Luận văn nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTMCP tại TP.HCM trong thời kỳ hội nhập

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại cổ phần tại tp hcm trong thời kỳ hội, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Lan
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại cổ phần tại TP.HCM trong thời kỳ hội nhập
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: HOẠT ĐỘNG KINH DOANH NHTMCP & CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CẠNH TRANH TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
• 1.1. KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NHTMCP
• 1.2. CƠ CẤU TỔ CHỨC CỦA NHTMCP
• 1.3. CHỨC NĂNG, VAI TRÒ CỦA NHTMCP
• 1.4. CÁC NGHIỆP VỤ CHỦ YẾU CỦA NHTMCP
• 1.5. CẠNH TRANH TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng thương mại cổ phần tại TP

Ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) tại TP.HCM đang đối mặt với nhiều thách thức trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Việc nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng không chỉ giúp các ngân hàng tồn tại mà còn phát triển bền vững. NHTMCP cần phải cải thiện chất lượng dịch vụ, ứng dụng công nghệ hiện đại và tối ưu hóa quy trình hoạt động để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.

1.1. Đặc điểm của ngân hàng thương mại cổ phần tại TP.HCM

NHTMCP tại TP.HCM có những đặc điểm riêng biệt như tính linh hoạt trong hoạt động, khả năng tiếp cận khách hàng nhanh chóng và sự đa dạng trong các sản phẩm dịch vụ. Điều này tạo ra cơ hội lớn cho việc phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng.

1.2. Vai trò của ngân hàng trong nền kinh tế TP.HCM

Ngân hàng đóng vai trò trung gian tài chính quan trọng, giúp huy động vốn và phân bổ nguồn lực cho nền kinh tế. Sự phát triển của ngành ngân hàng thương mại cổ phần góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và ổn định tài chính tại TP.HCM.

II. Thách thức trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng thương mại cổ phần

Các NHTMCP tại TP.HCM đang phải đối mặt với nhiều thách thức như sự cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng khác, sự xuất hiện của công nghệ tài chính (Fintech) và thay đổi trong hành vi tiêu dùng của khách hàng. Những yếu tố này đòi hỏi ngân hàng phải có chiến lược rõ ràng để nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng.

2.1. Cạnh tranh từ các ngân hàng khác

Sự gia tăng số lượng ngân hàng và các sản phẩm dịch vụ đa dạng đã tạo ra áp lực lớn cho NHTMCP. Để tồn tại, ngân hàng cần phải cải thiện chất lượng dịch vụ và giảm chi phí hoạt động.

2.2. Ảnh hưởng của công nghệ tài chính Fintech

Công nghệ tài chính đang thay đổi cách thức hoạt động của ngành ngân hàng. NHTMCP cần phải áp dụng công nghệ mới để cải thiện dịch vụ và tăng cường trải nghiệm khách hàng.

III. Phương pháp nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng thương mại cổ phần

Để nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng, các NHTMCP cần áp dụng một số phương pháp như cải tiến quy trình làm việc, đầu tư vào công nghệ và phát triển nguồn nhân lực. Những phương pháp này sẽ giúp ngân hàng tối ưu hóa hoạt động và nâng cao chất lượng dịch vụ.

3.1. Cải tiến quy trình làm việc

Việc tối ưu hóa quy trình làm việc giúp ngân hàng giảm thiểu thời gian xử lý giao dịch và nâng cao hiệu quả hoạt động. Điều này không chỉ cải thiện trải nghiệm khách hàng mà còn giảm chi phí vận hành.

3.2. Đầu tư vào công nghệ hiện đại

Công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn có thể giúp ngân hàng hiểu rõ hơn về nhu cầu của khách hàng và tối ưu hóa các sản phẩm dịch vụ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về năng lực cạnh tranh ngân hàng

Nghiên cứu cho thấy rằng các NHTMCP tại TP.HCM đã có những bước tiến đáng kể trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng thông qua việc áp dụng công nghệ và cải tiến dịch vụ. Những ngân hàng thành công trong việc này đã ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ về doanh thu và thị phần.

4.1. Các ngân hàng điển hình trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh

Một số ngân hàng tại TP.HCM đã áp dụng thành công các chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh, từ đó tạo ra sự khác biệt trong thị trường. Họ đã đầu tư mạnh vào công nghệ và cải tiến dịch vụ khách hàng.

