Nâng cao thu nhập từ dịch vụ phi tín dụng tại ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam

Khám phá giải pháp tăng thu dịch vụ phi tín dụng tại ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam chi nhánh KCN Biên Hòa hiệu quả và bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Thị Mai Loan
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Huy Hoàng
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP.HCM
• Đề tài: Giải pháp tăng thu từ dịch vụ phi tín dụng tại ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - chi nhánh KCN Biên Hòa
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ PHI TÍN DỤNG VÀ THU NHẬP CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Dịch vụ phi tín dụng của ngân hàng thương mại
• 1.2. Khái niệm
• 1.3. Đặc điểm
• 1.4. Phân loại dịch vụ phi tín dụng của Ngân hàng thương mại
• 1.4.1. Dịch vụ phi tín dụng truyền thống
• 1.4.1.1. Dịch vụ thanh toán trong nước và quốc tế
• 1.4.1.2. Kinh doanh ngoại hối
• 1.4.1.2.1. Kinh doanh ngoại tệ trên thị trường liên ngân hàng
• 1.4.1.2.2. Kinh doanh ngoại tệ với khách hàng là cá nhân, doanh nghiệp
• 1.4.1.3. Dịch vụ ủy thác
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH DỊCH VỤ PHI TÍN DỤNG VÀ CƠ CẤU THU NHẬP TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM CN KCN BIÊN HÒA
• 2.1. Khái quát về Ngân hàng TMCP Công thương chi nhánh Khu Công nghiệp Biên Hòa
• 2.2. Thực trạng hoạt động kinh doanh dịch vụ tại Vietinbank KCN Biên Hòa giai đoạn 2007-2012
• 2.2.1. Dịch vụ tín dụng
• 2.2.2. Hoạt động dịch vụ phi tín dụng
• 2.2.3. Cơ cấu thu nhập tại Vietinbank KCN Biên Hòa
• 2.2.3.1. Tình hình kết quả kinh doanh của Vietinbank KCN Biên Hòa
• 2.2.3.2. Thu nhập từ hoạt động tín dụng
• 2.2.3.3. Thu nhập từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng
• 2.2.3.4. Mức tăng trưởng quy mô cung ứng dịch vụ và thu nhập
• 2.2.3.5. Cơ cấu theo thu nhập từng dịch vụ phi tín dụng
• 2.2.3.6. Tỷ trọng thu nhập dịch vụ phi tín dụng
• 2.2.4. Đánh giá khả năng của Vietinbank KCN Biên Hòa trong hoạt động cung cấp dịch vụ phi tín dụng
• 2.2.4.1. Thế mạnh và những kết quả đạt được
• 2.2.4.2. Những hạn chế, tồn tại
• 2.2.5. Các nguyên nhân làm hạn chế trong việc gia tăng nguồn thu từ dịch vụ phi tín dụng của Vietinbank KCN Biên Hòa
• 2.2.5.1. Nguyên nhân khách quan
• 2.2.5.1.1. Hệ thống pháp luật chưa hoàn thiện và đồng bộ
• 2.2.5.1.2. Áp lực cạnh tranh giữa các NHTM trên địa bàn tỉnh
• 2.2.5.1.3. Thói quen dùng tiền mặt và nhận thức của người dân
• 2.2.5.2. Nguyên nhân chủ quan
• 2.2.5.2.1. Hệ thống công nghệ thông tin
• 2.2.5.2.2. Cơ chế, quy trình nghiệp vụ
• 2.2.5.2.3. Thiết kế và triển khai các sản phẩm dịch vụ
• 2.2.5.2.4. Hoạt động Marketing
• 2.2.5.2.5. Mạng lưới kênh phân phối mỏng
• 2.2.5.2.6. Hoạt động quản lý nguồn nhân lực
• 2.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG II
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TĂNG THU DỊCH VỤ PHI TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM CHI NHÁNH KCN BIÊN HÒA
• 3.1. Định hướng phát triển của Vietinbank KCN Biên Hòa
• 3.1.1. Chiến lược phát triển của Ngân hàng Công thương Việt Nam trong những năm sắp tới
• 3.1.2. Định hướng phát triển của Vietinbank KCN Biên Hòa
• 3.2. Giải pháp tăng thu dịch vụ phi tín dụng tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh KCN Biên Hòa
• 3.2.1. Hoàn thiện các sản phẩm dịch vụ phi tín dụng hiện có và chủ động phát triển dịch vụ mới
• 3.2.1.1. Hoàn thiện các sản phẩm dịch vụ phi tín dụng hiện có
• 3.2.1.2. Chủ động phát triển sản phẩm mới
• 3.2.2. Giải pháp gia tăng sự tin cậy của khách hàng đối với Vietinbank KCN Biên Hòa
• 3.2.2.1. Xây dựng hình ảnh, thương hiệu của Vietinbank
• 3.2.2.2. Nâng cao chất lượng dịch vụ tại Vietinbank KCN Biên Hòa
• 3.2.3. Tăng cường hoạt động marketing ngân hàng
• 3.2.3.1. Tăng cường hoạt động truyền thông, quảng bá thương hiệu
• 3.2.3.2. Tăng cường công tác quản lý, chăm sóc khách hàng
• 3.2.4. Giải pháp nâng cao chất lượng nhân lực cung ứng dịch vụ phi tín dụng
• 3.2.5. Giải pháp về công nghệ thông tin
• 3.3. Các giải pháp về phía Ngân hàng Công thương Việt Nam
• 3.3.1. Xây dựng hệ thống sản phẩm dịch vụ đa dạng, thiết kế các gói sản phẩm dịch vụ theo từng đối tượng khách hàng
• 3.3.2. Kênh phân phối sản phẩm, dịch vụ
• 3.3.3. Xây dựng, phát triển hạ tầng công nghệ thông tin
• 3.3.4. Xây dựng biểu phí, lãi suất, tỷ giá phù hợp với tình hình thị trường
• 3.3.5. Chuẩn hóa quy trình, mẫu biểu trong hệ thống
• 3.3.6. Thực hiện liên kết với các công ty cung cấp dịch vụ khác
• 3.3.7. Các giải pháp khác hỗ trợ chi nhánh
• 3.4. Các giải pháp hỗ trợ từ cấp quản lý nhà nước
• 3.4.1. Đối với Bộ, ngành và Chính Phủ
• 3.4.2. Đối với Ngân hàng Nhà nước
• 3.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về dịch vụ phi tín dụng tại ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam

Dịch vụ phi tín dụng đang trở thành một phần quan trọng trong cơ cấu thu nhập của ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam. Việc phát triển các dịch vụ này không chỉ giúp ngân hàng tăng trưởng doanh thu mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập kinh tế. Ngân hàng cần hiểu rõ về các loại hình dịch vụ phi tín dụng và cách thức chúng có thể đóng góp vào thu nhập tổng thể.

1.1. Khái niệm dịch vụ phi tín dụng trong ngân hàng

Dịch vụ phi tín dụng là các dịch vụ không liên quan đến hoạt động cho vay, bao gồm thanh toán, chuyển tiền, và các dịch vụ tài chính khác. Những dịch vụ này giúp ngân hàng tạo ra nguồn thu nhập từ phí và hoa hồng.

1.2. Vai trò của dịch vụ phi tín dụng trong ngân hàng

Dịch vụ phi tín dụng đóng vai trò quan trọng trong việc đa dạng hóa nguồn thu nhập của ngân hàng, giảm thiểu rủi ro từ hoạt động tín dụng và nâng cao sự hài lòng của khách hàng.

II. Thách thức trong việc nâng cao thu nhập từ dịch vụ phi tín dụng

Mặc dù dịch vụ phi tín dụng mang lại nhiều lợi ích, nhưng ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam cũng phải đối mặt với nhiều thách thức. Các yếu tố như cạnh tranh từ ngân hàng khác, sự thay đổi trong nhu cầu của khách hàng và công nghệ mới đang tạo ra áp lực lớn.

2.1. Cạnh tranh từ các ngân hàng khác

Sự gia tăng số lượng ngân hàng và các tổ chức tài chính đã tạo ra một môi trường cạnh tranh khốc liệt. Ngân hàng cần có chiến lược rõ ràng để thu hút khách hàng và giữ chân họ.

2.2. Thay đổi trong nhu cầu của khách hàng

Khách hàng ngày càng có yêu cầu cao hơn về chất lượng dịch vụ và sự tiện lợi. Ngân hàng cần nắm bắt xu hướng này để điều chỉnh dịch vụ của mình cho phù hợp.

III. Phương pháp nâng cao thu nhập từ dịch vụ phi tín dụng

Để gia tăng thu nhập từ dịch vụ phi tín dụng, ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam cần áp dụng một số phương pháp hiệu quả. Việc cải tiến sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường hoạt động marketing là những yếu tố quan trọng.

3.1. Cải tiến sản phẩm dịch vụ phi tín dụng

Ngân hàng cần thường xuyên đánh giá và cải tiến các sản phẩm dịch vụ phi tín dụng để đáp ứng nhu cầu của khách hàng và tạo ra giá trị gia tăng.

3.2. Tăng cường hoạt động marketing

Hoạt động marketing hiệu quả sẽ giúp ngân hàng tiếp cận được nhiều khách hàng hơn, từ đó gia tăng doanh thu từ dịch vụ phi tín dụng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Vietinbank

Nghiên cứu thực tiễn tại ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam cho thấy rằng việc phát triển dịch vụ phi tín dụng đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các số liệu cho thấy sự gia tăng đáng kể trong thu nhập từ các dịch vụ này.

4.1. Kết quả đạt được từ dịch vụ phi tín dụng

Ngân hàng đã ghi nhận sự tăng trưởng ổn định trong thu nhập từ dịch vụ phi tín dụng, nhờ vào việc mở rộng các loại hình dịch vụ và cải thiện chất lượng phục vụ.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các ngân hàng khác

Học hỏi từ các ngân hàng thành công khác trong việc phát triển dịch vụ phi tín dụng sẽ giúp Vietinbank có những chiến lược phù hợp hơn.

V. Kết luận và tương lai của dịch vụ phi tín dụng tại Vietinbank

Dịch vụ phi tín dụng sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển của ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam. Việc đầu tư vào công nghệ và cải tiến dịch vụ sẽ là chìa khóa để nâng cao thu nhập trong tương lai.

