phần mở đầu, 4 chương (8 tiết), kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục. 10 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Những công trình nghiên cứu ở nƣớc ngoài Thanh niên và CTTN là vấn đề có ý nghĩa chiến lược nên được các nhà lãnh đạo, quản lý, các nhà khoa học ở các quốc gia trên thế giới quan tâm. Đã có rất nhiều bài phát biểu, bài viết của các nhà lãnh đạo các nước trong khu vực và trên thế giới, cũng như các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học bàn về thanh niên và CTTN.
Đặc biệt, các nhà khoa học, chính trị, quân sự Xô Viết và Trung Quốc đã nghiên cứu khá sâu sắc, toàn diện về thanh niên, CTTN. Các công trình khoa học ở Liên Xô Những nguyên lý Lê-nin-nit về giáo dục thanh niên của Phó tiến sĩ sử học X.Lê-pê-khin, Nxb Lê-nin-Grat, 1975. Dựa trên cơ sở Học thuyết Mác - Lênin về vai trò lãnh đạo của Đảng đối với việc giáo dục thanh niên, tác giả đã luận giải làm rõ nội dung những nguyên lý Lê-nin-nit về giáo dục thanh niên; phương pháp, hình thức và kinh nghiệm trong công tác giáo dục đoàn viên thanh niên của Đoàn thanh niên cộng sản Lênin Liên Xô. Trong đó, tác giả đã luận giải sâu sắc “những nguyên tắc cơ bản” của sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Liên Xô đối với Đoàn Thanh niên Cộng sản Lênin Liên Xô.
Theo tác giả, sự lãnh đạo của Đảng đối với Đoàn Thanh niên cộng sản là toàn diện trên tất cả các mặt, các hoạt động của Đoàn, từ “hướng dẫn Đoàn làm công tác giáo dục cộng sản chủ nghĩa cho thế hệ trẻ” đến “lựa chọn, sắp xếp, giáo dục, bồi dưỡng cán bộ, củng cố đội ngũ nòng cốt của Đảng trong Đoàn”. Trong cuốn Bàn về thanh niên của M.Calinin, Nxb Thanh niên, Hà Nội 1982. Bằng những trải nghiệm của bản thân, tác giả đã đúc rút những kinh nghiệm quý báu trong công tác giáo dục thanh niên, đồng thời ông cũng đưa ra những yêu cầu cụ thể về phẩm chất, năng lực, phương pháp tác phong công tác của cán bộ làm CTTN nói chung, cán bộ đoàn nói riêng.Calinin: Trong công tác với 11 thanh niên, không được phép sao chép một cách thiếu suy nghĩ những phương pháp của “ người lớn tuổi”, cũng như không được dùng mệnh lệnh hành chính mà chúng ta thường gặp trong các tổ chức kinh tế. “Điều quan trọng ở đây là phải tính đến những đặc điểm lứa tuổi của thanh niên, đến tính nhạy cảm đặc biệt của họ, đến lòng khao khát của họ vươn tới những lý tưởng cao đẹp.”; “Việc coi thường những đặc điểm lứa tuổi chỉ có thể làm cho công tác đoàn bị khô héo, cằn cỗi đi, chỉ có thể làm cho thanh niên khiếp sợ và xa lánh Đoàn” [10, tr.
Về CTTN trong quân đội, Đại tướng Quân đội Liên Xô A. Ê-pi-sép, tác giả cuốn sách Một số vấn đề Công tác đảng công tác chính trị trong các lực lượng vũ trang Liên Xô, Nxb QĐND, Hà Nội, 1978, đã luận giải làm rõ sự lãnh đạo của Đảng đối với các tổ chức Đoàn thanh niên cộng sản trong Quân đội và Hải quân Liên Xô. Theo tác giả, đoàn viên thanh niên trong Quân đội và Hải quân là cánh tay đắc lực của các cán bộ chỉ huy, các cơ quan chính trị và các tổ chức đảng; là lực lượng có vai trò ngày càng quan trọng trong huấn luyện chiến đấu và trong việc hoàn thành các nhiệm vụ công tác khác. Do vậy, tổ chức đảng, cơ quan chính trị phải thường xuyên lãnh đạo và hướng dẫn Đoàn thanh niên.
