Luận văn thạc sĩ công tác xã hội nhóm với việc nâng cao vị thế của người phụ nữ trong gia đình ở nông thôn miền núi nghiên cứu trường hợp tại xã thanh thủy thanh liêm hà nam

Luận văn thạc sĩ phân tích công tác xã hội nhóm với việc nâng cao vị thế của người phụ nữ trong gia đình ở nông thôn miền núi, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Đào Lệ Quyên
• Người hướng dẫn: PGS. TS. Phạm Văn Quyết
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Công Tác Xã Hội
• Đề tài: Nâng Cao Vị Thế Của Người Phụ Nữ Trong Gia Đình Ở Nông Thôn Miền Núi
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Ý NGHĨA NGHIÊN CỨU
• 1.1.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.1.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.2. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU, KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU
• 1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.5. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.6. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 1.7. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.7.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 1.7.2. Phương pháp quan sát
• 1.7.3. Phương pháp thảo luận nhóm
• 1.8. KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các khái niệm liên quan
• 2.2. Vị thế của phụ nữ
• 2.2.1. Vị thế của phụ nữ trong gia đình
• 2.2.2. Vai trò giới
• 2.2.3. Bình đẳng giới
• 2.3. Công tác xã hội nhóm
• 2.3.1. Công tác xã hội nhóm với việc nâng cao vị thế của người phụ nữ
• 2.4. Lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu
• 2.4.1. Thuyết cấu trúc - chức năng
• 2.4.2. Thuyết vị thế, vai trò xã hội và vị thế, vai trò giới
• 2.5. Các quan điểm về Công tác xã hội nhóm
• 2.6. Khái quát về địa bàn nghiên cứu
• 2.6.1. Đặc điểm tự nhiên xã Thanh Thủy
• 2.6.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội của xã Thanh Thủy
• 2.6.3. Thực trạng hoạt động của Hội Phụ nữ xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam
• 3. THỰC TRẠNG VỊ THẾ NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG GIA ĐÌNH Ở NÔNG THÔN MIỀN NÚI VÀ NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG
• 3.1. Thực trạng vị thế người phụ nữ trong gia đình ở nông thôn miền núi
• 3.1.1. Vị thế người phụ nữ trong việc giữ vai trò chủ hộ
• 3.1.2. Vị thế người phụ nữ trong đời sống vật chất
• 3.1.2.1. Vị thế người phụ nữ trong việc quyết định kinh tế gia đình
• 3.1.2.2. Vị thế người phụ nữ trong tổ chức đời sống vật chất của gia đình
• 3.1.3. Vị thế người phụ nữ trong đời sống tinh thần
• 3.1.4. Vị thế người phụ nữ trong lao động sản xuất
• 3.1.5. Vị thế người phụ nữ trong hoạt động tái sản xuất
• 3.1.5.1. Chức năng sinh sản
• 3.1.5.2. Chức năng nuôi dạy và hình thành nhân cách ở trẻ
• 3.1.6. Vị thế người phụ nữ trong ứng xử gia đình
• 3.2. Những yếu tố ảnh hưởng đến vị thế người phụ nữ trong gia đình nông thôn miền núi
• 3.2.1. Những yếu tố về kinh tế
• 3.2.2. Những yếu tố liên quan đến văn hóa
• 3.2.3. Những yếu tố từ phía bản thân của người phụ nữ
• 4. CÁC CAN THIỆP CTXH NHÓM CHO VIỆC NÂNG CAO VỊ THẾ CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG GIA ĐÌNH Ở NÔNG THÔN MIỀN NÚI
• 4.1. Những kĩ năng của nhân viên xã hội khi xây dựng mô hình nhằm nâng cao vị thế người phụ nữ trong gia đình
• 4.2. Xây dựng mô hình nhóm “Phụ nữ với bình đẳng giới” tại thôn Mỹ Tho xã Thanh Thủy
• 4.2.1. Giai đoạn 1: Giai đoạn chuẩn bị thành lập nhóm
• 4.2.2. Giai đoạn lên kế hoạch hoạt động
• 4.2.3. Giai đoạn tập trung hoạt động
• 4.2.4. Giai đoạn lượng giá và kết thúc hoạt động
• 4.3. Những kinh nghiệm từ mô hình công tác xã hội nhóm tại thôn Mỹ Tho và việc nhân rộng mô hình ra toàn xã
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về việc nâng cao vị thế phụ nữ nông thôn miền núi

Việc nâng cao vị thế của phụ nữ nông thôn miền núi là một vấn đề quan trọng trong phát triển xã hội. Phụ nữ đóng vai trò chủ chốt trong gia đình và cộng đồng, nhưng họ thường phải đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này bao gồm sự phân biệt giới tính, thiếu cơ hội giáo dục và việc làm. Để cải thiện tình hình, cần có những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao vị thế của họ.