5.1. Tương lai của dịch vụ phi tín dụng

Dự báo rằng dịch vụ phi tín dụng sẽ ngày càng phát triển mạnh mẽ, ngân hàng cần chuẩn bị sẵn sàng để nắm bắt cơ hội này.

5.2. Định hướng phát triển bền vững

Ngân hàng cần xây dựng một chiến lược phát triển bền vững cho dịch vụ phi tín dụng, đảm bảo sự ổn định và tăng trưởng lâu dài.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam, cơ cấu nguồn thu truyền thống thường phụ thuộc nặng nề vào hoạt động tín dụng với tỷ trọng thu lãi chiếm từ 75% đến 80% tổng thu nhập hoạt động. Mô hình kinh doanh này tiềm ẩn nhiều rủi ro hệ thống khi nền kinh tế biến động, lạm phát gia tăng và nợ xấu phát sinh. Ngược lại, các định chế tài chính quốc tế như HSBC duy trì tỷ trọng thu nhập từ dịch vụ phi tín dụng ổn định ở mức 35% đến 40%, tạo dựng nền tảng tài chính bền vững và phân tán rủi ro vượt trội.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết sự mất cân đối trong cơ cấu doanh thu tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi nhánh Khu công nghiệp Biên Hòa. Nghiên cứu xác định mục tiêu cụ thể: đánh giá thực trạng cung ứng dịch vụ phi tín dụng, nhận diện các rào cản hạn chế nguồn thu ngoài lãi, phân tích năng lực cạnh tranh so với các tổ chức tín dụng trên địa bàn tỉnh Đồng Nai, và xây dựng hệ thống giải pháp toàn diện nhằm gia tăng tỷ trọng thu phí dịch vụ.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ kết quả hoạt động kinh doanh và các mảng dịch vụ phi tín dụng tại chi nhánh trong giai đoạn 2006 đến 2012. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc định hình lộ trình chuyển dịch cơ cấu thu nhập mục tiêu đạt tỷ lệ thu dịch vụ ngoài lãi từ 30% đến 40% trên tổng thu nhập hoạt động, góp phần tối ưu hóa quy mô huy động vốn đạt trên 2.910 tỷ đồng và mở rộng danh mục phục vụ cho các doanh nghiệp hoạt động tại các khu công nghiệp trọng điểm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên ba trụ cột lý thuyết ngân hàng hiện đại: Lý thuyết Đa dạng hóa danh mục thu nhập ngân hàng (Theory of Bank Income Diversification), Lý thuyết Trung gian tài chính (Financial Intermediation Theory) và Mô hình Đánh giá chất lượng dịch vụ ngân hàng (SERVQUAL Model).

Hệ thống lý thuyết làm sáng tỏ bốn khái niệm cốt lõi:

• Dịch vụ phi tín dụng: Toàn bộ các sản phẩm, dịch vụ tài chính - tiền tệ do ngân hàng cung ứng không thuộc nghiệp vụ cấp tín dụng, mang lại thu nhập từ phí, hoa hồng và chênh lệch giá.
• Thu nhập ngoài lãi: Nguồn thu thuần từ các hoạt động dịch vụ thanh toán, tài trợ thương mại, kinh doanh ngoại hối, ngân quỹ, thẻ và tư vấn tài chính.
• Cơ cấu thu nhập bền vững: Tỷ lệ phân bổ nguồn thu tối ưu giữa hoạt động tín dụng (chiếm 60% đến 70%) và hoạt động phi tín dụng (chiếm 30% đến 40%) nhằm giảm thiểu biến động lợi nhuận.
• Rủi ro phi tín dụng: Các rủi ro vận hành, rủi ro công nghệ và rủi ro tỷ giá phát sinh trong quá trình vận hành hệ thống thanh toán và cung ứng dịch vụ hiện đại.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp các phương pháp định lượng và định tính: khảo sát thực tế, thống kê mô tả, phân tích chỉ số tài chính, so sánh đối chiếu và phân tích xu hướng. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập chính xác từ báo cáo tài chính hợp nhất, báo cáo thu nhập - chi phí, báo cáo thanh toán quốc tế nội bộ của VietinBank chi nhánh Khu công nghiệp Biên Hòa giai đoạn 2006 - 2012, cùng các số liệu thống kê ngành do Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh Đồng Nai cung cấp.

Cỡ mẫu khảo sát định tính gồm 250 khách hàng doanh nghiệp và khách hàng cá nhân đang sử dụng dịch vụ tại chi nhánh, cùng 6 phòng ban nghiệp vụ trực tiếp vận hành. Phương pháp chọn mẫu định mức kết hợp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cho các nhóm khách hàng doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp vừa và nhỏ trong khu công nghiệp cũng như dân cư địa phương. Phương pháp phân tích tỷ số tài chính và phân tích cơ cấu được lựa chọn vì tính chính xác cao trong việc đo lường biến động dòng tiền, tỷ trọng từng nguồn thu và hiệu quả khai thác sản phẩm dịch vụ qua dòng thời gian 6 năm liên tục.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực chứng giai đoạn 2007 - 2012 tại chi nhánh VietinBank Khu công nghiệp Biên Hòa ghi nhận bốn phát hiện cốt lõi:

Thứ nhất, hoạt động bảo lãnh ngân hàng và thanh toán không dùng tiền mặt ghi nhận bước tăng trưởng đột phá. Doanh số phát hành bảo lãnh trong nước tăng từ 29.980 triệu đồng năm 2007 lên 178.000 triệu đồng năm 2011, tương ứng mức tăng trưởng 494%, số món phát hành tăng 161%. Song song đó, doanh số thanh toán không dùng tiền mặt tăng 179%, từ 7.569 tỷ đồng năm 2007 lên 21.180 tỷ đồng năm 2011, chiếm tỷ trọng ổn định trên 80% tổng doanh số thanh toán qua ngân hàng.