Cũng theo tác giả, hiệu quả công tác đoàn ở đơn vị phụ thuộc vào trình độ năng lực, uy tín của đội ngũ cán bộ đoàn. Do đó, các cấp uỷ đảng, người chỉ huy, cơ quan chính trị, nhất là các “chỉ huy phó phụ trách chính trị và các bí thư Đảng” phải thường xuyên chăm lo bồi dưỡng kiến thức, kinh nghiệm, phương pháp tác phong công tác cho đội ngũ cán bộ đoàn. Tuy nhiên, theo tác giả, “phương pháp cơ bản để nâng cao trình độ nghiệp vụ của cán bộ đoàn cũng giống như của các cốt cán của Đảng vẫn là tự học” [57, tr. Ngoài ra, bàn về thanh niên và CTTN còn có các công trình nghiên cứu của các tác giả như: Cán bộ đoàn phải là người như thế nào của A.Vi-nô-gra-đôp, Nxb Thanh niên, Hà Nội, 1979; Hình thành niềm tin Cộng sản cho thế hệ trẻ của V.Xu-khôm-lin-xki, Nxb Thanh niên, Hà Nội, 1983; Tâm lý học về công tác của người bí thư chi đoàn của I.Lutoskin, Nxb Thanh niên, Hà Nội, 1984; Đào tạo và giáo dục cán bộ đoàn của V.Lixin, Nxb Thanh 12 niên, Hà Nội, 1985; Giáo dục trong thực tiễn của A.Ma-ca-ren-cô, Nxb Thanh niên, Hà Nội, 1990; Thanh niên trong quá trình tái sản xuất xã hội của V.Tsuprov, Viện xã hội học, Hà Nội, 1998; Công tác đảng, công tác chính trị trong các lực lượng vũ trang Xô Viết thời kỳ 1918 - 1973, Viện lịch sử quân sự, Bộ Quốc phòng Liên Xô, Nxb QĐND, Hà Nội, 1976.
Với những cách tiếp cận khác nhau, các công trình đã luận bàn về vai trò của thanh niên và CTTN; nội dung, phương thức giáo dục thanh niên; yêu cầu về phẩm chất, năng lực, phương pháp tác phong công tác của cán bộ làm CTTN và cán bộ đoàn; những kinh nghiệm trong đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ năng lực công tác nói chung, năng lực CTTN nói riêng của đội ngũ cán bộ đoàn. Các công trình khoa học ở Trung Quốc Ở Trung Quốc, CTTN nói chung, CTTN trong Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc nói riêng được các nhà lãnh đạo, quản lý, các nhà khoa học quan tâm nghiên cứu. Giáo trình công tác chính trị của Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc dùng trong các học viện, nhà trường trong thời kỳ mới do Nxb Đại học quốc phòng Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc xuất bản và phát hành tháng 10 năm 1987 (hiện đang sử dụng), người dịch Dương Minh Hào, Dương Thuỳ Trang, phòng biên tập sách quốc tế, Nxb QĐND, Hà Nội. Trong đó, tập thể tác giả Chư Mãn, Lưu Vĩnh Thọ, Triệu Canh Quần, Chu Nghị Đỉnh đã luận giải làm rõ vị trí, vai trò của CTTN trong quân đội; phân tích làm rõ tính chất, vai trò, hệ thống tổ chức chi đoàn ở đại đội; vị trí, vai trò của đội ngũ CTV và cán bộ đoàn đối với CTTN ở đơn vị.