1.1. Vai trò của phụ nữ trong gia đình nông thôn

Phụ nữ trong gia đình nông thôn không chỉ là người nội trợ mà còn là người đóng góp chính trong sản xuất nông nghiệp. Họ tham gia vào các hoạt động như trồng trọt, chăn nuôi và quản lý tài chính gia đình. Tuy nhiên, vai trò của họ thường không được công nhận và đánh giá đúng mức.

1.2. Tình hình hiện tại của phụ nữ miền núi

Phụ nữ miền núi thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận giáo dục và các dịch vụ xã hội. Họ phải đối mặt với nhiều rào cản về văn hóa và kinh tế, dẫn đến việc hạn chế khả năng phát triển bản thân và gia đình.

II. Những thách thức đối với phụ nữ nông thôn miền núi

Phụ nữ nông thôn miền núi phải đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến họ mà còn tác động đến sự phát triển của cộng đồng. Việc thiếu quyền lợi và cơ hội là một trong những vấn đề lớn nhất.

2.1. Thiếu quyền lợi và cơ hội

Nhiều phụ nữ không có quyền quyết định trong các vấn đề quan trọng của gia đình và cộng đồng. Họ thường không được tham gia vào các quyết định kinh tế và xã hội, dẫn đến việc thiếu sự tự tin và khả năng lãnh đạo.

2.2. Vấn đề giáo dục và đào tạo

Giáo dục là một yếu tố quan trọng giúp phụ nữ nâng cao vị thế. Tuy nhiên, nhiều phụ nữ miền núi không có cơ hội tiếp cận giáo dục, dẫn đến việc họ không có đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết để phát triển.

III. Phương pháp nâng cao vị thế phụ nữ nông thôn miền núi

Để nâng cao vị thế của phụ nữ nông thôn miền núi, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Những phương pháp này bao gồm giáo dục, hỗ trợ kinh tế và tạo cơ hội tham gia vào các hoạt động xã hội.

3.1. Giáo dục và đào tạo

Cung cấp chương trình giáo dục và đào tạo cho phụ nữ là một trong những cách hiệu quả nhất để nâng cao vị thế của họ. Các khóa học về kỹ năng sống, quản lý tài chính và sản xuất nông nghiệp có thể giúp họ tự tin hơn trong cuộc sống.

3.2. Hỗ trợ kinh tế cho phụ nữ

Cung cấp các khoản vay nhỏ và hỗ trợ tài chính cho phụ nữ có thể giúp họ khởi nghiệp và phát triển kinh tế gia đình. Điều này không chỉ nâng cao vị thế của họ mà còn góp phần vào sự phát triển của cộng đồng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng việc nâng cao vị thế của phụ nữ nông thôn miền núi có thể mang lại nhiều lợi ích cho cả gia đình và cộng đồng. Các mô hình can thiệp xã hội đã được áp dụng thành công tại nhiều địa phương.

4.1. Mô hình can thiệp xã hội

Các mô hình can thiệp xã hội như nhóm hỗ trợ phụ nữ đã giúp họ chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau. Những mô hình này đã chứng minh hiệu quả trong việc nâng cao nhận thức và kỹ năng cho phụ nữ.

4.2. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng khi phụ nữ được hỗ trợ và nâng cao vị thế, họ có thể đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển kinh tế và xã hội của cộng đồng. Điều này không chỉ cải thiện cuộc sống của họ mà còn tạo ra sự thay đổi tích cực trong xã hội.

V. Kết luận và tương lai của phụ nữ nông thôn miền núi

Việc nâng cao vị thế của phụ nữ nông thôn miền núi là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Cần có sự hợp tác từ nhiều bên để tạo ra những thay đổi tích cực cho họ trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của sự hợp tác

Sự hợp tác giữa chính quyền, tổ chức xã hội và cộng đồng là rất quan trọng trong việc nâng cao vị thế của phụ nữ. Các chương trình hỗ trợ cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế của phụ nữ.