Thứ hai, doanh số tài trợ xuất nhập khẩu và thanh toán quốc tế duy trì mức tăng trưởng ấn tượng. Doanh số thanh toán xuất khẩu tăng 79% từ 30.745 nghìn USD năm 2007 lên 55.161 nghìn USD năm 2011, và đạt mốc 114.901 nghìn USD vào năm 2012. Doanh số thanh toán nhập khẩu đạt 97.701 nghìn USD vào năm 2011, trong đó phương thức thanh toán bằng thư tín dụng (L/C) chiếm tỷ trọng chủ đạo khoảng 45% tổng doanh số nhập khẩu.

Thứ ba, cơ cấu thu nhập vẫn bộc lộ sự mất cân đối lớn khi phụ thuộc quá mức vào tín dụng. Thu từ dịch vụ thanh toán trong nước dao động từ 2.414 triệu đồng đến 4.820 triệu đồng qua các năm, chiếm tỷ trọng 22% đến 34% tổng thu dịch vụ phi tín dụng. Tuy nhiên, tổng thu nhập thuần ngoài lãi toàn chi nhánh mới chỉ chiếm tỷ lệ khiêm tốn so với doanh thu từ tín dụng, thấp hơn nhiều so với chuẩn mực 36% - 39% của các ngân hàng nước ngoài như HSBC.

Thứ tư, công tác huy động vốn có sự chuyển dịch tích cực về thành phần kinh tế. Tổng nguồn vốn huy động tăng 137%, từ 1.226 tỷ đồng năm 2007 lên 2.910 tỷ đồng năm 2012. Tỷ trọng tiền gửi dân cư tăng từ 24% năm 2007 lên 46% năm 2011 (đạt 1.085 tỷ đồng) và 1.163 tỷ đồng năm 2012, giúp chi nhánh giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn tiền gửi doanh nghiệp vốn có tính biến động cao.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân dẫn đến sự tăng trưởng của các sản phẩm phi tín dụng xuất phát từ việc VietinBank chính thức triển khai mô hình xử lý tập trung thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại tại Sở Giao dịch từ quý II/2008. Mô hình này giúp chuẩn hóa quy trình, rút ngắn thời gian xử lý chứng từ và tiết kiệm chi phí giao dịch cho khách hàng khu công nghiệp. Đồng thời, các chính sách thắt chặt tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước theo Nghị quyết số 11/NQ-CP năm 2011 và các Thông tư khống chế trần lãi suất đã buộc chi nhánh phải chủ động xoay trục sang khai thác nguồn thu ngoài lãi.

Khi so sánh với các ngân hàng thương mại trên cùng địa bàn, chi nhánh có thế mạnh vượt trội về tài trợ thương mại cho doanh nghiệp sản xuất lớn, nhưng lại suy giảm thị phần huy động từ mức 6,7% năm 2007 xuống gần 4% giai đoạn 2009 - 2012 trước áp lực cạnh tranh của hơn 30 tổ chức tín dụng. Các ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân như ACB hay Sacombank đã khai thác mạnh mẽ mảng ngân hàng bán lẻ và dịch vụ thẻ (thu dịch vụ chiếm 25% - 39% tổng thu nhập), tạo áp lực lớn lên VietinBank.

Để tối ưu hóa trực quan, các dữ liệu tài chính trong giai đoạn này có thể được biểu diễn hiệu quả qua hai dạng đồ thị:

• Biểu đồ cột chồng thể hiện cơ cấu thu nhập phân tách giữa thu lãi tín dụng và thu ngoài lãi giai đoạn 2007 - 2012, minh họa trực quan xu hướng chuyển dịch tỷ trọng nguồn thu.
• Biểu đồ đường so sánh tương quan tỷ lệ thu phí dịch vụ phi tín dụng trên tổng thu nhập giữa VietinBank Khu công nghiệp Biên Hòa với nhóm ngân hàng đối chuẩn gồm HSBC, VCB, BIDV, ACB và Sacombank.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao tỷ trọng thu dịch vụ phi tín dụng lên mức mục tiêu 30% đến 35% tổng thu nhập hoạt động, luận văn đưa ra bốn nhóm giải pháp mang tính hành động cao:

Thứ nhất, tái cấu trúc và hoàn thiện danh mục sản phẩm dịch vụ phi tín dụng tích hợp.

