phần mở đầu, kết luận, luận văn đƣợc trình bày theo 4 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển đội ngũ giảng viên tại trƣờng đại học Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng công tác phát triển đội ngũ giảng viên tại Trƣờng Đại học Y Dƣợc Thái Nguyên Chƣơng 4: Một số giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên trƣờng Đại học Y Dƣợc Thái Nguyên. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn 1 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC 1. Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giảng viên tại trƣờng đại học 1. Khái niệm về phát triển đội ngũ giảng viên tại trường đại học 1.
Khái niệm giảng viên Theo đại từ điển tiếng việt của Trung tâm Ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam thì “giảng viên là ngƣời giảng dạy ở đại học hay lớp huấn luyện cán bộ”. Theo luật giáo dục 2009, giảng viên bao gồm các nhà sƣ phạm đƣợc tuyển chọn và bổ nhiệm vào ngạch giảng viên, giảng viên chính, giảng viên cao cấp, phó giáo sƣ, giảng viên cao cấp và giáo sƣ trong biên chế sự nghiệp của cở sở đào tạo đại học - cao đẳng công lập hoặc trong danh sách làm việc toàn thời gian của cơ sở giáo dục đại học - cao đẳng ngoài công lập. Giảng viên cơ hữu: Là giảng viên thuộc biên chế chính thức của nhà trƣờng Giảng viên thỉnh giảng: Là giảng viên ở các trƣờng đại học, và giảng viên kiêm chức là cán bộ lãnh đạo các Bệnh viện, Trung tâm Y tế, Sở Y tế. Theo Quy định tại điều 74 của Luật giáo dục và điều 31 của Nghị định số 75/2006/NĐ-CP của chính phủ quy định chi tiết và hƣớng dẫn thi hành một số điều của Luật “Thỉnh giảng là việc một cơ sở giáo dục mời nhà giáo hoặc những ngƣời đủ tiêu chuẩn của nhà giáo ở nơi khác đến giảng dạy”.
Khuyến khích các cơ sở mời nhà giáo, nhà khoa học trong nƣớc, nhà khoa học là ngƣời Việt Nam định cƣ ở nƣớc ngoài, và ngƣời nƣớc ngoài đến giảng dạy ở Việt Nam theo chế độ thỉnh giảng. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn 2 Ngƣời đƣợc mời thỉnh giảng phải thực hiện các nhiệm vụ nhƣ quy định với giáo viên cơ hữu. Ngƣời đƣợc mời thỉnh giảng là cán bộ, công chức phải đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ ở nơi mình công tác. Khái niệm đội ngũ, đội ngũ giảng viên Đội ngũ Đội ngũ là một nhóm ngƣời đƣợc tổ chức và tập hợp thành một lực lƣợng để cùng thực hiện một hay nhiều chức năng, họ có thể cùng nghề nghiệp, hoặc không cùng nghề nghiệp, nhƣng có chung một lý tƣởng, mục đích nhất định và gắn bó với nhau về quyền lợi vật chất, tinh thần Đội ngũ giảng viên Đội ngũ giảng viên là một tập hợp các nhà giáo làm nhiệm vụ giảng dạy và nghiên cứu khoa học ở các trƣờng cao cẳng, đại học gắn kết với nhau để thực hiện hoàn thành nhiệm vụ, theo hệ thống, mục tiêu giáo dục, cùng trực tiếp giảng dạy và giáo dục sinh viên theo sự ràng buộc những nguyên tắc có tính chất của ngành giáo dục và của Nhà nƣớc.