5.2. Tương lai tươi sáng cho phụ nữ nông thôn

Với những nỗ lực và hỗ trợ đúng đắn, phụ nữ nông thôn miền núi có thể khẳng định vị thế của mình trong gia đình và xã hội. Điều này sẽ góp phần vào sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vị thế của người phụ nữ trong gia đình ở vùng nông thôn miền núi là một chủ đề được quan tâm sâu sắc trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện nay. Tại xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam, với dân số khoảng 2.544 người, nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp và khai thác đá, vị thế của người phụ nữ trong gia đình vẫn còn nhiều hạn chế. Theo khảo sát với 150 người tham gia (100 nữ, 50 nam), chỉ có 14% người được hỏi cho rằng người vợ giữ vai trò chủ hộ, trong khi 81,4% cho rằng người chồng giữ vai trò này. Mức thu nhập trung bình của nữ giới khoảng 1.000.000 đồng/tháng, thấp hơn so với nam giới, đồng thời 78% người tham gia khảo sát cho rằng người chồng là người đóng góp kinh tế chính trong gia đình.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng vị thế của người phụ nữ trong gia đình ở vùng nông thôn miền núi, xác định các yếu tố ảnh hưởng và vận dụng công tác xã hội nhóm để nâng cao vị thế này. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 3 đến tháng 8 năm 2014 tại xã Thanh Thủy, với phạm vi tập trung vào các gia đình nông thôn miền núi và hoạt động của Hội Phụ nữ địa phương. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đề xuất các giải pháp nâng cao vị thế người phụ nữ, góp phần thúc đẩy bình đẳng giới và phát triển bền vững tại các vùng nông thôn miền núi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính: Thuyết cấu trúc - chức năng và Thuyết vị thế - vai trò xã hội. Thuyết cấu trúc - chức năng giúp phân tích vai trò và vị trí của người phụ nữ trong gia đình như một thiết chế xã hội, nhấn mạnh sự phân công lao động theo giới nhằm duy trì sự ổn định xã hội. Theo đó, người phụ nữ thường đảm nhận vai trò trong không gian gia đình, còn nam giới là cầu nối với xã hội bên ngoài.

Thuyết vị thế - vai trò xã hội tập trung vào việc xác định vị thế xã hội của cá nhân dựa trên quyền lợi và nghĩa vụ đi kèm, phân biệt vị thế gán cho (bẩm sinh như giới tính) và vị thế đạt được (qua nỗ lực cá nhân). Lý thuyết này giúp hiểu rõ sự phân công vai trò và quyền quyết định trong gia đình giữa nam và nữ, đồng thời làm cơ sở đánh giá sự bất bình đẳng giới trong các hoạt động kinh tế và xã hội.

Ngoài ra, nghiên cứu áp dụng quan điểm về công tác xã hội nhóm như một phương pháp can thiệp nhằm tăng cường sự tương tác, chia sẻ và hỗ trợ giữa các thành viên trong nhóm phụ nữ, giúp họ nâng cao năng lực, thay đổi thái độ và khẳng định vị thế trong gia đình và xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam, bao gồm dữ liệu sơ cấp và thứ cấp. Phương pháp thu thập thông tin gồm:

• Khảo sát bảng hỏi: 150 trường hợp (100 nữ, 50 nam) được phỏng vấn trực tiếp nhằm thu thập dữ liệu về vị thế, thu nhập, vai trò trong gia đình.
• Phỏng vấn sâu: 10 trường hợp (5 nam, 5 nữ) để khai thác sâu các quan điểm, nhận thức về vị thế và vai trò của người phụ nữ.
• Quan sát tham gia: Ghi nhận thái độ, hành vi trong sinh hoạt gia đình và hoạt động của Hội Phụ nữ.
• Thảo luận nhóm: Tổ chức các buổi thảo luận nhóm với phụ nữ địa phương nhằm trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và xây dựng mô hình can thiệp.

Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm phân tích định lượng với các chỉ số thống kê mô tả và so sánh tỷ lệ phần trăm, kết hợp phân tích định tính từ phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm. Cỡ mẫu được lựa chọn đảm bảo tính đại diện cho cộng đồng dân cư xã Thanh Thủy, phù hợp với mục tiêu nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Vị thế người phụ nữ trong vai trò chủ hộ còn thấp: 81,4% người tham gia khảo sát cho rằng người chồng giữ vai trò chủ hộ, chỉ 14% cho rằng người vợ giữ vai trò này. Sự khác biệt nhận thức giữa nam và nữ về vai trò chủ hộ cũng rất rõ, nam giới ít thừa nhận vai trò chủ hộ của phụ nữ hơn.

2. Mức thu nhập của nữ giới thấp hơn nam giới nhưng đóng góp kinh tế không nhỏ: Thu nhập trung bình của nam giới khoảng 1.000.000 đồng/tháng, nữ giới cũng đạt mức tương đương nhưng mức thấp nhất của nữ chỉ bằng một nửa nam giới. 78% người được hỏi cho rằng người chồng là người đóng góp kinh tế chính, trong khi chỉ 9% cho rằng người vợ đóng góp chính. Tuy nhiên, phụ nữ tham gia nhiều công việc phụ trợ như buôn bán nhỏ, nuôi gà, trồng rau để tăng thu nhập.

3. Quyết định kinh tế trong gia đình chủ yếu thuộc về nam giới: Mặc dù vợ chồng cùng bàn bạc công việc với tỷ lệ 74%, quyền quyết định cuối cùng về các khoản chi tiêu lớn vẫn thuộc về nam giới. Phụ nữ thường chỉ quyết định các công việc nội trợ và chi tiêu nhỏ lẻ.

4. Sự bất bình đẳng trong mức lương và công việc: 70% người tham gia khảo sát cho rằng lương của nữ thấp hơn nam, 26% cho rằng tùy công việc. Nguyên nhân được lý giải do sức khỏe và năng suất lao động của nữ thấp hơn nam giới trong các công việc nặng nhọc.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phản ánh rõ nét ảnh hưởng của truyền thống văn hóa phụ hệ và quan niệm xã hội về vai trò giới tại vùng nông thôn miền núi. Vị thế thấp của người phụ nữ trong vai trò chủ hộ và quyền quyết định kinh tế là biểu hiện của sự bất bình đẳng giới tồn tại lâu đời. Mặc dù phụ nữ đóng góp không nhỏ vào kinh tế gia đình, họ vẫn bị hạn chế trong việc kiểm soát tài sản và quyền quyết định.

So sánh với các nghiên cứu khác trong nước, kết quả tương đồng với nhận định về sự phân công lao động theo giới và bất bình đẳng trong quyền lực gia đình. Tuy nhiên, tỷ lệ phụ nữ tham gia bàn bạc công việc gia đình cao cho thấy xu hướng dân chủ và bình đẳng đang dần được cải thiện, đặc biệt ở thế hệ trẻ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ người giữ vai trò chủ hộ theo giới, biểu đồ tròn về tỷ lệ đóng góp kinh tế chính trong gia đình, và bảng so sánh mức thu nhập trung bình giữa nam và nữ. Các biểu đồ này giúp minh họa rõ ràng sự chênh lệch và mối quan hệ giữa các yếu tố ảnh hưởng đến vị thế của người phụ nữ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về bình đẳng giới: Đẩy mạnh các chương trình truyền thông, tập huấn kiến thức về vai trò giới và bình đẳng giới tại các thôn xóm, trường học trong xã. Mục tiêu nâng cao nhận thức của 90% phụ nữ và nam giới trong xã trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện: Hội Phụ nữ xã phối hợp với Trung tâm Văn hóa - Thông tin.

2. Phát triển mô hình công tác xã hội nhóm cho phụ nữ: Xây dựng và nhân rộng mô hình nhóm “Phụ nữ với bình đẳng giới” tại các thôn, tạo môi trường để phụ nữ chia sẻ, học hỏi kỹ năng ứng xử gia đình và phát triển kinh tế. Mục tiêu thành lập ít nhất 5 nhóm hoạt động hiệu quả trong 18 tháng. Chủ thể thực hiện: Nhân viên công tác xã hội, Hội Phụ nữ xã.

3. Hỗ trợ phát triển kinh tế cho phụ nữ nông thôn: Tổ chức các lớp đào tạo kỹ năng sản xuất, kinh doanh nhỏ, tiếp cận vốn vay ưu đãi cho phụ nữ nhằm tăng thu nhập và nâng cao vị thế kinh tế. Mục tiêu tăng thu nhập bình quân của phụ nữ tham gia chương trình lên 20% trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, Ngân hàng Chính sách xã hội.