• Động từ hành động: Tích hợp và đóng gói các sản phẩm truyền thống và hiện đại thành các gói giải pháp tài chính chuyên biệt cho từng phân khúc khách hàng khu công nghiệp.
• Chỉ số mục tiêu: Nâng tỷ trọng thu phí dịch vụ phi tín dụng đạt mức tối thiểu 30% tổng thu nhập hoạt động, tăng trưởng doanh số bảo lãnh và thanh toán quốc tế từ 15% đến 20%/năm.
• Mốc thời gian hoàn thành: Triển khai liên tục giai đoạn 2013 - 2015.
• Chủ thể thực hiện: Ban Lãnh đạo chi nhánh phối hợp cùng Phòng Khách hàng Doanh nghiệp và Phòng Khách hàng Cá nhân.

Thứ hai, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin và thúc đẩy các kênh ngân hàng số.

• Động từ hành động: Triển khai đồng bộ các giải pháp ngân hàng điện tử hiện đại như Internet Banking, Mobile Banking, thu hộ ngân sách điện tử và dịch vụ quản lý dòng tiền tự động cho doanh nghiệp.
• Chỉ số mục tiêu: Đạt tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt trên 85% tổng giao dịch thanh toán, tăng số lượng tài khoản đăng ký ngân hàng số thêm 30% mỗi năm.
• Mốc thời gian hoàn thành: Hoàn thành nâng cấp hệ thống nền tảng trong giai đoạn 2013 - 2014.
• Chủ thể thực hiện: Tổ Điện toán chi nhánh phối hợp Trung tâm Công nghệ thông tin Hội sở chính VietinBank.

Thứ ba, xây dựng chính sách giá phí cạnh tranh và chiến lược tiếp thị đa kênh.

• Động từ hành động: Thiết lập biểu phí dịch vụ linh hoạt dựa trên quy mô quan hệ tổng thể của khách hàng, đẩy mạnh các chương trình tiếp thị trực tiếp tại hơn 30 doanh nghiệp FDI lớn trong khu công nghiệp Amata, Biên Hòa 1, Biên Hòa 2.
• Chỉ số mục tiêu: Mở rộng thị phần giao dịch ngoại tệ và thanh toán xuất nhập khẩu thêm 25% trong vòng 2 năm.
• Mốc thời gian hoàn thành: Định kỳ rà soát và điều chỉnh biểu phí theo từng quý từ năm 2013.
• Chủ thể thực hiện: Phòng Kế toán Giao dịch, Khối Kinh doanh Ngoại tệ và Bộ phận Marketing.

Thứ tư, chuẩn hóa chất lượng đội ngũ nhân sự và đẩy mạnh kỹ năng bán chéo sản phẩm.

• Động từ hành động: Tổ chức đào tạo chuyên sâu về kỹ năng tư vấn tài chính, phong cách giao dịch chuyên nghiệp và nghiệp vụ xử lý chứng từ quốc tế phức tạp.
• Chỉ số mục tiêu: 100% cán bộ tín dụng và giao dịch viên đạt chuẩn đánh giá năng lực bán chéo sản phẩm dịch vụ phi tín dụng.
• Mốc thời gian hoàn thành: Hoàn thành các khóa đào tạo định kỳ trong giai đoạn 2013 - 2014.
• Chủ thể thực hiện: Phòng Tổ chức Hành chính phối hợp cùng Trường Đào tạo và Phát triển Nguồn nhân lực VietinBank.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt phù hợp với bốn nhóm đối tượng sau:

Thứ nhất, Ban Lãnh đạo và các nhà quản trị chiến lược tại các ngân hàng thương mại: Cung cấp khung phương pháp luận và kinh nghiệm thực tiễn để tái cơ cấu nguồn thu, xây dựng chiến lược phát triển dịch vụ ngoài lãi và định hình mô hình ngân hàng bán lẻ hiện đại.

Thứ hai, Giám đốc chi nhánh và cán bộ quản lý ngân hàng phụ trách địa bàn khu công nghiệp: Cung cấp bài học kinh nghiệm về phương thức khai thác tệp khách hàng doanh nghiệp FDI, quản trị quy trình thanh toán quốc tế và thiết kế sản phẩm quản lý dòng tiền tại các khu công nghiệp trọng điểm.

Thứ ba, Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng luận văn như một tài liệu tham khảo giá trị về phân tích cơ cấu thu nhập ngân hàng, phương pháp đo lường dịch vụ phi tín dụng và kỹ thuật phân tích số liệu tài chính chuỗi thời gian.

Thứ tư, Chuyên viên hoạch định chính sách tiền tệ tại Ngân hàng Nhà nước: Cung cấp góc nhìn thực tiễn về tác động của các văn bản pháp quy điều hành lãi suất và tín dụng đến hành vi chuyển dịch mô hình kinh doanh của các ngân hàng thương mại cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

Dịch vụ phi tín dụng tại ngân hàng thương mại bao gồm những mảng hoạt động trọng tâm nào? Dịch vụ phi tín dụng bao gồm toàn bộ hoạt động mang lại thu nhập từ phí ngoài hoạt động cấp tín dụng. Các mảng trọng tâm gồm thanh toán nội địa, thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại, kinh doanh ngoại hối, phát hành và thanh toán thẻ, dịch vụ ngân quỹ, bảo lãnh ngân hàng và tư vấn tài chính doanh nghiệp.

