LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, vấn đề cạnh tranh đang là mối quan tâm hàng đầu không chỉ của các doanh nghiệp mà còn của từng quốc gia. Cạnh tranh có vai trò quan trọng không chỉ trong nền sản xuất hàng hóa nói riêng mà còn trong lĩnh vực kinh tế nói chung, là động lực thúc đẩy sản xuất phát triển, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế. Đề cao tầm quan trọng của cạnh tranh đối với sự tồn tại và phát triển của mình, các doanh nghiệp luôn từng bước đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh nhằm tạo ra sự bứt phá so với các đối thủ cũng như mang lại thu nhập, lợi nhuận cao cho mình.
Không nằm ngoài xu thế trên, các doanh nghiệp dệt may cũng không ngừng hoàn thiện và đầu tư phát triển để có thể tương thích với môi trường đầy áp lực cạnh tranh như hiện nay. Trong những năm vừa qua, do sức hút lớn của thị trường Việt Nam, một số công ty dệt may của Hàn Quốc, Đài Loan, Hồng Kông, Trung Quốc… đã xâm nhập và đưa sản phẩm nhập khẩu vào Việt Nam, càng làm tăng áp lực cạnh tranh tại thị trường này hơn nữa. Tuy nhiên, một số công ty dệt may hiện nay còn tồn đọng nhiều bất cập trong việc đầu tư vốn, sử dụng lao động, gây thất thoát lãng phí. Qua quá trình nghiên cứu khả năng phát triển của công ty liên doanh Norfolk Hatexco Joint Venture Company, tôi nhận thấy một vấn đề cấp thiết là làm thế nào nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm dệt may Việt Nam cũng như của các doanh nghiệp dệt may Việt Nam.
Đây cũng là vấn đề được tất cả các doanh nghiệp dệt may đặc biệt quan tâm trong giai đoạn hiện nay. Là một trong 100 doanh nghiệp dệt may lớn nhất Việt Nam, Norfolk Hatexco Joint Venture Company được đánh giá là doanh nghiệp dệt may mạnh, có uy tín trên thị trường, hiệu quả kinh doanh cao. Tuy nhiên, thời gian vừa qua hoạt động đầu tư của công ty còn tồn tại nhiều bất cập, cụ thể như: đầu tư còn dàn trải, gây lãng phí, hiệu quả đầu tư chưa cao. dẫn đến năng lực cạnh tranh của Norfolk có nguy cơ giảm dần trong so sánh tương quan 2 với các doanh nghiệp dệt may khác trong nước.
Trước tình hình đó, tôi chọn đề tài nghiên cứu “Đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh tại công ty liên doanh Việt Nam – Singapore (Norfolk Hatexco Joint Venture Company) giai đoạn 2005-2015” nhằm khái quát hóa phương pháp nâng cao năng lực cạnh tranh từ đó nâng cao hiệu quả đầu tư, tăng khả năng cạnh tranh cho các công ty dệt may tại Việt Nam. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu Tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận, thực trạng hiện nay về đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp dệt may xuất khẩu. Phân tích nguyên nhân dẫn đến những tồn tại trong đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, đánh giá điểm mạnh, điể m yế u , cơ hô ̣i , thách thức trong đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp đến năm 2015. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Năng lực cạnh tranh của Norfolk Hatexco Joint Venture Company Phạm vi nghiên cứu: Hoạt động cạnh tranh và đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh của Norfolk Hatexco JVC giai đoạn 2005-2009.
Những đóng góp của đề tài Đề tài nghiên cứu có ý nghĩ quan trọng không chỉ về mặt khoa học mà còn cả về mặt thực tiễn. Nó cung cấp cái nhìn tổng quát về đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp dệt may xuất khẩu. Việc nghiên cứu đề tài giúp cho người đọc hiểu rõ hơn về thực trạng hoạt động của Norfolk Hatexco JVC, một trong những doanh nghiệp liên doanh trong lĩnh vực dệt may xuất khẩu, từ đó, có hiểu biết tổng quan về các doanh nghiệp dệt may xuất khẩu nói chung. Đề tài cũng đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh, đầu tư năng lực cạnh tranh trong liñ h vực dệt may xuất khẩu, do đó, có thể được sử dụng làm tư liệu cho các công trình, đề tài nghiên cứu khác về hiệu quả hoạt động đầu tư của doanh nghiệp dệt may xuất khẩu trong giai đoạn vừa qua.
Phƣơng pháp nghiên cứu Kế thừa có chọn lọc kết quả các công trình nghiên cứu trước , tác giả đã sử dụng tổ ng hơ ̣p các phương pháp trong nghiên cứu như : phương pháp phân tích tổng hợp, phân tích so sánh thống kê, dùng các bảng biểu, số liệu trong các báo cáo tài chính, kế hoạch kinh doanh, báo cáo đầu tư…, từ đó rút ra các kết luận, nhận xét. - Phương pháp phân tích tổng hợp: Luận văn đi sâu phân tích thực trạng cũng như nguyên nhân dẫn đến những tồn tại trong đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, sau đó, tổng hợp lại để tìm ra những giải pháp nhằm giải quyết những khó khăn, tồn tại. - Phương pháp phân tích so sánh : Trong nô ̣i dung luâ ̣n văn có đưa ra kế t quả cụ thể của hoạt động đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh của một số doanh nghiệp dệt may xuất khẩu khác của Việt Nam làm cơ sở cho việc phân tích so sánh, tìm ra nguyên nhân gây nên khoảng cách, đánh giá lại phương thức quản lý hiện tại, lựa chọn phương thức quản lý mới và có hiệu quả hơn cho doanh nghiệp Norfolk Hatexco JVC. Kết cấu của đề tài Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung chính của luận văn được trình bày theo ba chương Chương I: Lý luận chung về đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp dệt may xuất khẩu Chương II: Thực trạng đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh của công ty liên doanh Vietnam – Singapore (Norfolk Hatexco Joint Venture Company) giai đoạn 2005-2009 Chương III: Một số giải pháp đầu tư nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của Norfolk Hatexco JVC giai đoạn từ nay đến 2015.