4. Khuyến khích sự tham gia của phụ nữ trong các quyết định gia đình và cộng đồng: Tổ chức các buổi đối thoại, hội thảo nhằm nâng cao vai trò của phụ nữ trong các hoạt động xã hội và gia đình, thúc đẩy sự bình đẳng trong quyền quyết định. Mục tiêu tăng tỷ lệ phụ nữ tham gia các hội đồng, ban ngành lên 30% trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân xã, Hội Phụ nữ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhân viên công tác xã hội và cán bộ Hội Phụ nữ: Nghiên cứu cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để xây dựng các chương trình can thiệp nâng cao vị thế phụ nữ, đặc biệt qua công tác xã hội nhóm.

2. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý địa phương: Thông tin về thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng giúp thiết kế chính sách phát triển kinh tế - xã hội phù hợp với đặc thù vùng miền núi.

3. Các nhà nghiên cứu xã hội học, giới và phát triển cộng đồng: Luận văn cung cấp dữ liệu thực nghiệm và phân tích sâu sắc về vị thế phụ nữ trong gia đình nông thôn miền núi, làm nền t

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần Mở đầu, Kết luận và khuyến nghị và Phụ lục, nội dung chính chia làm 3 chƣơng: C ƣơn 1 Cơ sở lý luận v t ự t ễn ủ n ên ứu hƣơng 1 nêu các khái niệm, hệ thống lý thuyết ứng dụng trong quá trình nghiên cứu và giới thiệu về địa bàn nghiên cứu. T ự trạn vị t ế n ƣờ p ụ nữ tron đìn ở nông t ôn m ền nú Nội dung chƣơng 2 tập trung mô tả thực trạng vị thế ngƣời phụ nữ trong gia đình và tìm hiểu những yếu tố ảnh hƣởng đến vị thế của ngƣời phụ nữ trong gia đình ở nông thôn miền núi thông qua điều tra thực tế. C ƣơn 3 Cá n t ệp CTXH nhóm o v ệ nân o vị t ế p ụ nữ nôn t ôn m ền nú hƣơng này đƣa ra tiến trình thực hành TXH với nhóm phụ nữ xã Thanh Thủy, nêu lên vai trò của nhân viên xã hội đồng thời rút ra một số kinh nghiệm qua quá trình thực hiện tiến trình đó. 15 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA NGHIÊN CỨU 1.1 Cá á n ệm l ên qu n 1.1 Vị thế “ Theo quan niệm của I.Robertsons, vị thế là một vị trí xã hội: Mỗi vị thế quyết định chỗ đứng của một cá nhân hay nhóm xã hội trong kết cấu xã hội cũng nhƣ phƣơng thức quan hệ, ứng xử của cá nhân và nhóm xã hội đó với xã hội xung quanh.Fischer, vị thế là vị trí của một ngƣời đứng trong cơ cấu tổ chức xã hội theo sự thẩm định, đánh giá của xã hội.

Vị thế xã hội là vị trí (địa vị) hay thứ bậc mà những ngƣời đang sống chung với một ngƣời nào đó dành cho anh ta một cách khách quan. Nhƣ vậy, vị thế là một vị trí xã hội của một ngƣời hay một nhóm ngƣời trong kết cấu xã hội, đƣợc sắp xếp, thẩm định hay đánh giá của xã hội nơi ngƣời đó sinh sống. Nói đến vị thế là nói đến vị trí, thứ bậc cao thấp (tức là đặt trong quan hệ so sánh với các thành viên khác trong cộng đồng).2 Vị thế của phụ nữ “ Vị thế của phụ nữ đó chính là địa vị hay thứ bậc mà những ngƣời sống cùng thời dành cho trong bối cảnh ngƣời phụ nữ sinh sống, lao động và phát triển”. Mỗi cá nhân có nhiều vị trí xã hội khác nhau do đó họ cũng có thể có nhiều vị thế xã hội khác nhau.