Theo tập thể tác giả, để nâng cao chất lượng công tác chi đoàn ở đại đội, một mặt phải tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ đảng, CTV, người chỉ huy, cơ quan chính trị; tích cực đổi mới nội dung, hình thức hoạt động của chi đoàn; mặt khác “phải thường xuyên chăm lo bồi dưỡng nâng cao trình độ tư tưởng và năng lực hoạt động thực tế của cán bộ đoàn”. Về nội dung, hình thức bồi dưỡng năng lực công tác cho cán bộ đoàn bao gồm: Tổ chức cho họ “học tập chủ nghĩa Mác - Lênin; đường lối, phương châm, chính sách của Đảng; truyền thống và kinh nghiệm tốt đẹp về công tác Đoàn thanh niên cộng sản, không ngừng nâng cao giác 13 ngộ chính trị và trình độ nghiệp vụ”; “giáo dục họ nhiệt tình công tác thanh niên, nghiên cứu sâu về công tác thanh niên, làm cho họ biết làm công tác giáo dục đoàn, biết làm công tác tư tưởng, biết hoạt động xung quanh công tác trung tâm, biết tổ chức hoạt động văn thể” [22, tr. Trong cuốn Điều lệ công tác chính trị Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc (ban hành kèm theo thông tư ngày 5 tháng 12 năm 2003 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung quốc), người dịch Dương Minh Hào, Triệu Anh Ba, Phòng biên tập sách quốc tế, Nxb QĐND, Hà Nội, đã xác định rõ vị trí, vai trò, nguyên tắc, cơ cấu tổ chức và hoạt động của tổ chức Đoàn thanh niên cộng sản trong Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc; nhiệm vụ chủ yếu của tổ chức đoàn; các quy định về nguyên tắc, thủ tục tiến hành đại hội đoàn các cấp; chức trách, quyền hạn của ban chấp hành đoàn; chức trách, nhiệm vụ của CTV đại đội, CTV tiểu đoàn đối với CTTN; công tác của người bí thư chi đoàn, liên chi đoàn. Theo đó, CTV đại đội, CTV tiểu đoàn là người “Chỉ đạo công tác” của ban chấp hành chi đoàn, liên chi đoàn Thanh niên Cộng sản của đơn vị [129, tr.
51,53]; bí thư chi đoàn, liên chi đoàn là người “Chủ trì công việc hàng ngày” của chi đoàn, liên chi đoàn [129, tr. Bí thư chi đoàn, liên chi đoàn phải căn cứ theo chỉ thị của chi bộ, đảng uỷ và tổ chức đoàn cấp trên, kết hợp tình hình thực tế ở chi đoàn, liên chi đoàn; xác định và triển khai công tác thảo luận của ban chấp hành chi đoàn, liên chi đoàn; kiểm tra tình hình thực hiện nghị quyết của hội nghị chi đoàn, liên chi đoàn và ban chấp hành chi đoàn, liên chi đoàn đề ra; đại diện ban chấp hành chi đoàn, liên chi đoàn báo cáo công tác với hội nghị đoàn viên và tổ chức đoàn cấp trên; chủ động duy trì mối quan hệ mật thiết với uỷ viên ban chấp hành chi đoàn, liên chi đoàn, thường xuyên trao đổi tình hình, nghiên cứu công tác; báo cáo, xin ý kiến chỉ đạo của đảng bộ, thủ trưởng cùng cấp về công tác…[129, tr. Các công trình khoa học đã công bố ở trong nƣớc 1. Về thanh niên và công tác thanh niên Với quan điểm nhất quán và xuyên suốt: “Công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của 14 cách mạng” [28, tr.42] nên CTTN đã được Đảng ta và Bác Hồ đặt ra từ rất sớm.
Từ ngày thành lập đến nay, Đảng ta đã có rất nhiều nghị quyết chuyên đề về CTTN. Chủ tịch Hồ Chí Minh có nhiều bài nói, bài viết quan trọng về thanh niên và CTTN. Nhiều tập thể và cá nhân các nhà khoa học, từ nhiều góc độ tiếp cận khác nhau đã có những công trình nghiên cứu về vấn đề này. Đặc biệt trong những năm đổi mới, trước yêu cầu ngày càng cao của việc phát huy nhân tố con người cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nhiều công trình nghiên cứu về thanh niên và CTTN đã được công bố.
Tiêu biểu như: Đề tài cấp bộ, mã số KTN - 96 - 01: Giáo dục lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam trong điều kiện lịch sử mới, do Phạm Đình Nghiệp làm chủ nhiệm, nghiệm thu năm 1998.