4.2. Kết quả nghiên cứu về sự phát triển của ngân hàng

Các nghiên cứu chỉ ra rằng việc nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng không chỉ giúp ngân hàng tăng trưởng mà còn góp phần vào sự phát triển chung của nền kinh tế TP.HCM.

V. Kết luận và tương lai của ngân hàng thương mại cổ phần tại TP

Tương lai của NHTMCP tại TP.HCM phụ thuộc vào khả năng thích ứng với những thay đổi trong môi trường kinh doanh. Việc nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng sẽ là yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững của các ngân hàng trong thời gian tới.

5.1. Xu hướng phát triển của ngành ngân hàng

Ngành ngân hàng sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ với sự gia tăng của công nghệ và nhu cầu của khách hàng. Các NHTMCP cần phải chuẩn bị sẵn sàng để đối mặt với những thách thức này.

5.2. Tầm quan trọng của việc nâng cao năng lực cạnh tranh

Nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng không chỉ giúp ngân hàng tồn tại mà còn tạo ra giá trị cho khách hàng và đóng góp vào sự phát triển của nền kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam ghi nhận bước tăng trưởng vượt bậc với tổng tài sản đạt xấp xỉ 1.200 nghìn tỷ đồng, tăng 33% so với năm 2005 và tương đương gần 120% GDP của cả nước. Trong bối cảnh Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và thực hiện các cam kết mở cửa thị trường tài chính, áp lực cạnh tranh đối với khối ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) ngày càng trở nên gay gắt trước sự hiện diện của các chi nhánh ngân hàng 100% vốn nước ngoài. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là làm rõ thực trạng năng lực cạnh tranh của các NHTMCP trên địa bàn TP.HCM – trung tâm tài chính năng động nhất cả nước – nơi tập trung 17 NHTMCP có hội sở chính với quy mô hoạt động chiếm hơn 50% thị phần khối cổ phần toàn quốc.

Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là phân tích toàn diện các yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh từ quy mô vốn, thị phần huy động, hoạt động tín dụng, chất lượng dịch vụ đến công tác quản trị rủi ro; từ đó xác định điểm nghẽn và nguyên nhân cản trở sự phát triển bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian kinh tế TP.HCM trong giai đoạn biến động 2001 - 2006 và định hướng chiến lược đến năm 2010. Ý nghĩa của nghiên cứu được định lượng hóa qua việc cung cấp luận cứ khoa học nhằm nâng cao hệ số an toàn vốn (CAR) đạt chuẩn quốc tế tối thiểu 8%, kéo giảm tỷ lệ nợ xấu xuống dưới 3,0%, tối ưu hóa tỷ suất sinh lời trên vốn tự có (ROE) đạt trên 18%, đồng thời gia tăng thị phần cho vay vượt ngưỡng 40% trong môi trường cạnh tranh không hoàn hảo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết cạnh tranh và cấu trúc thị trường của David Berg và Paul A. Samuelson, phân định rõ ranh giới giữa thị trường cạnh tranh hoàn hảo và cạnh tranh không hoàn hảo. Trong lĩnh vực tài chính, hoạt động ngân hàng mang tính chất của thị trường cạnh tranh độc quyền với rào cản gia nhập ngành chặt chẽ từ Ngân hàng Nhà nước. Mô hình Marketing-mix dịch vụ 4P (Product - Price - Place - Promotion) được điều chỉnh chuyên biệt cho ngành ngân hàng nhằm đánh giá lợi thế về tính đa dạng sản phẩm, chính sách lãi suất linh hoạt, mạng lưới phân phối và chiến lược chiêu thị.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp hệ thống chuẩn mực an toàn vốn theo Hiệp ước Basel I cùng các quy luật kinh tế thị trường nền tảng gồm quy luật giá trị, quy luật cung - cầu tiền tệ và quy luật tối đa hóa lợi nhuận. Bốn khái niệm cốt lõi được vận dụng xuyên suốt bao gồm: Năng lực cạnh tranh ngân hàng (khả năng duy trì và gia tăng thị phần sinh lời một cách an toàn), Quản trị tài sản Có - tài sản Nợ (cân đối thanh khoản và tối ưu hóa chi phí vốn), Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (hệ số COOK/CAR phản ánh độ vững mạnh tài chính), và Rủi ro chuyển hóa kỳ hạn (sử dụng nguồn vốn ngắn hạn tài trợ cho vay trung dài hạn).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chính thống thu thập từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (Chi nhánh TP.HCM), báo cáo tài chính kiểm toán thường niên của 17 NHTMCP giai đoạn 2001 - 2006, kết hợp các văn bản quy phạm pháp luật ngân hàng như Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định 888/2005/QĐ-NHNN. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 17 NHTMCP có trụ sở chính đóng trên địa bàn TP.HCM tính đến ngày 31/12/2006, trong đó phân nhóm chi tiết thành các ngân hàng dẫn đầu (ACB, Sacombank, Eximbank), nhóm ngân hàng bậc trung (OCB, SCB, VPBank) và nhóm ngân hàng mới chuyển đổi mô hình từ nông thôn lên đô thị (ABBank, VietABank).