Tại sao ngân hàng thương mại cần duy trì tỷ trọng thu nhập phi tín dụng từ 30% đến 40%? Tỷ trọng thu phi tín dụng từ 30% đến 40% giúp ngân hàng đa dạng hóa nguồn thu, giảm thiểu sự phụ thuộc vào biên lãi thuần và hạn chế tổn thất khi nợ xấu gia tăng trong thời kỳ suy thoái kinh tế. Đây cũng là tiêu chuẩn cơ cấu doanh thu bền vững của các ngân hàng quốc tế tiên tiến như HSBC.

Rào cản lớn nhất khi mở rộng dịch vụ phi tín dụng tại các chi nhánh khu công nghiệp là gì? Rào cản lớn nhất nằm ở áp lực cạnh tranh gay gắt từ hơn 30 tổ chức tín dụng trên cùng địa bàn, sự hạn chế về mạng lưới phòng giao dịch tại khu dân cư và thói quen thanh toán tiền mặt truyền thống của một bộ phận người lao động, cùng yêu cầu khắt khe về công nghệ xử lý chứng từ quốc tế.

Mô hình xử lý tập trung thanh toán quốc tế mang lại lợi ích cụ thể nào cho chi nhánh? Mô hình xử lý tập trung đưa vào vận hành từ quý II/2008 giúp toàn bộ chứng từ thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại được phê duyệt đồng bộ tại Sở Giao dịch. Mô hình này giúp rút ngắn thời gian xử lý, giảm thiểu rủi ro tác nghiệp cho chi nhánh và nâng cao tốc độ giải ngân cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Bán chéo sản phẩm đóng vai trò gì trong việc gia tăng nguồn thu dịch vụ ngoài lãi? Bán chéo là đòn bẩy khai thác tối đa giá trị vòng đời khách hàng. Khi cấp tín dụng hoặc nhận tiền gửi, ngân hàng đồng thời cung cấp dịch vụ trả lương qua thẻ, thanh toán quốc tế và ngân hàng điện tử, từ đó tối ưu hóa chi phí vận hành và gia tăng đáng kể nguồn thu phí dịch vụ thuần trên từng khách hàng.

Kết luận

Nghiên cứu về giải pháp tăng thu từ dịch vụ phi tín dụng tại VietinBank Khu công nghiệp Biên Hòa đúc kết năm giá trị then chốt:

• Khẳng định tính tất yếu của việc chuyển dịch cơ cấu thu nhập từ mô hình phụ thuộc tín dụng sang mô hình đa dạng hóa nguồn thu với mục tiêu thu dịch vụ ngoài lãi đạt 30% - 40%.
• Minh chứng năng lực tăng trưởng vượt trội của mảng bảo lãnh (tăng 494%) và thanh toán không dùng tiền mặt (tăng 179%) trong giai đoạn nghiên cứu 2007 - 2012.
• Nhận diện toàn diện các điểm nghẽn về hạ tầng công nghệ số, mạng lưới phân phối và áp lực cạnh tranh thị phần trên địa bàn tỉnh Đồng Nai.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp khả thi gắn liền với sản phẩm tích hợp, ngân hàng số, chính sách giá phí và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
• Đóng góp nguồn tư liệu học thuật và thực chứng chuẩn xác cho các nhà nghiên cứu tài chính và nhà quản trị ngân hàng thương mại.

Về lộ trình tiếp theo, các ngân hàng thương mại cần nhanh chóng số hóa toàn diện quy trình cung ứng dịch vụ và chuẩn hóa nhân sự trong giai đoạn 2013 - 2015. Các nhà quản trị ngân hàng và nhà nghiên cứu quan tâm có thể ứng dụng trực tiếp khung phân tích của luận văn để đánh giá và tối ưu hóa cơ cấu thu nhập tại đơn vị của mình ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ PHI TÍN DỤNG VÀ THU NHẬP CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Dịch vụ phi tín dụng của ngân hàng thương mại: 1.1 Khái niệm: Để làm rõ khái niệm dịch vụ phi tín dụng trước hết cần xác định rõ khái niệm về dịch vụ ngân hàng thương mại. Nói đến dịch vụ ngân hàng, người ta thường gắn nó với hai đặc điểm: Thứ nhất: Đó là các dịch vụ mà chỉ có các ngân hàng với những ưu thế về mạng lưới chi nhánh rộng khắp; về mối quan hệ với các thành phần kinh tế; về hệ thống thông tin hiện đại mới có thể thực hiện được một cách trọn vẹn và đầy đủ. Thứ hai: Đó là các dịch vụ gắn liền với hoạt động ngân hàng không những cho phép ngân hàng thương mại thực hiện tốt yêu cầu của khách hàng mà còn hỗ trợ tích cực để ngân hàng thương mại thực hiện tốt chức năng của mình. Dịch vụ ngân hàng có thể được hiểu là toàn bộ các hoạt động mà một ngân hàng có thể tạo ra nhằm cung cấp và làm thoả măn nhu cầu của khách hàng về dịch vụ tiền tệ, tài chính, góp phần trực tiếp hoặc gián tiếp làm tăng thu nhập của ngân hàng.