Nói cách khác theo nghĩa hẹp, đội ngũ giảng viên là những thầy cô giáo, những ngƣời làm nhiệm vụ giảng dạy và quản lý giáo dục trong các trƣờng đại học, cao đẳng, bồi dƣỡng cán bộ. Theo quyết định số 538/TCCP-TC ngày 19/12/1995 của Ban TCCB Chính phủ (nay là Bộ nội vụ) đội ngũ giảng viên đƣợc xếp ở 3 ngạch: giảng viên, giảng viên chính, giảng viên cao cấp. Khái niệm phát triển đội ngũ giảng viên Theo từ điển tiếng Việt "Phát triển" là "biến đổi hoặc làm cho biến đổi từ ít đến nhiều, hẹp đến rộng, thấp đến cao, đơn giản đến phức tạp"; Phát triển là "sự vận động, tiến triển theo chiều hƣớng tăng lên" Theo David C Kortan: "Phát triển là một tiến trình, qua đó các thành viên của xã hội tăng đƣợc những khả năng của cá nhân và định chế của mình Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn 3 để huy động và quản lý các nguồn lực, tạo ra những thành quả bền vững nhằm cải thiện chất lƣợng cuộc sống phù hợp với nguyện vọng của họ". Nét đặc trƣng của phát triển là hình thức xoáy trôn ốc và theo các chu kỳ, việc hoàn thành một chu kỳ lại là cố hữu, là nền tảng cho một chu kỳ mới trong đó có sự lặp lại một số đặc điểm của chu kỳ trƣớc đó.
Tóm lại, mọi sự vật hiện tƣợng, con ngƣời, xã hội có sự biến đổi tăng tiến về mặt số lƣợng, chất lƣợng dƣới tác động của bên ngoài đều đƣợc coi là sự phát triển. Phát triển đội ngũ giảng viên có thể hiểu là một quá trình tăng tiến về mọi mặt của đội ngũ giảng viên trong một thời kỳ nhất định. Trong đó bao gồm cả sự tăng thêm về quy mô, số lƣợng và chất lƣợng giảng viên. Đó là sự tiến bộ về nhận thức, học vấn, khả năng chuyên môn đạt đến chuẩn và trên chuẩn của yêu cầu, tiêu chí dành cho giảng viên nói chung và giảng viên ngành Y - Dƣợc nói riêng.
Phát triển đội ngũ giảng viên trƣớc hết phải tạo ra một đội ngũ (một tổ chức) các nhà giáo, từ đó phát triển đội ngũ cả về số lƣợng, chất lƣợng, cơ cấu tổ chức, độ tuổi, giới tính. Phát triển đội ngũ giảng viên là làm cho số lƣợng và chất lƣợng đội ngũ giảng viên vận động theo hƣớng đi lên trong mối hỗ trợ, bổ sung cho nhau tạo nên một hệ thống - đội ngũ giảng viên bền vững. Phát triển đội ngũ giảng viên theo yêu cầu thực hiện nhiệm vụ giảng dạy cần phải chú trọng trên cả 2 phƣơng diện: - Phát triển số lượng Trên quan điểm tăng cƣờng giảng viên cơ hữu để đảm bảo chủ động trong việc phân công giảng dạy và công tác tại trƣờng, cần bổ sung đội ngũ giảng viên về số lƣợng theo quy tắc sau: Số giảng viên cần thiết bằng tổng số giờ trong 1 năm/ Số giờ định mức của mỗi giảng viên; Tổng số giờ trong một năm bằng số giờ của tất cả các lớp trong một năm. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn 4 Việc phát triển đủ số lƣợng giảng viên cần thiết để đảm bảo số giờ giảng dạy của giảng viên không vƣợt quá số giờ quy định theo Thông tƣ số 36/2010/TT ngày 15/12/ 2010 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của quy định chế độ làm việc đối với giảng viên ban hành kèm theo Quyết định số 64/2008/QĐ-BGDĐT ngày 28/11/2008 của Bộ trƣởng Bộ Giáo dục và Đào tạo và Thông tƣ liên tịch số 06/2011/ TTLT-BNV ngày 06/6/2011 của Bộ Nội vụ và Bộ Giáo dục đào tạo “Quy định tiêu chuẩn, nhiệm vụ, chế độ làm việc, chính sách đối với giảng viên tại cơ sở đào tạo, bồi dƣỡng của Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, trƣờng Chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc trung ƣơng”.