Phương pháp chọn mẫu toàn bộ (census sampling) được áp dụng vì 17 định chế này đại diện đầy đủ cho bức tranh vận động của khối NHTMCP tại vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, so sánh định lượng chuỗi thời gian 2001 - 2006, phân tích tỷ số tài chính (dựa trên các cấu phần Vốn, Chất lượng tài sản, Lợi nhuận và Thanh khoản) kết hợp tổng hợp định tính. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này nhằm bóc tách chính xác các biến động về cơ cấu thị phần, hiệu quả sinh lời và đo lường mức độ tổn thương thanh khoản trong môi trường pháp lý đang hoàn thiện. Timeline nghiên cứu được thực hiện xuyên suốt từ việc thu thập hồi cứu số liệu 6 năm đến tổng hợp phân tích thực trạng năm 2007.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, năng lực tài chính và quy mô vốn tự có của khối NHTMCP tại TP.HCM tăng trưởng vượt bậc. Đến ngày 31/12/2006, tổng vốn điều lệ của 17 NHTMCP đạt 13.033 tỷ đồng, tăng gấp 2 lần so với năm 2005; trong đó có 1 ngân hàng đạt trên 2.000 tỷ đồng, 4 ngân hàng đạt trên 1.000 tỷ đồng và chỉ còn 5 ngân hàng dưới 500 tỷ đồng. Vốn tự có toàn ngành ngân hàng tăng 36% đạt 83.000 tỷ đồng, đưa hệ số an toàn vốn CAR bình quân tiệm cận ngưỡng 8% theo thông lệ quốc tế.

Thứ hai, khối NHTMCP bứt phá ngoạn mục về thị phần huy động và cho vay. Tổng nguồn vốn huy động tại khu vực TP.HCM đạt 285.503 tỷ đồng, tăng 51,2% so với năm 2005, trong đó khối NHTMCP chiếm lĩnh 40,06% thị phần. Về hoạt động cấp tín dụng, tổng dư nợ đạt 229.747 tỷ đồng, tăng 30,7% so với năm trước. Khối NHTMCP chính thức vươn lên dẫn đầu với 42% thị phần cho vay, vượt qua khối ngân hàng thương mại nhà nước vốn chỉ chiếm 32,46%.

Thứ ba, hiệu quả hoạt động kinh doanh đạt mức sinh lời kỷ lục đi đôi với chất lượng tín dụng được cải thiện. Tổng lợi nhuận trước thuế của các ngân hàng trên địa bàn tăng 24,95% và tổng thu nhập dịch vụ tăng 42,5% so với năm 2005. Tỷ lệ lãi ròng trên vốn tự có (ROE) bình quân đạt 17% - 18%, một số đơn vị vượt 30%. Tỷ lệ nợ xấu phân loại theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN được kiểm soát ở mức 2,21%. Dịch vụ ngân hàng bán lẻ mở rộng nhanh chóng với 1.171.000 thẻ ATM phát hành (tăng 70,8%) thông qua mạng lưới 697 điểm giao dịch.

Thứ tư, xuất hiện sự phân hóa rõ nét về năng lực cạnh tranh giữa các nhóm ngân hàng. Nhóm dẫn đầu như ACB đạt lợi nhuận trước thuế 568 tỷ đồng với tổng tài sản 42.500 tỷ đồng (gấp 2 lần năm trước), Sacombank đạt lợi nhuận 447 tỷ đồng trên tổng tài sản 24.000 tỷ đồng, trong khi các ngân hàng bậc trung và ngân hàng mới chuyển đổi chỉ đạt mức lợi nhuận dao động từ 45 đến 151,4 tỷ đồng.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng vượt bậc về lợi nhuận và thị phần bắt nguồn từ ba nguyên nhân then chốt: nền kinh tế duy trì tốc độ tăng trưởng GDP trên 8%, thị trường chứng khoán bùng nổ kích hoạt dòng vốn vào cổ phiếu ngân hàng, và thị trường bất động sản đóng băng khiến dòng tiền nhàn rỗi dịch chuyển mạnh vào kênh tiền gửi ngân hàng (tiền gửi tổ chức kinh tế và cá nhân chiếm 51,6%, tăng 48,6%). Sự năng động trong cơ chế điều hành lãi suất thỏa thuận và đa dạng hóa sản phẩm giúp NHTMCP thu hút khách hàng hiệu quả hơn khối ngân hàng quốc doanh.

Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ ra những rủi ro cấu trúc nghiêm trọng. Tỷ trọng nguồn vốn ngắn hạn sử dụng cho vay trung dài hạn lên tới 22% (tương đương 48.252 tỷ đồng), tạo áp lực thanh khoản lớn khi tỷ trọng cho vay trung dài hạn chiếm tới 39,2% tổng dư nợ. Hơn nữa, nguồn vốn huy động có chi phí thấp (tiền gửi không kỳ hạn) chiếm tỷ lệ nhỏ, buộc NHTMCP phải duy trì lãi suất đầu vào cao, làm tăng chi phí vốn và giảm biên lợi nhuận ròng. Về mặt trình bày trực quan, dữ liệu cơ cấu vốn huy động theo đồng tiền (VNĐ chiếm 69,2%, ngoại tệ chiếm 30,8%) và biến thiên thị phần tín dụng giai đoạn 1993 - 2006 được mô tả hiệu quả qua biểu đồ hình sin kết hợp bảng đối chiếu chỉ số tài chính đa chiều giữa các nhóm ngân hàng.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, nâng cao năng lực tài chính và quy mô vốn tự có. Hội đồng Quản trị các NHTMCP cần chủ động xây dựng lộ trình tăng vốn điều lệ đạt mức tối thiểu từ 1.000 tỷ đến 3.000 tỷ đồng giai đoạn 2007 - 2010 thông qua phát hành cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu và thu hút cổ đông chiến lược nước ngoài, nhằm đảm bảo tỷ lệ an toàn vốn CAR đạt trên 9% theo chuẩn Basel I.

Thứ hai, tái cơ cấu nguồn vốn và kiểm soát rủi ro thanh khoản. Ban Điều hành các ngân hàng cần đẩy mạnh thu hút tiền gửi thanh toán doanh nghiệp và tiền gửi cá nhân không kỳ hạn nhằm hạ chi phí vốn đầu vào, khống chế tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn ở mức an toàn dưới 20% trong giai đoạn 2008 - 2010.

Thứ ba, đa dạng hóa danh mục sản phẩm và phát triển ngân hàng bán lẻ hiện đại. Khối kinh doanh cần chuyển dịch cơ cấu thu nhập, phấn đấu nâng tỷ trọng thu dịch vụ phi tín dụng (thanh toán quốc tế L/C, bảo lãnh, thẻ tín dụng, kinh doanh ngoại hối) đạt 25% - 30% tổng thu nhập vào năm 2010, giảm thiểu sự phụ thuộc vào thu nhập lãi thuần.

Thứ tư, hiện đại hóa công nghệ ngân hàng và chuẩn hóa quản trị rủi ro. Các NHTMCP cần khẩn trương đầu tư hệ thống phần mềm Core Banking tiên tiến, mở rộng hạ tầng máy ATM và điểm chấp nhận thẻ POS, hoàn thành tích hợp thanh toán liên ngân hàng CI-TAD trước quý IV/2008; đồng thời áp dụng nghiêm ngặt quy trình trích lập dự phòng theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN để duy trì nợ xấu dưới 2,0%.

Thứ năm, hoàn thiện môi trường pháp lý từ phía cơ quan quản lý Nhà nước. Ngân hàng Nhà nước cần sửa đổi Quyết định 888/2005/QĐ-NHNN, bãi bỏ hoặc nâng mức giới hạn cho vay 500 triệu đồng/khách hàng tại các phòng giao dịch quy mô lớn ở TP.HCM; phối hợp với Bộ Tư pháp đơn giản hóa thủ tục công chứng và rút ngắn thời gian xử lý tài sản bảo đảm thi hành án nợ quá hạn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, Ban Lãnh đạo và chuyên viên hoạch định chiến lược tại các NHTMCP: Tài liệu cung cấp khung tham chiếu toàn diện về mô hình phân tích Marketing-mix 4P, cơ cấu tài sản Có - Nợ và phương pháp định vị thương hiệu nhằm nâng cao thị phần bán lẻ và tối ưu hóa hệ số sinh lời ROE trong giai đoạn hội nhập.

Thứ hai, Cơ quan quản lý Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh TP.HCM: Luận văn cung cấp bằng chứng thực tiễn về những vướng mắc pháp lý trong quản lý mạng lưới (Quyết định 888) và quy trình xử lý tài sản thế chấp, hỗ trợ công tác xây dựng chính sách tiền tệ và thanh tra giám sát an toàn hệ thống.

Thứ ba, Các nhà đầu tư tài chính và đối tác chiến lược: Báo cáo phân tích chi tiết dữ liệu tài chính của 17 ngân hàng giúp các quỹ đầu tư định giá chính xác tiềm năng cổ phiếu ngân hàng trên thị trường chính thức và phi tập trung (OTC), từ đó đưa ra quyết định mua bán, sáp nhập (M&A) hợp lý.

Thứ tư, Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Công trình là tài liệu học thuật mẫu mực kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết kinh tế học tiền tệ và dữ liệu thực nghiệm, hỗ trợ triển khai các đề tài nghiên cứu về quản trị rủi ro ngân hàng thương mại.

Câu hỏi thường gặp

Thị phần cấp tín dụng của khối NHTMCP tại TP.HCM biến động ra sao trong giai đoạn 2001 - 2006? Sau giai đoạn biến động theo dạng hình sin từ năm 1993, đến cuối năm 2006, khối NHTMCP đã bứt phá ngoạn mục chiếm 42% tổng thị phần cho vay trên toàn địa bàn, chính thức vượt qua khối ngân hàng thương mại nhà nước vốn chỉ nắm giữ 32,46%, với tổng dư nợ đạt 229.747 tỷ đồng.

Hệ số an toàn vốn và chất lượng nợ của hệ thống ngân hàng thời kỳ này được ghi nhận như thế nào? Vốn tự có toàn ngành đạt 83.000 tỷ đồng, nâng tỷ lệ an toàn vốn bình quân toàn hệ thống tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế 8% theo Basel I. Nhờ áp dụng quy chuẩn phân loại nợ theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN, tỷ lệ nợ xấu tại khu vực TP.HCM được kiểm soát chặt chẽ ở mức 2,21%.

Rủi ro lớn nhất trong hoạt động quản trị nguồn vốn của các NHTMCP là gì? Thách thức lớn nhất là rủi ro chuyển hóa kỳ hạn khi các ngân hàng đã sử dụng 48.252 tỷ đồng từ nguồn vốn huy động ngắn hạn để cấp tín dụng trung dài hạn (chiếm 22% tổng nguồn ngắn hạn). Đồng thời, tiền gửi tiết kiệm lãi suất cao chiếm tỷ trọng lớn trong 285.503 tỷ đồng huy động làm gia tăng chi phí đầu vào.

Rào cản pháp lý nào ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của các phòng giao dịch ngân hàng? Quy định tại Quyết định 888/2005/QĐ-NHNN giới hạn mức cho vay tối đa không quá 500 triệu đồng đối với một khách hàng tại phòng giao dịch đã tạo ra rào cản lớn, không còn tương thích với quy mô hoạt động và nhu cầu vốn thực tế của các doanh nghiệp tại đô thị lớn như TP.HCM.

Công nghệ đóng vai trò như thế nào trong chiến lược cạnh tranh của khối NHTMCP? Công nghệ là đòn bẩy thúc đẩy mảng ngân hàng bán lẻ. Trong năm 2006, số lượng thẻ ATM phát hành tăng trưởng 70,8% đạt 1.171.000 thẻ, mở rộng mạng lưới phục vụ lên 697 điểm giao dịch, giúp các ngân hàng tối ưu hóa quy trình xử lý một cửa và gia tăng nguồn tiền gửi thanh toán chi phí thấp.