Hiện nay chưa có định nghĩa trực tiếp dịch vụ phi tín dụng của ngân hàng thương mại là gì, tuy nhiên ta có thể đưa ra khái niệm tổng quát về dịch vụ phi tín dụng thông qua dịch vụ tín dụng. Dịch vụ phi tín dụng là bất cứ dịch vụ hoặc sản phẩm nào cung cấp bởi ngân hàng hoặc các tổ chức tài chính mà không phải những dịch vụ tín dụng. Dịch vụ phi tín dụng là dịch vụ được ngân hàng cung cấp tới khách hàng đáp ứng nhu cầu về tài chính, tiền tệ của khách hàng nhằm trực tiếp hoặc gián tiếp đem lại cho ngân hàng một khoản thu nhập nhất định, không bao gồm dịch vụ tín dụng. Các dịch vụ phi tín dụng của ngân hàng thương mại mang lại nguồn thu nhập từ các khoản phí, hoa hồng, chênh lệch giá.

-5- Phát triển dịch vụ phi tín dụng của ngân hàng có thể được hiểu là việc gia tăng các loại hình dịch vụ phi tín dụng, đồng thời mở rộng thị phần, đối tượng khách hàng kết hợp nâng cao chất lượng các loại hình dịch vụ phi tín dụng để đáp ứng tốt nhất nhu cầu của khách hàng. Gia tăng dịch vụ phi tín dụng của ngân hàng là mở rộng, đáp ứng nhu cầu của khách hàng bằng việc gia tăng về mặt số lượng các loại dịch vụ phi tín dụng. Phát triển dịch vụ phi tín dụng là cách thức hiệu quả để thay đổi cơ cấu kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Các ngân hàng thương mại đẩy mạnh phát triển dịch vụ phi tín dụng để gia tăng nguồn thu dịch vụ trong cơ cấu thu nhập của mình.

Nội dung cơ cấu lại hoạt động tài chính các TCTD là từng bước chuyển dịch mô hình kinh doanh của các NHTM theo hướng giảm bớt sự phụ thuộc vào hoạt động tín dụng và tăng thu nhập từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng.2 Đặc điểm: Các dịch vụ phi tín dụng cũng là loại hình dịch vụ nên có những đặc trưng sau: -Tính vô hình: đây là đặc điểm chủ yếu để phân biệt sản phẩm dịch vụ ngân hàng với các sản phẩm của ngành sản xuất vật chất khác trong nền kinh tế quốc dân. Đặc điềm này làm cho việc đánh giá chất lượng sản phẩm dịch vụ ngân hàng trở nên khó khăn ngay cả khi khách hàng đang sử dụng chúng. -Tính không thể tách biệt: Quá trình sản xuất và tiêu dùng sản phẩm dịch vụ diễn ra đồng thời, nhưng hiệu quả của dịch vụ đối với người tiêu dùng lại rất khác nhau. Sản phẩm dịch vụ được cung cấp một cách trực tiếp cho khách hàng khi và chỉ khi họ có nhu cầu và đáp ứng được những điều kiện của ngân hàng cung cấp -Tính không ổn định về mặt chất lượng và khó xác định: vì một sản phẩm dịch vụ ngân hàng dù lớn hay bé (xét về qui mô) đều không đồng nhất về thời gian, cách thức, điều kiện thực hiện vì vậy rất khó xác định.

Chất lượng của mỗi sản phẩm dịch vụ ngân hàng được cấu thành bởi nhiều yếu tố như uy tín của ngân hàng, công nghệ, trình độ nhân viên, khách hàng,. Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến -6- chất lượng dịch vụ, nhưng lại thường xuyên biến động nên không ổn định, khó xác định chính xác.3 Phân loại dịch vụ phi tín dụng của Ngân hàng thương mại: 1.1 Dịch vụ phi tín dụng truyền thống a) Dịch vụ thanh toán trong nước và quốc tế: Hầu hết các giao dịch thanh toán giữa các khách hàng trong nước và nước ngoài đều được thực hiện qua ngân hàng. Nhờ việc nắm giữ tài khoản của khách hàng đồng thời thông qua việc kiểm soát thanh toán mà các ngân hàng hoàn toàn có khả năng thực hiện các dịch vụ thanh toán theo yêu cầu của khách hàng. Hiện nay các NHTM đang sử dụng rộng rải và phổ biến nhiều hình thức thanh toán để đáp ứng nhu cầu thanh toán trong nước và quốc tế cho khách hàng.

Chính nhờ dịch vụ này mà ngân hàng tận dụng được nguồn tiền gửi chi phí thấp. - Thanh toán nội địa: Hầu hết các giao dịch thanh toán giữa khách hàng trong nước và nước ngoài đều được thực hiện thanh toán qua ngân hàng. Nhờ việc nắm giữ tài khoản của khách hàng, đồng thời thông qua việc kiểm soát chứng từ thanh toán mà các ngân hàng hoàn toàn có khả năng thực hiện các dịch vụ thanh toán theo yêu cầu khách hàng. Khách hàng có thể thực hiện thanh toán qua ngân hàngvới những giao dịch với giá trị lớn, bị hạn chế về địa lý.

Thanh toán qua ngân hàng đem lại nhiều lợi ích như: đẩy nhanh tốc độ luân chuyển hàng hóa, đem lại an toàn cho khách hàng, tăng nguồn huy động vốn, giảm lượng tiền mặt trong lưu thông, tiết kiệm chi phí và thời gian giao dịch. Có rất nhiều phương thức thanh toán qua hệ thống ngân hàng như: thanh toán bằng ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu. Ngoài ra, còn có các giao dịch thanh toán giữa các ngân hàng như: thanh toán bù trừ giữa các ngân hàng, thu hộ – chi hộ giữa các ngân hàng,… Mặc dù trong từng giao dịch của loại hình dịch vụ này đem lại mức thu khá khiêm tốn cho ngân hàng nhưng do khối lượng giao dịch lớn nên số tiền phí thu được là khá lớn. -7- - Thanh toán quốc tế: Khi tham gia các giao dịch thương mại quốc tế, các khách hàng thông thường sử dụng các dịch vụ thanh toán quốc tế của ngân hàng như các cam kết, bảo lãnh của ngân hàng để có thể thanh toán hoặc mua hàng trả chậm của đối tác nước ngoài.

Trong hoạt động này, ngân hàng thực hiện rất nhiều các loại hình dịch vụ cho cả đơn vị xuất khẩu lẫn nhập khẩu như chuyển tiền (remittance), nhờ thu (collection), thư tín dụng (Letter of Credit), chiết khấu bộ chứng từ, v.Khi cung cấp các dịch vụ này, ngân hàng sẽ thu được các loại phí từ phía khách hàng và cũng nâng cao uy tín của mình trên thị trường tài chính quốc tế. b) Kinh doanh ngoại hối - Kinh doanh ngoại tệ trên thị trường liên ngân hàng Cung cầu ngoại tệ của mỗi ngân hàng tại một điểm thì rất khác nhau, có những lúc cung ngoại tệ ở ngân hàng này thừa nhưng lại thiếu hụt ở ngân hàng khác. Từ đó, xuất hiện việc mua bán ngoại tệ trên thị trường liên ngân hàng. Nếu ngoại tệ khan hiếm, các ngân hàng sẽ dự trữ mà không bán ra để đảm bảo cung ngoại tệ cho khách hàng của mình.

Điều này làm cho hoạt động mua bán trên thị trường liên ngân hàng không còn sôi động như trước và gây ảnh hưởng đến tốc độ luân chuyển vốn làm thiệt hại cho nền kinh tế. Để điều chỉnh thị trường và thực thi chính sách tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước sẽ can thiệp bằng cách bán bớt ngoại tệ dự trữ của mình cho các ngân hàng. - Kinh doanh ngoại tệ với khách hàng là cá nhân, doanh nghiệp Ngân hàng thường giao dịch mua bán ngoại tệ với khách hàng là doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực xuất nhập khẩu. Các công ty xuất khẩu thu được ngoại tệ từ hoạt động kinh doanh có nhu cầu bán ngoại tệ để lấy đồng Việt Nam hay các loại ngoại tệ khác phục vụ cho nhu cầu chi tiêu của mình.

Ngược lại, các công ty nhập khẩu hàng hóa lại có nhu cầu mua ngoại tệ để thanh toán các hợp đồng nhập khẩu đến hạn. Bên cạnh đó, ngân hàng còn cung cấp ngoại tệ cho khách hàng có nhu cầu hợp lý như: đi công tác nước ngoài, đi khám chữa bệnh, du học, du lịch, … Ngân hàng đứng ra làm trung gian mua từ nơi thừa, bán cho khách hàng có nhu cầu và hưởng chênh lệch từ hoạt động kinh doanh này. -8- c) Dịch vụ ủy thác: Đây là loại hình dịch vụ mà ngân hàng thực hiện việc quản lý tài sản, quản lý hoạt động tài chính cho khách hàng để thu phí hay hoa hồng. Dịch vụ này phát triển mạnh khi đời sống được nâng cao và thị trường tài chính phát triển.

Hầu hết các ngân hàng đều cung cấp cả hai loại: Ủy thác thông thường cho cá nhân, hộ gia đình, Ủy thác thương mại cho các doanh nghiệp. Dịch vụ vụ ủy thác bao gồm các loại chính sau: - Quản lý di sản: quản lý tài sản của người đã khuất theo chúc thư. - Quản lý tài sản theo hợp đồng đã ký kết: ngân hàng đứng ra quản lý hộ tài sản cho khách hàng theo thỏa thuận được ký kết trong hợp đồng. - Ủy thác giám hộ: ngân hàng đứng ra quản lý toàn bộ tài sản của người chưa đến tuổi thành niên, người bị bệnh tâm thần, người bị bệnh nặng hay theo phán quyết của tòa.

- Dịch vụ đại diện: Tiếp nhận và quản lý tài sản, như thu vốn gốc và lợi tức chứng khoán; đại lý về quản trị; đại diện tố tụng. - Ủy thác quản lý ngân quỹ: trong dịch này ngân hàng sẽ đảm nhiệm việc thu, chi tiền mặt cho khách hàng thông qua hệ thống chi nhánh cũng như có thể cử nhân viên đến tận doanh nghiệp để thực hiện nghiệp vụ này. Mức phí thu từ dịch vụ này là không nhiều tuy nhiên đây là một trong các dịch vụ được ngân hàng cung cấp nhằm đảm bảo mức độ gắn kết của doanh nghiệp với ngân hàng. d) Dịch vụ giữ hộ và ký gửi Các ngân hàng nhận giữ hộ các tài sản quý, các giấy tờ có giá, tài liệu quan trọng, cho khách hàng.