Khi vị trí xã hội của họ thay đổi thì vị thế cũng thay đổi. Mặc dầu có nhiều vị thế xã hội nhƣng các cá nhân luôn có một vị thế chủ đạo xác định rõ chân dung xã hội của họ. Các nhà xã hội học xem vị thế chủ yếu là sản phẩm của đời sống tinh thần, là thái độ và mức độ tôn trọng 16 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] hay khinh rẻ của xã hội bày tỏ, biểu lộ ra đối với các cá nhân. Do đó vị thế của ngƣời phụ nữ đƣợc xác định bởi sự nhìn nhận, đánh giá của xã hội đối với ngƣời phụ nữ.3 Gia đình Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về gia đình của các nhà khoa học nghiên cứu ở từng góc độ khác nhau, ở đây chúng ta có thể hiểu khái niệm gia đình nhƣ sau: “Gia đình là một nhóm xã hội đƣợc hình thành trên cơ sở hôn nhân và quan hệ huyết thống, những thành viên trong gia đình có sự gắn bó và ràng buộc với nhau về trách nhiệm, quyền lợi, nghĩa vụ có tính hợp pháp đƣợc nhà nƣớc thừa nhận và bảo vệ”.

“ Gia đình là một thiết chế xã hội, dựa trên hai mối quan hệ cơ bản là hôn nhân (chồng-vợ) và huyết thống (cha-mẹ-con). Theo quy định tại khoản 2, iều 3 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 thì: Gia đình là tập hợp những ngƣời gắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc quan hệ nuôi dƣỡng, làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ giữa họ với nhau theo quy định của Luật này”.4 Vị thế của phụ nữ trong gia đình Vị thế của ngƣời phụ nữ trong gia đình đƣợc hiểu là vị trí của họ trong gia đình, đƣợc xác định bởi quyền lợi, trách nhiệm, nghĩa vụ, và đƣợc thể hiện trên thực tế ở việc ra quyết định về các vấn đề liên quan đến kinh tế gia đình; chi tiêu trong gia đình; việc học hành của con cái.5 Giới “ Giới (Gender) là một thuật ngữ xã hội học bắt nguồn từ môn nhân loại học nghiên cứu về vai trò, trách nhiệm và quyền lợi mà xã hội quy định cho nam và nữ bao gồm việc phân chia lao động, các kiểu phân chia các nguồn và lợi ích. Giới đề cập theo các quy tắc, tiêu chuẩn theo nhóm tập thể chứ không theo thực tế cá nhân. 17 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Vai trò giới đƣợc xác định theo văn hóa không theo khía cạnh các sự vật học có thể thay đổi theo thời gian, xã hội và địa vực khác nhau.

Khi mới sinh ra chúng ta không có sẵn đặc tính giới. Những đặc tính giới mà chúng ta có đƣợc là do chúng ta học từ gia đình, xã hội và nền văn hóa của chúng ta (tính thay đổi) ”. Giới là quan hệ giữa nam nữ và cách thức mối quan hệ đó đƣợc xây dựng nên trong xã hội. Giới không ám chỉ khái niệm nam giới hoặc phụ nữ với tƣ cách cá nhân mà nói tới quan hệ xã hội giữa nam giới và phụ nữ(tính tập thể).

Quan hệ này thay đổi theo thời gian, theo hoàn cảnh kinh tế và xã hội. Những yếu tố ảnh hƣởng tới sự thay đổi quan hệ giới trong xã hội tùy thuộc vào sự vận động và phát triển của chính các quan hệ xã hội. ụ thể là các quan hệ có liên quan tới vấn đề dân tộc, giai cấp, chính trị, tôn giáo, lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán. Giới tính là chỉ sự khác biệt về mặt sinh học giữa nam và nữ, sinh ra đã có.

Ví dụ nhƣ phụ nữ có thể mang thai và sinh con, nam giới thì không.6 Vai trò giới Là vai trò xã hội, là công việc và hoạt động cụ thể mà phụ nữ và nam giới thực hiện lao động. Những tính chất của quan hệ giới đƣợc tạo dựng qua quá trình lịch sử, có tính xã hội, không cố định mà có thể thay đổi qua thời gian, có thể khác thực tế đang làm. Khi phân loại vai trò giới, ta thấy đƣợc trên thực tế ngƣời phụ nữ thƣờng làm ba nhóm công việc sau : lao động kiếm sống, lao động nuôi dƣỡng và công việc cộng đồng.7 Bình đẳng giới “ Bình đẳng giới: “là tình hình lý tƣởng trong đó phụ nữ và nam giới đƣợc hƣởng nhƣ nhau về vị trí xã hội, các cơ hội bình đẳng để phát triển đầy 18 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] đủ tiềm năng nhằm cống hiến cho sự phát triển của quốc gia và đƣợc hƣởng lợi từ các kết quả đó” [12]. Hay “là sự đối xử ngang quyền giữa hai giới nam và nữ, cũng nhƣ giữa các tầng lớp phụ nữ trong xã hội, có xét đến đặc điểm riêng của giới nữ, đƣợc điều chỉnh bởi các chính sách đối với phụ nữ một cách hợp lý” [37, tr 154] 1.8 Công tác xã hội Năm 1970, Hiệp hội quốc gia các nhân viên xã hội Mỹ (N SW) định nghĩa: ông tác xã hội là hoạt động mang tính chuyên môn nhằm giúp đỡ những cá nhân, các nhóm hoặc cộng đồng tăng cƣờng hoặc khôi phục năng lực thực hiện chức năng xã hội của họ và tạo ra những điều kiện thích hợp nhằm đạt đƣợc những mục tiêu ấy.