Kết luận

• Hệ thống 17 NHTMCP tại TP.HCM đã tạo nên bước ngoặt lịch sử năm 2006 khi vươn lên dẫn đầu thị phần tín dụng với 42% và huy động 285.503 tỷ đồng vốn.
• Năng lực tài chính cải thiện mạnh mẽ với tổng vốn điều lệ đạt 13.033 tỷ đồng, tỷ lệ nợ xấu kiểm soát tốt ở mức 2,21% và tỷ suất sinh lời ROE bình quân đạt 17% - 18%.
• Điểm nghẽn cố hữu là sự phụ thuộc vào nguồn vốn huy động lãi suất cao và áp lực rủi ro thanh khoản khi dùng 48.252 tỷ đồng vốn ngắn hạn tài trợ cho vay trung dài hạn.
• Chiến lược cạnh tranh giai đoạn tới đòi hỏi thực thi đồng bộ 4 giải pháp: tăng vốn điều lệ trên 1.000 tỷ đồng, hiện đại hóa Core Banking, mở rộng dịch vụ bán lẻ và chuẩn hóa quản trị rủi ro Basel I.
• Khung pháp lý cần nhanh chóng tháo gỡ giới hạn hạn mức tín dụng 500 triệu đồng tại phòng giao dịch và chuẩn hóa quy trình xử lý tài sản bảo đảm.

Đóng góp khoa học cốt lõi của luận văn là hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận cạnh tranh ngân hàng và xây dựng hệ thống dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác về hệ thống NHTMCP tại trung tâm kinh tế TP.HCM trước thềm hội nhập sâu rộng. Bước tiếp theo cần triển khai là theo dõi sát sao tác động của việc mở cửa thị trường hoàn toàn cho các ngân hàng ngoại giai đoạn 2008 - 2012. Quý độc giả và các nhà nghiên cứu hãy tham khảo toàn văn công trình để khai thác chi tiết hệ thống giải pháp nâng cao sức cạnh tranh cho hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: HOẠT ĐỘNG KINH DOANH NHTMCP & CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CẠNH TRANH TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG 1. KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NHTMCP: 1. Bản chất của NHTMCP: Ngân hàng là một doanh nghiệp đặc biệt kinh doanh về tiền tệ với họat động thường xuyên là huy động vốn, cho vay, chiết khấu và cung cấp các dịch vụ tài chính. NHTMCP là ngân hàng được thực hiện toàn bộ các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận, góp phần thực hiện các mục tiêu kinh tế của Nhà nước.

Về bản chất, NHTMCP cũng là một loại hình doanh nghiệp trong nền kinh tế, có các đặc điểm giống như những doanh nghiệp khác như được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật nhưng do hàng hoá kinh doanh là loại hàng hoá đặc biệt: tiền tệ, kim loại quý, giấy tờ có giá trị. có tính lưu chuyển cao và chịu sự kiểm soát nghiêm ngặt của Nhà nước nên NHTMCP được xem là loại hình doanh nghiệp đặc biệt hoạt động trong lĩnh vực kinh tế tổng hợp. Xét về hoạt động kinh doanh, NHTMCP có một số đặc trưng là: (i) hàng hoá kinh doanh là tiền tệ, là loại hàng hoá có tính xã hội hóa cao, dễ chuyển đổi thành các loại hàng hoá khác; loại hàng hoá đặc biệt này được kiểm soát lưu hành với số lượng có hạn; (ii) hoạt động của ngân hàng được đặt trên nền tảng của sự tín nhiệm và hết sức mẫn cảm với những biến động của nền kinh tế; (iii) khách hàng có thể vừa là nhà cung cấp đầu vào (gửi tiền) cho ngân hàng vừa là người sử dụng sản phẩm (tín dụng, dịch vụ thanh toán, mua bán ngoại hối, giấy tờ có giá.) của ngân hàng; (iv) thị trường kinh doanh có tính chất của thị trường cạnh tranh không hoàn hảo; (v) kinh doanh ngân hàng luôn đòi hỏi phải tiếp cận ứng dụng các công nghệ, kỹ thuật hiện đại nhằm tăng cường tính an toàn và tiện nghi cho khách hàng; (vi) công nghệ ngân hàng là công nghệ đặc biệt: công nghệ biến đổi cơ cấu thời hạn của LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trang 2 Nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTMCP tại TP.HCM trong thời kỳ hội nhập các đồng tiền; (vii) hoạt động ngân hàng mang tính quốc tế do phải thực hiện các quan hệ giao dịch với nước ngoài và phải thực hiện các thông lệ, tập quán quốc tế. nên cũng chịu ảnh hưởng của các diễn biến, tác động thay đổi của nền kinh tế thế giới; (viii) là thành phần thuộc "trung tâm biến đổi và tiếp nhận rủi ro" trong nền kinh tế ;(ix) là phương tiện nối dài tác động đến sự tăng trưởng của nền kinh tế nên bị Nhà nước kiểm soát chặt chẽ thông qua hệ thống các văn bản pháp quy nhằm thực thi các chính sách của Nhà nước như mức vốn tối thiểu, giới hạn lĩnh vực kinh doanh, ấn định lãi suất, tỉ giá hối đoái, tỉ lệ DTBB, hạn mức tín dụng.