Khung định mức giờ chuẩn giảng dạy đƣợc quy đổi từ quỹ thời gian giảng dạy cho từng chức danh quy định nhƣ sau: a) Giảng viên: 280 giờ chuẩn; b) Giảng viên chính: 300 giờ chuẩn; c) Giảng viên cao cấp: 320 giờ chuẩn. - Phát triển chất lượng Theo tiêu chuẩn kiểm định chất lƣợng của các trƣờng Đại học, Học viện, chất lƣợng đội ngũ giảng viên đƣợc xác định theo hai mức sau: Mức 1: Có ít nhất 40% đội ngũ giảng viên có trình độ thạc sỹ trở lên và biết ứng dụng công nghệ thông tin trong chuyên môn, trong đó có từ 10-25% giảng viên có trình độ tiến sỹ, 10 đến 20% giảng viên có trình độ ngoại ngữ để làm việc trực tiếp với ngƣời nƣớc ngoài. Mức 2: Có ít nhất 40% đội ngũ giảng viên có trình độ thạc sỹ trở lên và, trên 25% giảng viên có trình độ tiến sỹ, và trên 20% giảng viên có trình độ ngoại ngữ để làm việc trực tiếp với ngƣời nƣớc ngoài; phát huy quyền tự chủ về học thuật. Mô hình theo hướng cơ cấu về độ tuổi, thâm niên công tác chuyên môn: Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn 5 Theo tiêu chuẩn kiểm định chất lƣợng Trƣờng Đại học về cơ cấu độ tuổi của giảng viên đƣợc xác định theo 2 mức sau: Mức 1: Bình quân công tác chuyên môn của giảng viên là 10-12 năm và tỷ lệ giảng viên dƣới 35 tuổi chiếm 15-25%.
Mức 2: Bình quân công tác chuyên môn của giảng viên trên 12 năm và tỷ lệ giảng viên dƣới 35 tuổi chiếm trên 25%. Với đội ngũ giảng viên theo hƣớng quy mô đã đƣợc xác định, ta có: Số giảng viên có thâm niên từ 10 đến 12 năm trở lên bằng 20% tổng số GV cần thiết Số dƣới 35 tuổi bằng 20% tổng số GV cần thiết. Cơ cấu hợp lý về giới tính, bộ môn, ngành nghề đào tạo, tỷ lệ giảng viên giảng dạy đại cƣơng với giảng dạy các môn nghiệp vụ. Ngoài ra, nhiệm vụ đào tạo, bồi dƣỡng cho cán bộ, giảng viên trƣờng Đại học phải phù hợp với mục tiêu của ngành.
Do đặc thù nghề nghiệp nên tùy thuộc giữa giảng viên khoa đào tạo kiến thức chung và các khoa nghiệp vụ có những tỷ lệ khác nhau. Tỷ lệ nữ khối đại cƣơng thƣờng cao hơn khoảng 70%. Khối nghiệp vụ thƣờng thấp hơn, chiếm khoảng 60%. Đội ngũ giảng viên đóng vai trò hết sức quan trọng, có tính quyết định trong quá trình giáo dục, đào tạo.
Mục tiêu cơ bản của phát triển đội ngũ giảng viên là phát triển đủ về số lƣợng, đảm bảo chất lƣợng, đồng bộ về cơ cấu. Nhiệm vụ quyền hạn của đội ngũ giảng viên Nhiệm vụ của giảng viên Trong các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nƣớc, nhiệm vụ của giảng viên đƣợc xác định trên hai phƣơng diện. Giảng viên, với tƣ cách là một bộ phận của những nhà giáo phải thực hiện những nhiệm vụ đƣợc quy định cho nhà giáo nói chung. Theo điều 72 Luật lao động năm 2005, nhà giáo có những nhiệm vụ sau đây: Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.