Năm 2000, tại ại hội Montreal, Liên đoàn ông tác xã hội chuyên nghiệp quốc tế (IFSW) đã định nghĩa ông tác xã hội: Công tác xã hội chuyên nghiệp thúc đẩy sự thay đổi, thúc đẩy việc giải quyết các vấn đề trong các mối quan hệ con ngƣời và sự tăng quyền lực và giải phóng ngƣời dân nhằm giúp cho cuộc sống của họ ngày càng thoải mái và dễ chịu. Vận dụng các lý thuyết hành vi con ngƣời và hệ thống xã hội, công tác xã hội can thiệp ở các điểm tƣơng tác giữa con ngƣời và môi trƣờng của họ. Nhân quyền và công bằng xã hội là các nguyên tắc căn bản của nghề Công tác xã hội. Năm 2004, Liên đoàn ông tác xã hội chuyên nghiệp quốc tế họp ở anada đã đƣa ra định nghĩa: ông tác xã hội là hoạt động chuyên nghiệp nhằm tạo ra sự thay đổi của xã hội, bằng sự tham gia vào quá trình giải quyết các vấn đề xã hội (vấn đề nảy sinh trong mối quan hệ xã hội) vào quá trình tăng cƣờng năng lực và giải phóng tiềm năng của mỗi cá nhân, gia đình và cộng đồng.

Công tác xã hội đã giúp cho con ngƣời phát triển đầy đủ và hài hòa hơn và đem lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho mọi ngƣời dân. 19 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Với quan niệm phong phú về Công tác xã hội nhƣ vậy nên việc nêu một định nghĩa thật hoàn chỉnh, chính xác về Công tác xã hội không phải là đơn giản. Tuy nhiên, có thể tóm tắt nội dung khái niệm Công tác xã hội nhƣ sau: “ Công tác xã hội là một hoạt động chuyên nghiệp, một nghề, một dịch vụ xã hội nhằm giải quyết các vấn đề xã hội và cung ứng cho cá nhân, gia đình cá nhân ấy, cho một nhóm ngƣời, một cộng đồng khi gặp khó khăn mà tự họ không tìm ra lối giải quyết. Công tác xã hội với trọng tâm là làm giảm bớt các vấn đề trong quan hệ của con ngƣời, là làm phong phú thêm cho cuộc sống thông qua mối quan hệ tƣơng tác đã đƣợc cải thiện.

Nó tăng cƣờng năng lực, giải phóng tiềm năng của cá nhân, gia đình, cộng đồng thông qua các hoạt động hƣớng vào mối quan hệ hình thành sự tƣơng tác giữa các cá nhân với môi trƣờng. Công tác xã hội còn cung ứng thông tin, tài liệu, sự hỗ trợ tinh thần và các kỹ năng chuyên môn thông qua sự quan tâm giữa ngƣời và ngƣời nhằm giúp đối tƣợng có thêm khả năng, điều kiện và hoàn cảnh để họ tự cải thiện cuộc sống của chính mình. Nhân viên Công tác xã hội với các kỹ năng đƣợc đào tạo về chuyên môn và kinh nghiệm nghề nghiệp là ngƣời trực tiếp làm việc để đạt các mục đích định rõ, vận dụng các phƣơng pháp, kỹ năng cơ bản trong công tác xã hội để làm cho đối tƣợng có khả năng đáp ứng nhu cầu, giải quyết điều chỉnh những vấn đề đang đặt ra của mình cho phù hợp với sự thay đổi mô hình xã hội.