Cơ cấu tổ chức của NHTMCP (Hình 1a): NHTMCP được thành lập và được điều phối bởi Luật các Tổ chức Tín dụng, Luật Doanh nghiệp và các quy định khác có liên quan của pháp luật VN. Theo đó, Đại hội đồng (đại biểu) cổ đông là cơ quan quyền lực cao nhất của NHTCMP; bên dưới là các cơ quan: HĐQT, BKS, BĐH và hệ thống tổ chức các đơn vị chức năng, nghiệp vụ: Sở giao dịch, Chi nhánh, Văn phòng đại diện, Công ty trực thuộc, đơn vị sự nghiệp. hệ thống kiểm tra, kiểm toán nội bộ. Chức năng, vai trò của NHTMCP: 1.

Các chức năng của NHTMCP: • Trung gian tín dụng: là chức năng đặc trưng và cơ bản nhất của ngân hàng; đóng vai trò "đi vay để cho vay" nhằm thực hiện huy động, tập trung tiền nhàn rỗi trong nền kinh tế để cho vay các nhu cầu trong xã hội nên có ý nghĩa đặc biệt quan trọng góp phần thúc đẩy phát triển nền kinh tế. • Trung gian thanh toán và quản lý các phương tiện thanh toán: trong việc quản lý tiền tại tài khoản của các chủ tài khoản thanh toán, NHTMCP đã đảm bảo cho khách hàng tiền được cất giữ an toàn, việc thu chi thanh toán được tiện lợi, nhanh chóng thông qua việc cung cấp các công cụ lưu thông tín dụng: séc, uỷ nhiệm chi/thu, thẻ thanh toán. tiết kiệm cho khách hàng rất nhiều chi phí và thời gian. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trang 3 Nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTMCP tại TP.HCM trong thời kỳ hội nhập • Cung cấp dịch vụ tài chính - ngân hàng và thực thi chính sách tiền tệ của Nhà nước: trong quá trình thực hiện nghiệp vụ tín dụng, ngân quỹ, ngân hàng có điều kiện thuận lợi về kho quỹ và thông tin, quan hệ với khách hàng nên có thể cung cấp thêm các dịch vụ như cấp chứng thư bảo lãnh, thư tín dụng (L/C), tư vấn đầu tư, giữ hộ tài sản, phát hành chứng khoán, trái khoán cho khách hàng.

Với các hoạt động phát hành hoặc mua bán chứng khoán, trái khoán cho khách hàng hoặc cho mình trên thị trường tiền tệ thì NHTMCP đã tham gia vào việc thực thi các chính sách tiền tệ của Nhà nước. Vai trò của NHTMCP: Vai trò của NHTMCP được xác định trên cơ sở các chức năng và các nhiệm vụ cụ thể của nó trong từng giai đoạn. Bởi chức năng là tính vốn có của NHTMCP và vai trò của nó chính là sự vận dụng các chức năng đó vào hoạt động thực tiễn. Do đó, vai trò của NHTMCP thay đổi cùng với sự phát triển của nền KT-XH và phụ thuộc vào các hoạt động chủ quan của các cơ quan quản lý.

Vai trò của NHTMCP được thể hiện ở hai mặt: • Vai trò thực thi chính sách tiền tệ: vai trò này được hoạch định bởi NHTW thông qua các công cụ: lãi suất, DTBB, tái chiết khấu, thị trường mở, hạn mức tín dụng. làm cầu nối tác động chính sách tiền tệ đến khu vực phi ngân hàng và đến nền kinh tế; đồng thời tiếp nhận các phản hồi để chính phủ, NHTW có những chính sách điều tiết phù hợp với từng tình hình cụ thể. • Vai trò góp phần vào hoạt động điều tiết vĩ mô: Điều tiết vĩ mô là chức năng của NHTW nhằm phân bổ các nguồn lực phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế theo định hướng đề ra với chính sách tiền tệ là công cụ của chính sách can thiệp bằng kinh tế vào nền kinh tế. Tuy nhiên, NHTW không trực tiếp giao dịch với công chúng mà phải thông qua hệ thống định chế tài chính trung gian, trong đó có NHTMCP.

Do vậy, bằng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trang 4 Nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTMCP tại TP.HCM trong thời kỳ hội nhập nghiệp vụ tạo tiền gắn liền với công cụ quản lý vĩ mô của NHTM (tỷ lệ DTBB, lãi suất.), trong khi thực hiện hoạt động kinh doanh của mình, NHTMCP đã góp phần vào hoạt động điều tiết vĩ mô của NHTW thông qua chính sách tiền tệ. Tóm lại, với chức năng và vai trò của mình trong nền kinh tế thị trường hiện đại, NHTMCP tham gia giúp nền kinh tế: 9 Giảm thiểu chi phí lưu thông, vận chuyển tiền trong quá trình thanh toán, tăng hiệu quả sử dụng vốn, không để cho vốn bị ứ đọng hoặc cất trữ không sinh lợi. 9 Góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển qua việc tập trung vốn và phân bổ nguồn lực, cấp tín dụng cho các doanh nghiệp giúp mở rộng sản xuất kinh doanh trong nền kinh tế. Đồng thời, góp phần ổn định tiền tệ, ổn định giá cả, ổn định đời sống, trật tự xã hội và tạo công ăn việc làm.

9 Mở rộng và phát triển các mối quan hệ kinh tế đối ngoại và giao lưu quốc tế thông qua các hoạt động tín dụng, đầu tư và thanh toán quốc tế. Các nghiệp vụ chủ yếu của NHTMCP: 1. Nghiệp vụ tạo vốn - nghiệp vụ nợ: Là nghiệp vụ hình thành nên nguồn vốn hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Các nguồn vốn của NHTMCP gồm có: ♦ Nghiệp vụ vốn tự có và các quỹ, trong đó: Vốn điều lệ là số vốn ban đầu phải lớn hơn hoặc bằng mức tối thiểu do Nhà nước quy định (theo Nghị định số 82/1998/NĐ-CP ngày 03/10/1998) mà NHTMCP phải có để được phép hoạt động.

Vốn này được hình thành do sự góp vốn từ các pháp nhân Nhà nước và tư nhân hoặc cá nhân trong và ngoài nước. Mức vốn điều lệ nhiều hay ít tuỳ thuộc vào quy mô và phạm vi hoạt động của nó chủ yếu được dùng để trang bị cơ sở vật chật, kỹ thuật, thành lập công ty con hoặc hùn vốn, liên doanh, cho vay. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trang 5 Nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTMCP tại TP.HCM trong thời kỳ hội nhập Các quỹ ngân hàng, bao gồm: (1) Quỹ được trích từ lợi nhuận ròng của ngân hàng: quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ (5% LNR), quỹ dự trữ đặc biệt dùng bù đắp rủi ro kinh doanh (10% LNR), quỹ phát triển nghiệp vụ ngân hàng, quỹ khen thưởng, quỹ phúc lợi; (2) Các Quỹ không hình thành từ lợi nhuận ngân hàng: Quỹ khấu hao cơ bản TSCĐ, Quỹ khấu hao sửa chữa lớn và các quỹ khác theo quy định của pháp luật tài chính. Toàn bộ các nguồn vốn trên (vốn điều lệ, các loại quỹ) của ngân hàng gọi là vốn tự có; đây là yếu tố tài chính quan trọng nhất.

Nó vừa cho thấy quy mô của ngân hàng, vừa phản ánh khả năng đảm bảo các khoản nợ của ngân hàng đối với khách hàng. Vì vậy, quy mô vốn tự có của ngân hàng là yếu tố quyết định quy mô huy động vốn cũng như quy mô tài sản có. ♦ Nguồn vốn tiền gửi của khách hàng: Đây là nguồn vốn chủ yếu cho hoạt động NHTMCP; thường chiếm tỷ trọng trên 65% tổng nguồn vốn. Nguồn vốn tiền gửi gồm: tiền gửi không kỳ hạn và tiền gửi định kỳ.

♦ Nguồn vốn đi vay: Nghiệp vụ này thường thực hiện theo thương vụ nhằm đảm bảo an toàn thanh khoản trong một thời gian nhất định. Vốn đi vay gồm có: (1) Vốn huy động từ việc phát hành các loại kỳ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi; (2) Vốn vay của NHNN khi NHNN nhận cho vay, chiết khấu, tái chiết khấu giấy tờ có giá hoặc qua nghiệp vụ hoán đổi có kỳ hạn (SWAP) với NHTMCP; (3) Vốn vay của các NHNNg.