4 CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐẦU TƢ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP DỆT MAY XUẤT KHẨU 1. Một số khái niệm liên quan đến đầu tƣ nâng cao năng lực cạnh tranh 1. Khái niệm về đầu tư Đầu tư là sự hi sinh các nguồn lực ở hiện tại để tiến hành các hoạt độ ng nhằ m thu đươ ̣c các kế t quả, thực hiê ̣n đươ ̣c những mu ̣c tiêu nhấ t đinh ̣ trong tương lai. Các nguồn lực sử dụng có thể là tiền, là tài nguyên thiên nhiên, là sức lao động và trí tuệ.
Những kế t quả đa ̣t đươ ̣c có thể là sự g ia tăng tài sản vâ ̣t chấ t , tài sản tài chính hoặc tài sản trí tuệ và nguồn nhân lực có đủ điều kiện để làm việc với năng suấ t cao hơn cho nề n kinh tế và toàn bô ̣ xã hô ̣i hoặc cho doanh nghiệp. Khái niệm về đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh 1. Khái niệm về cạnh tranh Cạnh tranh là thuật ngữ được sử dụng cho nhiều lĩnh vực khác nhau như kinh tế, thương mại, luật, chính trị, sinh thái, thể thao… và thường được định nghĩa theo nhiều cách. Hiểu một cách toàn diện, cạnh tranh là hành động ganh đua, đấu tranh chống lại các cá nhân hay các nhóm, các loài vì mục đích giành được sự tồn tại, sống còn, giành được lợi nhuận, địa vị, sự kiêu hãnh, các phần thưởng hay những thứ khác.
Trong hoạt động kinh tế nói riêng, cạnh tranh là sự ganh đua giữa các chủ thể kinh tế (nhà sản xuất, người tiêu dùng) nhằm giành lấy những vị thế tương đối trong sản xuất, tiêu thụ hay tiêu dùng hàng hóa để thu được nhiều lợi ích nhất cho mình. Khái niệm về năng lực cạnh tranh Hiện nay, có rất nhiều quan niệm về năng lực cạnh tranh, cụ thể như: Theo định nghĩa của diễn đàn kinh tế thế giới (WEF), “Năng lực cạnh tranh của một quốc gia là khả năng đạt và duy trì được mức tăng trưởng cao trên cơ sở các chính sách, thể chế bền vững tương đối và các đặc trưng kinh tế khác”. 5 Còn OECD lại đưa ra định nghĩa “Năng lực cạnh tranh là sức sản xuất ra thu nhập tương đối cao trên cơ sở sử dụng các yếu tố sản xuất có hiệu quả làm cho các doanh nghiệp, ngành, địa phương, các quốc gia và khu vực phát triển bền vững trong điều kiện cạnh tranh quốc tế”. Những quan điểm trên, theo tôi, không còn đầy đủ trong bối cảnh mới của nền kinh tế thế giới.
Do đó, có thể đưa ra khái niệm như sau: “Năng lực (sức, khả năng) cạnh tranh của doanh nghiệp là thực lực và lợi thế của doanh nghiệp có thể huy động nhằm thu hút, sử dụng có hiệu quả nguồn lực, mở rộng mạng lưới tiêu thụ… để duy trì, cải thiện vị trí, nâng cao lợi thế cạnh tranh của nó so với các đối thủ trên thị trường một cách lâu dài, từ đó thu được lợi ích ngày càng cao và phát triển bền vững”. Khái niệm đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh Hoạt động đầu tư có ảnh hưởng rất lớn tới năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Chính sách đầu tư hợp lý, đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, sẽ phát triển môi trường làm việc, nâng cao trình độ cũng như thu nhập cho người lao động, phát triển marketing, nghiên cứu thị trường… góp phần tăng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Ngược lại, năng lực cạnh tranh được nâng cao cũng thúc đẩy cho quá trình đầu tư và tái đầu tư của doanh nghiệp được phát triển và nhanh chóng.
Từ đó, ta có thể rút ra khái niệm chung “Đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh là mô ̣t bô ̣ phâ ̣n cơ bản của đầu tư phát triển , là việc chi dùng vốn trong hiê ̣n ta ̣i để tiế n hành các hoa ̣t đô ̣ng nhằ m tăng khả năng tiêu thu ̣ hàng hóa , dịch vụ so với các đố i thủ, duy trì và mở rô ̣ng thi ̣phầ n , thu lơ ̣i nhuâ ̣n của doanh nghiê ̣p”. Đặc điểm đầu tƣ nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp dệt may xuất khẩu 1.