bàn Hà Nội. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH TRONG TÍN DỤNG DNNVV CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.
Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Nghiên cứu quốc tế Ji- Li Hu, Chiang -Ping Chen và Yi- Yuan Su (2006) [34] áp dụng phƣơng pháp phi tham số để nghiên cứu hiệu quả hoạt động và xem xét một số nhân tố ảnh hƣởng đến hiệu quả hoạt động của 12 ngân hàng Trung Quốc giai đoạn 1996-2003. Tác giả đã sử dụng mô hình DEA với ba biến đầu vào gồm có tiền gửi, số nhân viên, tài sản cố định ròng và hai biến đầu ra gồm đầu tƣ, cho vay để ƣớc lƣợng các độ đo hiệu quả. Dựa trên kết quả của các độ đo hiệu quả ƣớc lƣợng đƣợc, các tác giả đã sử dụng mô hình hồi quy Tobit để xem xét ảnh hƣởng của các biến: loại hình sở hữu, quy mô, các biến giả phản ánh những ảnh hƣởng của quá trình tham gia WTO, khủng hoảng tài chính Châu Á ảnh hƣởng đến hiệu quả hoạt động của 12 ngân hàng đƣợc lựa chọn trong nghiên cứu.Berger và Loretta J.Mester (2001) đã nghiên cứu tác động các yếu tố kỹ thuật, cạnh tranh và quy định của Chính phủ đối với sự thay đổi hiệu quả hoạt động của hệ thống ngân hàng Mỹ.
Nghiên cứu đã chỉ ra rằng lợi nhuận đƣợc cải thiện một cách đáng kể trong khi chi phí sụt giảm, đặc biệt là các ngân hàng tham gia vào quá trình sát nhập hay gia tăng các dịch vụ cao cấp. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng hạn chế là loại bỏ doanh thu ra khỏi quá trình nghiên cứu. Điều đó có thể dẫn đến những sai sót trong kết quả nghiên cứu. Nghiên cứu trong nước Cuốn sách “Năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thƣơng mại trong xu thế hội nhập” của PGS.
Nguyễn Thị Quy, Đại học Ngoại thƣơng Hà Nội định nghĩa “năng lực cạnh tranh của NHTM là khả năng ngân hàng đó tạo ra, 5 duy trì và phát triển những lợi thế nhằm duy trì và mở rộng thị phần cũng nhƣ đạt đƣợc mức lợi nhuận cao hơn mức trung bình của ngành và liên tục tăng đồng thời đảm bảo sự hoạt động an toàn và lành mạnh có khả năng chống đỡ và vƣợt qua những biến động bất lợi của môi trƣờng kinh doanh”. Điểm hạn chế của cuốn sách là không nghiên cứu chuyên sâu về năng lực cạnh tranh của một NHTM cụ thể tại Việt Nam. Trong 10 năm về đây có nhiều luận án tiến sĩ nghiên cứu chuyên sâu về năng lực cạnh tranh của NHTM Việt Nam, cụ thể: a/ Nghiên cứu về nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam nói chung: Luận án “Nâng cao năng lực tài chính của các NHTM Việt Nam” của tác giả Phạm Thị Thanh Nga bảo vệ năm 2013, tại trƣờng Đại học Ngân hàng TP Hồ Chí Minh. Tác gỉa đã đi sâu phân tích và đánh giá năng lực tài chính của các NHTM Việt Nam trong khoảng thời gian 2003-2012.
Đề tài đƣa ra mô hình về năng lực tài chính của các NHTM Việt Nam bị chi phối bởi 13 yếu tố. Điểm hạn chế của đề tài là chỉ dừng ở việc nghiên cứu năng lực tài chính của hệ thống các NHTM Việt Nam, chƣa có đánh giá toàn diện về năng lực cạnh tranh trong tín dụng của các NHTM. Luận án “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại Việt Nam trong iều kiện hội nhập kinh tế quốc tế” của tác giả Lê Đình Hạc, bảo vệ năm 2005 tại trƣờng Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh [9]. Tác giả đã hệ thống hóa một số lý luận về cạnh tranh, hoạt động ngân hàng liên quan đến cạnh tranh, năng lực cạnh tranh của NHTM trong nền kinh tế.
Tuy nhiên các giải pháp đề xuất cách đây 9 năm không còn phù hợp với hiện tại. Luận án “Tín dụng ối với DNNVV của các NHTMCP trên ịa bàn Thành phố Hồ Chí Minh” của tác giả Võ Đức Toàn bảo vệ năm 2012 tại trƣờng Đại 6 học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh. Trên cơ sở phân tích số liệu, tác giả đã đánh giá thực trạng hoạt động của các DNNVV và hoạt động tín dụng của các NHTMCP đối với DNNVV trên địa bàn TP Hồ Chí Minh từ năm 2016-2012, tác giả đề xuất những giải pháp cho DNNVV tăng khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng.