Đặt vấn đề Đấu thau là quá trình lựa chon nhà thầu dé ký kết và thực hiện hợp đồng cung cấp dich vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp dé ký kết và thực hiện hợp đồng dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư, dự án đầu tư có sử dụng đất trên cơ sở bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. [1] Đấu thầu là một hoạt động của nền kinh tế thị trường, nó tuân theo quy luật khách quan của thị trường như quy luật cung — cau, quy luật giá cả — giá trị. Thông qua hoạt động đấu thầu, những người mua có nhiều cơ hội lựa chọn những người bán phù hợp với mình, mang lại hiệu quả cao nhất, xứng đáng với giá trị của đồng tiền mà người mua bỏ ra. Đồng thời những người bán có nhiều cơ hội cạnh tranh đạt được các hợp đông mà mình đáp ứng nhăm tôi ưu hóa lợi nhuận.
Công tác đấu thầu đóng góp những thành tựu to lớn cho sự phát triển kinh tế. Đấu thầu là một công cụ quan trọng giúp Chính phủ quản lý đầu tư công, sử dụng các nguồn vốn của Nhà nước hiệu quả và chống thất thoát, lãng phí một cách minh bạch. Đồng thời tạo điều kiện dé thúc đây tiến trình d6i mới nền kinh tế từ cơ chế tập trung bao cấp, cơ chế “xin”, “cho” Sang cơ chế cạnh tranh, thực hiện dân chủ hóa nền kinh tế, khắc phục những nhược điểm của những thủ tục hành chính nặng nề cản trở sự năng động, sáng tạo. Luật DT ban hành được hoàn thiện trên cơ sở tiếp thu, chat lọc các kiến thức, kinh nghiệm các quy định về ĐT của các các quốc gia trên thế giới nhằm đảm bảo phù hợp với pháp luật, hoàn cảnh, điều kiện phát triển kinh tế- xã hội và dân trí của Việt Nam.
Tuy vậy, việc quan ly công tác đấu thầu, đặc biệt là dau thầu xây lắp tại nhiều địa phương vẫn còn một số tồn tại nên công tác đấu thầu vẫn chưa đạt được kết quả như mong đợi. Điều này đòi hỏi các cán bộ quản lý trong lĩnh vực xây dựng phải nắm rõ các quy định của Luật DT và các văn bản hướng dẫn thi hành dé áp dụng một cách hiệu quả. 112 Mục đích của đấu thâu Tổ chức ĐT trong hoạt động xây dựng thực chất là tổ chức quá trình mua bán, trong đó có thể hiểu CDT là người mua, nhà thầu xây dựng là người bán còn sản phẩm mua bán là công trình xây dựng [2]. Mục đích của bên mua là có được các sản phẩm thỏa mãn các yêu cầu của mình về kĩ thuật, chất lượng và chi phí thấp nhất.
Mục đích của bên bán là giành được quyền cung cấp hàng hóa, dịch vụ đó với giá đủ bù đắp các chi phi đầu vào và đảm bảo mức lợi nhuận cao nhất có thé. Như vậy ta có thé nói rằng mục đích của công tác đấu thầu chính là chất lượng, giá thành, tiến độ xây lắp, an ninh, an toàn. của công trình tương lai một cách công khai, minh bạch. Trong mọi nỗ lực của mình nhà thầu luôn phải chứng tỏ cho CDT về khả năng thực hiện hợp đồng của minh là hiệu qua hơn, thực thi hơn các nhà thầu khác.
Thông qua công tác dau thầu CDT sẽ tìm được nhà thầu đáp ứng được các yên cầu của gói thầu và có giá thành hợp lý nhất. Đề đạt được mục đích của công tác DT thì phải đảm bảo được các yêu cau: - ĐT phải đảm bảo tính hiệu quả, công bằng, minh bạch, đúng quy định của pháp luật về đấu thầu xây dựng - ĐT chỉ được thực hiện khi đã xác định được nguồn vốn đề thực hiện công việc.13 Tác dụng của đấu thâu Đâu thâu góp phân nâng cao hiệu quả trong công tác quan lý nhà nước về đâu tư và xây dựng cơ bản, sử dụng vôn ngân sách nhà nước một cách hiệu quả nhât hạn chê và loại trừ các tình trạng như thât thoát lãng phí vôn đâu tư và các hiện tượng tiêu cực đặc quyền đặc lợi, móc ngoặc riêng với nhau trong đầu tư xây dựng [2] Dau thầu giúp CDT lựa chọn được đối tác phù hợp nhất, có khả năng đáp ứng tốt nhất các yêu cầu của dự án về kỹ thuật, tài chính, tiến độ, giúp CDT giải quyết được tinh trạng lệ thuộc vào nhà thầu duy nhất, nâng cao trình độ và năng lực của đội ngũ cán bộ chuyên môn trong công tác tổ chức LCNT. CDT sé dựa trên các tiêu chuẩn được xác định trước đê so sánh, LCNT, có sự giám sát của cơ quan có thâm quyên. Đấu thầu tạo môi trường lành mạnh giúp các NT nâng cao khả năng cạnh tranh của mình, nâng cao hiệu quả công tác quản trị tài chính, làm giảm chỉ phí và thúc đây nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của nhà thầu, tăng tính chuyên nghiệp.
Nhờ nguyên tắc công khai và bình đăng trong đấu thầu, các NT xây dựng đều có cơ hội như nhau tìm kiếm dy án, tham gia đấu thầu và ký kết hợp đồng nếu trúng thầu.4 Một số khái niệm sử dụng trong đấu thầu Theo Luật đấu thầu số 43/2013/QH13 ngày 26 tháng 11 năm 2013 của Quốc hội đã nêu rõ nội dung của một sô thuật ngữ về đâu thâu [1]: - Đầu thâu là quá trình LCNT đáp ứng yêu cầu của BMT dé ký kết và thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp trên cơ sở bảo đảm cạnh tranh, công băng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. - Hồ sơ mời thầu là toàn bộ tài liệu sử dụng cho hình thức đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế, bao gồm các yêu cầu cho một gói thầu làm căn cứ để NT chuẩn bị HSDT và để bên mời thầu tổ chức đánh giá HSDT nhằm lựa chọn NT đáp ứng yêu cầu dé thương thảo, hoàn thiện và ký kết hợp đồng. - Hồ sơ dự thâu là toàn bộ tài liệu do nhà thầu lập theo yêu cầu của HSMT và nộp cho bên mời thầu theo quy định nêu trong HSMT. - Giá gói thầu là giá trị của gói thầu được phê duyệt trong kế hoạch LCNT.
Giá gói thầu được xác định trong kế hoạch đấu thầu trên cơ sở tong mức dau tư hoặc tổng dự toán, dự toán được duyệt và các quy định hiện hành. - Giá dự thầu là giá do NT ghi trong đơn dự thầu thuộc HSDT bao gồm toàn bộ các chi phí dé thực hiện gói thầu theo yêu cầu của HSMT, HSYC. Trường hợp nhà thầu có thư giảm giá thì giá dự thầu là giá sau giảmgiá. - Giá dé nghị trúng thâu là giá do BMT đề nghị trên cơ sở giá dự thầu của NT được lựa chọn trúng thầu sau sửa lỗi, hiệu chỉnh các sai lệch theo yêu cầu của HSMT - Giá trúng thâu là giá được ghi trong quyết định phê duyệt kết quả LCNT làm cơ sở dé thương thảo, hoàn thiện va ký kết hợpđồng.
- Giá hop dng là giá tị ghỉ rong văn bản hop đồng làm căn cứ để tạm ứng, thanh toán, thanh lý và quyết toán hợp đồng. + Nhỏ thầu chính là NT chịu trách nhiệm vé việc tham gia đầu thầu. đớng tên dự thầu và tực tiếp ký, thực hiện hợp đồng nếu được lựa chọn. Nhà thầu chính có thé là nhà thầu độc lập hoặc thành viên của nhà thầu liên danh.
Nhà thẫu phụ là nhà thầu thực hiện một phần công việc của gối thầu trên cơ sở thoả thuận hoặc hợp đồng được kỷ với nha thầu chính. Nha thầu phụ không phải là nhà thâu. chấu rách nhiệm v8 việc tham gia dd thầu “Tim kiểm thông tin "Nghiên cứu HSMT "Chuẩn bị va lập SDT [Nop HSDT và tham gia mo thấu) Hình 1.1 Trình tự tham dự thầu của nhà thầu. ~ Bên mời thau là cơ quan, tổ chức e6 chuyên môn và năng lực để thực hiện các hoạt động đầu thầu, bao gồm: chuẩn bị ĐT, tổ chức ĐT, đánh giá HSDT theo quy định của Luật.
Bên mời thầu tổng hợp quá trình LCNT và báo cáo CDT vẻ kết quả sơ tuyển, kết ‘qua LCNT để CDT thương thio, hoàn thiện ky kết hợp đồng. - Bên nhận thầu là tổng thầu hoặc nha thầu chính khi bên mời thầu là CPT hoặc là nhà thầu phụ khi bên mới thẫu i tổng thấu, nhà thấu chính. lin danh các nhà thầu. - Hop đồng là văn bản thoa thuận giữa bên mời thẫu và bên nhận thầu trong đồ xác lập sự thỏa thuận giữa hai bên về quyển và nghĩa vụ khi tham gia hợp đồng.
Hợp đồng phải được soạn thảo và kí kết bằng văn bản, 1. Vai trd và đặc điểm của ngành xây dựng trong nền kinh tế quốc dân Trong công cuộc đổi mới đắt nước ta hiện nay, xây đựng dang là một trong những fin vực sôi động nhất. Các ngành xây lắp công nghiệp, xây dựng din dụng. xây dựng giao thông.
đều đạt được những thành tra to lớn. Những công trinh trong điểm của nhà nu đã được xây dựng hoàn thành và đưa vào khai thác có hiệu quả, Trong bối cảnh đó chúng ta cần hiểu rõ được hoạt động của ngành xây dựng, vai trỏ và đặc điểm của nó trong nén kinh tế quốc dân. Ngành xây dựng là một tong những ngành sản xuất vật chit lớn của nước ta, đồng úp đáng kể vào giá trị tổng sản phim quốc dân, có những hoạt động nhằm tạo ra những tải sản cố định thông qua các hình thúc xây dựng mới i, cải tạo mở rộng, sửa chữa, tu bổ, Có thể nồi không một ngành sin xuất nào không một hoại động văn hoá ~ xã hội nào là không sử dụng sản phim ngành xây dựng. Các công trình xây dựng là sự thể hiện tổng hợp đường lỗi phát triển khoa học kỹ thuật kinh tễ của đt nước, cổ tác động trực tiếp đến việc tăng năng lực sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp, phát triển kinh tế xã hội của dit nước, tạo công ăn việc làm cho người lao động, nâng cao đồi sống vật chấtyinh thần của mọi người dân, Bên cạnh đó, ngành xây dựng sử dụng một lượng vốn lớn của xã hội, do đó một sai lâm trong xây đựng cỏ thể dẫn sự tin thất lớn lao đến nên kinh tế quốc dân cũng như thời gian sửa chữa trong nhiều năm.
“Xây dựng có những đặc điểm riêng biệt rit đặc thủ, nó được th qua đặc điểm sản xuất và đặc điểm sản phẩm của ngành xâyđựng: ~ Sản phẩm xây đựng thường có quy mô, kích thước lớn, chu kỳ sản xuất sản phẩm. thường kéo dài, tập trùng một lượng vốn tương đối lớn.